Θανατική ποινή: Τι ισχύει σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Κύπρο - «Δεν μειώνει το έγκλημα»

Η θανατική ποινή εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περίπου 27 πολιτείες, κυρίως στον Νότο, να τη διατηρούν ως την εσχάτη των ποινών. Το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή τις διαφορετικές μεθόδους εκτέλεσης που εφαρμόζονται, αλλά και τις συζητήσεις γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μιλώντας στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι» του ΣΙΓΜΑ, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, Άρης Κωνσταντινίδης, εξήγησε ότι η θανατική ποινή δεν ισχύει στο σύνολο των ΗΠΑ. Όπως δήλβσε, περίπου οι μισές πολιτείες εξακολουθούν να τη διατηρούν, ενώ στις υπόλοιπες έχει καταργηθεί ή δεν εφαρμόζεται. «Επειδή είναι ομοσπονδιακό κράτος οι Ηνωμένες Πολιτείες, αυτά τα ζητήματα αποφασίζονται σε επίπεδο πολιτειών και όχι σε επίπεδο ομοσπονδιακής κυβέρνησης», σημείωσε. Η περίπτωση της Κρίστα Πάικ Ο Κωνσταντινίδης αναφέρθηκε στην υπόθεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί, η οποία επέζησε μετά τη χορήγηση θανατηφόρου φαρμάκου. Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη περίπτωση επαναφέρει τη συζήτηση για τις μεθόδους εκτέλεσης και κατά πόσο αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε βασανιστική ή απάνθρωπη μεταχείριση. Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ: Η Πάικ ανέκτησε τις αισθήσεις της μετά την αποτυχημένη εκτέλεση Σύμφωνα με τον ίδιο, στις ΗΠΑ έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια διαφορετικές μέθοδοι, μεταξύ άλλων η θανατηφόρα ένεση και η εισπνοή αζώτου. Στην περίπτωση της Πάικ, όπως ανέφερε, δημιουργήθηκε μια αντίφαση, καθώς ενώ σκοπός του κράτους ήταν να τη θανατώσει, όταν η διαδικασία απέτυχε οι αρχές έσπευσαν να της σώσουν τη ζωή. «Κάποιος που βρίσκεται στα χέρια του κράτους και κινδυνεύει η ζωή του με αυτόν τον τρόπο, το κράτος έχει υποχρέωση να του σώσει τη ζωή», είπε. Εκτέλεση διά τυφεκισμού Σχολιάζοντας την επαναφορά της δυνατότητας εκτέλεσης διά τυφεκισμού στις ΗΠΑ, ο καθηγητής έκανε λόγο για επιστροφή σε πρακτικές προηγούμενων δεκαετιών. Όπως εξήγησε, πρόκειται ουσιαστικά για εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ σημείωσε ότι και σε άλλες χώρες που διατηρούν τη θανατική ποινή εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι εκτέλεσης. «Μιλάμε για απάνθρωπες πρακτικές, παρωχημένες, αναχρονιστικές, οι οποίες μας πηγαίνουν δεκαετίες πίσω», ανέφερε, σημειώνοντας ότι στον δυτικό, δημοκρατικό και φιλελεύθερο κόσμο είχε υπάρξει σημαντική πρόοδος προς την κατάργηση της θανατικής ποινής. Η θέση της Ευρώπης Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση η θανατική ποινή απαγορεύεται και η κατάργησή της αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη ενός κράτους στην Ένωση. Αντίστοιχη θέση ισχύει και στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Ο Κωνσταντινίδης ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Λευκορωσία, η οποία δεν αποτελεί μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και διατηρεί τη θανατική ποινή. Παράλληλα, όπως εξήγησε, η Ευρώπη δεν επιτρέπει την έκδοση ή παράδοση προσώπων σε χώρες όπου κινδυνεύουν να καταδικαστούν σε θάνατο. Επίσης, υπάρχουν περιορισμοί στην εξαγωγή φαρμακευτικών ουσιών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για εκτελέσεις. Τι ισχύει στην Κύπρο Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου υπενθύμισε ότι η θανατική ποινή καταργήθηκε με νόμο το 2002, ωστόσο παρέμενε σχετική αναφορά στο Σύνταγμα. «Έγινε συνταγματική τροποποίηση το 2016 για να φύγει ακόμη και ως αναφορά από το Σύνταγμα», ανέφερε. Δεν μειώνει το έγκλημα η θανατική ποινή; Ερωτηθείς κατά πόσο η θανατική ποινή λειτουργεί αποτρεπτικά και συμβάλλει στη μείωση της εγκληματικότητας, ο κ. Κωνσταντινίδης, διευκρινίζοντας ότι δεν είναι εγκληματολόγος, επικαλέστηκε τις σχετικές εγκληματολογικές μελέτες. Όπως είπε, τα διαθέσιμα εμπειρικά δεδομένα δεν δείχνουν ότι η θανατική ποινή οδηγεί σε μείωση των σοβαρών εγκλημάτων σε σχέση με χώρες ή πολιτείες που εφαρμόζουν άλλες ποινές, όπως η ισόβια κάθειρξη. «Υπάρχουν πολλές εγκληματολογικές μελέτες, οι οποίες υποδεικνύουν ότι όχι», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα εμπειρικά δεδομένα αποτέλεσαν έναν από τους λόγους για τους οποίους αρκετά κράτη προχώρησαν στην κατάργηση της θανατικής ποινής. Η διεθνής εικόνα Ο καθηγητής σημείωσε ότι η θανατική ποινή εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε διάφορες περιοχές του κόσμου, με μεγαλύτερη διάδοση στην Ασία και σε ορισμένα μουσουλμανικά κράτη. Αναφέρθηκε επίσης στην Κίνα, όπου, όπως είπε, πραγματοποιούνται εκτελέσεις χωρίς να είναι γνωστός ο ακριβής αριθμός τους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Ιράν, όπου καταγράφηκε σημαντική αύξηση των εκτελέσεων. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αύξηση αυτή συνδέθηκε σε μεγάλο βαθμό με την καταστολή των διαδηλώσεων και την τιμωρία όσων συμμετείχαν σε αυτές. Διαβάστε επίσης: Ιράν: Εκτελέστηκαν άνδρες που είχαν συλληφθεί για συμμετοχή στις διαδηλώσεις Η συζήτηση, όπως ανέδειξε ο Κωνσταντινίδης, αφορά πλέον όχι μόνο το αν ένα κράτος διατηρεί τη θανατική ποινή, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή εφαρμόζεται, καθώς και τα όρια που θέτει το διεθνές δίκαιο στην αντιμετώπιση ανθρώπων που βρίσκονται υπό την εξουσία του κράτους.