NASA: Η Κύπρος των φιδιών, των γάτων και των πετρωμάτων 90 εκατ. ετών

Μια διαφορετική εικόνα της Κύπρου, που συνδυάζει τη γεωλογική ιστορία εκατομμυρίων ετών, την Αλυκή Ακρωτηρίου, τα φλαμίνγκο και τον θρύλο των γάτων που έφθασαν στο νησί για να εξοντώσουν τα φίδια, παρουσιάζει η NASA μέσα από το Earth Observatory. Στο αφιέρωμά της, που δημοσιεύθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2026 με τίτλο «Cyprus: Island of Snakes, Cats, and Ophiolites» («Κύπρος: Το νησί των φιδιών, των γάτων και των οφιολίθων»), η αμερικανική διαστημική υπηρεσία παρουσιάζει δορυφορική εικόνα της χερσονήσου Ακρωτηρίου, την οποία κατέγραψε ο δορυφόρος Landsat 8 στις 10 Οκτωβρίου 2026. Η εικόνα αποτυπώνει την Αλυκή Ακρωτηρίου την περίοδο κατά την οποία οι πρώτες εποχικές βροχοπτώσεις είχαν αρχίσει να την τροφοδοτούν με νερό, ενώ διακρίνονται οι αμμώδεις εκτάσεις της χερσονήσου, η αστική περιοχή της Λεμεσού και τα νερά της Μεσογείου. Η Κύπρος γεννήθηκε από τον βυθό της θάλασσας Σύμφωνα με τη NASA, η γεωλογική ιστορία της Κύπρου ξεκίνησε πριν από περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Ύστερη Κρητιδική περίοδο, όταν λιωμένα πετρώματα αναδύονταν στον ωκεάνιο πυθμένα, στερεοποιούνταν και δημιουργούσαν νέο ωκεάνιο φλοιό. Με την πάροδο εκατομμυρίων ετών, οι τεκτονικές δυνάμεις ανύψωσαν τμήματα αυτού του αρχαίου ωκεάνιου φλοιού, τα οποία τελικά αναδύθηκαν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα ίχνη αυτής της διαδικασίας είναι ακόμη ορατά στο Τρόοδος, όπου βρίσκονται πετρώματα του περίφημου οφιολιθικού συμπλέγματος. Οι οφιόλιθοι αποτελούν τμήματα αρχαίου ωκεάνιου φλοιού και ανώτερου μανδύα που έχουν μεταφερθεί στην ξηρά μέσω γεωλογικών διεργασιών. Η ονομασία τους συνδέεται με τη χαρακτηριστική πρασινωπή εμφάνιση ορισμένων πετρωμάτων, η οποία θυμίζει δέρμα φιδιού. Πώς δημιουργήθηκε η χερσόνησος Ακρωτηρίου Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξήγηση της NASA για τον σχηματισμό της χερσονήσου Ακρωτηρίου, του νοτιότερου άκρου της Κύπρου. Κατά τη Μειόκαινο εποχή, θαλάσσια ιζήματα, όπως ασβεστόλιθοι, μάργες και κιμωλία, συσσωρεύθηκαν γύρω από την αρχική χερσαία μάζα. Μεταγενέστερες γεωλογικές ανυψώσεις συνέβαλαν στη δημιουργία μιας δεύτερης, μικρότερης νησίδας νοτιότερα. Σταδιακά, τα ιζήματα των ποταμών και της θάλασσας δημιούργησαν δύο φυσικές λωρίδες γης, γνωστές ως τόμπολα, οι οποίες ένωσαν τις δύο χερσαίες εκτάσεις. Η δυτική λωρίδα, που συνδέεται με τον ποταμό Κούρη, σχηματίστηκε πριν από περίπου 50.000 χρόνια. Η ανατολική δημιουργήθηκε πολύ αργότερα, αποκόπτοντας την περιοχή της σημερινής Αλυκής από τη Μεσόγειο μέσα στα τελευταία 2.000 χρόνια. Από 4.000 φλαμίνγκο σε μόλις 30 Η NASA αναφέρεται και στην οικολογική σημασία της Αλυκής Ακρωτηρίου, η οποία γεμίζει με νερό κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, ενώ το καλοκαίρι συνήθως αποξηραίνεται. Η περιοχή αποτελούσε παραδοσιακά σημαντικό τόπο διαχείμασης για τα φλαμίνγκο, με μέσο πληθυσμό περίπου 4.000 πτηνών. Ωστόσο, επικαλούμενη δημοσιεύματα του κυπριακού Τύπου, η NASA επισημαίνει ότι ο αριθμός τους έχει μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, φθάνοντας μόλις τα 30 το 2025. Τα φλαμίνγκο επισκέπτονται την αλυκή αναζητώντας τροφή, κυρίως μικροσκοπικά καρκινοειδή, τα οποία περιέχουν καροτενοειδή, τις φυσικές χρωστικές που συμβάλλουν στον χαρακτηριστικό ροζ χρωματισμό τους. Η Αγία Ελένη και οι γάτες που ήρθαν από την Αίγυπτο Το αφιέρωμα στρέφεται και σε έναν από τους πιο γνωστούς θρύλους της Κύπρου. Στην αρχαιότητα, το νησί ήταν γνωστό και ως «Οφιούσα», δηλαδή γη των φιδιών, πιθανότατα λόγω της παρουσίας μεγάλων πληθυσμών δηλητηριωδών ερπετών. Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ., έπειτα από παρατεταμένη ξηρασία και αύξηση του πληθυσμού των φιδιών, η Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, διέταξε να μεταφερθούν στην Κύπρο γάτες από την Αίγυπτο για την αντιμετώπισή τους. Οι γάτες, σύμφωνα με τον θρύλο, αποβιβάστηκαν σε περιοχή της νοτιοανατολικής χερσονήσου Ακρωτηρίου, η οποία έμεινε γνωστή ως Κάβο Γάτα. Στην περιοχή βρίσκεται μέχρι σήμερα η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου των Γάτων, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, οι μοναχοί εκπαίδευαν τις γάτες να κυνηγούν φίδια. Η NASA σημειώνει ότι σήμερα ο πληθυσμός των γάτων στην Κύπρο ενδέχεται να ξεπερνά το ένα εκατομμύριο, αριθμός συγκρίσιμος με τον ανθρώπινο πληθυσμό του νησιού. Στη μονή, οι λιγοστές μοναχές που διαμένουν εκεί εξακολουθούν να φροντίζουν εκατοντάδες γάτες, διατηρώντας ζωντανή μια παράδοση που συνδέει την ιστορία, τη θρησκεία και τη φυσική κληρονομιά της Κύπρου. Το αφιέρωμα της NASA αναδεικνύει έτσι την ιδιαίτερη ταυτότητα της Κύπρου: ένα νησί που διατηρεί στην οροσειρά του Τροόδους τα ίχνη ενός αρχαίου ωκεανού, φιλοξενεί σημαντικούς υγροτόπους και συνδέεται με ιστορίες που επιβιώνουν επί αιώνες.