Σκιές στις χορηγίες Πολιτισμού – Τι αποκαλύπτει η Ελεγκτική Υπηρεσία
The Audit Office has released a special report detailing serious weaknesses in the management of state grants for cultural organizations. The audit focused on the Department of Modern Culture within the Undersecretariat of Culture. Specifically, the review looked at the Cypria program for 2024 and 2025. It also examined the Music and Theatre sub-programs of Culture II for 2025.
Σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση κρατικών χορηγιών προς πολιτιστικούς φορείς καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην ειδική έκθεση, που αφορά το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στο πρόγραμμα «Κύπρια» για τα έτη 2024 και 2025, καθώς και στα υποπρογράμματα Μουσική και Θέατρο του «Πολιτισμός ΙΙ» για το 2025. Σύμφωνα με την έκθεση, οι αδυναμίες εκτείνονται από την επιλογή των δικαιούχων και τη βαθμολόγηση των αιτήσεων μέχρι την παρακολούθηση των εκδηλώσεων και την επαλήθευση των οικονομικών απολογισμών. Χορηγία €50.000 σε φορέα που αποκλειόταν από το πρόγραμμα Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά την καταβολή χορηγίας ύψους €50.000 στο πλαίσιο του «Κύπρια 2025» σε φορέα που εμπίπτει στην κατηγορία αναγνωρισμένου φιλανθρωπικού ιδρύματος, παρότι η συγκεκριμένη κατηγορία αποκλειόταν ρητά από τους όρους του προγράμματος. Παράλληλα, δύο άλλοι φορείς, οι οποίοι είχαν λάβει από το 2021 γραπτές προειδοποιήσεις από την Επαρχιακή Διοίκηση για ενδεχόμενη διαδικασία διάλυσής τους λόγω μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία, έλαβαν χρηματοδοτήσεις ύψους €15.000 το 2024 και €20.000 και €35.000 το 2025. Επιπλέον, χρηματοδοτήθηκαν πέντε αιτήσεις συνολικού ύψους €74.036 , χωρίς να τεκμηριώνεται από τα καταστατικά των φορέων ότι η κύρια δραστηριότητά τους ήταν η μουσική, όπως απαιτούσαν οι όροι του σχετικού υποπρογράμματος. Χρηματοδότηση έπειτα από έξι μήνες επικοινωνιών Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει περίπτωση αίτησης στο πρόγραμμα «Πολιτισμός – Μουσική», η οποία είχε αρχικά απορριφθεί. Έπειτα από επανειλημμένες επικοινωνίες του φορέα για διάστημα περίπου έξι μηνών, εξευρέθηκε χρηματοδότηση από κονδύλια άλλου σχεδίου που δεν υλοποιήθηκε. Σύμφωνα με την υπηρεσιακή αλληλογραφία, ο συγκεκριμένος φορέας βρισκόταν στη δεύτερη θέση των επιλαχόντων. Για να καταστεί δυνατή η χρηματοδότησή του, χρηματοδοτήθηκε και ο πρώτος επιλαχών, ώστε να τηρηθεί η σειρά κατάταξης. Η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει επίσης περιπτώσεις κατά τις οποίες χρηματοδοτήθηκαν αιτητές με χαμηλότερη βαθμολογία, ενώ παρακάμφθηκαν άλλοι με υψηλότερη, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Στο «Κύπρια 2025», ενώ οι διαθέσιμες πιστώσεις επαρκούσαν για τις πρώτες 14 αιτήσεις, αποφασίστηκε η επέκταση της χρηματοδότησης μέχρι τη 18η θέση, προκειμένου να συμπεριληφθεί πρόταση λαϊκού-παραδοσιακού πολιτισμού. Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι η απόφαση δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς και ότι η προκήρυξη δεν προέβλεπε υποχρεωτική εκπροσώπηση του συγκεκριμένου τομέα. Πανομοιότυπες αξιολογήσεις, διαφορετικές βαθμολογίες Σημαντικά ερωτήματα προκύπτουν και από τη διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων. Η έκθεση καταγράφει δύο αιτήσεις που έλαβαν 80% και 93% , παρά το γεγονός ότι συνοδεύονταν από πανομοιότυπες παρατηρήσεις. Σε άλλη περίπτωση, δύο ομαδικά έντυπα αξιολόγησης της ίδιας δράσης παρουσίαζαν βαθμολογίες 85,66% και 94,68%, με το ίδιο αιτιολογικό. Εντοπίστηκε ακόμη βαθμολογία 100 στα 100 χωρίς να υπάρχει το αντίστοιχο ατομικό έντυπο αξιολόγησης. Παράλληλα, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει περιπτώσεις που εγείρουν ζητήματα πραγματικής ή δυνητικής σύγκρουσης συμφερόντων. Για το «Κύπρια 2024», οι δηλώσεις εμπιστευτικότητας και μη σύγκρουσης συμφερόντων υπογράφηκαν τον Ιούλιο του 2025, σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Τιμολόγια με επικολλημένες υπογραφές και συνεχόμενη αρίθμηση Ιδιαίτερα σοβαρά είναι τα ευρήματα που αφορούν τον οικονομικό έλεγχο των χορηγιών. Κατά τη δειγματοληπτική εξέταση παραστατικών δέκα φορέων του προγράμματος «Κύπρια», η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε περιπτώσεις που δημιουργούν ερωτήματα ως προς τη γνησιότητα και την αξιοπιστία των εγγράφων. Συγκεκριμένα, το 2025 υποβλήθηκαν τιμολόγια με ηλεκτρονικά επικολλημένες υπογραφές , χωρίς να προκύπτει ότι ελέγχθηκε η γνησιότητά τους. Σε άλλη περίπτωση, το 2024, τιμολόγια και αποδείξεις πληρωμής που φέρονταν να είχαν εκδοθεί από διαφορετικούς προμηθευτές έφεραν συνεχόμενη αρίθμηση, παρότι κάθε προμηθευτής αναμένεται να διατηρεί ανεξάρτητη σειρά αρίθμησης. Η Ελεγκτική Υπηρεσία διευκρινίζει ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους πλαστογράφηση ή άλλη παρατυπία, ωστόσο δημιουργούν εύλογες αμφιβολίες που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Δηλώθηκαν μηδενικά έσοδα ενώ πωλούνταν εισιτήρια Ο έλεγχος εντόπισε επίσης προβλήματα στην τεκμηρίωση εσόδων από εκδηλώσεις. Σε μία περίπτωση πιστοποιήθηκαν μηδενικά έσοδα από εισιτήρια, παρότι από δημόσια διαθέσιμα στοιχεία διαπιστώθηκε ότι υπήρχε διάθεση εισιτηρίων μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Σε άλλη περίπτωση δεν υποβλήθηκε η πρωτογενής κατάσταση εισπράξεων της πλατφόρμας, αλλά κατάσταση με αναφορά στα ποσά που είχαν εισπραχθεί. Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις ανεπαρκούς τεκμηρίωσης εσόδων από χορηγίες, πωλήσεις αναμνηστικών προϊόντων και άλλες εμπορικές δραστηριότητες. Κίνδυνος διπλής χρηματοδότησης δαπανών Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι δεν διενεργούνται συστηματικοί έλεγχοι για ενδεχόμενη επικάλυψη δαπανών μεταξύ των προγραμμάτων «Κύπρια» και «Πολιτισμός ΙΙ». Μάλιστα, εντοπίστηκε περίπτωση κατά την οποία ο ίδιος φορέας χρηματοδοτήθηκε για δύο διαφορετικές δράσεις, που πραγματοποιήθηκαν στον ίδιο χώρο και σε συνεχόμενες ημερομηνίες. Η Υπηρεσία ζήτησε τα σχετικά παραστατικά, ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, αυτά δεν προσκομίστηκαν από τον φορέα. Ως εκ τούτου, δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί κατά πόσον οι δαπάνες ήταν διακριτές και δεν χρηματοδοτήθηκαν δύο φορές. Η έκθεση δεν διαπιστώνει αποδεδειγμένη διπλή χρηματοδότηση, αλλά αναδεικνύει σημαντικό κενό στους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Καθυστερήσεις και απουσία ουσιαστικής αξιολόγησης Πέρα από τις οικονομικές και διοικητικές αδυναμίες, η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει προβλήματα στον προγραμματισμό των πολιτιστικών δράσεων. Για το 2026, τα αποτελέσματα των χορηγικών προγραμμάτων ανακοινώθηκαν περί τα μέσα Μαΐου, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο προετοιμασίας των διοργανωτών. Την ίδια ώρα, το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού δεν διαθέτει επαρκείς δείκτες αξιολόγησης του πραγματικού αποτελέσματος των χρηματοδοτήσεων. Η αξιολόγηση επικεντρώνεται κυρίως στα ποσά που διατέθηκαν, στον αριθμό των αιτήσεων που χρηματοδοτήθηκαν και στην απορρόφηση των κονδυλίων, χωρίς συστηματική αποτίμηση της προσέλευσης του κοινού, της ανάδειξης νέων δημιουργών και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των φορέων. Η θέση του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού στην Ελεγκτική Υπηρεσία, κατά την τελευταία τριετία βρίσκεται σε εξέλιξη προσπάθεια διαμόρφωσης ενός περισσότερο διαφανούς και συνεκτικού πλαισίου διαχείρισης των χορηγικών προγραμμάτων. Στόχος είναι η συγκέντρωσή τους σε μεγαλύτερα και πιο ολοκληρωμένα προγράμματα, ώστε να περιοριστεί ο κατακερματισμός και να ενισχυθεί η ενιαία εφαρμογή των κανόνων. Το Τμήμα υποστηρίζει ότι αρκετές από τις συστάσεις της έκθεσης έχουν ήδη δρομολογηθεί ή βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης. Ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, υπογραμμίζει στον προλογισμό της έκθεσης ότι, όταν οι πόροι δεν επαρκούν για όλες τις αξιόλογες προτάσεις, η ορθή διαχείριση κάθε ευρώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία.