នៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ នេះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន តាមរយៈស្ថានទូតរបស់ខ្លួនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាផ្ដល់កម្ចីសម្បទានដល់កម្ពុជាចំនួន ៧ ៩៨៨លានយ៉េន ឬស្មើប្រមាណ ៥៥លានដុល្លារអាមេរិកដើម្បីឱ្យកម្ពុជាពង្រីកបណ្ដាញអគ្គិសនីក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ ការផ្ដល់កម្ចីនេះត្រូវបានទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្ដរជាតិជប៉ុន JICA អះអាងថា គឺដើម្បីជួយសម្រេចគោលបំណងរបស់កម្ពុជាក្នុងការពង្រឹងអគ្គិសនីក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី៣ ស្ដីពីប្រាក់ឈ្នួលអប្បរមាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥ នាថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤នេះ ភាគីកម្មករបានបន្ថយការទាមទារប្រាក់ឈ្នួលរបស់ខ្លួនមកត្រឹម១០ដុល្លារវិញ បន្ទាប់ពីទាមទារដល់១៤ដុល្លារកាលពីកិច្ចប្រជុំលើកទី២។ ចំណែកភាគីថៅកែបានអះអាងថានឹងដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលដល់កម្មករពី១ដុល្លារ ទៅ២ដុល្លារប៉ុណ្ណោះលើប្រាក់ឈ្នួលបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខ។
ចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងរួមគ្នាផ្តួចផ្តើមរៀបចំជំនួបកំពូលអន្តរជាតិមួយ ស្តីពីឧស្ម័នពុលផ្សេងទៀតក្រៅពីឧស្ម័នកាបូនិក ដូចជាឧស្ម័នម៉េតានជាដើម។ នេះបើផ្អែកតាមការលើកឡើង របស់លោករដ្ឋមន្ត្រីអាមេរិកទទួលបន្ទុកអាកាសធាតុ ពីទីក្រុងប៉េកាំង កាលពីថ្ងៃទី៦សីហា។ មិនខុសពីឧស្ម័នកាបូនិក ចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាអ្នកបញ្ចេញចោលនូវឧស្ម័នពុលប្រភេទផ្សេងៗទៀត ច្រើនជាងគេបង្អស់ បើប្រៀបធៀបទៅបណ្តាប្រទេសដ៏ទៃទៀតទូទាំងពិភពលោក។
មុននឹងចុះពីកៅអីប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន ចុងខែកញ្ញានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ្វូមីអូ គីស៊ីដា បានអញ្ជើញបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងត្បូង ជាលើកចុងក្រោយ។ ថ្នាក់ដឹកនាំជាតិទាំង២បានលើកឡើងអំពីជំនឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក បានធ្វើឲ្យចំណងមេត្រីភាពរវាងប្រទេសទាំង២ ទទួលផលផ្លែផ្កាចម្រើនជឿនលឿនជាខ្លាំង នាប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ។ ប្រឈមមុខនឹងឥទ្ធិពលពីមហាយក្សចិន និងការគំរាមកំហែងកាន់តែខ្លាំងទៅៗពីសំណាក់របបកុម្មុយនិស្តកូរ៉េខាងជើង, រដ្ឋបាលទីក្រុងសេអ៊ូលនិងតូក្យូ បានប្តេជ្ញាបន្តរឹតចំណងទាក់ទងឲ្យកាន់តែខ្លាំងឡើងជាលំដាប់។
ធាតុអាកាសក្តៅខ្លាំង ជាប់បន្តគ្នាពីឆ្នាំមុន មកដល់ឆ្នាំនេះ មិនថមថយសោះ។ រដូវក្តៅឆ្នាំ២០២៤ ត្រូវអ្នកជំនាញអាកាសធាតុបញ្ជាក់ថា ជារដូវក្តៅខ្លាំង ពុំធ្លាប់ជួបសោះ នៅលើពិភពលោក។ មូលហេតុបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលជះផលវិបាកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង រួមនិងបាតុភូតអេលនីញ៉ូ។
លោកយាយ ធូ គឹមអេង វ័យ៧៦ឆ្នាំ និងលោកយាយទួត វ័យ៩៥ឆ្នាំត្រូវជាម្ដាយកូននឹងគ្នារស់នៅភូមិព្រែកតាឡុង២ សង្កាត់ចាក់អង្រែ ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។ ស្រ្តីជរាទាំង ២រូបនេះកំពុងរស់ពឹងលើចៅអាយុ ៣១ឆ្នាំម្នាក់ដែលមានពិការភាព គ-ថ្លង់កំពុងប្រកបរបរធ្វើបដិមាថ្ម។ តាមពិត គឺលោកយាយ ធូ គឹមអេងជាអ្នកបង្រៀនចៅតាំងពីចៅនៅអាយុជាង ១០ឆ្នាំ។ សព្វថ្ងៃនេះ ចៅវ័យ ៣១ឆ្នាំដែលមានពិការភាពមានសមត្ថភាពអាចធ្វើបដិមាថ្មដោយខ្លួនឯង។ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា គឺមិនសូវមានទីផ្សារសម្រាប់លក់ចេញ។
នៅរដ្ឋស្ហានភាគឦសានភូមា កងទ័ពជាតិភូមាបានវាយប្រហារដោយការទំលាក់គ្រាប់ពីលើអាកាស បណ្តាលឲ្យស្លាប់ជនស៊ីវីលយ៉ាងហោច១១នាក់ កាលពីយប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ឈានចូលថ្ងៃសុក្រទី៦សីហា។ នេះបើផ្អែកតាមការអះអាង របស់ “កងទ័ពជាតិរំដោះតាអាង” ដែលជាកងកម្លាំងបះបោរប្រឆាំងរបបសិក នៅក្នុងតំបន់នេះ។ តំបន់មួយភាគធំក្នុងរដ្ឋស្ហានជាប់ព្រំដែនខេត្តយូណានរបស់ចិន បានធ្លាក់ទៅក្នុងដៃគ្រប់គ្រង របស់កងកម្លាំងបះបោរប្រឆាំងរបបសិកភូមា តាំងតែពីខែតុលាឆ្នាំ២០២៣មកម្លេះ។
លោកយ៉ង សាំងកុមារ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងកសិកម្ម និងជាម្ចាស់គម្រោងកសិកម្មសម្បូរសប្បាយបានស្នើសុំការយោគយល់ពីពលរដ្ឋ និងសុំឱ្យពលរដ្ឋរង់ចាំការដោះស្រាយពីភាគីម្ចាស់គម្រោង។ តាមការបញ្ជាក់មកវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនាព្រឹកថ្ងៃទី០៦ កញ្ញានេះ លោកយ៉ង សាំងកុមារសន្យាទូទាត់សំណងជូនពលរដ្ឋទាំងអស់ តែសុំធ្វើតាមដំណាក់កាល ដ្បិតក្រុមហ៊ុនក៏កំពុងជួបបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុដូចគ្នា។ ការចេញមុខបញ្ជាក់របស់ម្ចាស់គម្រោងដូច្នោះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីពលរដ្ឋដែលអះអាងកំពុងរងគ្រោះបានចោទលោកយ៉ង់ សាំងកុមារពីបទបានបង្កើតគម្រោងខ្យល់ និងមិនបានផ្តល់ទិន្នផលកសិកម្មដូចការសន្យា។
ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ៥ ខែ កញ្ញា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន បានបញ្ជាក់ថា រុស្ស៊ី ត្រៀមខ្លួនជានិច្ច ដើម្បីចរចាជាមួយអ៊ុយក្រែន។ តែ លោក ពូទីន បន្ថែមទៀតថា កិច្ចចរចានេះដែរ ត្រូវធ្វើឡើង ដោយយក ការចរចារទី១ វាងរុស្ស៊ី និង អ៊ុយក្រែន ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ជាគោល។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតមកទល់ពេលនេះ ខ្លឹមសារ នៃកិច្ចចរចា ឆ្នាំ ២០២២ នោះ នៅពុំទាន់បានលាតត្រដាងជាសាធារណៈ នៅឡើយទេ។ ផ្អែកតាមសំដីរបស់ មេដឹកនាំរុស្ស៊ី ដែលបានបន្លឺឡើងកាលពីខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០២៤ ថ្មីៗនេះ រុស្ស៊ីនឹងយល់ព្រមបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ដរាបណាអ៊ុយក្រែនយល់ព្រម កាត់ទឹកដី ខេត្តចំនួន ៤ ទៅឲ្យរុស្ស៊ី និង បោះបង់មហិច្ឆតារបស់ខ្លួន ចង់ចូលជាសមាជិកបក្សសម្ព័ន្ធអូតង់។
ថ្មីៗកន្លងទៅនេះ ក្រុមហ៊ុនអេមរុរ៉ាយស៍បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាផលិតកម្មកសិកម្មសរីរាង្គជាមួយសហគមន៍កសិករចំនួន ២៨នៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារក្នុងការទិញលក់ស្រូវចំនួន ២៥ ០០០តោន ក្នុងមួយឆ្នាំដើម្បីកែច្នៃជាអង្ករនាំចេញទៅក្រៅប្រទេស។ ជាមួយគ្នានេះ អង្ករកម្ពុជាក៏ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីដែរ។ តែបើតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតវៀតណាមមួយក្នុងថ្ងៃទី៤ កញ្ញា ឥណ្ឌូណេស៊ីកំពុងពិចារណាលើសមត្ថភាពផលិត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្ពុជាដែលនៅមានកម្រិត។ នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំង RFI នាថ្ងៃទី០៦ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤នេះ លោកឧកញ៉ា សុង សារ៉ន ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា និងជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនអេមរុរ៉ាយស៍យល់ឃើញថា កម្ពុជាមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការអង្ករពីឥណ្ឌូនេស៊ី៕
នៅក្នុងពិធីបើកវេទិកាសហប្រតិបត្តិការចិន អាហ្វ្រិកនៅទីក្រុងប៉េកាំង កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ប្រធានាធិបតីចិន លោកស៊ី ជីនពីងបានប្រកាសសន្យាកញ្ចប់លុយ ជាង៥០ពាន់លានដុល្លារដើម្បីជួយអាហ្វ្រិក។ ក្រៅពីផ្តោតលើការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងទឹកដីអាហ្វ្រិក ចិនបានប្រកាសផ្តល់ជំនួយថវិកាជាង១៤០លានដុល្លារដល់វិស័យយោធា និងសន្យាបណ្តុះបណ្តាលទាហាន ប៉ូលិសអាហ្វ្រិក៧ពាន់នាក់ ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំទៅមុខ។ នៅក្នុងក្រសែភ្នែករបស់អាមេរិក ជាមួយកញ្ចប់លុយដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់សម្រាប់ទ្វីបអាហ្វ្រិក ចិនមិនត្រឹមចង់បានប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែ សម្លឹងឃើញផលប្រយោជន៍ភូមិសាស្រ្តនយោបាយសន្តិសុខ តាមរយៈការបោះទីតាំងនៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកថ្មីមួយទៀតនៅទឹកដីអាហ្រ្វិក នៅហ្គីណេអេក្វាទ័រ ក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។
ទីបំផុតទៅ ប្រទេសបារាំងមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីហើយ ក្រោយពីអតីតប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ហ្កាប៊្រីយែល អាតតាល់ បានលាចុះពីតំណែង។ ក្រោយពីពិគ្រោះប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញនិងអ្នកនយោបាយជាច្រើននិន្នាការ, លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ប្រធានាធិបតីបារាំង បានសម្រេចចិត្តតែងតាំង លោក មីស្ហែល បាញេ ឲ្យធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ដើម្បីឲ្យរៀបចំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីបម្រើផល ប្រយោជន៍ជាតិ។ តើប្រមុខរដ្ឋាភិបាលបារាំងថ្មីមានប្រវត្តិនយោបាយបែបណា?
នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាលោកហ៊ុន ម៉ាណែតបានឯកភាពលើសំណើរបស់អ្នកស្រីពោធិតី សាវត្ថី ប្រធានគណបក្សធម្មាធិបតេយ្យ និងជាសមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះ និងផ្តល់យោបល់ដែលស្នើឲ្យលោកឡាំ ជា រដ្ឋមន្រ្តីទទួលបន្ទុកកិច្ចការព្រំដែនធ្វើបទបង្ហាញអំពីព្រំដែនស្របច្បាប់របស់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសឡាវ វៀតណាម និងថៃ។
មហាអំណាចចិនប្រកាសចាយលុយដ៏ច្រើនសម្បើមសម្រាប់ជួយបណ្តាប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាបើកវេទិកាសហប្រតិបត្តិការចិន អាហ្វ្រិក នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ៥កញ្ញា នៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រមុខរដ្ឋចិន លោកស៊ី ជីនពីងបានសន្យាផ្តល់ថវិកាជាង ៥០ពាន់លានដុល្លារទៅឲ្យប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំ។ កញ្ចប់លុយរបស់ចិន ដែលអាចជាប្រាក់កម្ចី លុយវិនិយោគ និងជំនួយគ្មានចំណង ជាការបោះទុនបន្ថែមទៀតរបស់ចិន ដើម្បីទាក់ទាញបណ្តាប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ដែលសំបូរទៅដោយធនធានរ៉ែធម្មជាតិ។
ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្លាឌីមៀរ ពូទីន បានថ្លែងជាសាធារណៈថា លោក គាំទ្រអ្នកស្រី កាម៉េឡា ហារីស ក្នុងនាមអ្នកស្រីជាបេក្ខជន នៃការបោះឆ្នោត ប្រធានាធិបតី អាមេរិក នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ ខាងមុខនេះ។ ការអះអាងរបស់លោក ពូទីន ដូច្នេះ គឺធ្វើឡើង ១ថ្ងៃក្រោយ វ៉ាស៊ីនតោន បានចោទ ម៉ូស្គូ ថាកំពុងលូកដៃ ជ្រៀតជ្រែក ក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោត នៅអាមេរិក។ ជាការចោទប្រកាន់មួយ ដែលរុស្ស៊ី បានបដិសេធ ច្រានចោល ទាំងស្រុង។ សូមរំឭកឡើងវិញថា កាលពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ អាមេរិក ក៏ធ្លាប់ចោទរុស្ស៊ី ម្តងហើយ ថាបានប្រើឥទ្ធិពល ជ្រៀតជ្រែក តាមរយៈបណ្តាញសង្គម ដើម្បីជួយឲ្យលោក ដូណាល់ ត្រាំ ជាប់ឆ្នោត នៅពេលនោះ។
នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៥កញ្ញានេះ សម្តេច ប៉ាប ហ្វ្រង់ស័រ ប្រមុខសាសនាគ្រិស្តកាតូលិក នៃបុរីវ៉ាទីកង់ និង ប្រមុខដឹកនាំជាន់ខ្ពស់សាសនាអ៊ីស្លាមនៅឥណ្ឌូណេស៊ី បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាប្រវត្តិសាស្ត្ររួមគ្នា ដែលផ្តល់សារៈសំខាន់លើបុព្វហេតុមនុស្សជាតិនិងអាកាសធាតុ។ កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងសាសនាគ្រិស្តនិងសាសនាអ៊ីស្លាមនេះ ធ្វើឡើងដោយមានបណ្តាប្រមុខដឹកនាំសាសនា និកាយផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ធ្វើជាសាក្សី និងដែលត្រូវប្រសិទ្ធនាម ហៅថា ជាសេចក្តីប្រកាស អ៊ីស្ទីកឡាល។
នៅក្នុងពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រដល់សិស្សមេធាវីនាព្រឹកថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងជាថ្មីថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើជាបន្ទាន់នូវការអភិវឌ្ឍន៍ និងការធានាមិនឲ្យបាត់បង់អធិបតេយ្យភាព និងទឹកដីទៅអនាគត។ ការអនុវត្តន៍គោលដៅធំ ដែលប្រជាពលរដ្ឋចង់បានដូចបានលើកឡើងខាងលើត្រូវបានលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត យល់ថា វាប្រសើរជាងការយកចាញ់យកឈ្នះគ្នាជុំវិញការដក ឬមិនដកខ្លួនពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ CLV។ ការបញ្ជាក់របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីដូច្នេះត្រូវបានអ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយបន្តមើលឃើញផ្សេងគ្នាដោយមានមតិគាំទ្រ និងមតិព្រួយបារម្ភ៕
ចុងខែសីហា អូស្ត្រាលីផលិតអគ្គិសនីចម្រាញ់ចេញពីចំហេះធ្យូងថ្ម បានចំនួនតិចជាង ៥០% នៃថាមពលប្រើប្រាស់សរុប។ នេះជាការបំបែកកំណត់ត្រា ជាលើកទី១សម្រាប់អូស្ត្រាលី និងជាដំណឹងល្អចំពោះមហិច្ឆតាទប់ទល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការផលិតអគ្គិសនីចេញពីថាមពលកកើតឡើងវិញ បានហក់ឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់។
ដើមសប្តាហ៍នេះ កូរ៉េខាងជើង បានយល់ព្រមទទួលកិច្ចសហការជាមួយនឹងអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីកុមារ ហៅកាត់ថា យូនីសេហ្វ (Unicef) ដើម្បីនឹងបើកយុទ្ធនាការថ្នាក់ជាតិ ចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺ។ អ្នកទទួលផលពីយុទ្ធនាការនេះ អាចនឹងមានកុមារ ចំនួនប្រមាណជាង ៨០ម៉ឺននាក់ និងស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ ចំនួនជាង ១២ម៉ឺននាក់។ បើគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២០មក យុទ្ធនាការចាក់ថ្នាំបង្ការ នៅវេលានេះ គឺជាជំនួយអន្តរជាតិតែមួយគត់ ដែលរបបកុម្មុយនិស្តកូរ៉េខាងជើង ព្រមទទួលយក។
វិស័យសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម(SME) របស់កម្ពុជាបានរៀបចំតាំងបង្ហាញផលិតផលរបស់ខ្លួននៅស្ថានឯកអគ្គកុងស៊ុលកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិនកាលពីខែសីហាកន្លងទៅ។ ការបង្ហាញផលិតផលSMEកម្ពុជានៅកណ្តាលទីក្រុងសៀងហៃធ្វើឡើងមុនជំនួបមួយកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ នៅទីក្រុងភ្នំពេញរវាងសម្ព័ន្ធសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា(FASMEC) និងគណៈប្រតិភូពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិទីក្រុងសៀងហៃ។ ជាជំនួបដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី និងបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យអាទិភាពរវាងចិន-កម្ពុជា។ លោកឧកញ៉ា តែ តាំងប៉ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល FASMEC បានឲ្យដឹងថា គោលដៅរបស់លោកគឺចង់ជំរុញផលិតផល SME កម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារសៀងហៃ ដែលទីក្រុងនេះមានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជាចំនួន ៧០០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំរួចទៅហើយ។ សូមស្តាប់ការលើកឡើងរបស់លោកឧកញ៉ា តែ តាំងប៉ ដែលរៀបចំឡើងដោយ ញឹម សុផល៖
នៅក្នុងជំនួបជាមួយឯកអគ្គរាជទូតថៃដែលបញ្ចប់អាណត្តិនៅកម្ពុជានាថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ លោកហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាបានស្នើឱ្យភាគីថៃពិចារណាចុះបញ្ជីរួមគ្នាលើបេតិកភណ្ឌមួយចំនួនជាមួយកម្ពុជា។ ការលើកសំណើដូចនេះត្រូវបានលោកហ៊ុន សែនពន្យល់ថា គឺដើម្បីចៀសវាងការដណ្ដើមកម្មសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមកលើបេតិកភណ្ឌទាំងនោះ និងជាការបង្ហាញពីសាមគ្គីភាព ហើយជាគំរូដ៏ល្អដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ។ ចំណែកអ្នកជំនាញខាងវប្បធម៌ក៏បានយល់ឃើញដូចប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាដែរ។ តែសួរថា តើកម្ពុជាអាចចំណេញអ្វីខ្លះ បើដាក់បេតិកភណ្ឌមួយចំនួនរបស់ខ្លួនទៅក្នុងបញ្ជីរួមជាមួយថៃ?
នៅក្នុងជំនួបលើកទី១២ ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះក្នុងរឿងរ៉ាវជាមួយក្រុមហ៊ុនប្រ៊ីលានស៊ីធីរបស់អតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា ប្រធានក្រុមមេធាវីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក គី តិចបានជួបពលរដ្ឋរងគ្រោះសរុប ៤១១០ នាក់ ដែលស្ថិតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងក្បែររាជធានីភ្នំពេញ។ តាមលោក គី តិច ជំនួបជាមួយជនរងគ្រោះក្រុមហ៊ុនប្រ៊ីលានស៊ីធីរបស់អតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា គឺដើម្បីឲ្យមេធាវីរបស់រដ្ឋាភិបាលមានសិទ្ធិក្នុងការ ការពារក្តីក្នុងសំណុំរឿងនេះ។
នៅប្រទេសឥណ្ឌា កូនសិស្សវិទ្យាល័យម្នាក់ ត្រូវគេព្រួតគ្នាវាយសម្លាប់យ៉ាងសាហាវឃោរឃៅ ដោយសង្ស័យថា បានបរិភោគសាច់គោ។ ហេតុការណ៍នេះ បានកើតឡើងនៅរដ្ឋ Haryana ដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន ពីទីក្រុងញូដេលី។ ការស្លាប់បាត់បង់ជីវិតរបស់ក្មេងប្រុសឥណ្ឌារូបនេះ កំពុងក្លាយជាប្រធានបទជជែកដេញដោល ដ៏ក្តៅគគុកមួយ ក្នុងស្រទាប់មហាជនឥណ្ឌា។ គណបក្សជាតិនិយមហិណ្ឌូរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីឥណ្ឌា ណារិនដ្រា ម៉ូឌី ត្រូវគេចោទប្រកាន់ថា ជាមូលហេតុ ជំរុញឲ្យមានអំពើឃាតកម្មនេះ។ សូមរំឭកថា ប្រជាជនឥណ្ឌា ដែលភាគច្រើនកាន់សាសនាហិណ្ឌូ តែងគោរពបូជាសត្វគោ ទុកជាសត្វសក្ការៈ និង ហាមឃាត់ជាដាច់ខាត មិនឲ្យសម្លាប់សត្វប្រភេទនេះ ធ្វើជាចំណីអារហារ។
ក្រសួងព័ត៌មានបានឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ថា ចំនួនព័ត៌មានក្លែងក្លាយដែលត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៤ កើនឡើង១២% ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ កំណើនព័ត៌មានក្លែងក្លាយនេះ ត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាមានសន្ទុះខ្លាំងនៅក្នុងអំឡុងពេលដែលពិភពលោកក៏ដូចជាកម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបក្នុងការទាក់ទងគ្នា ដើម្បីផ្តល់ និងទទួលព័ត៌មាន។
លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី បានសម្តែងការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលមានការផ្សព្វផ្សាយឡើងវិញនូវដីកាតាមចាប់ខ្លួនលោក ខណៈដែលលោកកំពុងត្រៀមចាកចេញពីអាមេរិកទៅដល់កម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីបានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះនៅក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នាថ្ងៃទី៤ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ និងបានចោទជាសំណួរថា ហេតុអ្វីបានជាតុលាការមិនចាប់ខ្លួនលោកតាំងពីលោកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាមដីកាចេញដោយតុលាការខេត្តរតនៈគិរីតាំងពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣។
១៥ឆ្នាំក្រោយការកាន់អំណាចយ៉ាងណែននៅបង់ក្លាដែស លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្ហេក្ខ ហាស៊ីណា បានភៀសខ្លួនយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា កាលពីថ្ងៃទី៥សីហា ដោយសារតែកំហឹងបាតុកម្មបណ្តេញ របស់យុវជននិស្សិតបង់ក្លាដែស។ មិនបាន១ខែស្រួលបួលផង វត្តមានរបស់លោកស្រីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីបង់ក្លាដែសរូបនេះ បានធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា មានការទើសទាល់ចិត្តជាខ្លាំង។ តើមានមូលហេតុអ្វីទៅ?
នៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន យ៉ាងហោចមនុស្សជាង ៤០ នាក់ ត្រូវគ្រាប់ស្លាប់ ក្នុងការវាយប្រហារមីស៊ីលរបស់រុស្ស៊ី។ ការវាយប្រហារនេះ បានធ្វើឲ្យពលរដ្ឋអ៊ុយក្រែនរងរបួសជាង ១៨០ នាក់។ សោនាដកម្មនេះ បណ្តាលឲ្យបាត់បង់ជីវិតនិងរងរបួសជាច្រើននាក់ មិនធ្លាប់ជួប។ ផ្ទៃក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន នាំគ្នាចោទសួរនិងទម្លាក់កំហុសលើទីបញ្ជាការយោធា ខណៈប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន សន្យាស៊ើបអង្កេតបង្ហាញការពិត។
ពលរដ្ឋដែលកំពុងរស់នៅជាប់មាត់ប្រឡាយ ៨៨ ត្រង់ចំណុចភូមិស្រុកចេក ឃុំបឹងខ្យាង ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាលកំពុងព្រួយបារម្ភថា ពួកគេនឹងពុំទទួលបានសំណងសមរម្យដែលអាចតាំងទីលំនៅថ្មីបានទេ។ ក្តីកង្វល់មួយនេះកើតឡើង ក្រោយពួកគេឃើញមានគ្រឿងចក្រជាច្រើនគ្រឿងកំពុងជីកស្តារប្រឡាយ ៨៨ ដើម្បីធ្វើជាទីតាំងរំដោះទឹកចេញពីព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិថ្មីដែលត្រៀមបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០២៥ ខាងមុខ។ ក្នុងន័យនេះ ពលរដ្ឋដែលអះអាងកំពុងរងផលប៉ះពាល់បានទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងភាគីក្រុមហ៊ុនសាងសង់ព្រលានធ្វើយ៉ាងជួយផ្តល់សំណងសមរម្យដល់ពួកគេ ដ្បិតបច្ចុប្បន្នពួកគេពុំទាន់ទទួលបានដំណឹងអ្វីនៅឡើយ៕
គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបានសេចក្តីបំភ្លឺបដិសេធ និងចាត់ទុកសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សភាអាស៊ានដើម្បីសិទ្ធិមនុស្សហៅកាត់ APHR ថាគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់ ខុសពីការពិត និងមានលក្ខណៈនយោបាយដែលមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សពិតនៅកម្ពុជា។
ក្រសួងយុត្តិធម៌អាមេរិក ប្រកាសអំពីការចាប់ឃាត់ទុកយន្តហោះ១គ្រឿងរបស់ ប្រធានាធិបតី នីកូឡា ម៉ាឌុយរ៉ូ ដោយអនុវត្តតាមច្បាប់ស្តីពីទណ្ឌកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ ចំណាត់ការរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី តុលាការវ៉េណេស៊ុយអេឡា ចេញដីកាឃាត់ខ្លួនប្រមុខបក្សប្រឆាំង។ បុរសខ្លាំង នីកូឡា ម៉ាឌុយរ៉ូ វាយប្រហារពាក្យសម្តីដាក់រដ្ឋបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនថា ជាចោរលួច។
ថ្ងៃអង្គារ ទី ៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ នេះ ប្រធានាធិបតី ម៉ុងហ្គោលី លោក Ukhnaa Khurelsukhបានទទួលស្វាគមន៍ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្លាឌីមៀរ ពូទីន នៅរដ្ឋធានី អ៊ូឡង់ បាទ័រ ប្រទេសម៉ុងហ្គោលី ក្នុងបរិយាកាស ដ៏ឱឡារិក អធិកអធម។ គួរបញ្ជាក់ថា នេះជាលើកទី១ ដែលលោក ពូទីន បានធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ ក្នុងប្រទេសមួយ ជាសមាជិកនៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ដែលកាលពីឆ្នាំ ២០២៣ បានចេញដីកាចាប់ខ្លួនបុរសម្នាក់នេះ ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដែលបង្កឡើងទៅលើ អ៊ុយក្រែន។ ឥរិយាបទ របស់លោក ពូទីន លើកនេះ ស្តែងឲ្យឃើញច្បាស់ថា លោក កំពុងមើលស្រាល និង ពុំផ្តល់តម្លៃ ចំពោះតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ព្រមទាំងបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច និង អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សនានាផ្សេងទៀត ដែលបានរួមគ្នាទាមទារឲ្យចាប់ខ្លួន ប្រមុខរដ្ឋរុស្ស៊ីរូបនេះ។
សម្តេចប៉ាបហ្វ្រង់ស្វ័រ ប្រមុខសង្ឃកាតូលិកដែលមានវ័យ៨៧វស្សា បានធ្វើដំណើរទៅដល់ទីក្រុងចាការតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារទី៣កញ្ញានេះ។ ជាទស្សនកិច្ចរយៈពេល១២ថ្ងៃ ដែលព្រះអង្គនឹងបន្តដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជាច្រើន ក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។ ទស្សនកិច្ចដ៏សែនឆ្ងាយរបស់ សម្តេចប៉ាបហ្វ្រង់ស្វ័រ នឹងផ្តោតសំខាន់ទៅលើការសន្ទនាគ្នា រវាងសាសនាធំៗទាំងអស់ ដើម្បីកសាងពិភពលោកនេះឲ្យសុខសន្តិភាព រួមរស់ជុំគ្នាបើទោះជាកាន់សាសនាខុសៗគ្នា។