ΠΚΚ για Ακάμα: Απαιτείται διαφάνεια και ουσιαστικά μέτρα προστασίας

Έντονη αγανάκτηση και καταδίκη εξέφρασε η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου (ΠΚΚ), με αφορμή τα πορίσματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη διαχείριση της Χερσονήσου του Ακάμα και την υλοποίηση της Α΄ Φάσης του οδικού δικτύου του Εθνικού Δασικού Πάρκου. Η ΠΚΚ τονίζει ότι εξακολουθούν να παραμένουν ανοικτά σοβαρά ζητήματα, όπως η ανάγκη απομάκρυνσης περιττών και ασύμβατων υποδομών ή τεχνικών παρεμβάσεων, ο αποτελεσματικός τερματισμός της λειτουργίας παράνομων υποστατικών και η ελλιπής αποκατάσταση των προστατευόμενων οικοτόπων του δικτύου Natura 2000. Με βάση τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η ΠΚΚ ζητά την πλήρη ενημέρωση της κοινωνίας μέσω της δημοσιοποίησης των τριών διοικητικών ερευνών που διενεργήθηκαν για την υπόθεση του Ακάμα, τον εντοπισμό και την απόδοση ευθυνών σε όσους σχεδίασαν, ενέκριναν, επέβλεψαν ή ανέχθηκαν τις σοβαρές παραβιάσεις κατά την υλοποίηση των έργων της Α΄ Φάσης εντός του Εθνικού Δασικού Πάρκου, καθώς και πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία, ώστε να εξαλειφθεί κάθε ενδεχόμενο συγκάλυψης και ατιμωρησίας. Στις κύριες απαιτήσεις της Περιβαλλοντικής Κίνησης Κύπρου συγκαταλέγονται η πλήρης διερεύνηση όλων των πτυχών της υπόθεσης και η δημοσιοποίηση των πορισμάτων των διοικητικών ερευνών, η απόδοση ευθυνών σε όλα τα επίπεδα χωρίς εξαιρέσεις, εκπτώσεις ή συγκάλυψη, η απομάκρυνση των περιττών και ασύμβατων υποδομών, η ουσιαστική αποκατάσταση των οικοτόπων που έχουν υποστεί ζημιές, ο άμεσος τερματισμός κάθε παράνομης ή επιβλαβούς δραστηριότητας, καθώς και η αυστηρότερη εφαρμογή της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις περιοχές Natura 2000. Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση: Η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου (ΠΚΚ) εκφράζει την έντονη αγανάκτηση και καταδίκη της για όσα αποκαλυπτικά και εξοργιστικά έρχονται στο φως σχετικά με τη διαχείριση της Χερσονήσου του Ακάμα και ιδιαίτερα την υλοποίηση των έργων της Α΄ Φάσης του οδικού δικτύου του Εθνικού Δασικού Πάρκου. Τα επίσημα πορίσματα και οι διαπιστώσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναδεικνύουν μια τραγική αποτυχία των αρμόδιων κρατικών αρχών, με αποτέλεσμα ένας ανεκτίμητος φυσικός θησαυρός της Κύπρου να μετατραπεί σε πεδίο κακοδιαχείρισης, αυθαιρεσιών, σπατάλης δημόσιου χρήματος και σοβαρής περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Οι αποκαλύψεις επιβεβαιώνουν τις προειδοποιήσεις και τις ανησυχίες που εδώ και καιρό διατύπωνε το περιβαλλοντικό κίνημα. Η παράκαμψη βασικών κανόνων περιβαλλοντικής προστασίας, οι σοβαρές αποκλίσεις από τα εγκεκριμένα κατασκευαστικά σχέδια, οι υπέρμετρες εκσκαφές και οι παρεμβάσεις στα υδραυλικά έργα έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές σε ευαίσθητα οικοσυστήματα και φυσικούς σχηματισμούς, μέρος των οποίων είναι πλέον μη αναστρέψιμο. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι 19 συμπληρωματικοί περιβαλλοντικοί όροι, οι οποίοι επιβλήθηκαν εκ των υστέρων σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης των παραβιάσεων και περιορισμού των ζημιών, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί στο σύνολό τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι πλείστοι από τους 19 όρους παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η προστασία του Ακάμα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με καθυστερήσεις και αποσπασματικές ενέργειες. Η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου υπογραμμίζει ότι οι 19 όροι αποτελούν ελάχιστες και ουσιαστικές προϋποθέσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, αποτελεσματικό έλεγχο και ανεξάρτητη παρακολούθηση. Παράλληλα, σοβαρά ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν ανοικτά. Μεταξύ άλλων: · Η μη ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των υδραυλικών έργων στην περιοχή του Άβακα, με παραπομπή κρίσιμων ζητημάτων σε μελλοντικές μελέτες. · Η ανάγκη απομάκρυνσης περιττών και ασύμβατων με τη φυσική ακεραιότητα του Πάρκου υποδομών και τεχνικών παρεμβάσεων. · Η ουσιαστική αποκατάσταση των οικοτόπων που έχουν επηρεαστεί, ιδιαίτερα των προστατευόμενων τύπων οικοτόπων Natura 2000. · Η αποτυχία αποτελεσματικού τερματισμού παράνομων καταλυμάτων, υποστατικών και δρόμων που οδηγούν προς τη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή Λάρα-Τοξεύτρα. · Οι αδειοδοτικές παρατυπίες και οι καταγγελίες που αφορούν αναπτύξεις στην περιοχή, περιλαμβανομένης της περίπτωσης εστιατορίου στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας, για την οποία έχει υποβληθεί καταγγελία στην Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς. · Η απουσία ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου προστασίας και λειτουργίας του Εθνικού Δασικού Πάρκου, με την αναγκαία έγκριση Διαταγμάτων Προστασίας και σαφών κανόνων διαχείρισης. Εξίσου εξοργιστική είναι η διαχείριση δημόσιων πόρων. Έργα εκατομμυρίων ευρώ παρέμειναν στα χαρτιά ή υλοποιήθηκαν μόνο εν μέρει, ενώ καταγράφηκαν αλλοπρόσαλλες αποφάσεις και σπάταλες παρεμβάσεις, όπως η εγκατάσταση και η εκ των υστέρων απομάκρυνση δικτύων υποδομής, με το οικονομικό κόστος να επιβαρύνει τελικά τους φορολογουμένους. Η πρόθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας να διαβιβάσει τον σχετικό φάκελο στη Νομική Υπηρεσία για εξέταση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών υπογραμμίζει τη σοβαρότητα των ευρημάτων και την ανάγκη πλήρους διερεύνησης κάθε πτυχής της υπόθεσης. Η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου δεν περιορίστηκε σε δημόσιες τοποθετήσεις και διαμαρτυρίες. Είχε ήδη αποστείλει στις 20 Αυγούστου 2025 υπόμνημα προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκο Χριστοδουλίδη, με θέμα την Έκθεση Συμμόρφωσης για τη Φάση Α΄ του οδικού δικτύου του Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα. Με το υπόμνημά μας επισημάναμε ότι η περιβαλλοντική καταστροφή και η αλλοίωση του φυσικού τοπίου δεν μπορούν να αποκατασταθούν με απλές διοικητικές ή τεχνικές διευθετήσεις, ιδιαίτερα όταν την παρακολούθηση της εφαρμογής των διορθωτικών όρων αναλαμβάνουν οι ίδιες αρμόδιες υπηρεσίες που είχαν την ευθύνη διαχείρισης και εποπτείας των έργων που οδήγησαν στις καταστροφικές συνέπειες. Ζητήσαμε, συγκεκριμένα: 1. Τη δημοσιοποίηση των τριών διοικητικών ερευνών που διενεργήθηκαν για την υπόθεση του Ακάμα, ώστε να ενημερωθεί πλήρως η κοινωνία για τα πορίσματά τους. 2. Τον εντοπισμό και την απόδοση ευθυνών σε όσους σχεδίασαν, ενέκριναν, επέβλεψαν ή ανέχθηκαν τις σοβαρές παραβιάσεις και τις καταστροφικές παρεμβάσεις κατά την υλοποίηση των έργων της Α΄ Φάσης. 3. Την πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία, ώστε να τερματιστεί κάθε ενδεχόμενο συγκάλυψης και ατιμωρησίας. 4. Την ουσιαστική επανεξέταση της Έκθεσης Συμμόρφωσης, καθώς ορισμένοι από τους 19 όρους είναι ανεφάρμοστοι ή ελλιπείς, ενώ κρίσιμα ζητήματα, όπως τα υδραυλικά έργα στον Άβακα, παραπέμπονται σε μελλοντικές μελέτες. 5. Την έναρξη δομημένου και θεσμοθετημένου διαλόγου με το περιβαλλοντικό κίνημα, όπως αυτό εκφράζεται από την Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου (ΟΠΟΚ), για τη χάραξη μιας πραγματικά ορθολογικής και αειφόρου πολιτικής ανάπτυξης και διαχείρισης της Χερσονήσου του Ακάμα, με γνώμονα την προστασία των οικοτόπων και του περιβάλλοντος, αλλά και την πολύπλευρη στήριξη των κατοίκων της περιοχής. Οι σημερινές αποκαλύψεις καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την υλοποίηση των αιτημάτων που θέσαμε τότε ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η Πολιτεία οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις και να αποδείξει ότι υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την ανάληψη των ευθυνών. Η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου απαιτεί: · Την πλήρη διερεύνηση όλων των πτυχών της υπόθεσης και τη δημοσιοποίηση των πορισμάτων των διοικητικών ερευνών. · Την απόδοση ευθυνών σε όλα τα επίπεδα, χωρίς εξαιρέσεις, εκπτώσεις ή συγκάλυψη. · Την εφαρμογή στο ακέραιο και χωρίς άλλες καθυστερήσεις και των 19 περιβαλλοντικών όρων. · Τη δημιουργία ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης και ελέγχου της εφαρμογής τους, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα και η αποτελεσματικότητα των μέτρων. · Την άμεση προτεραιοποίηση των ολοκληρωμένων μελετών και των αναγκαίων παρεμβάσεων στα υδραυλικά έργα του Άβακα, με διασφάλιση της φυσικής ροής των υδάτων και της προστασίας της άγριας ζωής. · Την απομάκρυνση των περιττών και ασύμβατων υποδομών και την ουσιαστική αποκατάσταση των οικοτόπων που έχουν υποστεί ζημιές. · Τον άμεσο τερματισμό κάθε παράνομης ή επιβλαβούς δραστηριότητας και την αυστηρή εφαρμογή της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις περιοχές Natura 2000. · Την ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου προστασίας και λειτουργίας του Εθνικού Δασικού Πάρκου, με την έγκριση των αναγκαίων Διαταγμάτων και κανόνων διαχείρισης. · Την έναρξη ουσιαστικού και θεσμοθετημένου διαλόγου με το περιβαλλοντικό κίνημα και τους τοπικούς φορείς για μια ολοκληρωμένη και αειφόρο πολιτική προστασίας και διαχείρισης ολόκληρης της Χερσονήσου. Ο Ακάμας αποτελεί κοινή φυσική κληρονομιά και ανεκτίμητο οικολογικό κεφάλαιο της Κύπρου. Δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο εξυπηρέτησης ιδιωτικών ή άλλων συμφερόντων, πρόχειρων σχεδιασμών και αποφάσεων που αγνοούν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και υπονομεύουν τη φυσική του ακεραιότητα. Η προστασία του δεν μπορεί να εξαντλείται σε εκθέσεις, υποσχέσεις και διορθωτικούς όρους που παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας και πρακτικών, ουσιαστική πολιτική βούληση, επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις και πραγματικός σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον. Η κυβέρνηση είτε θα συνεχίσει να ανέχεται την κακοδιαχείριση, τις καθυστερήσεις και την εξυπηρέτηση συμφερόντων, είτε θα αναλάβει έμπρακτα την ευθύνη για την προστασία του φυσικού μας πλούτου. Η Περιβαλλοντική Κίνηση Κύπρου δεν πρόκειται να αποδεχθεί την κανονικοποίηση της περιβαλλοντικής καταστροφής ούτε τη συγκάλυψη των ευθυνών. Θα συνεχίσει να διεκδικεί πλήρη διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστική προστασία του Ακάμα. Ο Ακάμας δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση, υπηρεσία ή ιδιωτικό συμφέρον. Ανήκει στην Κύπρο και στις επόμενες γενιές. Είναι υποχρέωσή μας να τον προστατεύσουμε και να τον παραδώσουμε όσο το δυνατόν πιο ακέραιο στις γενιές που έρχονται!