ΟΗΕ: Δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι το Ιράν δεν χρησιμοποιεί πυρηνικό υλικ

Αδυναμία να επιβεβαιώσει ότι το Ιράν δεν έχει εκτρέψει πυρηνικό υλικό από ειρηνικές δραστηριότητες, διαπιστώνει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), σύμφωνα με εμπιστευτική έκθεση για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, την οποία επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης. Η έλλειψη συνεργασίας από την πλευρά της Τεχεράνης, έχει καταστήσει αδύνατο για την ΙΑΕΑ «να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν έχει υπάρξει εκτροπή δηλωμένου πυρηνικού υλικού από ειρηνικές πυρηνικές δραστηριότητες στο Ιράν», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση. Σε αυτό το πλαίσιο, η υπηρεσία εκφράζει την ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία της για μια εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στο Ισφαχάν, την οποία το Ιράν δήλωσε πέρυσι, χωρίς ωστόσο να έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα στους επιθεωρητές της να πραγματοποιήσουν έλεγχο. Η Τεχεράνη δεν έχει επιτρέψει την επιστροφή επιθεωρητών της ΙΑΕΑ σε καμία από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της 12ήμερης στρατιωτικής επιχείρησης του Ιουνίου του 2025, η οποία κατέστρεψε ή προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις υπόλοιπες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου της χώρας, που αποτελούν τον πυρήνα του πυρηνικού της προγράμματος. Πυρηνικές εγκαταστάσεις έχουν πληγεί και στον πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, με την ΙΑΕΑ να επαναλαμβάνει διαρκώς το αίτημά της για πρόσβαση. «Κρίσιμη» η άμεση επιστροφή των επιθεωρητών Στην έκθεσή της, η υπηρεσία επισημαίνει ότι είναι «κρίσιμης σημασίας» να πραγματοποιήσει «δραστηριότητες επαλήθευσης στο Ιράν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση». «Ο γενικός διευθυντής ενθαρρύνει το Ιράν να εξετάσει τεχνικά και σταδιακά μέτρα, μέσω των οποίων θα δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν την επιστροφή των επιθεωρητών της υπηρεσίας στη χώρα», αναφέρεται στο έγγραφο. Η ΙΑΕΑ αναγνωρίζει ότι «οι στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων και τοποθεσιών του Ιράν δημιούργησαν μια άνευ προηγουμένου κατάσταση». Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η έλλειψη συνεργασίας εγείρει «σοβαρές ανησυχίες για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων», οι οποίες «πρέπει να αντιμετωπιστούν με τη μέγιστη δυνατή επείγουσα προτεραιότητα». Τον Σεπτέμβριο, το Συμβούλιο Διοικητών της ΙΑΕΑ παρέπεμψε το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια, εξαιτίας της μη συμμόρφωσής του με τις υποχρεώσεις υποβολής πληροφοριών για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Το μυστήριο με τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου Πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου του 2025, η ΙΑΕΑ υπολόγιζε ότι το Ιράν διέθετε περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%. Το επίπεδο αυτό πλησιάζει το 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου και υπερβαίνει κατά πολύ το όριο του 3,67% που προέβλεπε η πυρηνική συμφωνία του 2015 με το Ιράν, η οποία πλέον δεν βρίσκεται σε ισχύ. Από τον Ιούνιο του 2025, η τύχη των αποθεμάτων πυρηνικού υλικού της χώρας παραμένει αβέβαιη. Το Ιράν αρνείται εδώ και χρόνια ότι επιδιώκει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα. Ωστόσο, ουράνιο εμπλουτισμένο σε τόσο υψηλό ποσοστό δεν έχει ειρηνική χρήση. Ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ, Ραφαέλ Γκρόσι, είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η «γενική εντύπωση» ήταν πως το απόθεμα παρέμενε στο σημείο όπου βρισκόταν πριν από τον Ιούνιο του 2025, κοντά στην εγκατάσταση εμπλουτισμού καυσίμου του Ισφαχάν (IFEP). Η ΙΑΕΑ είχε προγραμματίσει να επιθεωρήσει την εγκατάσταση στις 13 Ιουνίου 2025, αλλά η εκστρατεία βομβαρδισμών άρχισε την ίδια ημέρα, καθιστώντας αδύνατη την πραγματοποίηση του ελέγχου. «Η υπηρεσία δεν γνωρίζει την ακριβή τοποθεσία της εγκατάστασης, την κατάστασή της ως προς την εφαρμογή των μέτρων διασφαλίσεων ή εάν περιέχει πυρηνικό υλικό», αναφέρει η έκθεση, εκφράζοντας ανησυχία για την έλλειψη πληροφοριών και πρόσβασης. Παρότι η έκθεση επικεντρώνεται στην IFEP, επαναλαμβάνει ότι το Ιράν οφείλει να ενημερώσει την ΙΑΕΑ για την κατάσταση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου και για τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, στα οποία περιλαμβάνεται υλικό κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, ζητεί να επιτραπεί η επιστροφή των επιθεωρητών στις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις, προκειμένου να πραγματοποιήσουν ελέγχους και να εξακριβώσουν την ποσότητα και την κατάσταση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Οι επιθεωρητές της ΙΑΕΑ κατάφεραν να επισκεφθούν τον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ τον Σεπτέμβριο, αλλά έκτοτε δεν έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε άλλες κρίσιμες εγκαταστάσεις. Το Ιράν επικαλείται τις απειλές Τραμπ για νέες επιθέσεις Η εμπιστευτική έκθεση περιγράφει επίσης την αλληλογραφία που αντάλλαξαν τις τελευταίες εβδομάδες η ΙΑΕΑ και οι ιρανικές αρχές. Σύμφωνα με το έγγραφο, η Τεχεράνη ενημέρωσε την υπηρεσία ότι οι συζητήσεις για την επανέναρξη των επιθεωρήσεων στη χώρα δεν μπορούν να συνεχιστούν εν μέσω «μιας σειράς επίμονων, ρητών και δημόσιων απειλών από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για την πραγματοποίηση περαιτέρω πράξεων ένοπλης επίθεσης» εναντίον του Ιράν, «με ιδιαίτερο στόχο τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις». Το Ιράν υποστήριξε ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να επιλυθεί «έως ότου αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια της σημερινής κατάστασης και αποκατασταθούν οι ουσιώδεις προϋποθέσεις για την κανονική εφαρμογή των μέτρων διασφαλίσεων», όπως αναφέρεται στην έκθεση. Παράλληλα, επανέλαβε τη «σταθερή δέσμευσή» του να επαναλάβει την πλήρη εφαρμογή των υποχρεώσεών του στο πλαίσιο των μέτρων διασφαλίσεων, μόλις το επιτρέψουν οι σχετικές νομικές και πραγματικές συνθήκες. Αντιδράσεις για την αμερικανική αμοιβή των 20 εκατ. δολαρίων Η Τεχεράνη εξέφρασε επίσης, με επιστολή της προς την ΙΑΕΑ, την ανησυχία της για πρόσφατη αμερικανική προσφορά αμοιβής ύψους έως 20 εκατομμυρίων δολαρίων σε αντάλλαγμα για πληροφορίες σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Στην επιστολή, το Ιράν υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της «εμπιστευτικότητας» των δραστηριοτήτων της ΙΑΕΑ και την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι πληροφορίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα δεν θα «αποκαλυφθούν, χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά ή αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης». Η ΙΑΕΑ απάντησε την Πέμπτη με επιστολή προς την Τεχεράνη, διαβεβαιώνοντας ότι θα «προστατεύσει όλες τις εμπιστευτικές πληροφορίες», αφού οι ιρανικές αρχές την ενημέρωσαν για την αμερικανική αμοιβή των 20 εκατομμυρίων δολαρίων. Την Τετάρτη, το Ιράν είχε καταδικάσει έντονα την προσφορά αμοιβής που ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα ο αμερικανικός στρατός, καλώντας τόσο την ΙΑΕΑ όσο και το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να την καταδικάσουν. Πηγή: Πρώτο Θέμα