Ντοκουμέντο 1964: «Οι Τ/κ σχεδιάζαν πείνα στα Κόκκινα για τουρκική επέμβαση»

Ένα δημοσίευμα του σουηδικού Τύπου από τον Σεπτέμβριο του 1964 φωτίζει το τεταμένο κλίμα που επικρατούσε στην Κύπρο λίγες εβδομάδες μετά τις αιματηρές συγκρούσεις στην Τηλλυρία και τους τουρκικούς βομβαρδισμούς. Σύμφωνα με το ιστολόγιο Υπερβόρειοι , η εφημερίδα Dagens Nyheter, σε δημοσίευμά της στις 14 Σεπτεμβρίου 1964, μετέφερε τηλεγράφημα του UPI από τη Λευκωσία για την κατάσταση στα Κόκκινα και την παρέμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τον ανεφοδιασμό της απομονωμένης τουρκοκυπριακής κοινότητας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκτίμηση αξιωματικού του ΟΗΕ, ο οποίος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, υποστήριζε ότι Τουρκοκύπριοι ηγέτες επιδίωκαν να δημιουργηθεί κρίση επισιτισμού στα Κόκκινα, ώστε η Τουρκία να επιχειρήσει να στείλει προμήθειες διά θαλάσσης. «Επιδιώκουν να προκαλέσουν επεισόδιο» Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, Τουρκοκύπριοι ηγέτες στην Αμμόχωστο αρνήθηκαν να διαθέσουν τρόφιμα από αποθέματα της Ερυθράς Ημισελήνου για τους κατοίκους των Κοκκίνων. Όπως αναφερόταν, στην Αμμόχωστο υπήρχαν αποθηκευμένοι 78 τόνοι τροφίμων. Η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστήριξε ότι «τα Κόκκινα έχουν ήδη λάβει το μερίδιό τους από τα περιορισμένα αποθέματα της Ερυθράς Ημισελήνου». Αξιωματικός του ΟΗΕ, ωστόσο, παρουσίαζε διαφορετική εκτίμηση για τα κίνητρα πίσω από την άρνηση. «Οι Τουρκοκύπριοι προφανώς επιδιώκουν να προκαλέσουν ένα επεισόδιο. Φαίνεται ότι θέλουν να δημιουργήσουν λιμό στα Κόκκινα ώστε να εξαναγκάσουν την Τουρκία να στείλει πλοία με τρόφιμα και άλλες προμήθειες», ανέφερε, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμηση του αξιωματικού που επικαλείτο το UPI και όχι διαπιστωμένο συμπέρασμα των Ηνωμένων Εθνών. Ο ΟΗΕ χρησιμοποίησε τα δικά του αποθέματα Μπροστά στον κίνδυνο επιδείνωσης της κατάστασης, ο ΟΗΕ αποφάσισε να χρησιμοποιήσει δικές του προμήθειες. Δύο ελικόπτερα των Ηνωμένων Εθνών, με Βρετανούς πιλότους, μετέφεραν περίπου δύο τόνους τροφίμων στους περίπου 1.500 κατοίκους των Κοκκίνων. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά την προειδοποίηση του διοικητή της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, στρατηγού Θιμάγια, ότι υπήρχε κίνδυνος πραγματικού λιμού εάν η κοινότητα δεν ανεφοδιαζόταν μέσα στις επόμενες πέντε ημέρες. Σύμφωνα με τον ίδιο, από τις 5 Αυγούστου τα Κόκκινα είχαν λάβει μόλις 2,5 τόνους τροφίμων, ενώ οι ημερήσιες ανάγκες υπολογίζονταν σε περίπου τρεις τόνους. Ο φόβος τουρκικής επέμβασης Το δημοσίευμα συνέδεε την άμεση κινητοποίηση των Ηνωμένων Εθνών με τον φόβο μιας νέας επικίνδυνης κλιμάκωσης στην Κύπρο. Ο αξιωματικός του ΟΗΕ παρέπεμπε και σε προηγούμενη δήλωση του Προέδρου Μακαρίου ότι ενδεχόμενη τουρκική προσπάθεια αποβίβασης προμηθειών θα είχε «τις σοβαρότερες συνέπειες». Πολιτικοί παρατηρητές που επικαλείτο το τηλεγράφημα εκτιμούσαν ότι η ταχύτητα της επέμβασης του ΟΗΕ έδειχνε την ανησυχία πως μια παρατεταμένη επισιτιστική κρίση θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για τουρκική επέμβαση και να προκαλέσει νέα κρίση. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι Ελληνοκύπριοι είχαν επιτρέψει τη μεταφορά προμηθειών από την Αμμόχωστο προς τα Κόκκινα και φορτηγά ήταν έτοιμα να αναχωρήσουν, όταν Τουρκοκύπριοι ηγέτες αρνήθηκαν να παραδώσουν τα τρόφιμα. Παράλληλα με την αερομεταφορά τροφίμων, δανικό φορτηγό του ΟΗΕ κατευθύνθηκε προς τα Κόκκινα μεταφέροντας κουβέρτες του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού για ανθρώπους που, σύμφωνα με το τηλεγράφημα, είχαν καταφύγει σε σπηλιές γύρω από το χωριό. Το μυστηριώδες υποβρύχιο ανοικτά της Κερύνειας Το ίδιο τηλεγράφημα κατέγραφε και ένα ακόμη περιστατικό που αποτύπωνε το κλίμα έντασης της εποχής. Το αρχηγείο του ΟΗΕ στη Λευκωσία είχε ανακοινώσει ότι Φινλανδός αξιωματικός των Ηνωμένων Εθνών είχε εντοπίσει το βράδυ του Σαββάτου το περισκόπιο υποβρυχίου άγνωστης εθνικότητας ανοικτά της Κερύνειας. Σύμφωνα με την αναφορά, το υποβρύχιο βρισκόταν περίπου 500 μέτρα από την ακτή και στη συνέχεια κινήθηκε προς τα δυτικά με ταχύτητα περίπου 12 κόμβων. Το δημοσίευμα της 14ης Σεπτεμβρίου 1964 αποτελεί ένα χαρακτηριστικό στιγμιότυπο μιας εξαιρετικά εύθραυστης περιόδου του Κυπριακού, κατά την οποία ακόμη και ο ανεφοδιασμός μιας κοινότητας μπορούσε να αποκτήσει διεθνείς και στρατιωτικές διαστάσεις.