Почему не все казахстанцы смогут передать пенсионные деньги частным управляющим

У казахстанцев появился выбор, который может влиять на доходность пенсионных денег. Однако частные управляющие могут физически охватить лишь часть вкладчиков ЕНПФ. Подробнее – на NUR.KZ.

nur.kz · world ru

CPS PNG set to launch Project 2027 election awareness campaign

The Catholic Professionals Society of Papua New Guinea (CPS PNG) is set to launch Project 2027, a faith‑based campaign platform aimed at promoting integrity and good governance ahead of the 2027 National General Elections. To access this post, you must purchase Web , Web – One-Day , Web – 14-Day , Web – One-Month , Web – Three-Month , Web – Six-Month , Web – Annual , Web & eBook , Web & eBook – One-Day , Web & eBook – 14-Day , Web & eBook – One-Month , Web & eBook – Three-Month , Web & eBook – Six-Month or Web & eBook – Annual . The post CPS PNG set to launch Project 2027 election awareness campaign appeared first on Post Courier .

postcourier.com.pg · politics en

Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын төвөөс зүүн урд зүгт өнөөдөр 3.5 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын төвөөс зүүн урд зүгт өнөөдөр (2026.10.01) 09:26:07 цагт 72 км зайд 3.5 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болсон талаар Онцгой байдлын ерөнхий газраас мэдээллээ. Газар хөдлөлтийн чичирхийлэл мэдрэгдээгүй бөгөөд хохирол учраагүй байна. Газар хөдлөлтийн төвөөс ойр орших аймаг сумд: Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын төвөөс зүүн урд зүгт 72км Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын төвөөс урд зүгт 111км Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын төвөөс баруун урд зүгт 154км Магнитуд гэдэг нь хөрсөн доор, газар хөдлөлт болж байгаа төв хэсгийг хэмжиж байгаа үзүүлэлт бол газрын хөрсөн дээр буюу хүнд болон барилга байгууламжид мэдрэгдэж байгааг баллаар хэмждэг аж. 2.5 магнитуд зөвхөн багажинд бичигдэнэ. 2.5-5.4 хүн мэдэрнэ, яльгүй гэмтэл үүсэж болно. 5.5-6.0 магнитудад бага зэргийн эвдрэл учруулна. 6.1-6.9 магнитудын хүчтэй бол хот суурин газар эвдрэл учруулна. 7.0-7.9 магнитудад хүчтэй эвдрэл сүйтгэл их, 8 магнитудаас дээш хүчтэй газар хөдлөлт болоход маш хүчтэй буюу Эпицентрийн ойролцоо бүрэн сүйрнэ гэж үздэг байна. Зөвлөмж Хүчтэй чичиргээ ихэнхдээ нэг минут орчим үргэлжилдэг тул бат бөх ширээн дор орж, толгойгоо хамгаалах хэрэгтэй. Ийм ширээ байхгүй бол жин, овор ихтэй тавилга болон цонхноос аль болох хол зайтай ханан талд очиж суух хэрэгтэй. Цахилгаан болон хийн зуухыг салгах. Гал гарсан тохиолдолд нэн даруй унтраах хэрэгтэй. Орчин тойрныг ажиглаж, тайван байх хэрэгтэй. Цахилгаан шат ашиглахыг хориглоно. Хаалган дор зогсоход аюул багатайгаас гадна гадагш гарахад тустай. Хэрвээ гудамжинд явж байхад тань газар хөдлөлт болбол барилгын тоосго, мод, цонхны шил, гэрэлтүүлгийн болон зар сурталчилгааны багана, самбар зэрэг гэмтээж болох зүйлээс хол байж, нээлттэй, задгай талбай олж зогсох хэрэгтэй. Дэлгүүр, зах, үзвэр, үйлчилгээний газар зэрэг олон хүнтэй орчинд хүмүүс сандралд орж үймээн, шуугиан үүсдэг. Иймд тайван байж, сандарч тэвдэхгүйгээр тухайн байгууллагын ажилтны заавар зөвлөгөөг дагах хэрэгтэй. Автомашинаар зорчиж яваа тохиолдолд нэн даруй зогсож радиогоор өгөх мэдээллийг сонсох хэрэгтэй. Нүхэн гарцын дор, өндөр барилгын хажууд зогсож болохгүй. Хэрэв гол, устай газрын ойролцоо байдаг бол нэн яаралтай өндөрлөг газар очих хэрэгтэй. Аль болох бага эд зүйлс биедээ авч, явганаар шилжин байрлах. Автомашинаар зорчих нь замын түгжрэлд орохоос гадна аврах ажиллагаа явуулахад саад болж болзошгүй. Гамшгийн үед хүмүүс цуу ярианд автах, төөрөлдөх явдал их байдаг тул нутгийн захиргааны болон онцгой байдал, цагдаа, эрүүл мэндийн байгууллагаас өгч буй бодит мэдээлэлд анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.

ikon.mn · world ru

Edmilson Costa, candidato do PCB à Presidência, faz campanha no Distrito Federal

Edmilson Costa, PCB, fez campanha no Distrito Federal Edmilson Costa, candidato do PCB, fez campanha no Distrito Federal. 📱Favorite o g1 no Google e acompanhe as principais notícias do dia Pela manhã, Edmilson Costa visitou a Feira do Guará, uma das mais tradicionais do Distrito Federal. Na sequência, foi à Feira da Ceilância. O candidato apresentou propostas para o transporte coletivo: “A nossa proposta é a estatização de todo o transporte urbano em nosso país e o passe livre para todos os estudantes, de forma que você tenha um transporte que seja importante para que toda a população possa se sentir confortável em um transporte público, gratuito e qualidade”. GloboPop: clique para ver os vídeos do palco do Jornal Nacional Edmilson Costa, candidato do PCB à Presidência, faz campanha no Distrito Federal Jornal Nacional/ Reprodução

g1.globo.com · world en

В постпредстве РФ отметили интерес бизнеса ЕС к восстановлению связей с Россией

МОСКВА, 1 октября. /ТАСС/. Европейские компании проявляют принципиальный интерес к восстановлению деловых связей с Россией. Об этом сообщили «Известиям» в постоянном представительстве РФ при Евросоюзе.

news.mail.ru · economy ru

АНУ-ын зэвсэгт хүчний нийт генерал, адмиралуудын тоог 20 хувиар цөөлснийг Пентагоны тэргүүн зарлав

АНУ-ын Батлан ​​хамгаалахын сайд Пит Хэгсэт "хариуцлага тооцох" зорилгоор генерал болон адмиралуудынхаа тоог 20 хувиар цөөлснөө Лхагва гарагт зарлажээ. Тэрбээр энэхүү цомхотголыг "амжилт" хэмээн тодорхойлж, өмнөх засаг захиргааны "woke" (нийгмийн шударга ёс, ижил хүйстний тэгш эрх зэрэг асуудалд хэт анхаардаг либерал үзэл баримтлал) бодлогыг дэмждэг, харин өөрийнх нь санаачилсан дайн тулаанд бэлэн байхад гол анхаарлаа хандуулах санаачилгыг дэмжээгүй офицеруудыг үүнд голчлон хамруулсныг тайлбарлажээ. "Тоо баримтаас харвал бид нийт генерал, адмиралуудынхаа 10 хувийг ажлаас чөлөөлсөн байна. Мөн бид генерал цолтнуудынхаа орон тоог дахин 10 хувиар нэмж цөөлсөн. Тийм ээ, нийт дүнгээрээ 20 хувийн цомхотгол хийсэн” гэж Куантико цэргийн баазад болсон арга хэмжээний үеэр Хэгсэт цэргүүдэд хандан хэлжээ. Тэрбээр цааш нь "Хэвлэл мэдээллийнхэн үүнийг 'цэвэрлэгээ' гэж нэрлэж байна. Харин би үүнийг хариуцлага тооцох үйл явц, бас эртнээс хийгдэх ёстой байсан ажил гэж үзэж байна” гэж мэдэгдсэн юм. Куантико бааз дахь бага тушаалын офицерууд болон энгийн цэргүүдэд хандсан энэхүү үг нь АНУ-ын арми хэт данхар бүтэцтэй, зүүний үзэлтнүүдийн "woke" үзэл санаанд хэт автсан, мөн томоохон өөрчлөлт шинэчлэлт хийх шаардлагатай байгаа тухай дээд тушаалын офицеруудад хандан хэлсэн өмнөх илтгэлээс хойш яг нэг жилийн дараа болж буй үйл явдал юм. Тэрбээр өмнөх илтгэлийг нь “эергээр хүлээж авсан" дээд тушаалын офицерууд одоо "шинэ чиг баримжаатай, эрх мэдэлтэй, сахилга баттайгаар анги нэгтгэлүүдийг удирдаж байгаа" бол харин ингээгүй хүмүүс "энд ажиллахаа больсон" гэж хэлжээ. "Бид одоо 'woke' буюу хэт либерал үзэлтнүүдийн байгууллага, эсвэл сул дорой байгууллага байхаа больсон" гэж Хэгсэт мэдэгдсэн байна. "Үүнийг энгийнээр тайлбарлавал: тарган хүмүүс, трансжендерүүд, сахалтай этгээдүүд, хачин жигтэй хүмүүс, сул доройчууд, хэт туйлшрагчид энд байхгүй. Зөвхөн дайчид – тэсвэр хатуужилтай, бэлэн байдал нь хангагдсан, чин сэтгэлээсээ зүтгэдэг цэргүүд л байна” гэж тэр цааш нь тайлбарлажээ. Хэгсэт 2025 оны тавдугаар сард АНУ-ын зэвсэгт хүчинд томоохон цомхотгол хийхийг үүрэг болгосон бөгөөд үүнд генерал, адмиралуудын нийт тоог 10 хувиар, хамгийн дээд буюу дөрвөн таван хошуутай цолтнуудын тоог 20 хувиар бууруулах асуудал багтаж байв. Тухайн сарын байдлаар АНУ-д идэвхтэй алба хааж буй 831 генерал, адмирал байсан хэдий ч Пентагоны 2026 оны долдугаар сарын сүүлчийн (хамгийн сүүлийн үеийн) мэдээллээр бол дээд тушаалын офицеруудын тоо бодит байдал дээр нэмэгдэж, нийт 851 болсон байжээ. Дээрх 20 хувийн цомхотгол бүрэн хийгдсэн эсэх, эсвэл үргэлжилж байгаа эсэхийг тодруулахад Пентагон: "Бид сайдын өгсөн тайлбараас өөр нэмэлт мэдээлэл өгөх боломжгүй" гэж хариулсан байна. 2025 оны нэгдүгээр сард болсон албан тушаалд томилогдох Конгрессын сонсголын үеэр Хэгсэт хүнд суртал, хэт данхар бүтэц Пентагоныг доройтуулж буйг онцолж, цомхотгол хийх шаардлагатайг мэдэгдэж байв. Тэрбээр тухайн үед хууль тогтоогчдод хандан "Шинээр ажилд авч буй хүмүүс болон засаг захиргааны дотоод бие бүрэлдэхүүнтэй хамтран ажиллаж, илүүдэл зардлыг танаж, тэрхүү хөрөнгийг цэргийн байлдааны чадавхыг нэмэгдүүлэхэд чиглүүлэх нь миний үүрэг байх болно" гэж хэлж байжээ. Өнгөрсөн оны эхээр албан тушаалдаа эргэн ирснээсээ хойш Трамп цэргийн дээд тушаалын албан тушаалтнуудыг цэвэрлэх ажлыг эхлүүлсэн бөгөөд үүнд 2025 оны хоёрдугаар сард ямар ч тайлбаргүйгээр ажлаас нь чөлөөлсөн зэвсэгт хүчний жанжин штабын дарга, генерал Чарльз "CQ" Браун багтаж байв. Мөн чөлөөлөгдсөн бусад өндөр албан тушаалтнуудад АНУ-ын Хуурай замын цэрэг, Тэнгисийн цэрэг, Эргийн хамгаалалтын албаны удирдлагууд, Үндэсний аюулгүй байдлын агентлагийг тэргүүлж байсан генерал, АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний штабын даргын орлогч, НАТО-д томилогдсон Тэнгисийн цэргийн адмирал болон армийн хуулийн гурван өндөр албан тушаалтан багтжээ. Агаарын цэргийн хүчний штабын дарга дөрвөн жилийн бүрэн эрхийн хугацааныхаа дөнгөж хоёр дахь жилдээ ямар ч тайлбаргүйгээр тэтгэвэрт гарах болсноо зарласан бол АНУ-ын өмнөд тойргийн командлалын тэргүүн мөн л албан тушаал хашсанаасаа хойш нэг жилийн дараа тэтгэвэрт гарсан байна. Тухайн үед Хэгсэт “ерөнхийлөгч зүгээр л өөрийн хүссэн удирдагчдаа сонгож байна” гэж тайлбарлаж байсан бол Ардчилсан Намын хууль тогтоогчид улс төрөөс ангид байсаар ирсэн АНУ-ын зэвсэгт хүчний уламжлалыг алдагдуулж буйд санаа зовнилоо илэрхийлж байжээ. Эх сурвалж: AFP

ikon.mn · world ru

Д.Оюунсүрэн: Хуурай буюу чийгшил багатай өвлийн саруудад амиа хорлож нас барах нь бусад саруудаас илүү тохиолдож байсан

Сэтгэл гутрал, стресс, бүүдгэр орчин амиа хорлолтод нөлөөлдөг гэж ихэнх хүн боддог. Гэхдээ бидний төсөөлдгөөс огт өөр зүйлс ч үүнд нөлөөлж болдог байх нь ээ. Тодруулбал агаарын хэмийн өөрчлөлт, жил орох, суудал өнцөгдөх зэрэг зурхайн үзүүлэлт, гарагийн нөлөөлөл, улирлын шилжилтээс эхлээд төрсөн жил, сар хүртэл амиа хорлолтод нөлөөлж болзошгүй хүчин зүйлс болохыг Анагаах ухааны доктор, дэд профессор Д.Оюунсүрэн судалсан байна. Амиа хорлолтын 24 жилийн тохиолдлыг судлахад: Өвлөөс хавар, зунаас намар руу шилжих зэрэг дөрвөн улирлын шилжилтийн үед амиа хорлох үзэгдэл өсөх хандлагатай байжээ. Долоо хоногийн дундуур буюу Лхагва гарагт амиа хорлох эрсдэл бусад гарагтай харьцуулахад өндөр байсан байна. Харьцангуй дулаан, хуурай буюу чийгшил багатай өвлийн саруудад амиа хорлож нас барах нь бусад саруудаас илүү тохиолдож байсан. Агаарын даралт ихсэх нь зуны саруудад амиа хорлоход хүчтэй нөлөөг үзүүлсэн гэх үндэслэлтэй байжээ. Зааг сарууд, улирал шилжиж байгаа үе нь хүний сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлж, тогтворгүй байдлыг өдөөж болохуйц үр дүн гарсан байна. Дээр дурдсан хүчин зүйлсээс гадна хувь хүний төрсөн жил, сар, өдөр хүртэл хамааралтай байсныг танилцуулав. Тодруулбал өвлийн сүүл сарууд, хаврын саруудад төрсөн хүмүүс эрсдэлд өртөх магадлалтай байсан нь судалгаанаас ажиглагджээ. "Амиа хорлох үзэгдлийн тархалт, нөлөөлөх хүчин зүйлсийн асуудал" сэдэвт судалгааны үр дүнгийн талаар АШУҮИС-ийн Анагаах ухааны сургуулийн Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тэнхимийн ахлах багш, Анагаах ухааны доктор, дэд профессор Д. Оюунсүрэн тэй ярилцсанаа уншигч та бүхэнд хүргэж байна. -Хамгийн анх 1880-аад онд Италийн эрдэмтэн Энрико Морзелл амиа хорлолтыг цаг уурын үзэгдэлтэй холбон судалж байжээ. Нарлаг өдрүүдээс илүү бүрхэг бүүдгэр орчин нөхцөлд амиа хорлолт их бүртгэгдэх байх гэсэн бүдүүн тойм ойлголт байдаг. Тэгвэл таны судалгааны үр дүн арай өөр өнцгөөс тайлбарлагдахаар байна. Энэ талаар ярилцлагаа эхлэх үү? -Түүвэр судалгаагаа 1991-2014 оныг хүртэлх Улаанбаатар хотын хүн амын дунд бүртгэгдэж мэдээлэгдсэн амиа хорлож нас барсан тохиолдлыг хамруулж хийсэн. Энэ хугацаанд нийслэлийн хүн амын нягтаршил, цаг уурын өөрчлөлт, нийгэм, эдийн засгийн өөрчлөлт зэргээр аль болох олон талаас нь судлахыг зорьсон. Зөвхөн бүүдгэр тэнгэр гэлтгүй нартай өдрүүдэд ч амиа хорлох тохиолдлууд гардаг. Гэхдээ цаг уурын нөлөөлөл дотроос агаарын хэмийн өөрчлөлт, чийгшил, даралт зэргээр олон талаас нь судалсан. - Манай орны хувьд цаг уур тэр дундаа агаарын хэмийн ямар нөхцөлд амиа хорлолтын эрсдэл өндөр байсан бэ? -Өвлийн саруудад: Агаарын дундаж хэм ихсэх нь амиа хорлох үзэгдэлд хүчтэй, мөн агаарын дундаж чийгшил буурах нь хүчтэй, агаарын дундаж даралтын бууралт дунд зэргийн нөлөөтэй байсан. Зуны саруудад: Агаарын дундаж хэмийн бууралт нь хүчтэй нөлөөтэй байсан. Мөн агаарын даралт ихсэх нь амиа хорлоход хүчтэй нөлөөг үзүүлсэн гэх үндэслэлтэй байв. Хаврын саруудад: Агаарын чийгшил ихсэх нь амиа хорлолтод дунд зэргийн нөлөөтэй байсан. Үүнээс үзэхэд Улаанбаатар төдийгүй Монгол Улсын хэмжээнд дулаарч хуурайших хандлага ажиглагдаж байгаа. Энэ нь өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд манай улсын нийт хүн амын бараг тэн хагас нь нийслэлд суурьших болсноор үүссэн бичил уур амьсгалын “дулаан арлын үзэгдэл”-тэй холбоотой байж болзошгүй гэж бид таамаглаж байгаа. "дасан зохицох чадвараа сайн хөгжүүлж чадаагүй хүмүүст эрсдэл хэдийд ч байдаг" Гэрэл зургийг MPA агентлагийн онцгой зөвшөөрөлтэйгөөр ашиглав -Таны судалгаанд хүйтний улиралд амиа хорлолтын түвшин хэр байсан бэ? -Бүрхэг бүүдгэр үе гэхээс илүү улирал шилжих цаг үед анхаарал татахуйц үр дүн ажиглагдсан. Амьтад ичээндээ орох, ичээнээс гарах үе гэж монголчууд ярьдаг. Улирлын шилжилт нь хүний сэтгэл зүйд маш донсолгоотой үеийг авчирдаг. Энэ нь уураг тархины мэдрэлийн эсийн дасан зохицох чадвар, хүний сэтгэл зүйн дасан зохицох чадваруудтай нягт холбоотой гэх сүүлийн үеийн судалгаанууд бий. Энэ талаасаа тайлбарлавал илүү оновчтой байх. -Хавар, намрын улирал хүний сэтгэл зүйд нөлөөлдөг гэх яриа ч бий. Энэ нь шилжилтийн үеийн сэтгэл зүйн дасан зохицож чадахгүй байгаа шинж тэмдэг гэсэн үг үү? -Нөлөөлдөг байхыг үгүйсгэхгүй. Сэтгэцийн ихэнх эмгэг амьдралын туршид архаг удаан явцтайгаар үргэлжлэх боломжтой. Нийгэм болон байгаль орчны янз бүрийн түвшний өөрчлөлтүүдэд хурдан дасан зохицох чадвартай, уян хатан байх нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн эсэн мэнд байдалд маш чухал нөлөөтэй юм. Нөгөө талаар тухайн улирлын нөхцөлөөс илүүтэй зааг саруудад төрсөн хүмүүсийн сэтгэл зүйд амиа хорлох үзэгдэл нь илүү нөлөөтэй байх судалгаанууд бий. Энэ хүчин зүйл тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг. Би өөрөө сэтгэцийн эмгэг судлаач эмч хэдий ч мэргэшсэн салбар маань сэтгэл зүйн зөвлөгөө заслын чиглэл. Сэтгэл зүйн зөвлөгөө заслын үйлчилгээ авч, сэтгэл заслын эмчилгээнд хамрагдаж буй хүмүүсийг ажиглахад дасан зохицох чадвар багаасаа сул хөгжсөн байх нь ажиглагдсан. Аливаад дасан зохицох чадвар сул хөгжих нь сэтгэцийн өвчнөөр өвдөх, сэтгэцийн өөрчлөлтөд мэдрэг байхад асар их нөлөөтэй. Өвлийн цаг уурт Улаанбаатар хотод агаарын бохирдол их байгааг түрүүн дурдсан. Гэхдээ яг агаарын бохирдлоос илүүтэйгээр орчны хувьсан өөрчлөгдөж байгаа тэр хувьсалд аль болохоор хурдан дасан зохицох чадвар нь аль ч улиралд илүү чухал. Түүнээс биш заавал зун, өвөл гэлтгүй. Аль ч улиралд, ямар ч нөхцөлд дасан зохицох чадвараа сайн хөгжүүлж чадаагүй хүмүүст эрсдэл хэдийд ч байгаа гэсэн үг. Орчны өөрчлөлтийг зөвхөн цаг уур гэж ойлгож болохгүй. Нийгмийн өөрчлөлт ялангуяа стресстэй орчин нь цаг уурын аль ч нөхцөлд эрсдэлийг нэмэгдүүлэхэд хүч нэмж байгаа. -Түүнчлэн амиа хорлолтод гарагийн нөлөөлөл хэр хамааралтай байсан бэ? - Төрсөн гарагийн нөлөөлөл, эсвэл амиа хорлож нас барсан өдөр, гарагийн нөлөөлөл гэдэг зүйлийг тодруулж үзэхэд долоо хоногийн дунд буюу Лхагва гараг хамгийн өндөр эрсдэлтэй байсан. -Яагаад Лхагва гарагт эрсдэл өндөр байсныг тайлбарлавал. -Монголчуудын ажлын идэвхтэй өдөр нь Лхагва гараг байдаг юм байна. Ний нуугүй хэлэхэд, сүүлийн 20-30-аад жилд Монголын ажил хийж байгаа хүн амын дунд нэг хэвшсэн ойлголт бий болсон. Энэ нь Баасан ахын төрсөн өдөр буюу Баасан гарагт наргиан цэнгээн их болдог. Улмаар өдрөө дамнаад амралтын Бямба гарагт дуусдаг тохиолдлууд бий. Ингээд бүтэнсайн өдөрт нь хагас дутуу амарсан болоод ажилдаа ордог. Даваа гарагт ажил эхлэхэд сэтгэл санаа хэвийн байдалдаа орж чадаагүй яваад Лхагва гарагт болж өнгөрсөн зүйлсээ илүү анхааран шүүн тунгааж эхэлдэг бололтой. Яг тэр үед өмнөх өдрүүдэд өрнөсөн сэтгэл зүйн асуудлуудтайгаа нүүр тулдаг юм болов уу гэж таамаглаж байсан. Гэхдээ энэ бол зөвхөн ТААМАГ. Монголд хийсэн судалгаанаас гадна ОХУ-д хийгдсэн судалгаа, Ази, Номхон далайн баруун эргийн бүсэд хийгдсэн судалгаа болон зарим нэг Европын оронд хийгдсэн судалгаануудад ч долоо хоногийн дунд үе эрсдэл өндөр бүхий байдгийг харуулсан үр дүн мэдээлэгдсэн байдаг. -Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө тархи судлаачтай ярилцаж байхад "Улсын хэмжээний судалгаагаар Улаанбаатар хотод стрессийн түвшин хамгийн өндөр гарсан. Тэр дундаа нийслэлийн гэр хороололд амьдарч буй дундаж насны эмэгтэйчүүд хамгийн их стресстэй байна" гэсэн үр дүн гарсныг дурдсан байдаг. Стресс депресстэй байгаа тэр хэсэгт амиа хорлолт их байх магадлалтай юу? -Амиа хорлож нас барж байгаа тохиолдлууд эсвэл амиа хорлох оролдлого хийж байгаа хүмүүс сэтгэл зүйн асуудалтай, сэтгэцийн өвчтэй байж таараа гэж ойлгодог. Үүнийг шууд үгүйсгэхгүй ч ялгаатай ойлгох хэрэгтэй. Аль ч улсад хийгдсэн янз бүрийн түүвэр судалгааны үр дүнгээс харахад нийт түүврийн багахан хувь нь сэтгэцийн эмгэгтэй болох нь батлагдсан тохиолдол байсан. Өөрөөр хэлбэл судалгааны түүвэр янз бүр байхаас үл хамааран 90-ээс дээш хувь нь тухайн улс оронд сэтгэцийн хувьд өвчтэй, эмгэгтэй гэдэг бүлэгтээ хамаарагддаггүй тохиолдлууд байсан байдаг. Манай судалгааны үр дүн ч ийм байсан. Жишээлбэл бидний судалгааны нийт түүвэр 4,198 тохиолдлын 40 орчим тохиолдол буюу нэг хувь орчим нь сэтгэцийн эмчийн хяналтад байдаг буюу СЭМҮТ-д хэвтэж эмчлүүлдэг тохиолдол байсан. Сэтгэл зүйн хувьд хямрах, стресстэх үзэгдэл ямар ч хүнд тохиолдоно. Ахуйн шинж чанартай зэргээр янз бүрийн л шалтгаан байж болно. Яг хямарч байх тухайн мөчдөө “Миний хувьд үүнээс өөр гарц байхгүй” гэж бодогдсон үедээ амиа хорлох шийдвэрийг гаргаж байх шиг байгаа юм. Түүнээс биш заавал сэтгэцийн хувьд өвчтэй хүн л амиа хорлодог, сэтгэл гутарсан хүн л амиа хорлодог гэж ойлгох нь өрөөсгөл. Сэтгэл хямрах үзэгдэл хэнд ч тохиолдоно. Тэр үедээ сэтгэл хөдлөлөө зүй зохистой удирдаж чадсан хүмүүс хямралыг эерэг байдлаар даван туулж чадна. Тэгж чадаагүй хүмүүс харамсалтай нь сөрөг арга хэмжээг авч байна. -Улирлын зааг саруудад төрсөн хүмүүс мөн анхаарах шаардлагатай гэсэн яриа ч дээр дурдагдлаа. Таны түүвэр судалгааны явцад улирлын зааг дээр төрсөн хүмүүс амиа хорлосон тохиолдлууд их байсан гэсэн үг үү. Яагаад зааг саруудад төрсөн хүнд нөлөөлж байгаа юм бол. -Улирал шилжих зааг саруудад цаг уурын огцом өөрчлөлтөд хурдан дасан зохицох чадвар алдагдаж байна. Энэ нь уламжлалт анагаах ухааны талаасаа илүү бодитой тайлбартай . Өвлийн сүүл, хаврын саруудад төрөгсдийн амиа хорлолт бусад сард төрөгсдийнхөөс илүү байсан. Тухайлбал бидний судалгааны дүнгээр, амиа хорлосон тохиолдлууд нь төрсөн сараас үл хамааран 2-6 сард илүү олон бүртгэгдсэн байсан бөгөөд хоёр болон есдүгээр сард төрөгсдийн амиа хорлолт бусад сард төрөгсдөөсөө илүү байсан. Гэхдээ бидний судалгаанд регистр нь тодорхой буюу зурхайн төрсөн жилийг нь тодорхойлох боломжтой таван жилд бүртгэгдсэн тохиолдлуудыг хамруулан шинжилсэн үр дүнгээс дүгнэж мэдээлж байгаа юм. Регистр нь тодорхой байсан таван жилийн үзүүлэлтийг л харж байгаа. Гэтэл 24 жилийн үзүүлэлтийг судалчхаад зөвхөн таван жилийн үзүүлэлттэй харьцуулаад их бага гэж хэлж болохгүй л дээ. Эрсдэл байж болзошгүй гэдгийг тогтоосон уу, тогтоосон. Гэхдээ олон жилийн датанд суурилж судлах шаардлагатай л гэсэн үг. Зурхайн талаас нарийвчлалтай үр дүн гаргая гэвэл төрсөн цагийн зурхай, өдрийн зурхайн зурлага хэрэгтэй. Гэтэл манайхан зурхайн аль жилд төрснөө л хагас дутуу мэддэг. Судалгаанд хамруулсан хүрээнд төрсөн цаг, сар, өдрийн нарийн мэдээллийг гаргах боломжгүй байсан -Зурхайн үзүүлэлтүүдийг дурдаж болох уу? -Бид амиа хорлосон тохиолдлын төрсөн болон амиа хорлосон жилийн махбод, жил орох (хүү жил, нөхөр жил, дайсан жил, эх жил), "өөрийн тотгортой жил", мэнгэ, харш, “логар” жил, “гүймэг” болон “ясан нүд гүймэг” тохиосон эсэхийн хамаарал, эдгээр үзүүлэлт нь амиа хорлох эрсдэлд хэрхэн нөлөөлөх зэргийг тодорхойлон судалсан. Эдгээр үзүүлэлт бүгд эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн байгаа юм. Монголчуудын ойлгодгоор 25-ны, 37-ны, 49-ний жил болон мэнгэ голлох жилүүд 18 нас, 27 нас буюу есөд хуваагдах нас, суудал өнцөгдсөн тэр жил нь таарч байгаа насанд бусад жилтэй харьцуулахад амиа хорлох эрсдэл нэлээд өндөр байгаа юм. Гэхдээ энэ нь учир дутагдалтай дүгнэлт. Зурхайн үзүүлэлтийг нарийвчилж харъя гэвэл таван махбод, 12 жилээр буюу жарны дата байвал нэлээд бодитой үр дүн гарна. Гэтэл бид регистрийн дугаар тодорхой байсан буюу зурхайн төрсөн жилийг нь тодорхойлох боломжтой таван жилд бүртгэгдсэн тохиолдлуудыг бүдүүн тоймоор судалсан. -Монголчууд жил орж, гарах үедээ анхаарах ёстой гэдэг. Тэгэхээр энэ үндэслэлгүй яриа биш гэдгийг шинжлэх ухаанчаар тогтоох боломж байна гэсэн үг үү? -Анагаахын шинжлэх ухааныг зурхайн зурлагатай холбож хийсэн анхдагч судалгаа минийх байсан. "Уламжлалт анагаах ухаан, тэр дундаа г араг эрхсийн орчил хөдөлгөөн, учрал тохиолыг шууд шинжлэх ухаанч бус, утгагүй зүйл гэж эсэргүүцэхээсээ илүүтэй барьж судлах нь зүйтэй. Бидний шинжлэх ухааны нотолгоо гэж үздэг аргачлалуудаар судалгаа хийгээд аль нь үнэн, худал болохыг нотлох боломж байгаа гэдгийг л харуулж байгаа. Үүнийг шууд эсэргүүцэхээс илүүтэй олон талаас нь судлаад шинжлэх ухааны судалгааны нэг чиглэл гэж харвал илүү дээр юм байна” гэж Академич, Эмзүйн ухааны доктор, профессор Л.Хүрэлбаатар багш миний докторын хамгаалалтын үеэр хэлж байсан. Би тэр үгтэй санал нэг байгаа. "мэнгэ голлох, суудал өнцөгдөх, жил орох цаг анхаарахуйц байна" - Магадгүй энэ ярилцлагын уншиж байгаа уншигчид ч “Зурхай шинжлэх ухаан биш шүү дээ” гэдэг байдлаар няцааж болох юм, тийм үү? -Тийм ээ. Тийм болохоор бид шинжлэх ухаан мөн үү, биш үү гэдгийг судлах ёстой. Тодруулаад ганц жишээ хэлье. Судалгааныхаа явцад нийгэм, эдийн засгийн 10 үзүүлэлт, цаг уурын долоон үзүүлэлт, зурхайн есөн үзүүлэлтийг амиа хорлолтод хэр нөлөөтэй байгаад тооцоолол хийсэн. Ингэхэд нийгэм, эдийн засгийн сонгож авсан үзүүлэлтүүдийн хоёр нь буюу ажилгүй, хөдөлмөрийн насны залуу эрчүүд амиа хорлох эрсдэл нь өндөр байна. Орчны нөлөөллийг нь түрүүн хэлсэнчлэн зуны улирлын агаарын хэмийн бууралт буюу хүйтэн зуны өдөр, даралт ихтэй, чийгшил багатай байдал зэрэг нь эрсдэлд нөлөөтэй байсан. Гэтэл зурхайн сонгож авсан есөн үзүүлэлт бүгд статистик ач холбогдол бүхий нөлөөтэй байх боломжтой үр дүн тодорхойлогдсон. Тиймээс зурхайг үгүйсгэж, эсэргүүцэхээсээ өмнө олон талаас нь судалж үзчихээд “энэ хүлээн зөвшөөрөх үр дүн мөн” эсвэл “хүлээн зөвшөөрөхгүй" гэдгийг гаргаж ирэх ёстой. Амиа хорлож нас барсан 4,198 тохиолдлын 85 хувь нь эрэгтэй хүйсийнх байжээ Гэрэл зургийг MPA агентлагийн онцгой зөвшөөрөлтэйгөөр ашиглав -Амиа хорлолт эрчүүдийн дунд их байна гэдэг. Энэ үндэслэлтэй юу? -Харамсалтай нь эрчүүдийн дунд амиа хорлолт өндөр байгаа. Манай улс амиа хорлолтын чиглэлээр үндэсний болон нийслэлийн хэмжээний хоёр том судалгааг хийсэн байдаг. Эдгээр судалгааны үр дүнд нийт тохиолдлын 85 ба түүнээс дээш хувь нь эрчүүд байсан. Амиа хорлож нас барах эрсдэл эрчүүдэд илүү өндөр байгаа. Үүнийг олон талаас нь тайлбарлах боломжтой. Нийгэм, эдийн засгийн шилжилттэй ороо бусгаа энэ цагт эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад эрчүүдийн дасан зохицох чадвар харьцангуй сул байж болзошгүй гэдэг талаас нь тайлбарладаг. Дээр нь эрчүүдийнхээ сэтгэл зүйн эрүүл мэндэд хөвгүүд байхаас нь анхаарах хэрэгтэй. Эрчүүд нялцганаж болохгүй гэдэг ойлголтыг багаас нь өгдөг. “Эр хүн нялцганаж болохгүй байна”, “Уйлж болохгүй юм байна"... Уйлах гэдэг чинь сэтгэлийн хямралтай байгаагаа илэрхийлэх нэг л арга шүү дээ . Багаас нь “чи сэтгэлийн хямралаа бараг илэрхийлж болохгүй” гэдгийг заадаг. Ийм хандлага хүний насан туршид өөрийн сэтгэл зүйн асуудал, мэдрэмтгий байдлаа илэрхийлэхэд нөлөөлдөг. -Амиа хорлосон тохиолдлуудыг насны хувьд ангилж үзвэл. -Хөдөлмөрийн насныхан нь илүү. Хамгийн багадаа долоон настай, хамгийн дээд тал 80 орчим настай хүн байсан. -Дасан зохицох чадвараа сайжруулж, сэтгэл зүйгээ тогтвортой байлгахад яаж анхаарах вэ? -Дуртай зүйлс тань нөлөөлж болно. Дуртай зүйлээ хийсэн тэр сэтгэл ханамж нь өөрийнх нь сэтгэлийн өөдрөг эерэг байдлыг тогтвортой хадгалахад маш сайн нөлөөлдөг. Дуртай зүйлдээ хүн нойргүй нэг өдрийг ч гэсэн өнгөрөөчихдөг. Гэхдээ дуртай зүйл гэдэг чинь хэр эерэг зүйл вэ гэдгээс их юм хамаарна. Хүн бүхэн стрессээ тайлах өөр өөрийн онцлог аргуудтай. Тэр нь сөрөг үр дагаварт илүү аваачдаг уу, эерэг үр дагаварт хүргэдэг үү гэдгээс хамаарч эерэг, сөрөг арга болно. Эерэг нөлөөлөлтэй байснаараа дуртай зүйл болно. Түүнээс биш "би уух дуртай" гээд архи ууснаараа стрессээ тайлдаг уу гэвэл, нэг талдаа өөрийнхөөрөө тайлж л байгаа байх. Гэвч сөрөг нөлөөлөл, үр дагаврыг авчирдаг учраас анхаарах асуудал. Таны сонирхож хийж байгаа дуртай зүйл чинь танд эерэг нөлөөлөлтэй байдаг уу, эерэг үр дүнтэй юу гэж бодох хэрэгтэй. "Би машин барих дуртай" гээд хурдтай машин бариад явбал өөр нэг эрсдэл гарна шүү дээ. Иймд дуртай зүйл гэдэгт эцсийн үр дүн нь эерэг зүйлд хүрэх, тогтвортой эерэг байдлыг бий болгоход хэр нөлөөтэй гэдгээс хамаарна. "Мянга судлаад нэмэргүй, Амиа хорлолтыг шийдвэр гаргагчид бодлогын түвшинд анхаарах шаардлагатай" -Та түүвэр судалгаагаа хийхдээ 24 жилийн датанд анализ дүн шинжилгээ хийж, нэлээд хугацаа зарцуулжээ. Судалгаа хийснийхээ дараа чухам юунд анхаарах хэрэгтэй юм байна гэдгийг харж байсан бэ? -Амиа хорлолтыг бууруулахын тулд урьдчилан сэргийлэхэд анхаарах ёстой. Энэ нь дан ганц эрүүл мэндийн байгууллага, дан ганц судлаачийн хийчихдэг зүйл биш. Энэ бол нийгмийг хамарсан бодлогын хэмжээний том асуудал. Би нэг харамсалтай жишээ хэлье. 2018 оны долоодугаар сард ЭМЯ энэ асуудлыг бууруулах чиглэлд Засгийн газрын түвшинд тогтоол гаргаж, шийдвэр гаргах түвшинд асуудлыг хүргэмээр байна гэдэг хүсэлт тавьсан. Бид сар гаруйн хугацаанд журам, тогтоолын төсөл боловсруулаад хүлээлгэж өгсөн. Гэвч тухайн оны есдүгээр сараас эхлэн долоо хоног бүр Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлэх гэж байна гэсээр өнөөдрийг хүрлээ. Найман жилийн нүүрийг үзэж байна. Сүүлд дээрх журам тогтоолын төслөө шинэчлээд 2024 оны арваннэгдүгээр сард УИХ-ын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хорооны хуралдаанаар хүртэл амиа хорлолтын сэдвээр ярилцлага өрнүүлсэн. Бараг дараа долоо хоногоор УИХ-аар хэлэлцүүлнэ гэсэн ч одоог хүртэл байхгүй. Бид нар хэчнээн судлаад нотолгоонд суурилсан мэдээллийг нь гаргаж өгөөд сэжүүрийг нь гаргаад өгч байгаа ч шийдвэр гаргаж, бодлого боловсруулах түвшинд иймэрхүү л хандаж байна. Дараагийн түвшинд залуу хүн ам, ялангуяа хүүхдийн амиа хорлолтын судалгааг заавал анхаарч хийх ёстой юм байна. Нэлээд цаг хугацаа өнгөрч одоо манай тэнхимийн докторант СЭМҮТ-ийн Чанарын албаны мэргэжилтэн Л.Эрдэнэсувд энэ чиглэлээр судалгаа хийж байгаа. Хүүхэд залуус яагаад энэ үзэгдэлд их хамрагдаад байгаа вэ гэдэгт шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хариултыг өгөх болов уу. Жил бүрийн есдүгээр сарын 10-нд амиа хорлолтоос сэргийлэх дэлхийн өдөр болдог. Жил бүрийн аравдугаар сарын 10-нд сэтгэцийн эрүүл мэндийг хамгаалах дэлхийн өдөр тохиодог. Энэ хоёр өдрөөр жил болгон л би ярилцлага өгдөг. Хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчдэд мөн хариуцлагатайгаар хэлэхийг хүсдэг зүйл бол ийм эмзэг сэдвийн мэдээллийг нийгэмд мэдээлэхдээ хамгаалах үүднээс өгч байгаа ч гэсэн зарим нэг хүнд сэдэл өгөх эрсдэл байдаг. Иймд маш болгоомжтой мэдээлэх ёстой. Мэдээлэлдээ хариуцлагатай хандах ёстой. Хамгийн эргэлзээтэй, хамгийн аюултай байдлаар нь мэдээлдэг. Энэ нь сэтгэл зүйн хувьд тогтворжоогүй, бие хүний хувьд төлөвшөөгүй залуу хүүхдүүдэд хамгийн хүнд тусдаг юм шүү. -Дэлгэрэнгүй ярилцлага өгсөнд баярлалаа.

ikon.mn · world ru

Земные микробы смогли выжить в условиях Энцелада, подтвердив потенциальную обитаемость спутника Сатурна

Ученые доказали способность микроорганизмов расти в симулированной среде подледного океана Энцелада, что делает спутник ключевой целью поиска жизни, пишет Smithsonian magasine.

nur.kz · world ru

Ronaldo Caiado, candidato do PSD à Presidência, têm agenda no interior de Goiás

Ronaldo Caiado, PSD, fez campanha no interior de Goiás. O candidato do PSD, Ronaldo Caiado, teve agenda no interior de Goiás. 📱Favorite o g1 no Google e acompanhe as principais notícias do dia Ronaldo Caiado participou de uma carreata, que começou no estádio municipal da cidade de Goiás, fundada ainda na época do Brasil Colonial e patrimônio mundial da Unesco. Caiado passou pelos casarões antigos, inclusive a casa onde morou a escritora Cora Coralina. Ao visitar a antiga capital do estado de Goiás, Ronaldo Caiado defendeu a preservação do patrimônio histórico e cultural das cidades brasileiras: “Saberei, como presidente da República, identificar cada peculiaridade, cada área, cada quadrante deste Brasil que tem a sua história para que ela seja resgatada. E essa cultura cada vez seja mais viva no coração e na mente das pessoas”. À tarde, o candidato do PSD seguiu para a região leste do estado. Primeiro, Caiado participou de uma carreata em Valparaíso de Goiás. E, na sequência, foi para Luziânia, onde também participou de uma carreata. GloboPop: clique para ver os vídeos do palco do Jornal Nacional Ronaldo Caiado, candidato do PSD à Presidência, têm agenda no interior de Goiás Jornal Nacional/ Reprodução

g1.globo.com · world en

Incêndio florestal em Itacoatiara chega ao 11º dia e fumaça se espalha pela cidade

Chamas avançam durante incêndio florestal em Itacoatiara Um incêndio que atinge uma área de floresta na região do Lago do Canaçari, na zona rural de Itacoatiara, no interior do Amazonas, chegou ao 11º dia nesta quarta-feira (30). A fumaça voltou a se espalhar pela região e já chega à área urbana do município, afetando a qualidade do ar. Segundo o Centro Gestor e Operacional do Sistema de Proteção da Amazônia (Censipam), o incêndio foi identificado pela primeira vez em 19 de setembro e continua ativo. A área de influência do evento chegou a 832,54 hectares, o equivalente a cerca de 1,1 mil campos de futebol. O combate ao fogo começou depois que as equipes conseguiram chegar ao local, que fica em uma área de várzea e tem acesso difícil. Para alcançar os focos, os militares precisaram percorrer trechos de mata e lama. 📲 Participe do canal do g1 AM no WhatsApp Durante o dia, seis bombeiros atuaram diretamente no combate, das 6h às 16h. Foram três militares do Corpo de Bombeiros do Amazonas e três da Força Nacional. Segundo a equipe, cerca de 30 focos foram identificados na região. Incêndio chega ao 11º dia e atinge mais de 830 hectares em Itacoatiara. Liam Cavalcante/Rede Amazônica No início da noite, uma nova equipe chegou para reforçar a operação. Dez militares passaram a atuar na área e entraram na mata para dar continuidade ao combate durante a noite e a madrugada. Segundo o capitão Charles Rodrigues, comandante da 1ª Companhia de Bombeiros Militar do Amazonas, o trabalho deve continuar até que o incêndio seja controlado. “Hoje continuamos com os trabalhos de combate a incêndio em alguns pontos importantes. O trabalho continua e hoje recebemos uma equipe para reforçar. São dez militares que estão intensamente trabalhando dia e noite para extinguir o incêndio", explicou. As equipes atuam em diferentes pontos da área atingida para tentar conter a propagação das chamas. A região é formada por vegetação de várzea, que fica alagada durante o período de cheia e, com a redução do nível da água, acumula vegetação seca, favorecendo a propagação do fogo. Não há registro de moradores na área onde os focos estão concentrados. A preocupação das equipes é impedir que as chamas continuem avançando pela mata e alcancem áreas onde existem residências. Enquanto o fogo continua ativo, a fumaça segue se espalhando pela região e chegando a diferentes pontos da cidade de Itacoatiara e rodovia AM-010. Incêndio chega ao 11º dia e atinge mais de 830 hectares em Itacoatiara. Liam Cavalcante/Rede Amazônica

g1.globo.com · world en

Gjykatësi i dytë federal bllokon tarifën prej 100,000 dollarësh të Trump-it për vizat H-1B

Grafik: Aplikimet H-1B për punë sipas kompanisë (2023). Ilustrim: Wikimedia Commons (CC0) Një gjykatës i dytë federal ka bllokuar tarifën e paprecedentë prej 100,000 dollarësh që presidenti amerikan Donald Trump vendosi për vizat e reja H-1B për punëtorë të huaj të kualifikuar, siç njofton Reuters. Gjykatësi i Distriktit Haywood Gilliam, me bazë në Oakland të […]

24-ore.com · world en