€610,9 εκ. για ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας – Τι προβλέπει 12ετές σχέδιο

<p><strong>Σημαντική αύξηση των διατιθέμενων πόρων για τον πρωτογενή τομέα προβλέπει το νέο δωδεκαετές σχέδιο ανασυγκρότησης της κυπριακής κτηνοτροφίας 2027–2038, το οποίο περιλαμβάνεται στην έκθεση της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής υπό τον Σταύρο Μαλά.</strong></p> <p>Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης που παρουσιάστηκαν δημόσια την Παρασκευή, ο συνολικός προϋπολογισμός για τη δωδεκαετία 2027–2038 ανέρχεται στα €610,9 εκατομμύρια, διαμορφώνοντας τη μέση ετήσια χρηματοδότηση στα €50,9 εκατομμύρια. Το ποσό αυτό παρουσιάζει αύξηση 565% σε σύγκριση με την περίοδο 2014–2025, κατά την οποία η συνολική δημόσια στήριξη προς τον τομέα ανήλθε στα €91,5 εκατομμύρια, δηλαδή κατά μέσο όρο €7,6 εκατομμύρια ετησίως.</p> <p>Η διαφορά στους αριθμούς αποτυπώνει την αλλαγή στη χρηματοδοτική προσέγγιση. Ενώ την περίοδο 2014–2025 οι πόροι διατέθηκαν κυρίως σε άμεσες επιδοτήσεις παραγωγής, έκτακτες αποζημιώσεις και μεμονωμένα επενδυτικά σχέδια, το νέο πλάνο κατανέμει τα €610,9 εκατομμύρια σε στοχευμένες δομικές παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η γενετική βελτίωση του ζωικού κεφαλαίου, η χωροταξική αποσυμφόρηση μέσω προγραμμάτων μετεγκατάστασης, η εγκατάσταση συστημάτων βιοασφάλειας και η αύξηση της παραγωγικότητας ανά ζώο.</p> <p>Ο Υπουργός Γεωργίας Χρίστος Σενέκης ανέφερε κατά την παρουσίαση ότι η Έκθεση, που έχει ήδη διαβιβαστεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θα αποτελέσει τη βάση για τις αποφάσεις και τις παρεμβάσεις της επόμενης ημέρας. Η Κυβέρνηση, είπε, θα εξετάσει με τη δέουσα προσοχή τις εισηγήσεις, συνεχίζοντας τον διάλογο και τη στενή συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.</p> <p><strong>Υπουργός Γεωργίας: Στόχος η κτηνοτροφία να εξέλθει της κρίσης ισχυρότερη</strong></p> <p>Όπως ανέφερε ο Υπουργός, στόχος της Κυβέρνησης είναι η κυπριακή κτηνοτροφία να εξέλθει από τη δοκιμασία του αφθώδους πυρετού όχι απλώς αποκατεστημένη, αλλά «ισχυρότερη, πιο σύγχρονη, πιο ανθεκτική και κυρίως πιο εξωστρεφής και ανταγωνιστική».</p> <p>Ο κ. Σενέκης σημείωσε ότι δεν συζητείται απλώς η αντικατάσταση όσων χάθηκαν, αλλά η δημιουργία μιας κτηνοτροφίας «καλύτερα οργανωμένης, με ισχυρότερη βιοασφάλεια, μεγαλύτερη παραγωγική ανθεκτικότητα και καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις».</p> <p>«Από την πρώτη στιγμή, ως Κυβέρνηση, με πρώτιστο μέλημα την προστασία της κτηνοτροφίας μας και τη στήριξη των ανθρώπων που επηρεάστηκαν, προχωρήσαμε άμεσα στην εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου μέτρων», ανέφερε.</p> <p>«Κοινή επιδίωξη όλων μας είναι να καταφέρουμε να επαναφέρουμε την ομαλή λειτουργία της κτηνοτροφίας όσο το δυνατό γρηγορότερα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η επόμενη ημέρα της κυπριακής κτηνοτροφίας πρέπει να σχεδιαστεί με βάση αυτή τη νέα πραγματικότητα και όχι με την προσδοκία μιας γρήγορης επιστροφής στις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από την κρίση.</p> <p>Τόνισε ακόμα ότι η σημερινή παρουσίαση, επομένως, δεν ολοκληρώνει μια διαδικασία. Ανοίγει το επόμενο και πιο ουσιαστικό της στάδιο», ανέφερε.</p> <p><strong>Οι αδυναμίες που ανέδειξε ο αφθώδης πυρετός</strong></p> <p>Η έκθεση της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής, που συστάθηκε μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού, περιγράφει την επιζωοτία ως γεγονός που ανέδειξε τις συστημικές αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου κτηνοτροφίας και προτείνει τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό παραγωγικό και χωροταξικό πρότυπο.</p> <p>Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, η ταχεία εξάπλωση του ιού συνδέθηκε με την υπερσυγκέντρωση κτηνοτροφικών μονάδων σε συστάδες, τις ανεπαρκείς αποστάσεις μεταξύ τους, την απουσία ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού, αλλά και κενά στη βιοασφάλεια και την ιχνηλασιμότητα.</p> <p>Ο επικεφαλής της Επιτροπής, Σταύρος Μαλάς, χαρακτήρισε το υφιστάμενο μοντέλο «συστημικά ευάλωτο», σημειώνοντας ότι η κυπριακή κτηνοτροφία «αναπτύχθηκε με ένα τρόπο πολύ άναρχο». Όπως ανέφερε, πριν από την κρίση του αφθώδους πυρετού είχαν δημιουργηθεί μεγάλοι κίνδυνοι εξαιτίας της υπερσυγκέντρωσης μονάδων, των κενών στη βιοασφάλεια, της απουσίας χωροταξικού σχεδιασμού και των ανεπαρκών αποστάσεων.</p> <p>Αναφερόμενος στην προέλευση και τη μετάδοση του ιού, ο κ. Μαλάς είπε ότι ο τύπος του αφθώδους πυρετού που έφτασε στην Κύπρο κυκλοφορεί στην Τουρκία και στο Ισραήλ και, σύμφωνα με την παρουσίαση της Επιτροπής, εισήλθε μέσω της γραμμής κατάπαυσης του πυρός και παράνομων διακινήσεων. Τόνισε ακόμη ότι η μετάδοση έγινε μέσω μεταφοράς ζώων και όχι αερογενώς.</p> <p>Από τις 121 μονάδες που επηρεάστηκαν, οι 102 βρίσκονταν σε επτά επιδημιολογικές οντότητες, με τις περιοχές της Ορόκλινης, των Λειβαδιών και του Γερίου να καταγράφουν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις και την Αθηένου και την Αραδίππου μικρότερες.</p> <p><strong>84.133 ζώα θανατώθηκαν</strong></p> <p>Συνολικά η επιζωοτία έπληξε 121 εκμεταλλεύσεις, εκ των οποίων 104 αιγοπροβατοτροφικές, 14 βοοτροφικές και τρεις χοιροτροφικές, οδηγώντας στη θανάτωση 84.133 ζώων. Οι απώλειες ανήλθαν σε 56.632 αιγοπρόβατα, 24.483 βοοειδή και 3.018 χοίρους.</p> <p>Από τις 121 πληγείσες μονάδες, οι 81 βρίσκονταν στην επαρχία Λάρνακας, 39 στην επαρχία Λευκωσίας και μία στη Λεμεσό. Μέχρι στιγμής έχουν καταβληθεί αποζημιώσεις €17,29 εκατ., περιλαμβανομένων προκαταβολών και αποζημιώσεων για γάλα και ζωοτροφές.</p> <p>Ο κ. Μαλάς σημείωσε ότι στα αιγοπρόβατα διαπιστώθηκαν και ζώα που προσβάλλονταν χωρίς εμφανή συμπτώματα, οδηγώντας σε «κρυφή μετάδοση του ιού».</p> <p>Παράλληλα, ανέδειξε τον βαθμό συγκέντρωσης της παραγωγής, αναφέροντας ότι το 2025, 19 αγελαδοτροφικές μονάδες από τις 267 που παρέδιδαν γάλα αντιστοιχούσαν στο 25% της παραγωγής, ενώ στην αιγοπροβατοτροφία 27 μονάδες παρέδιδαν το 20% και 72 μονάδες, που αντιστοιχούν στο 60% του γάλακτος, βρίσκονταν σε πολύ μικρές αποστάσεις μεταξύ τους.</p> <p>«Απαιτείται αποσυμφόρηση, βιοασφάλεια και χωροταξικός σχεδιασμός», είπε ο κ. Μαλάς, τονίζοντας ότι «δεν μπορούμε να πάμε πίσω στο ίδιο μοντέλο» και ότι δεν θα πρέπει να ενισχύονται μη βιώσιμες μικρές μονάδες.</p> <p><strong>Το έλλειμμα αιγοπρόβειου γάλακτος και το χαλλούμι</strong></p> <p>Η ανάγκη αναδιάρθρωσης συνδέεται άμεσα και με την παραγωγή γάλακτος και το χαλλούμι ΠΟΠ. Οι μονάδες που επλήγησαν παρήγαγαν το 2025 συνολικά 16,23 εκατ. λίτρα γάλακτος, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 4,06% της συνολικής παραλαβής γάλακτος στην Κύπρο.</p> <p>Ωστόσο, οι επιπτώσεις ήταν πολύ μεγαλύτερες στην αιγοπροβατοτροφία, καθώς χάθηκε το 8,97% της ετήσιας παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος, έναντι 2,72% του αγελαδινού. Μέχρι τις 31 Ιουλίου 2026, το αγελαδινό γάλα αυξήθηκε κατά 5,1%, φτάνοντας τα 192,96 εκατ. λίτρα, ενώ το αιγοπρόβειο μειώθηκε κατά 7,5%, στα 54,89 εκατ. λίτρα.</p> <p>Για το σύνολο του 2026 προβλέπεται αύξηση των παραδόσεων γάλακτος κατά 2,4%, η οποία όμως οφείλεται αποκλειστικά στην αύξηση του αγελαδινού γάλακτος, ενώ το αιγοπρόβειο αναμένεται να παρουσιάσει απώλεια 6,4 εκατ. λίτρων.</p> <p>Η έκθεση επισημαίνει ότι για την παρασκευή μεικτού χαλλουμιού με αναλογία 49% αγελαδινού και 51% αιγοπρόβειου απαιτούνται 192,12 εκατ. λίτρα αιγοπρόβειου γάλακτος, ενώ σήμερα είναι διαθέσιμα μόλις 48,08 εκατ. λίτρα, με το έλλειμμα να ανέρχεται στα 144,04 εκατ. λίτρα.</p> <p>Ο κ. Μαλάς σημείωσε ότι υπάρχει «απόλυτη εξάρτηση στην αγελαδοτροφία στο γάλα», ενώ το κρέας έχει παραμεληθεί. Στην αιγοπροβατοτροφία, είπε, τόσο η παραγωγή γάλακτος όσο και κρέατος αντιμετωπίζει προβλήματα και στόχος θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση και των δύο προϊόντων. «Για αυτό πρέπει να αποκατασταθεί σωστή κρεατοπαραγωγή για να συμψηφίζει το έσοδο», ανέφερε.</p> <p><strong>€372,2 εκατ. για την αιγοπροβατοτροφία</strong></p> <p>Το νέο σχέδιο προβλέπει τρεις βασικές δράσεις. Η πρώτη αφορά την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση της αιγοπροβατοτροφίας, με προϋπολογισμό €372,225 εκατ., που αποτελεί και τη μεγαλύτερη επιμέρους χρηματοδοτική παρέμβαση.</p> <p>Προβλέπονται €240 εκατ. για δημιουργία νέων μεγάλων μονάδων ή εξαγορά υφιστάμενων, €90 εκατ. για αναβάθμιση μονάδων, €24,425 εκατ. για γενετική βελτίωση και δημιουργία 100 πυρήνων αναπαραγωγής, €8 εκατ. για νέες μονάδες εκτροφής αιγών Μαχαιρά, €6 εκατ. για αναπλήρωση θανατωθέντος ζωικού κεφαλαίου και €3,8 εκατ. για πρόγραμμα παραγωγικής αντικατάστασης. Στόχος είναι ο διπλασιασμός της παραγωγής γάλακτος μέσα στην επόμενη δωδεκαετία.</p> <p>Ο κ. Μαλάς ανέφερε ότι η αιγοπροβατοτροφία θα πρέπει να έχει «τη μερίδα του λέοντος» των επενδύσεων, ενώ για την αγελαδοτροφία τόνισε τη σημασία της γενετικής βελτίωσης και της δημιουργίας νέων μονάδων.</p> <p><strong>€134 εκατ. για την αγελαδοτροφία</strong></p> <p>Η δεύτερη δράση, ύψους €134 εκατ., αφορά την αγελαδοτροφία. Περιλαμβάνει €50 εκατ. για τη δημιουργία 50 νέων μονάδων, άλλα €50 εκατ. για αναβάθμιση ή εξαγορά υφιστάμενων μονάδων, €30 εκατ. για γενετική βελτίωση, €2,5 εκατ. για διατήρηση και αξιοποίηση της ντόπιας κυπριακής φυλής αγελάδας και €1,5 εκατ. για αναπλήρωση ζωικού κεφαλαίου.</p> <p>Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγικότητας με μικρότερο συνολικό πληθυσμό ζώων. Ο κ. Μαλάς ανέφερε ότι υπάρχει δυνατότητα αύξησης της παραγωγής στις 10.000 λίτρα ανά ζώο, έναντι περίπου 8.000 λίτρων σήμερα.</p> <p><strong>Πάχυνση, βιοασφάλεια και αποσυμφόρηση</strong></p> <p>Η τρίτη δράση περιλαμβάνει οριζόντιες παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων τη δημιουργία 10 μονάδων πάχυνσης μοσχαριών, με €10 εκατ., και 10 μονάδων πάχυνσης αμνοεριφίων, επίσης με €10 εκατ., καθώς και €4 εκατ. για περίφραξη μονάδων και ηλεκτρονικά συστήματα βιοασφάλειας, €7 εκατ. για ευημερία και ζωντανή παρακολούθηση των ζώων και €10 εκατ. για εθελούσια έξοδο ή μετεγκατάσταση μονάδων από περιοχές υψηλής πυκνότητας.</p> <p>Για την άμεση περίοδο, η Επιτροπή έχει προτείνει επείγουσες δράσεις ύψους €30 εκατ., περιλαμβανομένων των μονάδων πάχυνσης και της στήριξης πληγέντων που επιθυμούν να επανεγκατασταθούν ή να αποχωρήσουν από το επάγγελμα. Όπως είπε ο κ. Μαλάς, «με άλλα λόγια, προγραμματίζεται αποσυμφόρηση».</p> <p><strong>Νέοι κανόνες για τις κτηνοτροφικές μονάδες</strong></p> <p>Σημαντικό μέρος του νέου μοντέλου αποτελεί η αυστηροποίηση των κανόνων χωροταξίας και βιοασφάλειας. Προτείνεται υποχρεωτικός Κτηνίατρος Αναφοράς για κάθε μονάδα, με πλήρη υγειονομική ευθύνη, καθώς και Ηλεκτρονικός Φάκελος Μονάδας, ο οποίος θα επιτρέπει παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο του πληθυσμού, των μετακινήσεων, των εμβολιασμών, της χρήσης αντιβιοτικών και της παραγωγής.</p> <p>Οι νέες μονάδες θα εγκρίνονται μόνο σε καθορισμένες ζώνες, με ελάχιστες αποστάσεις άνω των 500 μέτρων και διαχωρισμό των μονάδων γαλακτοπαραγωγής από εγκαταστάσεις πάχυνσης και εμπορίας.</p> <p>Ο κ. Μαλάς έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη βιωσιμότητα, σημειώνοντας ότι χρειάζεται επιστημονική και τεχνική υποστήριξη, δείκτες απόδοσης, αξιολόγηση και ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε μονάδα, με κάθε κτηνοτροφική μονάδα να έχει τον δικό της εγγεγραμμένο κτηνίατρο. Παράλληλα, η Επιτροπή εισηγείται επιστημονική κοινοπραξία για τον σχεδιασμό, μεταξύ άλλων, των επιδοτήσεων, καθώς και επιστημονική υποστήριξη για εργαστήριο γάλακτος και κρέατος. «Δεν νοείται να μην έχουμε εργαστήριο αναφοράς και να κάνει έρευνα στο γάλα», ανέφερε.</p> <p><strong>Μέχρι τα μέσα του Οκτώβρη καλύτερη εικόνα για την επαναδραστηριοποίηση</strong></p> <p>Κατά την παρουσίαση εκφράστηκαν ανησυχίες από κτηνοτρόφους για το ενδεχόμενο να ξεκινήσει νέα διαδικασία, μετά τον εντοπισμό υποψιών σε θετικές μονάδες.</p> <p>Ο κ. Μαλάς απάντησε ότι η Κύπρος, ως κράτος μέλος της ΕΕ, είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει τους σχετικούς κανονισμούς, σημειώνοντας ότι αυτή τη στιγμή «φαίνεται ότι δεν υπάρχει καθόλου ενεργός ιός». Εξέφρασε την ευχή «ως τα μέσα του Οκτώβρη να κλείσει ο κύκλος εντατικής επιτήρησης και να δούμε τι θα γίνει με την επαναδραστηριοποίηση».</p> <p>Από την πλευρά του, ο Διευθυντής Κτηνιατρικών Υπηρεσιών Χριστόδουλος Πίπης ανέφερε ότι η θανάτωση των ζώων αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από το ενωσιακό δίκαιο και ότι, αν όλοι ενεργούσαν όπως έπρεπε, η υπηρεσία θα είχε ολοκληρώσει τη διαδικασία σε 15 ημέρες. Τόνισε ότι η δουλειά των αρμόδιων υπηρεσιών είναι να βοηθήσουν τους κτηνοτρόφους «το συντομότερο δυνατό και με τις λιγότερες αρνητικές συνέπειες».</p> <p>Σε σχέση με την επαναδραστηριοποίηση των μονάδων, σημείωσε ότι θα πρέπει να προηγηθούν σχολαστικοί καθαρισμοί όλων των γειτνιαζουσών μονάδων.</p> <p><strong>Κρατικές ενισχύσεις και χρηματοδότηση</strong></p> <p>Σε τοποθέτησή της η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου, ανέφερε ότι, μέσα από τους κανόνες των κρατικών ενισχύσεων, υπάρχει δυνατότητα να υλοποιηθεί το αναπτυξιακό μοντέλο. Όπως είπε, έχει ετοιμάσει 16 εισηγήσεις για τη μετεγκατάσταση, τον εκσυγχρονισμό και τη βιοασφάλεια και παραμένει στη διάθεση των αρμοδίων για συνεργασία, ώστε να εξευρεθούν τα απαιτούμενα ποσά μέσω συμβατών κρατικών ενισχύσεων.</p> <p>Ο Υπουργός Γεωργίας ανέφερε ότι χρειάζεται ομάδα με επιστημονική τεκμηρίωση για την παρακολούθηση του νέου μοντέλου, σημειώνοντας ότι ο προϋπολογισμός είχε ετοιμαστεί πριν από τη μελέτη και ότι θα καταβληθεί προσπάθεια να τεθούν προτεραιότητες στον προϋπολογισμό, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και της νέας ΚΑΠ.</p> <p>Η χρηματοδότηση του σχεδίου αναμένεται να στηριχθεί σε συνδυασμό εθνικών πόρων και αξιοποίησης της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ.</p> <p><strong>Νέο υγειονομικό καθεστώς</strong></p> <p>Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο εμβολιασμός για τον αφθώδη πυρετό θα παραμείνει αναγκαίος για πολλά χρόνια, ενώ η Κύπρος έχει ήδη εισέλθει σε νέο υγειονομικό καθεστώς, το οποίο συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, περιορισμούς στις εξαγωγές νωπού κρέατος.</p> <p>Σε σχέση με τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, ο κ. Μαλάς χαρακτήρισε την επαφή με τα κατεχόμενα πηγή «τεράστιων κινδύνων», σημειώνοντας ότι εκεί υπάρχουν και άλλα μεταδοτικά νοσήματα για τα οποία δεν επιτρέπεται σήμερα στην Κυπριακή Δημοκρατία να εμβολιάζει.</p> <p>Ο κ. Σενέκης ανέφερε ότι συζητείται με τον Υπουργό Δικαιοσύνης η δημιουργία ομάδας που θα επιτηρεί τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, προκειμένου να περιοριστούν οι παράνομες διακινήσεις.</p> <p>Πηγή: ΚΥΠΕ </p>