Σύνοδος ΕΕ- Δ. Βαλκανίων: Eφικτή η ένταξη Μαυροβουνίου έως το 2028
Με κοινή δέσμευση για επιτάχυνση της διαδικασίας ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επικρότησαν την Παρασκευή στο Τίβατ τη νέα δυναμική για την πολιτική διεύρυνσης.
Τη Σύνοδος Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, φιλοξένησε το Μαυροβούνιο στο Τίβατ, 20 χρόνια από την ανεξαρτησία του.
Με στόχο να γίνει το 28ο κράτος μέλος της ΕΕ μέχρι το 2028, το Μαυροβούνιο φιλοξένησε τους ηγέτες της περιοχής των Δ. Βαλκανίων, τους ηγέτες των κρατών μελών της ΕΕ και τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, σε μια Σύνοδο που χαρακτηρίστηκε θετική και ελπιδοφόρα.
Οι Κόστα και φον ντερ Λάιεν εμφανίστηκαν θετικοί στις προτάσεις του non-paper που παρουσίασαν Γαλλία και Γερμανία, το οποίο ζητά απλοποίηση της μεθοδολογίας ένταξης και ένα σύστημα σταδιακής ενοποίησης που θα ανταμείβει τις μεταρρυθμίσεις με απτά οφέλη πριν από την πλήρη προσχώρηση.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η ένταξη είναι γεωστρατηγικά αναγκαία» και τη χαρακτήρισε «μακροπρόθεσμη επένδυση στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι παραμένει αξιοκρατική.
Ωστόσο τόνισε πως «αξιοκρατική δεν σημαίνει αργή, σημαίνει δίκαιη και προβλέψιμη».
Ο Πρόεδρος Κόστα ανακοίνωσε σειρά απτών βημάτων για τη διεύρυνση στην περιοχή των Δ. Βαλκανίων, καθώς η ΕΕ ξεκίνησε ήδη την κατάρτιση συνθήκης προσχώρησης για το Μαυροβούνιο, για πρώτη φορά από το 2013, ενώ κλείνουν τρία κεφάλαια διαπραγμάτευσης με την Αλβανία και ξεκλειδώνεται η διαδικασία για το πρώτο cluster ένταξης Ουκρανίας-Μολδαβίας.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου για το γερμανογαλλικό non-paper της 4ης Ιουνίου που προτείνει σταδιακή ενοποίηση και απλοποίηση της μεθοδολογίας ένταξης, ο Κόστα χαρακτήρισε τις πρωτοβουλίες αυτές «περισσότερο από ευπρόσδεκτες», τονίζοντας ότι η ΕΕ εξετάζει νέες ιδέες για να επιταχύνει και να απλοποιήσει τη διαδικασία, με γνώμονα την ενίσχυση της αξιοπιστίας των εταίρων.
Ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου Γιάκοβ Μιλάτοβιτς διευκρίνισε ωστόσο ότι η χώρα του αποτελεί «μοναδική περίπτωση», καθώς είναι η μόνη υποψήφια χώρα που έχει ήδη εκκινήσει την κατάρτιση συνθήκης προσχώρησης.
Για το Μαυροβούνιο ειδικότερα, η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε ότι «η ένταξη ως 28ο κράτος μέλος έως το 2028 είναι εφικτή», εξαίροντας την ταχύτητα παράδοσης μεταρρυθμίσεων και το γεγονός ότι κυβέρνηση, καθώς όλοι οι θεσμοί είναι προσηλωμένοι στον στόχο.
Ο Μιλάτοβιτς, ανταποκρινόμενος σε ερώτηση για τον ρυθμό κλεισίματος κεφαλαίων, με στόχο τέσσερα έως το καλοκαίρι αντί των αρχικά προβλεπόμενων δέκα, δήλωσε με αυτοπεποίθηση ότι ο στόχος του 2028 «είναι απολύτως εφικτός», τονίζοντας ότι το Μαυροβούνιο επέδειξε ωριμότητα και πολιτική ενότητα.
Ο Κόστα διευκρίνισε ότι ο στόχος είναι να κλείσουν όλες οι Ομάδες Κεφαλαίων και τα κεφάλαια έως τα τέλη του έτους ή τις αρχές του επόμενου, ώστε να προχωρήσει η κατάρτιση της συνθήκης προσχώρησης.
Επί του non-paper, ο Κόστα τόνισε ότι υπάρχει κοινή βούληση να εξεταστούν προτάσεις για την απλοποίηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης ενδεχόμενης δημιουργίας ενός «omnibus διεύρυνσης».
Διευκρίνισε ωστόσο ότι «η αξιοκρατική διαδικασία παραμένει το θεμέλιο» και ότι για «frontrunners» όπως το Μαυροβούνιο το έγγραφο έχει ίσως μικρότερη πρακτική σημασία από ό,τι για άλλες χώρες.
Ο Μιλάτοβιτς συμπλήρωσε ότι το non-paper αποτελεί «εποικοδομητικό και δημιουργικό τρόπο» προσέγγισης όλων των υποψήφιων χωρών, χωρίς να αντικαθιστά την ενταξιακή πορεία του Μαυροβουνίου, το οποίο ήδη λειτουργεί ως μοναδική περίπτωση εντός της διαδικασίας.
Non-paper και τι προτείνει
Οι «δομικές συνιστώσες» (building blocks) που προτείνονται στο non-paper ανταποκρίνονται άμεσα στη ρητορική και των τριών ομιλητών στο Τίβατ: από κοινές συνεδριάσεις Επιτροπής-ΕΚ με εκπροσώπους υποψήφιων χωρών και σταδιακή πρόσβαση στην Εσωτερική Αγορά (SEPA, Roam Like at Home, Transport Community), έως τη συμμετοχή ως παρατηρητές σε άτυπες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ενισχυμένη αμυντική συνεργασία (PESCO, Frontex, κυβερνοασφάλεια). Κατακτώμενα «βαθμίδα-βαθμίδα», τα οφέλη αυτά αντιστρέφονται σε περίπτωση οπισθοδρόμησης.
Το τελικό στάδιο που προβλέπει το non-paper, είναι η πλήρης συμμετοχή στην Εσωτερική Αγορά βάσει μοντέλου του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου μετά το προσωρινό κλείσιμο Ομάδας Κεφαλαίων 1-5, καθεστώς που σήμερα θα έδινε ουσιαστικά στο Μαυροβούνιο ένα ενδιάμεσο καθεστώς συγκρίσιμο με το νορβηγικό πριν ακόμη ολοκληρωθεί τυπικά η προσχώρησή του.
Ως προς αυτό, η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι στόχος είναι να «ανταμείβονται οι μεταρρυθμίσεις με πραγματική ενοποίηση», με «πρόσβαση σε προγράμματα, στενότερους δεσμούς με την Εσωτερική Αγορά και χρηματοδότηση που επιβραβεύει τις μεταρρυθμίσεις».
Παράλληλα, το non-paper επανεξετάζει ρητά τη Συμφωνία Ανάπτυξης (Growth Plan), η οποία αποτελεί ήδη όχημα σταδιακής ενοποίησης.
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι έχουν εκταμιευθεί 675 εκατομμύρια ευρώ επενδύσεων, με επόμενη δόση των 540 εκατομμυρίων και εξήρε την επέκταση του ενιαίου συστήματος πληρωμών SEPA σε τέσσερις χώρες, καθώς και την επερχόμενη εφαρμογή του «Roam Like at Home» στην περιοχή.
Πηγή: ΚΥΠΕ
03:45
03:24
15:50
