Κύπρος 1938: Όταν η Αριστερά δεχόταν μόνο «κεφαλαιούχους» πρόσφυγες του Χίτλερ

sigmalive.com · world

Σαν σήμερα, πριν από 88 χρόνια, στις 20 Νοεμβρίου 1938, κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο του «Ανεξάρτητου», της εφημερίδας της τότε Αριστεράς στην Κύπρο. Ήταν μόλις δέκα μέρες μετά τη «Νύχτα των Κρυστάλλων», το σημείο καμπής στην πορεία του χιτλερικού καθεστώτος προς το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ευρώπης. Τη νύχτα της 9ης προς 10η Νοεμβρίου 1938 οργανώθηκε το μεγάλο ναζιστικό πογκρόμ σε Γερμανία, Αυστρία και Σουδητία. Καταστράφηκαν πάνω από 1.000 συναγωγές, λεηλατήθηκαν χιλιάδες εβραϊκές επιχειρήσεις, και περίπου 30.000 Εβραίοι άνδρες συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, μόνο και μόνο επειδή ήταν Εβραίοι. Λίγες εβδομάδες αργότερα ξεκίνησε το λεγόμενο Kindertransport: η μεταφορά χιλιάδων παιδιών, κυρίως Εβραίων και συνήθως ασυνόδευτων, στη Βρετανία για να σωθούν. Η πρώτη αποστολή έφτασε στο λιμάνι του Χάριτς στις 2 Δεκεμβρίου 1938. Η ανησυχία στην Κύπρο Την ίδια περίοδο το Λονδίνο αναζητούσε τόπους εγκατάστασης για τους πρόσφυγες στις αποικίες του. Στις 17 Νοεμβρίου 1938, απαντώντας σε ερώτηση στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο Βρετανός πρωθυπουργός Νέβιλ Τσάμπερλεν ανακοίνωσε ότι το ζήτημα είχε τεθεί σε αριθμό κυβερνητών αποικιών και ότι αντιμετωπιζόταν ως επείγον, χωρίς να κατονομάσει ποιες. Η Κύπρος, ως αποικία του Στέμματος, θεωρήθηκε πιθανός προορισμός, και αυτό αρκούσε για να προκαλέσει ανησυχία και αντιδράσεις στο νησί. Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 21 Νοεμβρίου , με την επίσημη δήλωσή του «Refugees (Government Proposals)», ο Τσάμπερλεν κατονόμασε τελικά τις περιοχές που εξετάζονταν: την Τανγκανίκα, τη Βρετανική Γουιάνα, την Κένυα, τη Βόρεια Ροδεσία (σημερινή Ζάμπια) και τη Νιασαλάνδη (σημερινό Μαλάουι). Η Κύπρος δεν ήταν ανάμεσά τους. Ο «Ανεξάρτητος» στο πρώτο του φύλλο, την παραμονή της δήλωσης, φιλοξενούσε πρωτοσέλιδο άρθρο γνώμης με τίτλο «Οι Εβραίοι και ο εποικισμός των εις Κύπρον», με την υπογραφή του διευθυντή της εφημερίδας, Λύσανδρου Τσιμίλλη. Ο «Ανεξάρτητος» συνδεόταν στενά με το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου (ΚΚΚ) και αργότερα λειτούργησε ως ανεπίσημο όργανο του ΑΚΕΛ. Ο ίδιος ο Τσιμίλλης υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ΑΚΕΛ και συμμετείχε στην ιδρυτική σύσκεψη στη Σκαρίνου, στις 14 Απριλίου 1941, για την οποία η εφημερίδα του δημοσίευσε και ρεπορτάζ. Τι αναφέρει το άρθρο Ο Τσιμίλλης τάσσεται ξεκάθαρα εναντίον της εγκατάστασης μεγάλου αριθμού Εβραίων προσφύγων στην Κύπρο. «Μας είναι, βεβαίως, εξαιρετικώς συμπαθή τα θύματα του Χιτλερικού διωγμού», γράφει. Κατά την επιχειρηματολογία του, όμως, η Κύπρος δεν μπορεί να απορροφήσει μεγάλες ομάδες ξένων προσφύγων όταν οι ίδιοι οι κάτοικοί της ζουν σε οικονομική εξαθλίωση. Πρόκειται, όπως γράφει, «απλώς περί εποικισμού μαζών προσφύγων». Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, δηλώνει ότι δεν θα είχε αντίρρηση στην έλευση ενός «περιωρισμένου αριθμού κεφαλαιούχων Εβραίων», εφόσον αυτοί θα έδιναν ώθηση στην κυπριακή βιομηχανία. Θεωρεί μάλιστα «γελοίο» να υποθέσει κανείς ότι τα θύματα του χιτλερικού διωγμού θα έφταναν στην Κύπρο φέρνοντας μαζί τους «χρυσόν άφθονον». Στο τέλος του άρθρου, ο Τσιμίλλης προτείνει να εγκατασταθούν οι Εβραίοι πρόσφυγες στις αφρικανικές αποικίες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, όπου κατά τη γνώμη του οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες ήταν ευνοϊκότερες. Την επομένη, αυτό ακριβώς πρότεινε και η βρετανική κυβέρνηση. Αυτούσιο το άρθρο του Ανεξάρτητου Συμφώνως πρὸς χθεσινὰς τηλεγραφικὰς πληροφορίας τοῦ πρακτορείου Ρώϋτερ, ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Τσάμπερλαιν ἀπαντῶν ἐν τῇ Βουλῇ εἰς ἐπερώτησιν ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐκ Γερμανίας Ἑβραίων προσφύγων, ἀνήγγειλεν ὅτι «ἀριθμὸς Κυβερνητῶν τῶν διαφόρων Βρεττανικῶν Ἀποικιῶν ἀνέλαβε νὰ μελετήσῃ τὴν πιθανότητα τοῦ ἐποικισμοῦ Ἑβραίων προσφύγων εἰς τὰς ὑπὸ τὴν διοίκησίν των Βρεττανικὰς ἀποικίας», προσθέσας ὅτι «τὸ ζήτημα θεωρεῖται ὡς ἐπεῖγον καὶ ὅτι τυγχάνει ἁρμοδίου χειρισμοῦ». Βεβαίως, εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ὠνομάσθησαν αἱ ἀποικίαι, εἰς τὰς ὁποίας μελετᾶται ὁ ἐποικισμὸς Ἑβραίων. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἡ Κύπρος τυγχάνει ἀποικία τοῦ Στέμματος, εἶναι πολὺ φυσικὸν ἡ ἀνωτέρω εἴδησις νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μας. Ἡ Κύπρος προφανῶς δὲν εἶναι κατάλληλος τόπος διὰ νὰ προσφέρῃ φιλοξενίαν καὶ ἄσυλον εἰς τοὺς ἐκ Γερμανίας Ἑβραίους πρόσφυγας. Μᾶς εἶναι, βεβαίως, ἐξαιρετικῶς συμπαθῆ τὰ θύματα τοῦ Χιτλερικοῦ διωγμοῦ, ἀλλὰ πέραν τούτου οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τοῦτο λόγῳ τῆς παροιμιώδους πενίας μας. Εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἀναλογισθῇ κανεὶς τὴν οἰκτρὰν θέσιν τοῦ πλείστου μέρους τῶν μαζῶν τῆς ὑπαίθρου, καὶ τὴν ἀγωνίαν τῆς ὁποίας διαβιοῦν οἱ ἀστοὶ ἐπαγγελματίαι διὰ νὰ μὴ ὑπομένῃ οὐδεμία ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι ὁ τόπος οὗτος θὰ ἦτο ἱκανὸς νὰ ἀπορροφήσῃ μάζας προσφύγων, ξένων πρὸς τὸν τόπον καὶ στερουμένων —ὅπερ καὶ τὸ κυριώτερον— ἰσχυρῶν οἰκονομικῶν πόρων. Διότι θὰ ἦτο γελοῖον νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ θύματα τοῦ Χιτλερισμοῦ, τὰ ἐκδιωκόμενα κακὴν κακῶς ἐκ τῶν ἑστιῶν των, θὰ κατήρχοντο εἰς Κύπρον, κομίζοντα μεθ’ ἑαυτῶν χρυσὸν ἄφθονον! — Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ περιωρισμένου ἀριθμοῦ κεφαλαιούχων Ἑβραίων, ὑπὸ ὁποιανδήποτε ἐδιώκετο ὁ ἐποικισμὸς εἰς τὴν Κυπριακὴν βιομηχανίαν, οὐδεμία ἀντίρρησις θὰ προεβάλλετο. Ἀτυχῶς, ὅμως, πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐποικισμοῦ μαζῶν προσφύγων. Εἴπομεν καὶ ἀνωτέρω, ὅτι δὲν εἶναι γνωστόν, ἐὰν μεταξὺ τῶν Ἀποικιῶν, εἰς τὰς ὁποίας μελετᾶται ὁ Ἑβραϊκὸς ἐποικισμός, περιλαμβάνεται καὶ ἡ Κύπρος. Ἀλλ’ ἐὰν τέτοια ἦτο δυνατὸν νὰ συνέβαινε, θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ Κυπριακὴ Κυβέρνησις θὰ παρέσχεν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν εὐκαιρίαν νὰ γνωρίσῃ τὴν κακὴν οἰκονομικὴν κατάστασίν μας, καὶ τὴν ἀδυναμίαν τοῦ τόπου νὰ θρέψῃ τὰς Ἑβραϊκὰς προσφυγικὰς μάζας. Ἐξ ἄλλου πρόσφορον ἔδαφος διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Ἑβραίων παρέχουν αἱ ἀποικίαι τῆς Ἀφρικῆς, ὅπου αἱ συνθῆκαι εἶναι εὐνοϊκαί. Ἐκεῖ ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ζωὴ εὑρίσκεται ἀκόμη ἐν τῇ γενέσει της, καὶ ἤθελε εἶναι εὔκολον εἰς τοὺς Ἑβραίους πρόσφυγας νὰ ἱδρύσουν τὰς νέας αὐτῶν ἑστίας, μὲ τὰς καλυτέρας μάλιστα προβλέψεις τόσον δι’ αὐτούς, ὅσον καὶ διὰ τὴν ξενίζουσαν Ἀφρικανικὴν γῆν. Η ανάγκη αυτοκριτικής του ΑΚΕΛ Tο 1938 η αντίθεση στη μαζική εγκατάσταση Εβραίων προσφύγων στην Κύπρο δεν ήταν μόνο της Αριστεράς. Τη συμμερίζονταν μεγάλο μέρος του ελληνοκυπριακού και του τουρκοκυπριακού Τύπου. Tο άρθρο του Τσιμίλλη αποκαλύπτει όμως το γεγονός ότι η Αριστερά, που σήμερα διεκδικεί το ηθικό πλεονέκτημα στο προσφυγικό, είχε τότε τις ίδιες αντιλήψεις με όλους τους άλλους, και πρόσθετε μάλιστα σε αυτές ένα δικό της, ταξικό φίλτρο. Ένας άνθρωπος που τρία χρόνια αργότερα θα ήταν ιδρυτικό μέλος του ΑΚΕΛ αντιτασσόταν στη μαζική έλευση Εβραίων που προσπαθούσαν να σωθούν από τον Χίτλερ και δεχόταν μόνο «περιωρισμένον αριθμόν κεφαλαιούχων» που θα ενίσχυαν τη βιομηχανία. Πρόκειται για ωμό ταξικό επιλεκτισμό, από το ίδιο κόμμα που σήμερα χαρακτηρίζει αυθαίρετα φασίστες και νεοναζί όσους αντιτίθενται στη μαζική λαθρομετανάστευση από την Αφρική και τις μουσουλμανικές χώρες στην ημικατεχόμενη από τον Αττίλα Κύπρο. Το ΑΚΕΛ δεν μπορει να κατηγορηθεί για όσα έγραφε ένα στέλεχός του πριν από 88 χρόνια στην αποικιοκρατική Κύπρο σε μια εποχή φτώχειας και με αντιλήψεις που μοιράζονταν οι περισσότεροι. Το ΑΚΕΛ όμως ελέγχεται γιατί ενώ το ίδιο μιλά για φτωχοποίηση του λαού, παράλληλα βαφτίζει αυθέρετα φασίστες και νεοναζί όσους λένε για το μεταναστευτικό αυτά που υποστήριζε τότε ο ίδιος ο «Ανεξάρτητος». Η ιστορική αυτή επισήμανση αρκεί για να φανεί η υποκρισία του σημερινού ΑΚΕΛ, που επικαλείται τη «γενοκτονία» στη Γάζα και βαφτίζει όργανα των σιωνιστών όσους συνεργάζονται με την κυβέρνηση του Ισραήλ, ενώ ξεσηκώνεται για την αγορά γης στο νησί μας από Ισραηλινούς επενδυτές-κεφαλαιούχους... Πού ακριβώς τελειώνει, λοιπόν, για το ΑΚΕΛ η προστασία της Κύπρου και πού αρχίζει η επιλεκτική ξενοφοβία; Τα 100 χρόνια του κομμουνιστικού κινήματος στην Κύπρο είναι μια καλή ευκαιρία για το κόμμα της Αριστεράς να αναστοχαστεί την ιδεολογική του εντιμότητα και συνέπεια.

Read full article → Compare