Ethiopia



“ሕገወጦችን ለመቆጣጠር እንጂ ፋኖን ለማጥፋት የወሰድነው እርምጃ የለም” ዶ/ር ይልቃል ከፋለ

“የተጀመረው እርምጃ ፋኖን የማጥፋት ሳይሆን በፋኖ ሰም የሚነግዱ ሕገወጦችን የመቆጣጠር ነው ሲሉ የአማራ ክልል ርዕሰ መስተደድር ዶ/ር ይልቃል ከፋለ ተናግረዋ
የአሜሪካ ድምፅ

“ሕገወጦችን ለመቆጣጠር እንጂ ፋኖን ለማጥፋት የወሰድነው እርምጃ የለም” ዶ/ር ይልቃል ከፋለ

“የተጀመረው እርምጃ ፋኖን የማጥፋት ሳይሆን በፋኖ ሰም የሚነግዱ ሕገወጦችን የመቆጣጠር ነው ሲሉ የአማራ ክልል ርዕሰ መስተደድር ዶ/ር ይልቃል ከፋለ ተናግረዋል። ርዕሰ መስተዳድሩ ዛሬ በሰጡት መግለጫ፤ በክልሉ ውስጥ የሚታዩ ስር የሰደዱ ሕገ ወጥ ተግባራትን እና ሥርዓት አልበኝነትን ለመቆጣጠር   የሕግ ማስከበር እንቅስቃሴ ተጀምሯል ብለዋል። ከአማራ ክልል ውጭ ሰለሚታሠሩ ሰዎች ጭምር ያነሡት ርዕሰ መስተዳድሩ ከመካከላቸው የደረሱበት የማይታወቅ መኖራቸውን በመጥቀስ ሁኔታው ስህተት መሆኑን እና መታረም እንደሚገባው ጠቁመዋል። ርዕሰ መስተዳድሩ መግለጫውን የሰጡት በአንዳንድ የክልሉ አካባቢዎች እስራቶች እየተካሄዱ መሆኑን የሚጠቁሙ መረጃዎች እየወጡ ባሉበት ወቅት ነው። ዝርዝር ዘገባውን ከተያያዘው ፋይል ይከታተሉ።

አስለቃሽ ጭስ ተኩሷል የተባለው የፖሊስ ባልደረባ ተጨማሪ ጊዜ ቀጠሮ ተጠየቀበት

የኢድ አልፈጥር በዓል እየተከበረ በነበረበት ወቅት አስለቃሽ ጭስበማፈንዳት ተጠርጠሮ የተያዘው የፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል አድማ ብተና ዘርፍ ባልደረባ
የአሜሪካ ድምፅ

አስለቃሽ ጭስ ተኩሷል የተባለው የፖሊስ ባልደረባ ተጨማሪ ጊዜ ቀጠሮ ተጠየቀበት

የኢድ አልፈጥር በዓል እየተከበረ በነበረበት ወቅት አስለቃሽ ጭስበማፈንዳት ተጠርጠሮ የተያዘው የፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል አድማ ብተና ዘርፍ ባልደረባ ኮንስታብል አንቡላ ኡቴ ዛሬ ለሁለተኛ ጊዜ ፍርድ ቤት ቀርቧል። የፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ 1ኛ የጊዜ ቀጠሮ ችሎት የ13 ቀን ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ለመርማሪ ፖሊስ ፈቅዷል። የፌደራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል አድማ ብተና ባልደረባ የሆነው ኮንስታብል አንቡላ ኡቴ ሚያዝያ 24 ቀን 2014 ዓ.ም በተከበረው የኢድ አልፈጥር በዓል ሥነ ስርዓት ላይ፤ በአዲስ አበባ ከተማ የቀይ ሽብር ሰማዕታት መታሰቢያ ሀውልት አካባቢ በተመደበበት ቦታ ላይ የአስለቃሽ ጭስ ቦንብ ማፈንዳቱን ለፍርድ ቤቱ ባቀረበው የጊዜ ቀጠሮ መጠየቂያ ምክኒያት አብራርቷል። ለሁለተኛ ጊዜ ካለ ጠበቃ ፍርድ ቤት የቀረበው ተጠርጣሪዉ ግን ድርጊቱን ሆን ብሎ እንዳልፈፀመ አስረድቷል። “አስለቃሽ ጭሱ ሳላውቅ በድንገት ነው የፈነዳብኝ” ብሏል። ጭሱ ወደ ሕዝቡ እንዳይሄድ በማሰብ በድንጋጤ ወደ ሌላ አቅጣጫ መወርወሩንም ገልጿል። በአካባቢው የነበሩ ሰዎች የፌዴራል ፖሊስ ደንብ ልብስ ለብሶ እያዩም ቢሆን አንገቱን አንቀው ድበደባ እንደፈጸሙበትና የግራ ዐይኑና ኩላሊቱ ላይ ጉዳት እንዳደረሱበትም ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል። ተጠርጣሪውን ይዘው የቀረቡ ሁለት መርማሪ ፖሊሶችም እስካሁን ያከናወኑትን የምርመራ ሥራ ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል። ባለፉት 10 ቀናት የጊዜ ቀጠሮ ውስጥ በተጠርጣሪው የግል ስልክ ላይ ምርመራ እንዲደረግ ለብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንዲሁም ለኢትዮ ቴሌኮም ደብዳቤ መፃፋቸውን ገልጸዋል። በተጨማሪም ተጠርጣሪው የፋይናንስ ድጋፍ እንዳለው እና እንደሌለው ለማጣራት ለባንኮች ደብዳቤ መጻፋቸውን አክለው ጠቅሰዋል። የሦስት ግለሰቦችን የምስክርነት ቃል መቀበላቸውን እንዲሁም የሥራ ኃላፊዎችን ቃል መቀበላቸውንም አብራርተዋል። መርማሪዎቹ አክለውም ተጠርጣሪው በዕለቱ አንድ ብቻ ሳይሆን ሦስት የአስለቃሽ ቦንቦች ማፈንዳቱን ተናግረዋል። ከፍንዳታው በፊት ከአንዲት ሴት ጋር በአካል ማውራቱን እንዲሁም ሰልክ ተደውሎለት ሲያወራ እንደነበርም ገልጸዋል። ከደቡብ ክልል ዳዋሮ ዞን ለሥራ እንደ መጣ የገለፀው ተጠርጥረው በበኩሉ ጠያቂ እንደሌለው፣ ወላጆቹ በሕይወት እንደሌሉና ታናሽ ወንድሙን እያስተዳደረ መሆኑን አስረድቶ የዋስትና መብት እንዲፈቀድለት ፍርድ ቤቱን ጠይቋል። መርማሪ ፖሊስ በበኩሉ ግብር አበሮቹን በማፈላለግ ላይ መሆኑን ገለፆ የዋስትና መብት እንዳይሰጠው በማለት ለተጨማሪ 14 ቀን ምርመራ እንዲፈቀድለት ፍርድ ቤቱን ጠይቋል። ግራ ቀኙ ያዳመጠ የፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ 1ኛ የጊዜ ቀጠሮ ችሎት የ13 ቀናት ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ፈቀዷል። ፍርድ ቤቱ ለግንቦት 23 ቀን 2014 ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል። በኢድ አልፈጥር በዓል አከባባር ላይ በተፈጠረው ችግር በመስቀል አደባባይ እና በአዲስ አበባ ስታድዮም አካባቢ በሚገኙ የመንግሥት እና የግል ተቋማት ላይ ጉዳት መድረሱ ይታወሳል። በዕለቱ በርካታ ሕፃናት በድንጋጤ ከቤተሰቦቻቸው ጋር መጠፋፋታቸው እና በርካታ ግለሰቦችም በጭሱ መታፈናቸው ታይቷል።

በሞቃድሾ ሶማሊያውያን በአዲሱ አስተዳደር ተስፋ አሳድረዋል

ሶማሊያ አገሪቱን ወደ ግጭት ሊያመራ ከነበረውና፣ ለረጅም ጊዜ ካወዛገበው ምርጫ በኋላ፣ አዲስ ፕሬዚዳንት መርጣለች፡፡ የሶማሊያ ምክር ቤት፣ የቀድሞውን ፕሬዚ
የአሜሪካ ድምፅ

በሞቃድሾ ሶማሊያውያን በአዲሱ አስተዳደር ተስፋ አሳድረዋል

ሶማሊያ አገሪቱን ወደ ግጭት ሊያመራ ከነበረውና፣ ለረጅም ጊዜ ካወዛገበው ምርጫ በኋላ፣ አዲስ ፕሬዚዳንት መርጣለች፡፡ የሶማሊያ ምክር ቤት፣ የቀድሞውን ፕሬዚዳንት ሐሰን ሼክ መሀሙድን፣ በቅፅል መጠሪያቸው “ፎርማጆ” ተብለው የሚታወቁትን፣ መሀመድ አቡዳልሂ መሀመድን እንዲተኩ መርጧቸዋል፡፡ መሀሙድ፣ የፕሬዚዳንትነቱን ሥልጣን የሚረከቡት፣ ከበርካታ አስቸጋሪ ፈተናዎች ጋር ሲሆን አገሪቱን ወደ ሰለምና እርቅ ለመምራት ቃል ገብተዋል፡፡ የሶማሊያው የ2022 ፕሬዚዳንታዊ፣ ምርጫ ወደ 39 ተፎካካሪዎችን ስቧል፡፡ 328 የህዝብ ተወካዮችና የህግ መወሰኛው ምክር ቤት አባላት ለሦስት ዙር ምርጫ ካደረጉ በኋላ የቀድሞው ፕሬዚዳንት ሐሰን ሼክ መሀመድ 214 ድምጽ አግኘተዋል፡፡ ይህ መሀመድ አብዱላሂ መሀመድን ወይም ፎርማጆን ለመርታት በቂ በመሆኑ አሸናፊ ሆነው ወጥተዋል፡፡ መሀመድ ዳግመኛ ወደ ሥልጣን የተመለሱት እኤአ ከ2012 እስከ 2017 ድረስ አገሪቱን ከመሩ በኋላ ነበር፡፡ ፕሬዚዳንቱ ባሰሙት ንግግር፣ “ልክ እኔ ቀደም ሲል ሥልጣኑን እንዳስረከቧቸው ሁሉ ተሰናባቹም ፕሬዚዳንት አሁን በማስረከባቸው ክብር ይገባቸዋል፣ የሶማሊያም ህዝብ እንዲሁ ተመሰሳሳይ መብትና አክብር አለው፡፡ ሁላችሁንም አመሰግናለሁ የአላህ ሰላም በሁላችሁም ላይ ይሁን፡፡” ብለዋል፡፡ የሞቃድሾ ነዋሪዎች የወደፊቱ የተሻለ እንደሚሆን ተስፋ በማድረግ በምርጫው ውጤት ተደስተዋል፡፡ አዲሱ አስተዳደር ቁልፍ ችግር የሆነውን ሙስናን መዋጋትን ጨምሮ ቅድሚያ የሚሰጣቸው ተግባራት እንደሚኖሩት ባንድ ወቅት ሚኒስትር የነበሩት የቀድሞ ዲፕሎማት አብዱርሃማን ኑር መሀመድ ወይም በቅጽል ስማቸው ዲናሪ ተብለው የሚጠሩት፣ እንደሚከተለው አስረድተዋል፡፡ “ፕሬዚዳንቱ የሚታመኑና ኃላፊነት የሚሰማቸው መሪ መሆንን ጨምሮ ሙስናን መዋጋት ቅድሚያ ሊሰጧቸው ከሚገቧቸው ነገሮች መካከል አንዱ መሆን አለበት፡፡ አገሪቱ ከሙስና ነጻ መሆኗንን ለማረጋገጥ ለመላው የመንግሥት ኃላፊዎች በብቃትና በጎነታቸው አርአያ ሆነው ማገልገል ይኖርባቸዋል፡፡” የአዲሱ ፕሬዚዳንት ደጋፊዎቹ መሀሙድ ያላቸው ልምድ የሶማልያን ችግሮች ለማስወገድ ያግዛቸዋል ይላሉ፡፡ ሶማሊ ፒስ ላይን ተብሎ የሚጠራውና፣ መንግሥታዊ ያልሆነው ድርጅት መስራች፣ አህመድ ዳኒ፣ በድጋሚ የተመረጡት አዲሱ የቀድሞ ፕሬዚዳንት፣ ለሁለተኛ ጊዜ ያገኙትን እድል በሚገባ ይጠቀሙበታል ብለው ያምናሉ፡፡ ይህንንም ሲገልጹ “አዲሱ ፕሬዚዳንት አገሪቱን ቀደም ሲል ያስተዳደሯት መሆኑ ይጠቅማቸዋል፡፡ ስለዚህ የቱጋ እንደቆምንና የቱጋ እንደተሻሻልን ይገባቸዋል፡፡” ብለዋል፡፡ በሞቃድሾ ጉዳናዎች፣ ሰዎች ስለ አዲሱ ፕሬዚዳንት መሀሙድ አመራር ያላቸውን ጥሩ ተስፋ እየገለጹ ነው፡፡ የአገሪቱን ውጥንቅጥና ታሪክ በሚገባ የተረዱ አድርገውም ይመለከቷቸዋል፡፡ የሞድቃሾ ነዋሪ የሆኑት መሀመድ አህመድ፣ “ፕሬዚዳንቱ ሥልጣን ላይ በነበሩትበት እኤአ ከ2012 እስከ 2017 ድረስ የፌዴራል መንግሥት ተቋማትን ለማቋቋም ትላልቅ እምርጃዎችን በመወስዳቸው እስካሁን ትላልቅ ግቦችን አሳክተዋል፡፡ አሁን ቀሪዎቹን ሥራዎች እንደሚያጠናቅቁ እንተማመንባቸዋለን፣ ደግሞም እናምናቸዋለን፡፡” ብለዋል፡፡ መሀሙድ በርካታ የእንኳን ደስ ያለዎት መልዕክቶችን ከደጋፊዎቻቸውና ከተለያዩ የዓለም መሪዎች ተቀብለዋል፡፡ ባሰሙት አጭር ንግግርም አገሪቱን አንድ ለማድረግ በሁሉም እርከን ካሉ የመንግሥት አካላት ጋር አብረው እንደሚሰሩ ተናግረዋል፡፡

ኔስሊ ኩባኒያ የህፃናት ወተት ከውጭ ሊያስመጣ ነው

ግዙፉ የስዊሱ ምግብ አምራች ኩባኒያ ኒስሊ የህፃናት ወተት እጥረት ችግር ላይ ወደምትገኘው ወደ ዩናይትድ ስቴትስ ከስዊትዘርላንድ እና ከኔዘርላንድስ በአውሮፕ
የአሜሪካ ድምፅ

ኔስሊ ኩባኒያ የህፃናት ወተት ከውጭ ሊያስመጣ ነው

ግዙፉ የስዊሱ ምግብ አምራች ኩባኒያ ኒስሊ የህፃናት ወተት እጥረት ችግር ላይ ወደምትገኘው ወደ ዩናይትድ ስቴትስ ከስዊትዘርላንድ እና ከኔዘርላንድስ በአውሮፕላን ሊያስገባ መሆኑን አስታወቀ። እጥረት የላም ወተት ፕሮቲን የማይስማማቸውን ህፃናት ወላጆች ተጨማሪ ጭንቀት በመፍጠሩ ቅድሚያ ሰጥተን ለነሱ የሚሆን ወይም ሁለት ዓይነት ወተት እናስመጣለን ሲሉ የኩባኒያው ቃል አቀባይ ተናግረዋል። ለህፃናቱ ጤና የግድ አስፈላጊ በመሆኑ ቅድሚያ እንሰጣለን ብለዋል። ፊቱንም ሁለቱ የህፃናት ወተት ዓይነቶች ከውጭ የሚገቡ ሲሆኑ ገርበር ጉድ ስታርት የተባለው ከኔዘርላንድስ አልፋሚኖ ወተት ደግሞ ከስዊትዘርላንድ የሚገቡ መሆኑ ተገልጿል። ኔስሊ አቅርቦቶቹን ከአውሮፓ በአውሮፕላን አስጭኖ የሚያስገባው ላለው ዕጥረት ፈጥኖ ለማድረስ መሆኑን አመልክቷል። የስዊሱ ኩባኒያ ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ሁለት የህፃናት ወተት አምራች ፋብሪካዎች አሉት። የህጻናት ወተት /ፎርሙላ/ እጥረቱ መጀመሪያ ላይ የተፈጠረው የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ሳቢያ በተከሰተው የአቅርቦት ሰንሰለት መስተጓጎል የተነሳ ሲሆን በኋላ ደግሞ በየካቲት ወር «አበት» ፋብሪካ ለሁለት ህፃናት ሞት ምክንያት ተደርገው የተጠረጠሩትን ምርቶቹን አስመልሶ ሚሺጋን ውስጥ ያለው ፋብሪካው መዘጋቱን ተከትሎ ዕጥረት ተባብሷል። የዩናይትድ ስቴትስ የምግብ እና የመድሃኒት አስተዳደር ፋብሪካው ወተቱን ማቅረብ እንዲጀምር ፈቅዶ ፋብሪካው ችግሮች እንዳሉበት የሚያመለክት ቅጽ ማያያዙን የገለጸው አበት ወዲያውኑ የእርምት እርምጃዎች መውሰድ ጀምረናል ብሏል። «አበት» በፋብሪካው የምርት ስራውን ለመጀመር ባለፈው ሰኞ ከዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት ባለሥልጣናት ጋር ሥምምነት ላይ ደርሷል።  ዋይት ኃውስ ምርት ከፍ እንዳይል የሚከለክሉ የማጓጓዣ፣ የሎጂስቲክስ እና የአቅራቢ ዘርፎች ችግሮችን ለመለየት ከዋና ዋናዎቹ አምራች ኩባኒያዎች ከኔስሊ፣ ሪኪት፣ አበት እና ፐሪጎ ጋር በተከታታይ እየተነጋገረ ነው።

ሩሲያ ማሪዮፖል ውስጥ 950 የዩክሬን ወታደሮች እጃቸውን ሰጡ ስትል ተናገረች

በሩሲያ ኃይሎች ተከብባ በከረመችው የዩክሬን የወደብ ከተማ ማሪዩፑል በዚህ ሳምንት 959 የዩክሬን ወታደሮች እጃቸውን ሰጥተዋል ሲል የሩሲያ የመከላከያ ሚኒስቴር
የአሜሪካ ድምፅ

ሩሲያ ማሪዮፖል ውስጥ 950 የዩክሬን ወታደሮች እጃቸውን ሰጡ ስትል ተናገረች

በሩሲያ ኃይሎች ተከብባ በከረመችው የዩክሬን የወደብ ከተማ ማሪዩፑል በዚህ ሳምንት 959 የዩክሬን ወታደሮች እጃቸውን ሰጥተዋል ሲል የሩሲያ የመከላከያ ሚኒስቴር ተናገረ። ባለፈው ሃያ አራት ሰአት ብቻ 690 ወታደሮች እጃቸውን ሰጥተዋል ያለ ሲሆን የዩክሬን ባለሥልጣናት ግን በሩሲያ የተሰጠውን ቁጥር አላረጋገጡም። የዩክሬን ምክትል የመከላከያ ሚኒስትር አና ማልያርሳይድ ማሪዮፑል ከተማ ውስጥ ከወደመው ብረታ ብረት ኢንዱስትሪ ፍርስራሽ ውስጥ ወጥተው ለሩሲያ ኃይሎች እጃቸውን መስጥታቸውን ሰኞ ዕለት ተናግረው ነበር። ሩሲያ በጅምላ እጅ ሰጡ ስትል ዩክሬን ሰራዊታችን የሩሲያ ኃይሎች ከማሪዮፖል እንዳያልፉ በማድረግ ተልዕኮውን አጠናቅቋል ስትል ገልጻዋለች። የዩክሬናውያኑ ወታደሮች ዕጣ ፈንታ ምን እንደሚሆን ለግዜው ግልጽ አይደለም። አንድ የሩሲያ ባለሥልጣን በስፋት የእስረኛ ልውውጥ የመሳካቱን ዕድል አጠራጣሪ አድርገው ገልጸውታል። ሩሲያ ከውጊያው በፊት 430፣000 ህዝብ ይኖርባት የነበረችውን አዞቭ ባህር ዳርቻ የምትገኘውን ማሪዩፑልን መያዟ ከሦስት ወራት በፊት በከፈተችው ወረራ ትልቁ ድሏ ነው ተብሏል።  ሩሲያ ምስራቅ ዩክሬን ውስጥም ተጨማሪ ግዛት ለመያዝም ሆነ የፕሬዚዳንት ቮሎዶሚር ዘለንስኪን መንግሥት ለመገልበጥ ወይም ዋና ከተማዋን ኪየቭን ለመቆጣጠር የያዘችው ሙከራ አልተሳካላትም። የሩሲያ ኃይሎች ሲደበድቧት በሰነበቱት ማሪዮፖል ውስጥ ቁጥሩ 20,000 የሚገመት ህዝብ መግደላቸውን ዪክሬን የገለጸች ሲሆን እና ከተማዋን አውድመዋታል። የማሪዮፕል በሩሲያ እጅ መውደቅ በጦርነቱ የሚኖረውን አንድምታ ማወቅ እንደሚያስቸግር የገለጹት የዩናይትድ ስቴትስ የመከላከያ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ጃን ከርቢ ማሪዮፖል ትልቅ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴው የሚደረግባት ወደብ ከመሆኑዋም በስተቀር መልክአ ምድራዊ አቀማመጧም በምስራቅ በኩል ለሚካሄደው ጦርነት አስተዋጻኦ እንዳለው አስታውሰዋል። በሌላ በኩል ስዊድን እና ፊንላንድ የሰሜን አትላንቲክ ቃል ኪዳን ድርጅት አባልነት ማመልከቻቸውን አስገብተዋል። የሁለቱ ሀገሮች አምባሳደሮች ብረሰልስ ላይ ከኔቶ ዋና ጸኃፊ ዬንስ ስቶልትንበርግ ጋር ስብሰባ ማደረጋቸው ተዘግቧል። ማመልከቻቸው የሰላሳውንም የህብረቱን አባላ ሀገሮች ይሁንታ ማግኘት ይኖርበታል። ቱርክ እንደምትቃወም ገልጻለች። የቱርክ ፕሬዚደንት ሬቼፕ ታይፕ ኤርዶዋን ስዊድን እና ፊንላንድን ለአሸባሪዎች መሸሸጊያ ሰጠተዋል ማዕቀብ ጥለውብናል በማለት ይወነጅሉዋቸዋል። የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኔድ ፕራይስ ለጋዜጠኞች በሰጡት ቃል የኔቶ አጋሮች በሁለቱ አገሮች አባልነት ጉዳይ ውይይት አድርገውበት ጠንካራ ሥምምነት መኖሩንና እንደዚሁ ይቀጥላል ብለው እንደሚተማመኑ ገልጸዋል። የዩናይትድ ስቴትስ የገንዘብ ሚኒስትር ጃኔት ዬለን ትናንት ብረሰልስ ውስጥ ባደረጉት ንግግር የኔቶ አባል ሀገሮች ለዩክሬን ተጨማሪ የገንዘብ ድጋፍ እንዲሰጡ አሳስበዋል። ዩክሬን በሩሲያ ወረራ ከደረሰባት ጉዳት እንድታገግም ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የአውሮፓ ሀገሮችን ለመገንባት እንደተደረገው ያለ ጥረት ማስፈለጉ አይቀሬ ነው ብለዋል። የገንዘብ ሚኒስትሯ በንግግራቸው ዩናይትድ ስቴትስ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የአውሮፓ ሀገሮች ኢኮኖሚ እንዲያገግም ለመርዳት በብዙ ቢሊዮን ዶላር የሚቆጠር እርዳታ የሰጠችበትን ማርሻል ፕላን የተሰኘውን ዕቅድ በስሙ አይጥሩት እንጂ እሱን ማስታወሳቸው እንደሆነ ተመልክቷል።

ዚምባቡዌ ከህገ ወጥ አዳኞች ላይ የወረስኩት የዝሆን ጥርስ ክምችቴን እንድሸጥ ይፈቀድልኝ ስትል ጠየቀች

ሀገሪቱ ውስጥ ያሉት ዝሆኖች ቁጥር በአደገኛ ሁኔታ በፍጥነት እየጨመረ ነው ያለችው ዚምባቡዌ ለጥበቃቸው በአስቸኳይ የሚያስፈልጋትን ስድስት ሚሊዮን ዶላር በእ
የአሜሪካ ድምፅ

ዚምባቡዌ ከህገ ወጥ አዳኞች ላይ የወረስኩት የዝሆን ጥርስ ክምችቴን እንድሸጥ ይፈቀድልኝ ስትል ጠየቀች

ሀገሪቱ ውስጥ ያሉት ዝሆኖች ቁጥር በአደገኛ ሁኔታ በፍጥነት እየጨመረ ነው ያለችው ዚምባቡዌ ለጥበቃቸው በአስቸኳይ የሚያስፈልጋትን ስድስት ሚሊዮን ዶላር በእጄ ያለውን የዝሆን ጥርስ ሸጬ እንዳገኝ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ይተባበረኝ ስትል ዚምባቡዌ ጠይቃለች። የዚምባቡዌ የዱር አራዊት እና የብሄራዊ ፓርኮች ጥበቃ ባለሥልጣናት ከህገ ወጥ አዳኞች ተወርሰው እና ከሞቱት ዝሆኖች ላይ ተነቅለው የተከማቹትን የዝሆን ጥርሶች ለአውሮፓ ህብረት አባል ሀገሮች አምባሳደሮች አስጎብኝተዋል። ቁጥራቸው የተመናመነ የዱር አራዊት ዝርያዎች ደህንነት የሚከታተለው በምህጻር «ሳይትስ» ተብሎ የሚጠራው ዐለም አቀፍ አካል እአአ ከ1989 ጀምሮ የዝሆን ጥርስ መሸጥ የከለከለ ሲሆን ለማስፈቀድ የአውሮፓ ህብረት እና ሌሎችም ሀገሮች እንዲረዱ የዚምባቡዌ ባለሥልጣናት ተማጽነዋል። ዚምባቡዌ አንድ መቶ ሰላሳ ቶን የዝሆን ጥርስ እና ወደሰባት ቶን የሚገመት የአውራሪስ ቀንድ ክምችት አላት ። በቅርቡም ዚምባቡዌ አስራ አራት የአፍሪካ ሀገሮች እንዲሁም ቻይና እና ጃፓን መልዕክተኞች የሚካፈሉበት «የዝሆኖች ጉዳይ ጉባኤ» ታስተናግዳለች። ተሰብሳቢዎቹ ስለዝሆን መንጋዎች አያያዝ እንደሚወያዩ ተገልጿል። የዝሆኖች ቁጥር በዐመት በአምስት ከመቶ በአደገኛ ሁኒታ እየጨመረ መሆኑን የምትገልጸው ዚምባብዌ አሁን ያሏት 100,000 ዝሆኖች ብሄራዊ ፓርኮቹዋ አቅም ከሚችለው በዕጥፍ የሚበልጥ መሆኑን የዱር አራዊት ጥበቃና ፓርክ ባለሥልጣናት አሳስበዋል። የዝሆን መንጋው የፓርኮቹን ዛፎች እና ቁጥቋጦ እያወደመ መሆኑንም ይናገራሉ። ኬንያን ጨምሮ ሌሎች የአፍሪካ ሀገሮች በበኩላቸው ዓለም አቀፍ ንግድ እንዳይበረታታ የዝሆን ጥርስ ንግድ ሙሉ በሙሉ መከልከል አለበት ብለዋል።

ታሪክ ያስመዘገበው ኤርትራዊው ቢስኪሌተኛ ቢኒያም ግርማይ ዐይኑ ላይ በደረሰበት ጉዳት ከውድድር ወጣ

ጂሮ ዲ ኢታሊያ በተባለው ዓለም አቀፍ የቢስኪሌት ውድድር የመጀመሪያ ዙር ያሸነፈ የመጀመሪያ አፍሪካዊ በመሆን ታሪክ የሰራው ኤርትራዊው ቢኒያም ግርማይ ዐይኑ
የአሜሪካ ድምፅ

ታሪክ ያስመዘገበው ኤርትራዊው ቢስኪሌተኛ ቢኒያም ግርማይ ዐይኑ ላይ በደረሰበት ጉዳት ከውድድር ወጣ

ጂሮ ዲ ኢታሊያ በተባለው ዓለም አቀፍ የቢስኪሌት ውድድር የመጀመሪያ ዙር ያሸነፈ የመጀመሪያ አፍሪካዊ በመሆን ታሪክ የሰራው ኤርትራዊው ቢኒያም ግርማይ ዐይኑ ላይ በደረሰበት አደጋ ምክንያት ውድድሩን ለማቋረጥ እንደተገደደ ተገለጸ። የሃያ ሁለት ዓመቱ ቢኒያም ትናንት በአስረኛው ምድብ ውድድር በማሸነፍ የመጀመሪያ አፍሪካዊ ሆኖ ያስመዘገበውን ታሪካዊ ድል ለማክበር ሻምፓኝ ሲከፍት ቡሹ ተፈናጥሮ ግራ ዐይኑን ጎድቶታል። የቢስኪሌተኛው ቡድን የኢንተርማርሼ ዶክተር ሲናገሩ "ግራ ዐይኑ ላይ በደረስው ጉዳት በመድማቱ በውድድሩ እንዳይሳተፍ ወስነናል፣ እናም ቢኒያም ከፍተኛ ድል አስመዝግቦ ከውድድሩ ወጥቷል” ብለዋል። ቢኒያም የሳምፓኙን ጠርሙስ ወለሉ ላይ አስቀምጦ አጎንብሶ ቡሹ የታሰረበትን ሽቦ ሲያላቅቀው ተፈናጥሮ ከቅርብ ርቀት መትቶታል። በደህና ሁኔታ ላይ ነው ያሉት ሃኪሙ ከውድድሩ እንዲወጣ የተወሰነው ጉዳቱ እንዳይባባስ ከባድ እንቅስቃሴ እንዲቅጠብ ሃኪሞች አጥብቀው በመምክራቸው መሆኑን ገልጸዋል።

ዘ ኢኮኖሚስት የኢትዮጵያ መንግሥት ጋዜጠኛውን ከአገር ማስወጣቱን አስታወቀ

     -  የሀረሪ ክልል መገናኛ ብዙሃን ኤጀንሲ ጋዜጠኛ መታሰሩ ተገለጸ ዘ ኢኮኖሚስት መጽሄት የኢትዮጵያ መንግሥት በተሳሳተ የጋዜጠኝነት አሰራር የወነጀለው
የአሜሪካ ድምፅ

ዘ ኢኮኖሚስት የኢትዮጵያ መንግሥት ጋዜጠኛውን ከአገር ማስወጣቱን አስታወቀ

     -  የሀረሪ ክልል መገናኛ ብዙሃን ኤጀንሲ ጋዜጠኛ መታሰሩ ተገለጸ ዘ ኢኮኖሚስት መጽሄት የኢትዮጵያ መንግሥት በተሳሳተ የጋዜጠኝነት አሰራር የወነጀለውን ጋዜጠኛውን ታም ጋርድነርን ከአገር ማስወጣቱን አስታወቀ። ዘ ኢኮኖሚስት ትናንት ሰኞ ባወጣው መግለጫ ጋዜጠኛው፣ «ሥራውን ሙያውን ባከበረ፣ አድላዊ ባልሆነ ብዙ ጊዜም ያለፍርሃት በድፍረት የሚያከናውን ጋዜጠኛ ነው» ሲል ተከላክሎ በኢትዮጵያ መንግሥት መባረሩን አረጋግጧል። የኢትዮጵያ መንግሥት «አዲስ አባበ ተመድቦ ይሰራ የነበረውን ጋዜጠኛችንን ታም ጋርድነርን ባለፈው አርብ እአአ ግንቦት 13 ቀን የሥራ ፈቃዱን ነጥቆ በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ ከሀገሪቱ እንዲወጣ አዞታል» ብሏል። የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን ለኢኮኖሚስቱ ጋዜጠኛ ታም ጋርድነር በጻፈው እና በትዊተር ገጹ ባወጣው ደብዳቤው የሥራ ፈቃዱ መነጠቁን እና ኢኮኖሚስት በምትኩ ሌላ ጋዜጠኛ መላክ እንደሚችል ማሳወቁ ይታወሳል። የኢትዮጵያ መንግሥት ባለፈው የአውሮፓ 2021 ግንቦት ወር ውስጥ የኒው ዮርክ ታይምስ ጋዜጣ ዘጋቢ የነበረውን ሳይመን ማርክስ ማስወጣቱን አዣንስ ፍራንስ ፕሬስ አያይዞ አስታውሷል። ጋዜጠኛው ታም ጋርድነር ጦርነት ሲካሄድበት ወደቆየው የትግራይ ክልል ተጉዞ እንደነበር የገለጸው ዘ ኢኮኖሚስት «ትግራይን ጨምሮ ባጠቃላይ ከኢትዮጵያ ያጠናቀራቸው ዘገባዎቹ የሙያ መስፈርቱን ያሟሉ ከአድልዎ ነጻ የሆኑ አዘውትሮም በድፍረት ያጠናቀራቸው ዘገባዎች ናቸው» ብሏል። በኢትዮጵያ የዩናይትድ ስቴትስ ኤምባሲ የኢኮኖሚስት ጋዜጠኛው የሥራ ፈቃዱን ተነጥቆ መባረሩ እንዳሳዘነው ገልጾ ጋዜጠኞች ሙያዊ ሥነ ምግባር በጠበቀ መንገድ ህዝቡን ወክለው መስራት መቻል አለባቸው« ብሏል። በኢትዮጵያ የሚሰሩ ጋዜጠኞች በቀል ወይም ከህግ ውጭ መታሰር ይደርስብናል ነጻነታችንን ወይም ህይወታችንን እናጣለን ብለው ሳይፈሩ የመስራት መብታቸው እንዲከበር ሙሉ በሙሉ እንደግፋለን ሲል የዩናይትድ ስቴትስ ኤምባሲ አስታውቋል። በሌላ ዜና የሀረሪ ክልል መገናኛ ብዙሃን ኤጀንሲ ጋዜጠኛ እና የመዝናኛ ፕሮግራም አዘጋጅ ሙሄዲን አብዱላሂ ከስምንት ቀን በፊት ከሥራ ቦታው ተወስዶ መታሰሩ ተገለጸ። የቪኦኤ የአፋን ኦሮሞ ክፍል በወሊድ ፈቃድ ላይ የምትገኘውን ባለቤቱን ጋዜጠኛ ሄለን ጀማልን አነጋግሯል።   የሀረሪ ክልል ምክትል ኮሚሽነር ኡመር ኡሜ ለቪኦኤ በሰጡት ቃል ሙሄዲን »ሁከት ሊያስነሳ የሚችል መልዕክት በማኅበራዊ መገናኛ በማጋራቱ ጉዳዩ እየተመረመረ ነው« ብለው ዛሬ ፍርድ ቤት የዋስ መብት ሰጥቶታል» ብለዋል።  

በጦርነት ምክንያት ሻክሮ የነበረው የኢትዮጵያና የምዕራባውያን ግንኙነት በመሻሻል ላይ እንደሚገኝ አቶ ደመቀ መኮንን ገለጹ

ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን የመሥሪያ ቤታቸውን የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀም ሪፖርት ለተወካዮች ም/ቤት ባቀረቡበት ወቅ
የአሜሪካ ድምፅ

በጦርነት ምክንያት ሻክሮ የነበረው የኢትዮጵያና የምዕራባውያን ግንኙነት በመሻሻል ላይ እንደሚገኝ አቶ ደመቀ መኮንን ገለጹ

ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን የመሥሪያ ቤታቸውን የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀም ሪፖርት ለተወካዮች ም/ቤት ባቀረቡበት ወቅት በሰሜን ኢትዮጵያው ጦርነት ምክንያት ሻክሮ የነበረው የኢትዮጵያና የምዕራባውያን ግንኙነት በመሻሻል ላይ እንደሚገኝ ገልፀዋል። “መንግሥት የሰብዓዊ ድጋፍ አቅርቦት ወደ ትግራይ ክልል እንዲገባ ምቹ ሁኔታ በመፍጠሩ፣ ችግሮችን በሰላም ለመፍታት የሚያስችል እርምጃ በመውሰዱ እና መሰል ተግባራት ምክንያት ከምዕራባውያን ጋር መተማመን እየተፈጠረ ይገኛል” ብለዋል። ይሁን እንጂ ከሰብዓዊ ድጋፍ አቅርቦት ጋር በተያያዘ መሻሻሎች ቢኖሩም፣ አሁንም ችግሮች እንደሚስተዋሉ የተለያዩ አካላት በመግለጽ ላይ ናቸው። ለሰብዓዊ ድጋፍ አቅርቦቱ ምቹ ሁኔታ ለመፍጠር በሚል፣ ህወሃት ከአፋር ክልል ታጣቂዎቹን ሙሉ በሙሉ ማስወጣቱን የሚገልጹት የክልል አመራሮች በበኩላቸው ለችግሩ ተጠያቂ የሚያደርጉት የፌዴራሉን መንግሥት ነው፡፡ ሆኖም በአሁኑ ወቅት ወደ ክልሉ እየገባ ያለው እርዳታ ተስፋ ሰጭ መሆኑን ለአሜሪካ ድምፅ የተናገሩት የትግራይ ክልል የግብርናና ገጠር ልማት ቢሮ ኃላፊ ዶ/ር አትንኩት መዝገቡ መጠኑ ግን እጅግ አነስተኛ መሆኑን መግለፃቸው ይታወሳል። እንደ ዓለም ምግብ ፕሮግራም እና ዩኤስኤአይዲ ያሉ ዓለም አቀፍ ለጋሽ ድርጅቶችም በመንግስት በኩል ምቹ ሁኔታ ከመፍጠር አንጻር መሻሻሎች መኖራቸውን እና ወደ ትግራይ ክልል የሚገባው የድጋፍ አቅርቦት መጨመሩን ገልጸው፣ ሁኔታዎች ይበልጥ መሻሻል እንዳለባቸው ማመልከታቸው ይታወቃል፡፡ ዝርዝሩን ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ይከታተሉ።  

የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት እንዳያገረሽ ሁሉም ወገን የድርሻውን እንዲወጣ ኢሰመኮ ጠየቀ

ጋብ ብሎ የቆየው የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት ሊያገረሽ እንደሚችል ሥጋቱን የገለፀው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ሁሉም ተፋላሚ ወገኖች፣ የሲቪል ማኅበራት
የአሜሪካ ድምፅ

የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት እንዳያገረሽ ሁሉም ወገን የድርሻውን እንዲወጣ ኢሰመኮ ጠየቀ

ጋብ ብሎ የቆየው የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት ሊያገረሽ እንደሚችል ሥጋቱን የገለፀው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ሁሉም ተፋላሚ ወገኖች፣ የሲቪል ማኅበራት፣ መገናኛ ብዙሃን፣ የኃይማኖት መሪዎች፣ ጉዳዩ የሚመለከታቸው እና ሌሎች አካላት ለሰላማዊ መፍትሔ ጥረት እንዲያደርጉ ጥሪ አቅርቧል። የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ዋና ኮሚሽነር ዶ/ር ዳንኤል በቀለ፣ «ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከተለያዩ ወገኖች የሚደመጡ መግለጫዎች ግጭትን መልሶ የማገርሸት አደጋ የሚያመለክቱ ናቸው» ብለዋል።  ኮሚሽኑ የሰላም ጥሪ ያቀረበውም ያለፈው እንዳይደገም ከመስጋት በመነጨ መሆኑን ዶ/ር ዳንኤል ተናግረዋል።  “ጥሪ ያቀረብነው የሰሜን ኢትዮጵያው ጦርነት ባለፉት በርካታ ወራት ያስከተለውን ቀውስ ከማወቃችን የተነሣ ነው” ብለዋል።    በኮሚሽኑ መግለጫ ላይ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ዋና ኮሚሽነር ዶ/ር ዳንኤል በቀለን አነጋግረን ያጠናቀርነውን ዘገባ ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ያዳምጡ።

የዓለም ምግብ ፕሮግራም ተጨማሪ እርዳታ ትግራይ ማድረሱን ገለፀ

የሰብዓዊ ድጋፍ የጫኑ ተጨማሪ 85 ተሸከርካሪዎች ወደ ትግራይ ክልል መግባታቸውን እና 130 ተሸከርካሪዎች ደግሞ በጉዞ ላይ መሆናቸውን የዓለም ምግብ ፕሮግራም አስታ
የአሜሪካ ድምፅ

የዓለም ምግብ ፕሮግራም ተጨማሪ እርዳታ ትግራይ ማድረሱን ገለፀ

የሰብዓዊ ድጋፍ የጫኑ ተጨማሪ 85 ተሸከርካሪዎች ወደ ትግራይ ክልል መግባታቸውን እና 130 ተሸከርካሪዎች ደግሞ በጉዞ ላይ መሆናቸውን የዓለም ምግብ ፕሮግራም አስታውቋል። ለእርዳታ አቅርቦት ምቹ ሁኔታ ከመፍጠር አንጻር መሻሻሎች መኖራቸውንም በቅርቡ ያስታወሱት የዩኤስኤአይዲ ዋና አስተዳዳሪ ሳማንታ ፓወር፣ ሆኖም በየሳምንቱ በ100ዎች የሚቆጠሩ የሰብዓዊ ድጋፍ የጫኑ ተሸከርካሪዎች ወደ ክልሉ መግባት እንዳለባቸው አመልክተዋል፡፡ የረድኤት ድርጅቶች በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ወደ ከፍተኛ ረሃብ በተጠጋ ሁኔታ ውስጥ ይገኛሉ ወደ ሚሉት ትግራይ ክልል የሚገባው የዕርዳታ መጠን ታዲያ አሁንም ድረስ አነስተኛ እንደሆነ ይታመናል፡፡ ለዚህም በፌዴራሉ መንግሥትና በህወሓት መካከል ያለው መወነጃጀል እንደቀጠለ ነው፡፡ /በዚህ ዙሪያ የተሰናዳውን ዘገባ ከተያያዘው ፋይል ያዳምጡ/

አፋር እና አማራን ክልል በሚያጎራብት ቦታ ታጣቂዎች አደረሱት በተባለ ጥቃት ሰዎች መገደላቸው ተገለፀ

በአፋር ክልል ዞን አንድና በአማራ ክልል የኦሮሞ ብሔረሰብ አስተዳደር ዞን አጎራባች አካባቢዎች የሚከሰተውን የጸጥታ ችግር በመቅረፍ እና በችግሩ ምክንያት የተ
የአሜሪካ ድምፅ

አፋር እና አማራን ክልል በሚያጎራብት ቦታ ታጣቂዎች አደረሱት በተባለ ጥቃት ሰዎች መገደላቸው ተገለፀ

በአፋር ክልል ዞን አንድና በአማራ ክልል የኦሮሞ ብሔረሰብ አስተዳደር ዞን አጎራባች አካባቢዎች የሚከሰተውን የጸጥታ ችግር በመቅረፍ እና በችግሩ ምክንያት የተዘረፉ ንብረቶችን በማስመለስ ሂደት ላይ በነበሩ የሁለቱም ወገን አመራሮች ላይ ለጊዜው ማንንታቸው አልታወቀም የተባሉ ታጣቂዎች በሰነዘሩት ጥቃት ከአራት የማያንሱ ሰዎች መሞታቸውን እና ወደ ዐስር የሚጠጉ ሰዎች ደግሞ የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው ተገለጸ፡፡ ከኦሮሞ ብሔረሰብ ዞን ወሰንተኛ የሆነው የአፋር ክልሉ አድአር ወረዳ ድርጊቱ ሁለቱንም ወገኖች ለማጥፋት ሆን ተብሎ የታቀደ ነበር ሲል አስታውቋል፡፡  ድርጊቱን የፈጸሙት አካላት ለጊዜው ማምለጣቸው ተሰምቷል፡፡ የኦሮሞ ብሔረሰብ አስተዳዳር ዞን ጥቃቱ ከትናንት በስቲያ ቅዳሜ እለት የተፈጸመ ሲሆን ግጭቱ የብሔር መልክ እንዳይዝ በተደረገው ጥንቃቄ አሁን አካባቢዎቹ በአንጻራዊ ሰላም ይገኛሉ ነው ብሏል። ዘገባውን ከተያያዘው ፋይል ያዳምጡ

በትግራይ አስገድዶ ምልመላ እየተካሄደ መሆኑን አንዳንድ ነዋሪዎች ገለጹ

በጦርነት በደቀቀችው ትግራይ ክልል ያሉ ባለሥልጣናት ወጣቶች ከማዕከላዊ መንግስት ጋር እየተካሄደ ባለው ጦርነት አንዲሳተፉ ለማስገደድ ቤተሰቦቻቸውን እያስፈ
የአሜሪካ ድምፅ

በትግራይ አስገድዶ ምልመላ እየተካሄደ መሆኑን አንዳንድ ነዋሪዎች ገለጹ

በጦርነት በደቀቀችው ትግራይ ክልል ያሉ ባለሥልጣናት ወጣቶች ከማዕከላዊ መንግስት ጋር እየተካሄደ ባለው ጦርነት አንዲሳተፉ ለማስገደድ ቤተሰቦቻቸውን እያስፈራሩና እያሰሩ እንደሚገኙ ተይዘው የነበሩ ተዋጊዎች እንዲሁም ነዋሪዎች ለሮይተርስ የዜና ወኪል ተናግረዋል። ከሁለት ዓመታት በፊት በሰሜን ኢትዮጵያ የተጀመረው ጦርነት በሺሕዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት ሲቀጥፍ በሚሊዮን የሚቆጠሩትን ደግሞ አፈናቅሏል። ጦርነቱ ረሃብ እና ከፍተኛ የንብረት ውድመትን ቢያስከትልም በሌሎች የዓለም ክፍሎች እየተካሄዱ ካሉ ጦርነቶች አንፃር ሲታይ በተለይም በዩክሬን እየተካሄደ ካለው አንፃር ዝቅተኛ ትኩረት እንደተሰጠው የሮይተርስ ዘገባ ጨምሮ ገልጿል። የሕዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ (ህወሃት) 6 ሚሊዮን የሚጠጉትን የክልሉ ነዋሪዎች ከማዕክላዊ መንግሥት ጭቆና ለመከላከል ትግል እያደረገ መሆኑን ሲገልጽ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በበኩላቸው ህወሃት በማዕከላዊ መንግሥት ላይ እንደ አውሮፓውያን የቀን አቆጣጠር እስከ 2018 ድረሰ ይዞት የበረውን የበላይነት ለማስመለስ አመጽ ጀምሯል ሲሉ ይከሳሉ። በክልሉ ከአካባቢዎች ነዋሪዎች፣ ተይዘው ከነበሩ ተዋጊዎች እንዲሁም ከእርዳታ ሠራተኞች ጋር ከየካቲት እስከ ግንቦት በደርዘን የሚቆጠሩ ቃለ መጠይቆችን ማድረጉን በዘገባው ላይ ያሰፈረው ሮይተርስ አስገድዶ ምልመላውን የሚያሳዩ ፎቶግራፎችን ማግኘቱን ዘግቧል። የትግራይ የውጪ ግንኙነት ቢሮን በመወከል ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረህይወት ለሮይተርስ በላኩት ኢሜይል እንዳሉት ደግሞ በታችኛው እርከን የሚገኙ አንዳንድ ባለስልጣናት ስዎችን ለጦርነት ለመመልመልና ለመመዝገብ ዘመዶቻቸውን አስረው እንደነበር ጠቅሰው ይህ ግን አልፎ አልፎ የሚከሰት ድርጊት ነው ብለዋል። ታጋቾቹም እንደተለቀቁና አሳሪዎቹ ባለስልጣናትም እንደተቀጡ አክለዋል። እስሩ የትግራይ መንግሥት ፖሊሲ አይደለም ሲሉ አክለዋል። “በግዳጅ ምልመላ አለ የሚለው ክስ ትክክል አይደለም። ነገር ግን አንዳንድ አግባብ ያልሆኑ አካሄዶች በታችኛው የመንግሥት መዋቅር ላይ ታይቷል። እነዚህ ግን አልፎ አልፎ የሚከሰቱ እንጂ ሆን ተብለው የተደረጉ አይደሉም።” ብልዋል ፕ/ር ክንድያ። ከፖሊስና ከአካባቢው ባለስልጣናት በህወሃት በኩል መልስ ለማግኘት ሮይተርስ ቢሞክርም መልስ ማግኘት አለመቻሉን ጠቅሷል። አብዛኞቹ የግንኙነት መስመሮች ከሰኔ ወር ጀምሮ እንደተቋረጡና አንዳንዶቹም ከጦርነቱ ጅማሬ አንስቶ ተቋርጠው እንደቀሩ ሪፖርቱ አክሏል። የኢትዮጵያ መንግሥት ቃል አቀባይ ዶ/ር ለገሰ ቱሉ የግዳጅ ምልመላ መኖሩን የሚያመላክቱ በርካታ ሪፖርቶች መንግሥታችው እንደደረሰው ተናግረዋል። ኃላፊው በኢትዮጵያ መንግሥት የተሾመለት የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን የትግራይ ባለሥልጣናት ሰዎችን በግዳጅ ለውትድርና እንደሚመለምሉና ፈቃደኛ ያልሆኑ ወላጆችን እንደሚያስሩ የተረጋገጠ ማስረጃ እንዳለው ለሮይተርስ በሰጠው ምላሽ ገልጿ። ሁለት የተማረኩ የትግራይ ተዋጊዎች በአጎራባች አፋር ክልል በሚገኝ ሆስፒታል ሆነው በየካቲት ወር እንደተናገሩት ደግሞ የግዳጅ ምልመላው የጀመረዉ ባለፈው የአውሮፓውያን ዓመት መጨረሻ ነው። የግዳጅ ምልመላው በጥር ወር ላይ እየጨመረ መምጣቱን ስድስት የትግራይ ነዋሪዎች ለሮይተርስ ተናግረዋል። ነዋሪዎቹ አክለውም ጓደኛ፥ ወይም የቤተሰብ አባሎቻችው በአስገድዶ ምልምላ ወቅት እንደታሰሩባችው ጠቅስዋል። የ18 ዓመቱ አልዩ አንድ ስሙን የማያውቀው የአካባቢው ባለሥልጣን እንደ አውሮፓውያን የቀን አቆጣጠር ኅዳር 10 ቀን እንዳባጉና በሚገኘው መኖሪያ ቤቱ እንዴት እንደመጡ አስርድቷል። ሮይተርስ የአልዩን የአባት ስም ለእርሱና ለቤተሰቡ ደህንነት ሲል መደበቁን አመልክቷል። “እናቴ እንደምትታሰርና ቤተሰቤ ከ 10,000 እስከ 20,000 የኢትዮጵያ ብር እንደሚቀጣ ነገረኝ። ጦሩን እንድቀላቀልም አስገደደኝ” ብሏል አልዩ። አፋር ውስጥ ጭፍራ ከምትባል ከተማ አቅራቢያ እግሩን ከተመታ ወዲህ አልዩ ዱብቲ ሆስፒታል ይገኛል። አልዩም ሆነ ሌላኛው ምርኮኛ በአንድ ክፍል ውስጥ የተያዙ ሲሆን ቃለመጠይቁም በአፋር ክልል ባለስልጣናት የተፈቀደ ነበር። ሁለቱም እስርኞች ቃለ መጠይቁን በፈቃደኝነት ያደረጉ ሲሆን ጠባቂዎች ወይም ባለሥልጣናት በቃለ ምልልሱ ወቅት አልተገኙም ብሏል ሪፖርቱ። “እናቴ እንድትታሰር አልፈለኩም” ሌላኛው ምርኮኛና የመቀሌ ነዋሪ የነበረው የ18 ዓመቱ ፊሊሞን ባልሥልጣናት በኅዳር ወር በመንደራቸው በጠሩት ስብሰባ እያንዳንዱ ቤተሰብ አንድ ሰው እንዲያዋጣ ካለዛ ግን የገንዘብ ቅጣት ወይም እስር እንደሚጠብቃቸው ነግረውናል ብሏል። ፊሊሞን የትኞቹ ባለስልጣናት ስብሰባውን እንደጠሩ ግን አልጠቀሰም። “ጦሩን ተቀላቀልኩ። እናቴ ዘብጥያ እንድትወርድ አልፈለኩም” ሲል በአንድ የደፈጣ ውጊያ ወቅት የግራ እግሩን ያጣው ፊሊሞን ለሮይተርስ ተናግሯል። እግሩን ከተመታ በኋላ ለዘጠኝ ቀናት በብስኩትና በወንዝ ውሃ ቆይቶ በኋላም አንድ ገበሬ ለኢትዮጵያ ሰራዊት አሳልፎ ሰጥቶታል። ሰራዊቱም በጊዜያዊ ሆስፒታሉ ሲያክመው ከቆየ በኋላ እግሩ ጋንግሪን ስለያዘው ሊቆረጥ በቅቷል። “ጦርነት አስክፊ ነው። የገዛ ጓደኞችህን አስከሬን ጆፌ አሞራ ሲበላው ታያለህ” ሲልም በለሆሳስ ድምጽ አክሏል። የሁለቱ ምርኮኞች ምስክርነት በሌሎች ስድስት የትግራይ ነዋሪዎች ተደግሟል። ሁሉም በቀል እንዳይደርስባቸው ሲሉ ስማቸው እንዳይጠቀስ ጠይቀዋል። እያዳንዳቸውም የራሳችው የቤተሰብ አባል ወይም ሌሎች በደርዘን የሚቆጠሩ የቤተሰብ አባላቸው የታሰሩባችው ሰዎች እንደሚያውቁ ተናግረዋል። አንድ ነዋሪ እንዳለው በጥር ወር ላይ በተደረገ የአካባቢው ስብሰባ ላይ በራሪ ወረቀቶች እንደተበተኑና ወረቀቶቹም ነዋሪዎች እንዳይደበቁ ጥሪ ያደርጋል። “አሁኑኑ ውደ ማሰልጠኛ በመሄድ ለእናት ሀገራቸሁ አስተዋጽዎ አድርጉ” ይላል ሮይተርስ የተመለከተው ሰነድ። ሰነዱም በጥር 9 ቀን የተጻፈ ሲሆን የትግራይ ክልል መንግሥትና የመቀሌ ከተማ አስተዳደር ማኅተም አርፎበታል። እውነታኛነቱን ግን ሮይተርስ ማርጋገጥ አልቻለም። ስሙን መግለፅ ያልፈለገው ሌላው ነዋሪ እና አዲስ ትዳር መስራች ደግሞ እርሱ ሥራ ላይ በነበረበት ወቅት ነፍሰጡር ሚስቱን በሚያዚያ ወር ከተደረገ አንድ አስገዳጅ ስብሰባ በኋላ እንዳሰሯት ተናግሯል። በስብሰባው ላይ በፖሊስ ጣቢያ የነበሩ ሰዎችም እርሱ ሰራዊቱን ካልተቀላቀለ ሚስቱ እንደማትለቀቅ ነግረዋታል ብሏል። ሌሎች እስርኞች ነፍሰጡር ሴትን ማሰር አሳፋሪ ምሆኑን ለጠባቂዎቹ ከተናገሩ በኋላ ለቀዋታል ሲል አከሏል። የመዋጋት ፍላጎት መቀነስ በመጋቢት ወር ላይ የ ዶ/ር አብይ አህመድ መንግሥት የተኩስ አቁም ካወጀ በኋላ ብዙም አለመረጋጋት የታየበት ሁኔታ እና አልፎ አልፎም የጦርነት ዘገባዎች ተስትውለዋል። አዲስ አበባን ለመያዝ የቆረጡት የትግራይ ትዋጊዎችም ወደ ክልላቸው ተመልሰዋል። የግዳጅ ምልመላው ግን ህወሃት ወደ ውጊያ ለመመልስ እየተዘጋጀ መሆኑን ያሳያሉ። ከዚህ በተጨማሪም በትግራይ እየቀነሰ የመጣውን የመዋጋት ፍላጎት ያመለክታል። ፕ/ር ክንደያ ግን ይህን ያስተባብላሉ ፤ “ጦራችንን የሚቀላቀሉ ሰዎች እጥረት ኖሮብን አያውቅም። አንዳንድ ፈቃደኞቻችንም ውጊያን በማይመለከቱ ጉዳዮች እንዲያግዙ ወደመጡበት መልሰናል።” ብለዋል። አያይዘውም “ሁሌም ለሰላም ዕድል መስጠት እንመርጣለን። ነገር ግን ይህ የማይቻል ከሆነና ጦርነቱ እላያችን ላይ ከተጫነብን እራሳችንን ለመከላከል መዘጋጀት እንዳለብን ግልጽ ነው። ማንኛውም የምናደርገው እንቅስቃሴና ዝግጅትም በዛ መልኩ መታየት አለበት።” ብለዋል። በአውሮፓውያኑ የቀን አቆጣጠር ከኅዳር 2020 እስከ ሰኔ 2021 ዓ.ም የመንግሥት ኃይሎች ትግራይን ተቆጣጥረው በነበረበት ወቅት የጅምላ ግድያና የቡድን አስገድዶ መድፈር እንደፈጸሙ በደርዘን የሚቆጠሩ ነዋሪዎች ተናግረው ነበር። መንግሥት በበኩሉ ጥቂት ወታደሮችን መያዙን እና ነገር ግን ሪፖርቶቹ የተጋነኑ መሆናቸውን ይጠቅሳል። የመብት ጥሰቶቹም ከትላልቅ ከተሞች እስከ ጥቃቅን መንደሮች የተፈጸሙ ሲሆን፥ ሰዎች በፈቃደኝነት የትግራይን ጦር እንዲቀላቀሉና የመንግሥት ኃይሎችን እና ተባባሪዎቻቸውን በ2021 ዓ.ም አጋማሽ ላይ ከትግራይ ለማሰወጣት እንዲችሉ ኃይል ሰጥቷችዋል። ሌላ ስሙ እንዳይጠቀስ የፈለገ ነዋሪ ደግሞ የትግራይ ኃይሎች ወደ አጎራባች አማራ ክልል ከገቡና ከዛም በደም አፋሳሽ ጦርነት ለቀው እንዲወጡ ከተደረጉ በኋላ የመዋጋት ፍላጎት መቀነሱን ተናግሯል። “ከዚህ በፊት በርካታ ወጣቶች ቤታችን የምንቆይ ከሆነ በመንግሥት ወይም በአማራ ጦር እንገደላለን በሚል ወይም የደረሰውን የመብቶች ጥሰቶች ለመበቀል የትግራይን ጦር ተቀላቅለው ነበር። አሁን ግን ያንን ለማድረግ ጥቂት ፈቃደኞች ናችው ያሉት።” የትግራይ መንግሥት እጅግ አስፈላጊ የሆነው የምግብ ዕርዳታ እንዲገባ ቢጠብቅም እሰካሁን የደረሰው ግን እጅግ ጥቂት መሆኑን ይገልጻል። “ማዕከላዊ መንግሥት ዕርዳታ እንዳይገባ ማገዱን ቀጥሎበታል። ለወረራም እየተዘጋጅ ነው” ይላሉ የህውሃቱ መሪ ዶ/ር ደብረፂዎን ገብረሚካኤል። የኢትዮጵያ መንግስት ቃል አቀባይ ዶ/ር ለገሰ ቱሉ ግን ዕርዳታ መታገዱን ያስተባብላሉ። ሴትና ወንድ ህጻናት ኢላማ ሆነዋል በመቀሌ ነዋሪ የሆነ አንድ ግለሰብ የ70 አመቷ አዛውንት ጎረቤቱ ሴት ልጇ ጦሩን እንድትቀላቀል ለማስገድድ በሚያዚያ 16 ቀን አስረዋታል ብሏል። ግለሰቡ የአጎት ልጁንም ወንድ ልጁን እንዲመዘገብ ለማስገደድ ሲሉ አስረውታል ሲል አክሏል። በሮይተርስ ቃለመጠይቅ የተደረገላቸው ነዋሪዎች በመቀሌ ሽሬ ውቅሮ አዲግራት እና አድዋ እስራት እንደነበር ተናግርዋል። በርካታ ምንጮች በመቀሌና ሽሬ እስሩን ያረጋገጡ ሲሆን በሌሎቹ ሦስት ከተሞች ያሉ ሰዎችን ግን ማነጋገር አልተቻለም ብሏል ሪፖርቱ። ታሳሪዎቹ በአብዛኛው በፖሊስ ጣቢያ እንደሚያዙ ታሳሪዎቹን የጎበኙ ሁለት ነዋሪዎች ተናግረዋል።ሪፖርቱ በመቀጠልም እንደ አምነስቲ ኢንተርናሽናልና እና ሂውማን ራይትስ ዎች ያሉ ዓለም አቀፍ የመብት ተሟጋች ድርጅቶች አስተያየት ለመስጠት በቂ መረጃ እንደሌላቸው ተናግረዋል። በህወሃት ቁጥጥር ስር ያሉ አካባቢዎችም ለጋዜጠኞች እና ተመራማሪዎች ክፍት አይደሉም ብሏል። ሌላ በቀልን በመፍራት ስሙን የደበቀ የመቀሌ ነዋሪም የ17 ዓመት ሴት የቤተሰብ አባል “የአካባቢው ባለሥልጣናት በሌሊት ቤቷ ከመጡ በኋላ ጦሩን ለመቀላቀል ተገዳለች” ሲል ተናግሯል። “ሁሉም ኢላማ ነው። ሴትና ወንድ ልጆችም።” ካለ በኋላ “ይህ አዲሱ ግን የተለመደው ተግባር ነው።”

የኢትዮጵያው ተደጋጋሚ ድርቅ የአየር ንብረት ለውጡ ማሳያ ነው

ድርቅ ለአፍሪካ ቀንድ አዲስ ነገር አይደለም፡፡ ይሁን እንጂ ባለሙያዎች እንደሚሉት ግን በአየር ንብረት ለውጡ ሳቢያ በኢትዮጵያ፣ ኬንያና ሶማልያ ሰብሎችና ከብ
የአሜሪካ ድምፅ

የኢትዮጵያው ተደጋጋሚ ድርቅ የአየር ንብረት ለውጡ ማሳያ ነው

ድርቅ ለአፍሪካ ቀንድ አዲስ ነገር አይደለም፡፡ ይሁን እንጂ ባለሙያዎች እንደሚሉት ግን በአየር ንብረት ለውጡ ሳቢያ በኢትዮጵያ፣ ኬንያና ሶማልያ ሰብሎችና ከብቶችን በከፍተኛ ሁኔታ እየገደለ ሲሆን ድርቁ ተደጋግሞ የሚከሰትበት መንገድ እየጨመረ መጥቷል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ የተባበሩት መንግሥታት የዓለም ምግብ ድርጅት፣ በድርቁ የተጠቁትን መመገብ ብቻ ሳይሆን፣ ድርቁን ለዘለቄታው መቋቋም የሚችሉ ማኅበረሰቦችን በመርዳት እየሰራ ነው፡፡  ሀዋ አብዲ ዎሌ በብዙ የድርቅ ክስተቶች ውስጥ ያለፉ በ70ዎቹ እድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ሴት ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ እስከዛሬ ድረስ አራት የዝናብ ጊዜዎች በተከታታይ ሳይመጡ የቀረቡትን ጊዜ አያስታውሱም፡፡ ዋሌ ይህንኑ ሲገልጹ “ትልቅ ልዩነት እያየን ነው፡፡ በመጀመሪያዎቹ ዓመታት ሰዎች ብዙ ዝናብ ይመለከቱ፣ እንስሳትም ብዙ ወተት ይሰጡ ነበር፡፡ በጣም ትልቅ ልዩነት አለው፡፡” ብለዋል፡፡ የዓለም ምግብ ድርጅት የሳቸውን መንደር እየረዳ ያለው ድርቁ ያስከተለውን ቀውስ እንዲቋቁሙ ብቻ ሳይሆን ለረጅም ጊዜ ራሳቸውን መልሰው እንዲገነቡም ጭምር ነው፡፡ ዝናቡ መልሶ በሚዘንብበት ወቅት በደረቁ መሬት ላይ የሚፈሰውን ውሃ ለማቆር በግማሽ ክብ የሆነውን የአንድ ሜትር ስፋት ያለውን የውሃ ጉድጓድ እየቆፈሩ ነው፡፡ ስለዚህ ያኔ ሣሩም የበለጠ ሰለሚያድግ የህልውናቸው መሠረት የሆኑትን ከብቶችንም ይመግባሉ፡፡  ስለ ወደፊቱ መፍትሄ ሊሰጥ የሚችል እርዳታ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ ሳይንቲስቶች የአየር ንብረት ለውጡ የዚህ ተደጋጋሚና አደገኛ ሁኔታ ዋነኛው ምክንያት መሆኑን ይናገራሉ፡፡ በኢትዮጵያ ከዓለም አቀፍ የሜትሮሎጂ አገልግሎት ድርጅት አቡባካር ሳሊህ ባቢከር እንዲህ ይላሉ “በዚህ ቀጠና ያለው የአየር ንብረት ሁኔታ በአቅራቢያው ባሉ ውቅያኖስች የሚከሰተው ነገር ነጸብራቅ ነው፡፡ ይህ ሀሩር በሆነው አካባቢ ባለው ሞቃታማው የውቅያኖስ ክፍል በፍጥነት እየተስፋፋ የሚገኝ ሙቀት መሆኑን የሚያሳዩ ጥናቶች አሉ፡፡ ስለዚህ ሙቀቱ ባለፉት100 ዓመታት ውስጥ በፍጥነት እየተስፋፋ ነው፡፡ ስለሆነም ይህ ሙቀት  ቀደም ብዬ እንደገለጽኩት ከመጋቢት እስከ ሰኔ ካለው ወቅት ድርቀት ጋር የተገናኘ ነው፡፡” ዝናቡ በሚመለስበትም ወቅት ከፍተኛ ጎርፍ ያስከትላል፡፡ እነዚህ ክስተቶች የአየር ንብረት ለውጡ ምሳሌዎች ብቻ አይደሉም እኩልነት ያለመኖሩንም ማሳያ ናቸው፡፡   በአዲስ አበባ የአየር ንብረት ለውጥ ፖሊሲ ባለሙያ ሀብታሙ አዳም እንዲህ ይላሉ  “ለአየር ንብረት ለውጡ፣ የኛን አስተጽኦ ከልቀቱ መጠን ጋር ስታስተያየው በጣም ጨርሶ የሚወዳደር  አይደለም ምክንያቱም አብዛኛው ልቀት የሚመጣው ከበለጸጉት አገሮች ነው፡፡”    እንደ ኢትዮጵያ ያሉ ታዳጊ አገሮች ውጤቱን የሚያስከትለውን አደጋ ለመቋቋም የገንዘብ ድጋፍ የላቸውም፡፡ የዓለም ሜትሮሎጂ አገልግሎት ድርጅት የአየር ንብረት ለውጡን ለመቋቋም ከሰሃራ በታች ያሉ የፍሪካ አገሮች በዓመት እስከ 50 ቢሊዮን ዶላር  ያስፈልጋቸዋል፡፡  ያ እስተሟላ ድረስ የሚፈናቀሉና እርዳታ የሚያስፈልጋቸው ሰዎች ቁጥር መጨመሩ ይቀጥላል፡፡ በሶማሌ ክልል የዓለም ምግብ ድርጅት ተወካይ አሊ ሁሴን ስለዚሁ ሲናገሩ “ይህን አስደጋጭ ነገር የሚመክት ማህበረሰብ መገንባት ያስፈልገናል፡፡ ያንን ለማድረግ እንደ ግማሽ ጨረቃ በመሳሰሉት፣ በረሃማ አካባቢዎችን መልሶ በማልማት፣ ለወደፊቱ ለማህበረሰቡም ሆነ ለከብቶች ይበልጥ ጠቃሚ እንዲሆኑ፣ የአረንጓዴ ልማት እንቅስቃሴዎችን መልሶ አጽንኦት በመስጠት ማስተዋወቅ እንፈልጋለን፡፡” ብለዋል፡፡ በሶማሌ ክልል የሚካሄዱ እነዚህ ፕሮጀክቶች ስኬት እያሳዩ ሲሆን ሌሎችንም ብዙ ሰዎችንም ለመርዳት እንደ ሞዴል ተወስደው ሊደገሙ የሚችሉ ናቸው፡፡  በአካባቢው የመንደሩ ሽማግሌ የሆኑት ኢብራሂም ኩራባድ ፋራህ የዝናብና ወራጁን ውሃ በመጥለፍ መሬታቸው ላይ እየተሠራ ባለው መስኖ ተመልሶ የለማውን መሬታቸውን እያረሱ ነው፡፡ ፋራህ “እጅግ በርካታ ጥቅሞች ማግኘታቸውን ነው የተናገሩት፡፡ አሁን ማረስና ሳሩንም ለከብቶቻቸውና ለጎጆቻዎቻቸው ክዳን መጠቀም ችለዋል፡፡ እንዲሁም ውሃዉንም ለራሳቸውና በተለይም ከብቶቻቸውን ለማጠጣት እንደሚጠቀሙበት” ተናግረዋል፡፡ ከባቢውን አየር ተስማሚ ማድረጉ ለማህበረሰቡ ወሳኝ ቢሆንም የአየር ንብረት ለውጥ ሳይንቲስቶች ልቀትን መቀነስ ወደፊት እጅግ ሊከፋ የሚችለውን አደጋ በማስወገድ ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባው ጉዳይ ሆኖ እደሚቆይ ያስጠነቅቃሉ፡፡

የእርዳታ አቅርቦት በትግራይ

ወደ ትግራይ ክልል እየገባ ያለው የዕርዳታ አቅርቦት ከሚያስፈልገው አንጻር እጅግ አነስተኛ መሆኑን እና በዚህም ምክንያት ሞትና ረሃብ እየተስፋፋ እንደሚገኝ የ
የአሜሪካ ድምፅ

የእርዳታ አቅርቦት በትግራይ

ወደ ትግራይ ክልል እየገባ ያለው የዕርዳታ አቅርቦት ከሚያስፈልገው አንጻር እጅግ አነስተኛ መሆኑን እና በዚህም ምክንያት ሞትና ረሃብ እየተስፋፋ እንደሚገኝ የትግራይ ክልል የግብርና እና ገጠር ልማት ቢሮ ኃላፊ ዶ/ር አትንኩት መዝገቡ በቅርቡ ለአሜሪካ ድምፅ ገለጹ። የኢትዮጵያ አደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር አቶ ደበበ ዘውዴ በበኩላቸው በአየር እና በየብስ ትራንስፖርት የሚደረግ የእርዳታ አቅርቦት እየቀጠለ መሆኑን ገልፀው የፌዴራሉ መንግሥት የትግራይ ሕዝብ የእርዳታ እህል እንዲደርሰው የተቻለውን ሁሉ እያደረገ ነው ብለዋል። ወደ ትግራይ ክልል የገባውን እና እየገባ ያለውን የእርዳታ አቅርቦት በተመለከተ የትግራይ ክልል የግብርና እና ገጠር ልማት ቢሮ ኃላፊ እና የኢትዮጵያ አደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን ኃላፊዎችን አነጋግረናል። (የሁለቱንም ኃላፊዎች ምላሽ ከተያያዘው ፋይል ያዳምጡ)  

በናይጄሪያ ሶኮቶ ክፍለ ግዛት የተማሪዋ መገደል የቀሰቀሰውን ተቃውሞ ተከትሎ የሰዓት እላፊ ታወጀ

በናይጄሪያ ሶኮቶ ክፍለ ሀገር የኮሌጅ ተማሪዋ ዲቦራ ያኩቡ መገደሏን ተከትሎ የግድያው ተጠርጣሪዎች እንዲለቀቁ በመጠየቅ የቀጠለውን የተቃውሞ ሰልፍ ለማብረድ
የአሜሪካ ድምፅ

በናይጄሪያ ሶኮቶ ክፍለ ግዛት የተማሪዋ መገደል የቀሰቀሰውን ተቃውሞ ተከትሎ የሰዓት እላፊ ታወጀ

በናይጄሪያ ሶኮቶ ክፍለ ሀገር የኮሌጅ ተማሪዋ ዲቦራ ያኩቡ መገደሏን ተከትሎ የግድያው ተጠርጣሪዎች እንዲለቀቁ በመጠየቅ የቀጠለውን የተቃውሞ ሰልፍ ለማብረድ ካለፈው ቅዳሜ ጀምሮ የሃያ አራት ሰዓት፣ የሰዓት እላፊ ታውጇል። ተማሪዋን ነቢዩ መሀመድን የሚያንቋሽሽ መልዕክት በማኅበራዊ መገናኛ ዋትስአፕ አማካይነት አጋርታለች ተብላ ባለፈው ሀሙስ ተማሪዎች በድንጋይ ደብድበው ከገደሏት በኋላ አስከሬኗን አቃጥለውታል።  ቅዳሜ የታወጀው የሰዓት እላፊ ተከትሎ ትናንት ዕሁድ መንገዶች ጭር ብለው የዋሉ ሲሆን አብያተ ክርስቲያን እና መስጊዶችም ተዘግተዋል።  ከተማሪዋ መገደል በተያያዘ ፖሊስ አርብ ያሰራቸውን ሁለት ተማሪዎች እንዲለቅቅ ቅዳሜ ዕለት በብዙ መቶዎች የተቆጠሩ ነዋሪዎች የተቃውሞ ሰልፍ ያካሄዱ ሲሆን ሁለት የካቶሊክ አብያተ ክርስቲያን ላይ ጥቃት አድርሰዋል። መኪናዎች እና መደብሮች ላይ ጉዳት ያደረሱ ሲሆን ፖሊሶች አስለቃሽ ጋዝ ረጭተው በትነዋቸዋል።  የሼሁ ሻጋሪ ኮሌጅ ተማሪዋ መገደል አምነስቲ ኢንተርናሲናልን ጨምሮ ብዛት ያላቸው የመብት ቡድኖች እና ሃይማኖታዊ ተቁዋማት ነቅፈዋል። የናይጄሪያ ፕሬዚዳንት ሙሃማዱ ቡሃሪ ግድያውን አጥብቀው ያወገዙ ሲሆን ነጻ ምርመራ እንዲካሄድ ጠይቀዋል። የጸጥታ ቡድኖች በበርካታ የናይጄሪያ ሰሜናዊ ክፍለ ገዛቶች ሁከት ሊቀጣጠል ይችላል ብለው አስጠንቅቀዋል። ከሶኮታ በጣም በምትርቀው በካዱና ክፍለ ሃገር ይህንኑ ለመከላከል ቅዳሜ ዕለት ባለሥልጣናቱ ከሃይማኖታዊ ጉዳዮች የተያያዙ የተቃውሞ ሰልፎች ከልክለዋል። 

በኒውዮርክ በገበያተኞች ላይ በተከፈተ ተኩስ በትንሹ 10 ሰዎች ተገደሉ

በባፋሎ ኒውዮርክ አንድ ታዳጊ ወጣት በአንድ የገበያ ማዕከል ላይ በከፈተው ተኩስ በትንሹ 10 ሰዎችን መግደሉን ፖሊስ አስታወቀ። የጥይት መከላከያ የደረበው እና 
የአሜሪካ ድምፅ

በኒውዮርክ በገበያተኞች ላይ በተከፈተ ተኩስ በትንሹ 10 ሰዎች ተገደሉ

በባፋሎ ኒውዮርክ አንድ ታዳጊ ወጣት በአንድ የገበያ ማዕከል ላይ በከፈተው ተኩስ በትንሹ 10 ሰዎችን መግደሉን ፖሊስ አስታወቀ። የጥይት መከላከያ የደረበው እና  ባጠለቀው የጦር ባርኔጣ ላይ በተገጠመ ካሜራ  ፍጅቱን በቀጥታ ሲያሰራጭ የነበረው ታዳጊ ወጣት ጥቃት ዘርን መሰረት ያደረገ የጽንፈኝነት ጥቃት መሆኑን ባለስልጣናት ተናግረዋል። ተጨማሪ ሶስት ሰዎችን ያቆሰለው ወጣት  እጁን ለጸጥታ ኃይሎች ሰጥቷል ። የ18 አመቱ ነጭ ወጣት ፣ ቶፕስ በተባለ የገበያ ማዕከል ውስጥ ነበር ጥቃቱን የፈጸመው ።ከጥቃቱ ሰለባዎች መካከል 11 ጥቁሮች ሲሆኑ ሁለቱ ነጮች መሆናቸው  ፖሊስ አስታውቋል።የባፍሎ ከተማ ከንቲባ ባይሮን ብራውን ድርጊቱን “አንድ ማህበረሰብ ሊጋፈጠው ከሚችለው ሰቆቃ  ሁሉ የከፋ”  ብለውታል፣ ከድርጊቱ በኃላ በተጠራ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ። ተጠርጣሪው ጥቃት ፈጻሚ ፔይቶን ጄንደሮን  የተባለ ከባፍሎ ከተማ ደቡብ ምስራቅ በኩል 320 ኪሎሜትሮች በምትገኘው ኮንክሊን ነዋሪ መሆኑን  ስማቸውን ለመግለጽ ያልፈለጉ  ሁለት ህግ አስከባሪዎችን ጠቅሶ አሶሼትድ ፕረስ ዘግቧል።በሆስፒታል ታማሚ አልባስ ውስጥ  ሆኖ ቅዳሜ ምሽት በመጀመሪያ ደረጃ ግድያ ክስ ወደ ፍርድ ቤት የቀረበው ተጠርጣሪው ካለ ዋስትና በቁጥጥር ስር እንዲቆይ ትዕዛዝ ተላልፎበታል።

እስራኤል ከጋዛ ሰርጥ ጋር የሚያገናኛትን ብቸኛ መተላለፊያ ለፍልስጤማዊያን ሰራተኞች ክፍት አደረገች

ከሁለት ሳምንታት ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ ፣ እስራኤል ከጋዛ ሰርጥ ጋር የሚያገናኛትን ብቸኛ መተላለፊያ ለፍልስጤማዊያን ሰራተኞች ክፍት ማድረጓን የሀገሪቱ የመ
የአሜሪካ ድምፅ

እስራኤል ከጋዛ ሰርጥ ጋር የሚያገናኛትን ብቸኛ መተላለፊያ ለፍልስጤማዊያን ሰራተኞች ክፍት አደረገች

ከሁለት ሳምንታት ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ ፣ እስራኤል ከጋዛ ሰርጥ ጋር የሚያገናኛትን ብቸኛ መተላለፊያ ለፍልስጤማዊያን ሰራተኞች ክፍት ማድረጓን የሀገሪቱ የመከላከያ ሚኒስቴር አስታወቀ ። የፍልስጤማዊያንን ሲቪል ነክ ጉዳይ የሚከታተለው ፣ የእስራኤል መከላከያ ሚኒስቴር ክፍል በምህጻሩ “ኮጋት” ፣ የቀጠናው የደህንነት ሁኔታ ከተገመገመ በኃላ ለሰራተኞች እና የይለፍ ወረቀት ለያዙ ፍልስጤማዊያን  የኤሪዝ መተላለፊያ ክፍት እንዲደረግ በዛሬው ዕለት መወሰኑን ይፋ አድርጓል። 12ሺ ያህል ፍቃድ ያገኙ  ፍልስጤማዊያን ሰራተኞች ወደ እስራኤል ገብተው ለመስራት ይሄንን መተላለፊያ ይጠቀማሉ። እስራኤል ከብሄራዊ መታሰቢያ እና ነጻነት ቀኗቿ በፊት ከግንቦት 3 (እኤአ) ጀምራ መተላለፊያን ዘግታ ነበረ። በወቅቱ በጋዛ ሰርጥ ጸጥታ  የሰፈነ ቢሆንም ፣ እስራኤል በተቆጣጠረችው ዌስት ባንክ በኩል ግን  ግጭት ተቀስቅሷል። እስራኤል እና ሀማስ የተባለው የፍልስጤምን የተጎሳቆለ የባህር ጠረፍ ቀጠና የሚያስተዳድረው የታጠቀ ኃይል ላለፉት 15 ዓመታት ያህል ተፋልመዋል። ባለፈው ዓመት በግንቦት ወር የተቀሰቀሰው ግጭት የቅርብ ጊዜው መሆኑ ነው። የእስራኤል ባለስልጣናት የእስልምና ዕምነት ተከታዮች ቅዱስ የረመዳን ጾም ወር በሆነው ሚያዚያ ወር ግጭት እና ስጋት ያይላል በሚል ሀሳብ ገብቷቸው ነበር። ሌላ ዙር ግጭት በጋዛ ይኖራል ተብሎ ቢሰጋም ፣ የተፈራው ሳይፈጠር  ቀርቷል።   በቅርቡ ዓለም ባንክ ያወጣው ሪፖርት 2.3 ሚሊየን ፍልስጤማዊያን በሚኖሩበት  ጋዛ ያለው የስራ አጥነት መጠን ወደ 48 በመቶ የተጠጋ መሆኑን ይፋ አድርጓል።በእስራኤል ውስጥ ያለው ስራ ለቀጠናው ኢኮኖሚያዊ  ህልውና በእጅጉ ጠቃሚ መሆኑንም ሪፖርቱ አስረድቷል ።ዘገባው የኤኤፍፒ ነው።

ታንዛኒያ ዝቅተኛ የሰራተኞች ክፍያ ወለልን ከፍ አደረገች

  የታንዛኒያ ፕሬዚደንት ቅዳሜ ዕለት የሀገሪቱን የሰራተኞች ዝቅተኛ የክፍያ ወለል ለ25 በመቶ በተጠጋ መጠን ማሳደጋቸውን ይፋ አደረጉ። ከእሳቸው በፊት ከነበሩ
የአሜሪካ ድምፅ

ታንዛኒያ ዝቅተኛ የሰራተኞች ክፍያ ወለልን ከፍ አደረገች

  የታንዛኒያ ፕሬዚደንት ቅዳሜ ዕለት የሀገሪቱን የሰራተኞች ዝቅተኛ የክፍያ ወለል ለ25 በመቶ በተጠጋ መጠን ማሳደጋቸውን ይፋ አደረጉ። ከእሳቸው በፊት ከነበሩት አንባገነን መሪ ፖሊሲ የተለየ መሆኑ የተነገረለት ውሳኔ በሀገሪቱ ባለው የኑሮ ውድነት ምክንያት የተቀሰቀሱ የተቃውሞ እንቅስቃሴዎችን ተከትሎ የተደረገ ነው። ፕሬዚደንት ሳምያ ሳሉሁ ሃሰን የክፍያ ወለሉን በ23.3 በመቶ ከማሳደጋቸው በተጨማሪ ከ2016 የአውሮፓዊያኑ ዓመት ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ የመንግስት ሰራተኞችን ደሞዝ ማሳደጋቸውን ጽህፈት ቤታቸው አስታውቋል ። የደሞዝ ጭማሬው የተደረገው  የሀገሪቱን ዓመታዊ ጥቅል ምርት ፣ ገቢ እና ዕድገት (በሀገር ውስጥ እና በዓለም አቀፍ ኢኮኖሚ) ከግምት ውስጥ  ባስገባ ሁኔታ መሆኑን ፕሬዚደንቷ አስታውቀዋል ። የቀድሞው የሀገሪቱ ፕሬዚደንት ጆን ማጋፉሊ ፣ በድንገት በሞት መለየታቸውን ተከትሎ ወደ ስልጣን የመጡት ፕሬዚደንት ሳልሁ ፣ ከእሳቸው በፊት ከነበሩት መሪ ፖሊሲዎች በተነጠለ መልኩ ከተቃዋሚ ፖለቲካ ቡድኖች ጋር ተነጋግረዋል። ማጋፉሊ ያለባብሱት የነበረውን ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር የተገናኘውን አቀራረብም ቀይረዋል ። ማጋፉሊ በጥቅምት 2015 ወደ ስልጣን ከመጡ በኃላ ፣ የደሞዝ ጭማሪ ጥያቄዎችን ውድቅ በማድረግ ፣ በምትኩ ወደቦችን እና የባቡር ሀዲዶችን መገንባት ፣ የሀገሪቱን ብሄራው አየር መንገድ ማንሰራራት በመሰሉ የመሰረተ ልማት ዘመቻዎች ተጠምደው ታይተዋል የኮቪድ 19 የጉዞ እግድ ኢኮኖሚያዊ እድገቷ ከ5 መቶ እንዳይሻገር ሳንካ የሆነባት ታንዛኒያ ፣ በዩክሬን የሚካሄደውን ጦርነት ተከትሎ የነዳጅ እና የምግብ ዋጋ አሻቅቦባታል ። የሰራተኞች ቀን በተከበረበት ግንቦት 1 ፣ የሰራተኛ ማህበራት እና ሲቪል ሰራተኞች በመሩት  በዶዶማ ከተማ በተደረገ ሰላማዊ ሰልፍ የደሞዝ ጭማሪ ይደረግ ዘንድ ተጠይቋል ።ዘገባው የኤ ኤፍ ፒ ነው      

ፑቲን የፊንላንድ ኔቶን መቀላቀል ስህተት ይሆናል አሉ

የሩሲያው ፕሬዘዳንት ብላድሚር ፑቲን ለፊንላንዱ አቻቸው ፊንላንድ የሰሜን አትላንቲክ የቃልኪዳን አባል ሃገራት ኔቶን ከተቀላቀለች ስህተት እንደሚሆን መናገራ
የአሜሪካ ድምፅ

ፑቲን የፊንላንድ ኔቶን መቀላቀል ስህተት ይሆናል አሉ

የሩሲያው ፕሬዘዳንት ብላድሚር ፑቲን ለፊንላንዱ አቻቸው ፊንላንድ የሰሜን አትላንቲክ የቃልኪዳን አባል ሃገራት ኔቶን ከተቀላቀለች ስህተት እንደሚሆን መናገራቸውን ከክሬምሊን የወጣ መግለጫ አስታውቋል። የሁለቱ ሃገራት መሪዎች ትላንት በስልክ ተገናኝተው ተነጋግረዋል። በሌላ በኩል በተመሳሳይ ሰዓት የዩናይትድ ስቴትስ የአናሳዎች መሪ ሚች ማኮኔል የሪፐብሊካን ልዑክን እየመሩ በዩክሬን ጉብኝት በማድረግ ላይ ይገኛሉ። ቮልደሚየር ዘለንስኪ ይሄ ጉብኝት አሜሪካ ዩክሬንን ለመደገፍ ያላትን ተነሳሽነት የሚያሳይ ነው ብለዋል። በተያያዘ የሩሲያ ወታደሮች ሳምንታት ከዘለቀ የአየር ድብደባ በኋላ ከዩክሬኗ  የሰሜን ምስራቅ ከተማ ካርኪቭ ለቀው በመውጣት ላይ ይገኛሉ።

የእስራኤል ፖሊሶች በአልጄዚራዋ ጋዜጠኛ ቀብር ስነስርዓት ላይ የፈጸሙት ድብደባ ተወገዘ

ፍልስጤም አሜሪካዊት ጋዜጠኛ ሽሪን አቡ አክሌህ አስክሬንን ተሸክመው ይጓዙ የነበሩ ሰዎች ላይ ድብደባ ባደረሱ የእስራኤል ፖሊሶች ላይ ዩናይትድ ስቴትስ እና የ
የአሜሪካ ድምፅ

የእስራኤል ፖሊሶች በአልጄዚራዋ ጋዜጠኛ ቀብር ስነስርዓት ላይ የፈጸሙት ድብደባ ተወገዘ

ፍልስጤም አሜሪካዊት ጋዜጠኛ ሽሪን አቡ አክሌህ አስክሬንን ተሸክመው ይጓዙ የነበሩ ሰዎች ላይ ድብደባ ባደረሱ የእስራኤል ፖሊሶች ላይ ዩናይትድ ስቴትስ እና የአውሮፓ ሕብረት ዓለም አቀፍ ተቃውሞ አደረጉ። የእስራኤል ፖሊሶች ባደረጉት ድብደባ የጋዜጠኛዋ አስክሬን ሊወድቅ ነበር። ታዋቂዋ የአልጄዚራ ጋዜጠኛ በዌስት ባንክ ከተገደለች ከሁለት ቀናት ትላንት አርብ በቀብር ስነስርዓቷ ላይ ለመታደም እጅግ በዙ ሰዎች በእየሩሳሌም ጥንታዊው ከተማ ተግኝተዋል። በቴሌቪዥን የተላለፉ ምስሎች እንደሚያሳዩት ከሆነ የእስራኤል ፖሊሶች የፍልስጤም ባንዲራ ከያዙ ለቀስተኞች ላይ ለመቀማት ሲሞክሩ እና አስክሬኑን የተሸከሙ ሰዎችን በቆመጥ ሲመቱ የታየ ሲሆን በዚህ የተነሳም የአስክሬን ሳጥኑ ከእጃቸው አምልጦ ሊወድቅ ሲል ታይቷል። ዩናይትድ ስቴትስ ሁኔታውን ‘እጅግ የሚረብሽ’ ስትል የአውሮፓ ሕብረት ደግሞ ፖሊሶቹ በተጠቀሙት ‘አላስፈላጊ ጉልበት ተደናግጫለሁ’ ብሏል። በሁኔታው በቦታው የነበሩ 33 ሰዎች ሲጎዱ ሌሎች ስድስት ሰዎች ደግሞ ሆስፒታል መግባታቸውን የእየሩሳሌም ቀይ ጨረቃ አስታውቋል።    

የቡድን 7 አባል ሃገራት የሩሲያን ‘የስንዴ ጦርነት’ ለማሸነፍ የምጣኔ ሃብት ጫና ማሳደራቸውን ቀጥለዋል

የቡድን ሰባት አባል ሃገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች በዛሬ ዕለት ባደረጉት ስብሰባ ሩሲያ በምጣኔ ሃብት እና በፖለቲካ ገለልተኛ እንድትሆን ለማድረግ ቃል ገቡ።
የአሜሪካ ድምፅ

የቡድን 7 አባል ሃገራት የሩሲያን ‘የስንዴ ጦርነት’ ለማሸነፍ የምጣኔ ሃብት ጫና ማሳደራቸውን ቀጥለዋል

የቡድን ሰባት አባል ሃገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች በዛሬ ዕለት ባደረጉት ስብሰባ ሩሲያ በምጣኔ ሃብት እና በፖለቲካ ገለልተኛ እንድትሆን ለማድረግ ቃል ገቡ። የጀርመኑ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ‘የስንዴ ጦርነት’ ሲሉ የጠሩት እና በሩሲያ የተደቀነባቸውን ጦርነት ለማሸነፍ አባል ሃገራቱ ለዩክሬን እየደረጉ ያሉትን የጦር መሳሪያ ድጋፍ በሰፊው እንደሚቀጥሉ አስታውቀዋል። በባልቲክ ባህር ላይ በሚገኝ መዛዝኛ የተገናኙት የብሪታኒያ፣ ካናዳ፣ ፈረንሳይ፣ ጣሊያን፣ ጃፓን፣ ዩናይትድ ስቴትስ ሚኒስትሮች እና የአውሮፓ ሕብረት አስፈላጊ እስከሆነ ድረስ የመሳሪያ ልገሳው እንደሚቀጥል ገልጸዋል። በተጨማሪም የሩሲያን ምጣኔ ሃብት ለመጉዳት እና ፑቲን በምርጫው የገባበትን ጦርነት ለማስቆም በሩሲያ ባለሃብቶች ላይ ተጨማሪ ማዕቀቦችን እንደሚጥሉም አስታውቀዋል። የአውሮፓ ሕብረት የውጪ ፖሊሲ ሃላፊ ጆሴፍ ቦሬል ከጋዜጠኞች ጋር ባደረጉት ቆይታ “የተኩስ አቁም ለማድረግ ምንም ዓይነት ዲፕሎማሲያዊ ተነሳሽነት የለም” ያሉ ሲሆን አያይዘውም “ብላድሚር ፑቲን ለሁሉም ሰው ጦርነቱን ማቆም አልሻም ብሏል” ብለዋል።      

የጊኒ ወታደራዊ ጁንታ የተቃውሞ ሰልፎችን ከለከለ

በአሁን ሰዓት ጊኒን እያስተዳደረ የሚገኘው ወታደራዊ ጁንታ ከሶስት ዓመት በኋላ ስልጣን ለሲቪል መንግስት እንደሚያስረክብ ያስታውቀ ሲሆን ይህን ተከትሎም ማና
የአሜሪካ ድምፅ

የጊኒ ወታደራዊ ጁንታ የተቃውሞ ሰልፎችን ከለከለ

በአሁን ሰዓት ጊኒን እያስተዳደረ የሚገኘው ወታደራዊ ጁንታ ከሶስት ዓመት በኋላ ስልጣን ለሲቪል መንግስት እንደሚያስረክብ ያስታውቀ ሲሆን ይህን ተከትሎም ማናቸውም ዓይነት ፖለቲካዊ ተቃውሞዎች በሃገሪቱ እንዳይካሄዱ ከልክሏል። የሃገሪቱ ብሔራዊ የልማት እና የሰላማዊ ሰልፍ ትዕይንት ኮሚቴ “በተቀመጠው የጊዜ ሰሌዳ መሰረት ሽግግር እንዳይካሄድ የሚያግዱ እና የኅበረተሰቡን ሰላም የሚያውኩ ሰልፎች የምርጫ ወቅት ደርሶ የቅስቀሳ ዘመቻዎች እስኪጀምሩ ድረስ ታግዷል” ሲል ትላንት አርብ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል። መግለጫው አክሎም ለሁሉም የፖለቲካ እና የማኅበረሰብ አንቂዎች ከዚህ እንዲታቀቡ ጥሪ ያቀረበ ሲሆን ይህንን መመሪያ መተግበር በማይችሉም ላይ ግን ሕጋዊ እርምጃ እንደሚወስድ አስታውቋል። የምዕራብ አፍሪካ ትብብር ሃገራት ከመፈንቅለ መንግስቱ በኋላ ጊኒን ከአባልነት አስወጥተዋታል። የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሃፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዥ፣ የቡርኪና ፋሶ፣ ማሊና ጊኒ ወታደራዊ አመራሮች ስልጣን ለሲቪል መሪዎች እንዲያስተላልፉ ጥሪ አድርገዋል

በኢትዮጵያ በድርቁ ሳቢያ በወላጆቻቸው ያለ ዕድሜያቸው የሚዳሩ የልጆች ቁጥር እየበዛ ነው

“በኢትዮጵያ በከፍተኛ መጠን እየተስፋፋው ባለው ድርቅ ተስፋ የቆረጡ ወላጆች ህጻናት ልጆቻቸውን እየዳሩ ነው” ሲል የተባበሩት መንግሥታት የህጻናት መርጃ ድር
የአሜሪካ ድምፅ

በኢትዮጵያ በድርቁ ሳቢያ በወላጆቻቸው ያለ ዕድሜያቸው የሚዳሩ የልጆች ቁጥር እየበዛ ነው

“በኢትዮጵያ በከፍተኛ መጠን እየተስፋፋው ባለው ድርቅ ተስፋ የቆረጡ ወላጆች ህጻናት ልጆቻቸውን እየዳሩ ነው” ሲል የተባበሩት መንግሥታት የህጻናት መርጃ ድርጅት ዩኒሴፍ አስታወቀ፡፡ ድርጅቱ በዚህ ዓመት ያለ እድሚያቸው የተዳሩ ልጆች ቁጥር በእጥፍ መጨመሩንም አስታውቋል፡፡ ይህን እድገት ለመቀልበስና ህጻናት ልጃገረዶችን ለመጠበቅ፣ የረድኤት ድርጅቶች፣ በድርቅ ለተጠቁ ቤተሰቦች፣ በጣም የሚያስፈልጋቸውን ውሃና ሌሎች እርዳታዎችን ለማግኘት እየጣሩ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ፣ ራሳቸውንም ሆነ ቤተሰቦቻቸውን መመገብ ያልቻሉ ሰዎች እርዳታ ፍለጋ ወደ ተፈናቃይ ካምፖች እየፈለሱ ነው፡፡ ራሳቸውን በገቢ ደግፈው ለማቆየትም ማናቸውንም ነገር ያደርጋሉ፡፡ ናስቴሆ በኻር አብዲ ያገባቸው በ14 ዓመቷ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ የቀደመው ባሏ እሷንና ሁለት ልጆችዋን መደገፍ ስላልቻለ በዚህ ዓመት ደግሞ ሌላ ሰው አግብታለች፡፡ ተፈናቃይዋ ሙሽሪት ናስቴሆ እንዲህ ትላለች፣ «ምን ማድረግ እችላለሁ? እንዳልሰራ ምንም ሙያ የለኝም፣ በዚያ ላይ አልተማርኩም፣ ልጆቼ እየተሰቃዩ ነው፡፡» 18 ዓመት ያልሞላቸው ልጃገረዶች ጋብቻ በባህልም ሆነ በአገሪቱ የተለመደ ነው፡፡ የተባበሩት መንግሥታት የህጻናት መርጃ ድርጅት 40 ከመቶ የሚሆኑት የኢትዮጵያ ሴቶች የተዳሩት 18 ዓመት ሳይሆናቸው መሆኑን ይገልጻል፡፡ ድርቁ ባስከተለው የመተዳደሪያ እጦት ግፊት፣ ያደረባቸው ወላጆች፣ ልጆቻቸውን መዳሩ፣ የአንድ ተመጋቢ አፍ ቀንሶ፣ የጥሎሽም ገቢ ስለሚያስገኝላቸው እንደ እፎይታ ይወስዱታል፡፡ በተባበሩት መንግሥታስት የህጻናት መርጃ ድርጅት፣ የሶማሌ ክልል የመስክ አገልግሎት ኃላፊ ኡትፓል ሞይትራ እንዲህ ይላሉ «ድርቁ እጅግ በጣም ባጠቃቸው አካባቢዎች፣ በወረዳዎቹ አደጋው የከፋ መሆኑን ይነገረናል፡፡ 63 ከመቶ ያህል ጨምሮ እናየው ነበር፡፡ በእርግጥ ይህ አሃዝ ትክክለኛ ላይሆን ይችላል፡፡ ከተለያዩ ወረዳዎች ማህበረሰቡን በማነጋገር ያገኘነው ነው፡፡ ይሁን እንጂ ይህ ቁጥር በራሱ ህጻናቱ ስላሉበት ሁኔታ የሚገልጸው አስፈሪ ገጽታ አለው፡፡» ዩኒሴፍ፣ በክልሉ፣ የልጆች ያለ እድሜ ጋብቻ፣ በእጥፍ መጨመሩን ይገልጻል፡፡ ይሁን እንጂ፣ ችግሩ ከዚያም በላይ ሊሆን እንደሚችልም ያሳስባል፡፡ ወላጆች ጉዳዩን በይፋ አይነጋገሩበትም፡፡ ጋብቻዎቹም በይፋ አይመዘገቡብም፡፡ ምክን ያቱም በኢትዮጵያ ህግ ትክክለኛው የጋብቻ ዕድሜ 18 ነው፡፡ ተሟጓቾች፣ ያለ እድሜ ጋብቻ በልጃገረዶቹ ላይ የሚያስከትለውን ችግር ማስተማር ምናልባት ልምዱን ሊቀንስ ይችላል ይላሉ፡፡ አሁንም በዩኒሴፍ የሶማሊያ ክልል የመስክ አገልግሎት ኃላፊ ኡትፓል ሞይትራ እንዲህ ይላሉ “ራሳቸው ልጆች የሆኑት ወላጆች” በምን ሁኔታ እንዳሉ እያየን ነው፡፡ ያልተመጣጠነ ምግብ ችግር ከፍተኛ ሆኖ ፣ ራሳቸው ልጆቹ ብቻ ሳይሆኑ እነሱ የሚወልዷቸው ልጆች ራሳቸው ከከፍተኛ የተመጣጠነ የምግብ እጥረት ጋር በተያያዘ በሽታ ሲጠቁ እንመለከታለን፡፡ ልጆችን በትምህር ቤት ክፍል ውስጥ ማቆየት ካለ እድሜ ጋብቻና ከእርግዝና በመከላከል ይረዳቸዋል፡፡ ከህጻናትን እንዳድን ድርጅት አሊኑር መሀመድ እንዲህ ይላሉ እንደምታውቁ ትምህርት የለጋ እድሜ ጋብቻን ለመዋጋት ቁልፍ ነገር ነው፤ ልጆችን በትምህርት ቤት ይዞ ማቆየት ጠቃሚ መሆኑን ለወላጆች እንነግራቸዋለን፡፡ ልጆቻቸሁን በመዳር የሚገኝ የአጭር ጊዜ ጥቅም ሳይሆን በረጀም ጊዜ በሚጠቅማቸው ትምህርት ላይ ማዋል አለባችሁ እንላቸዋለን፡፡  ናስቴሆ አብዲ ትምህርት ቤት ከመሄድ ይልቅ የተማረችው ከብቶችን ማሳዳግ ነው፡፡ ያ ችሎታዋ እሷንና እንደሷ የመሰሉ በድርቁ የተጎዱ ሌሎች ሰዎችን አልጠቀመም፡፡ ይሁን እንጂ ለሴት ልጆችዋ የምትመኘው ከሷ የተለየ ነገር ነው፡፡ ተፈናቃይዋ ሙሽራ ናስቴሆ አብዲ እንዲህ ትላለች «ልጆቼን ለማስተማር አቅጃለሁ እድሚያቸው ሲደርስ ወደ ትምህር ቤት ወስዳቸዋለሁ፡፡ አላህ አቅምና ጤንነቱን ከሰጠኝ አስተምራቸዋለሁ፡፡» ናስቴሆ አብዲ፣ በማህበረሰቡ ውስጥ ያሉ ሌሎች ልጃገረዶች፣ ከጋብቻ ይልቅ ወደ ትምህርት ቤት እንዲሄዱ የምታበረታታ መሆኑንም ገልጻለች፡፡ ሙሉ ዘገባውን ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ያዳምጡ::  

የዓለም አቀፉ ጥምረት በአፍሪካ እስላማዊ መንግሥትን ለማጥቃት ሁሉገብ ዝግጅት እያደረገ ነው

እስላማዊ መንግሥት ቡድን የደቀነው እና የኖረው የሽብርተኝነት አደጋ ሩስያ ዩክሬን ላይ የከፈተችው ጦርነት ለወራት ቢያጠላበትም አሁን ወደ ዓለም አቀፉ መድረ
የአሜሪካ ድምፅ

የዓለም አቀፉ ጥምረት በአፍሪካ እስላማዊ መንግሥትን ለማጥቃት ሁሉገብ ዝግጅት እያደረገ ነው

እስላማዊ መንግሥት ቡድን የደቀነው እና የኖረው የሽብርተኝነት አደጋ ሩስያ ዩክሬን ላይ የከፈተችው ጦርነት ለወራት ቢያጠላበትም አሁን ወደ ዓለም አቀፉ መድረክ ተመልሶ መጥቷል። ዩናይትድ ስቴትስ ሽብርተኛ ቡድኑ ሌላ አህጉር አደገኛ የሽብርተኝነት መጫወቻ ሜዳ ከማድረጉ በፊት ይደረስበታል ብላ ተስፋ አድርጋለች። የ85 አገሮች እና የአረብ ሊግ፣ ኔቶና ኢንተርፖልን ጨምሮ፣ የተወሰኑ ድርጅቶች ባለሥልጣናት በዚህ ሳምንት ሞሮኮ፣ ማራካሽ በሚኒስትሮች ደረጃ ጉባዔ ተቀምጠዋል። ይህ በዓይነቱ የመጀመሪያ የሆነ እና “አይሲስን ድል ማድረጊያ ዓለም አቀፍ ቅንጅት” የሚል ስያሜ የተሰጠውን ስብሰባ በጋራ ያዘጋጁት ሞሮኮና ዩናይትድ ስቴትስ ናቸው። የስብሰባው ትኩረት በዓለም ዙሪያ ያሉ የአይሲስ ርዝራዦችን በቀጣይነት ማጣደፍ ስለሚቻልበት መንገድ ለመምከር መሆኑን የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ማክሰኞ ያወጣው መግለጫ አመልክቷል። ይሁን እንጂ ረቡዕ የሚኒስትሮች ስብሰባው ከመካሄዱ አስቀድሞ በፊት አስተያየታቸውን ለቪኦኤ የሰጡ አንድ የዩናይትድ ስቴትስ ባለሥልጣን፣ አብዛኛው የስብሰባው ትኩረት፣ በአፍሪካ እስላማዊ መንግሥት ወይም የዓለም አቀፉ ቅንጅት አባላት ዳኢሽ ወይም አይሲስ ብለው የሚጠሩት ቡድን አደጋ ሲያቆጠቁጥ የቆየባት የአፍሪካ አህጉር እንደምትሆን ገልጸዋል። በዓለም አቀፉ አይሲስን ማሽነፊያ ቅንጅት የዩናይትድ ስቴትስ ምክትል ልኡክ ደግ ሆይት የተደቀነው በበከፍተኛ ደረጃ የሚያሳስብ አደጋ ነው የምናወራው በሽዎች ስለሚቆጠሩ ተዋጊዎች ነው ብለዋል፡፡ አስከትለውም “በጣም የሚያሳስበው በአሁኑ ወቅት ከሰሃራ በታች ባሉ አገሮች የሚንቀሳቀሱት የአይሲስ ቅርንጫፎች ነገር ነው፡፡ በጣም በርካታ ናቸው፡፡ እንደፈለጉ የሚዘዋወሩበት ስፋት ያለው ቦታም አግኝተዋል" ብለዋል፡፡ ምዕራብ አፍሪካ ውስጥ እየተስፋፋ ያለው እንቅስቃሴያቸው በአንዳንዶቹ የአፍሪካ አካባቢዎች በተለይም ምእራብ አፍሪካ ውስጥ አይኤስ ርእዮተ አለሙ እንኳን ባይሆን ያነገበው አርማው ተከታይ እያገኘ ነው ብለው የዩናይትድ ስቴትስ እና የሌሎችም የም ዕራባውያን ሀገሮች ወታደራዊ እና ጸረ ሽብር ባለሥልጣናት ለበርካታ ዓመታት ሲያስጠነቅቁ በርካታ ባለሥልጣናት እንደሚሉት እና የተባበሩት መንግሥታት የደረሰው የሥለላ መረጃ እንደሚያመለክተው አይኤስ አፍሪካ ውስጥ ካሉት ተባባሪዎች ሁሉ ትልቁ እና ጠንካራው መሰረቱ ናይጄሪያ አድርጎ የሚንቀሳቀሰው “የምእራብ አፍሪካው አይኤስ” የሚባለው ነው፡፡ የአልቃይዳ ግብረ አበር የሆነውን ቦኮ ሃራምን ከአካባቢው ያባረረው ይህ ቡድን በናይጄሪያ፣ ካሜሩንና ኒጀር፣ እስከ 5ሺ የሚደርሱ ተዋጊዎች እንዳሉት ይገመታል፡፡ ሌላው የአይኤስ ተባባሪ ቡድን “አይኤስ በትልቁ ሰሃራ” የተባለው በቤኒን ጋናና ቶጎ የሚንቀሳቀስ ሲሆን እስከ 1ሺ የሚደርሱ ተዋጊዎች አሉት። “አይኤስ ሞዛምቢክ” የተባለው ቡድን “አህሉ ሱናዋል ጃመዓ” ከተሰኘው ቡድን ባገኛቸው 1ሺ 200 ተዋጊዎች የተጠናከረ ሲሆን፣ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የተገኘ መረጃ እንደሚያመለክተው፣ ቡድኑ እኤአ በነሀሴ 2020፣ ሞኪምቦዋ ዳ ፓርያ የተሰኘውን ቁልፍ ወደብ፣ ለተወሰነ ጊዜ በቁጥጥር ስር በማዋሉ ባተረፈው ዝና ተበረታትቶ ተጠናክሯል። አሁን በቅርብ ደግሞ “አይ ኤስ ሞዛምቢክ” ደቡብ አፍሪካ ውስጥ ባሉት ተባባሪዎቹ አማካይነት የአለም አቀፉን የፋይናንስ ሥርዓት ሊያውክ እንደሚችል ዩናይትድ ስቴትስ ስጋቷን ገልፃለች። ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በደረሰ ሌላ መረጃ መሰረት ደግሞ ሌሎቹ የአይኤስ ተባባሪዎች ትናንሽ ይሁኑ እንጂ ሶማልያ ውስጥ ግፋ ቢል በመቶዎች የሚቆጠሩ ተዋጊዎች ይዘው ይንቀሳቀሳሉ የመንን በመሳሰሉ ሀገሮች ውስጥም ይዋጋሉ። ቡድኑ ሊቢያና ሞሮኮ ውስጥም መንቀሳቀሱን ቀጥሏል። በዚያ ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑት ተዋጊዎቹ ከሌሎች ስምንት የአፍሪካ ሀገሮች የሄዱ ናቸው ነው የሚባለው። ከሊቢያም ሌላ አይኤስ ሊስፋፋ የቻለው በሚንቀሳቅስባቸው ሀገሮች በአገሩ ሰዎች ለመጠቀም ብልጠት የተመላበት ስልት መከተሉን በመቀጠሉ መሆኑን ምእራባውያን ባለስልጣናት ይናገራሉ። የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ አባል ሆይት ለቪኦኤ ሲናገሩ “አንዳንዶቹን እነዚህን አካባቢዎች ማስተዳደር አስቸጋሪ ነው፣ ይህ ሁኔታ የሚቀየርም አይመስለኝም” ብለዋል። “አሁን እንደምናየው አይሲስ በየአካባቢው ያሉ ቅሬታዎችን እየተከታተለ በዚያ መሰረት ምልምላዎችን ያካሂዳል። ተመልማዮቹም ወዲያውኑ የትልቁ እስላማዊ መንግሥት ንቅናቄ አካል ይሆናሉ” ብለዋል። ደግ ሆይት ጨምረው ከየአገሩ ውስጥ እየመለመሉ ተዋጊያቸውም እየተበራከተላቸው ነው ሲሉ አስጠንቅቀዋል፡፡ ታዲያ የሽብርተኛው ቡድን በአፍሪካ መስፋፋት ጉዳይ ትኩረት ማድረግ ሴፈልግ ይህ የመጀመሪያ አይደለም፡፡ የቀድሞ የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማይክ ፓምፔዮ ሀሳቡን እኤአ ህዳር 2019 ላይ አንስተውት ነበር። ባላፈው ሰኔም፣ ጥምረቱ በዋናነት በወታደራዊ ኃይል ብቻ በመጠቀም ከመተማመን ይልቅ፣ ሁለገብ አቀራረብ መከተል አእስፈላጊ ነው በማለት የአፍሪካ ግብረ ኃይል መቋቋሙን አስታውቋል። የዩናይትድ ስትቴስ ባለሥልጣናት ወደ ሚኒስትራዊ ጉባዔው ሲያመሩ ወታደራዊ ኃይል፣ ብቻውን ውጤታማነትን ሊያመጣ አይችልም የሚል ጠንካራ አቋም ይዘው ነው። የስቴት ዲፓርትመንቱ ባለሥልጣን ሆይት “ያሁኑ አቀራረባችን “እንደ ታንክ ያሉ ወታደራዊ መሳሪያዎችን መጠቀም አይሆንም። በማለት በሶሪያና ኢራቅ፣ አይሲስን ድል ለመንሳት ከተከሉት መንገድ የተገኘውን ልምድ እንደሚጠቀሙ አጽንኦት ሰጥተዋል። “በየትኛውም የአገር ውስጥ ውጊያና ፍጥጫዎች የመሰለው ነገር ውስጥ ተስበን አንገባም። ሲቪላዊ የአቅም ግንባታ ላይ እንሰራለን ያም የድንበር ጸጥታን፣ አሻራዎችን መሰብሰብ መረጃዎችን መለዋወጥ በፍትህ ሂደቶች ላይ ማተኮር” የመሳሰለውን ያካትታል ብለዋል፡፡ የዩናይትድ ስቴትስ ባለሥልጣናት በአፍሪካ አዲስ እየተስፋፋ ያለውን አይኤስን ለመመከት የሚያደርጉት አዲስ ጥረት አሁን በአውሮፓ ህብረትና አጋሮቻቸው እንዲሁም ናይጄሪያ ኒጀርና ኮንጎ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክን ጨምሮ የተለያዩ የአፍሪካ አገሮች ራሳቸው እያደረጓቸው የሚገኙትን ጥረት የሚደግፍ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተውታል። ትብብርን ማሳደግ ቤኒን ከወዲሁ ሌሎች 17 የአፍሪካ አገሮች የሚገኙበት ጥምረት ለመቀላቀል ወስናለች። ሌሎችም ጥምረቱን መቀላቀል የሚችሉ ሲሆን ወደ ጥምረቱ መግባት የማይፈልጉ ቢሆን እንኳ መሳተፍ እንደሚችሉ ተመልክቷል። “አንዳንድጊዜ የቅርብ ተመልካቾችን ወይም በተለያዩ ምክንያቶች የግድ የጥምረቱ አካል መሆን ያልቻሉ፣ ግን ደግሞ ቁልፍ ሚና መጫወት የሚችሉትን እንፈልጋለን”ያሉት፣ በዩናትይድ ስቴትስ አይሲስን ለማሸነፍ የተቋቋመው የዓለም አቀፉ ጥምረት ልዩ ልኡክ ዴክስተር ኢንግራም ናቸው፡፡ “እንደ ሞዛምቢክ ያሉ አገሮችን ተመልክቱ” የሚሉት ኢንግራም “ሞዛምቢክ ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፍ ደረጃ በደረሰው አደጋ፣ በተለይ የሽብርተኝነት ጥቃት አደጋ ከደረሰባቸው 10 አገሮች አንዷ ናት፡፡ ግን የጥምረቱ አባል አይደሉም ባይሆኑም እነሱን ለማነጋገር እና አፍሪካ ላይ በሚያተኩሩ ስብሰባዎቻችን ላይ እንዲሳተፉ እንፈልጋለን በጠረጴዛው መቀመጫ ተዘጋጅቶላቸዋል” ብለዋል። ኢንግራም እንደሚሉት፣ በተለይ የአፍሪካ ሀገሮች እንዲሳተፉ ለመቀስቀስ ጸረ አይሲስ እንቅስቃሴ ሁል ጊዜም ከባድ እርምጃ ይጠይቃል ማለት እንዳልሆነ እና አንዳንዴም አስቀድሞ ያለው አቅም መጠቀም በቂ ሊሆን እንደሚችል ማሳወቅ ይጠቅማል ብለዋል፡፡ “እኛ ማድረግ የምንፈልገው በየቦታው የተሰበሰቡ መረጃዎች ወስደን እነሱን ገጣጥሞ መመልከት ነው። ከአንድ ቦታ የምናገኘው የጣት አሻራ ኢራቅ ወይም ሞዛምቢክ፣ ወይም ማሊ ውስጥ ቦምብ ቢፈነዳ እና በዚያ ፍንዳታ ላይ ከሚሰበሰብ አሻራ ጋር ያ ደግሞ ብሪታኒያ ወይም ፕራግ ውስጥ ያለ ታክሲ ነጂ ጋ ከወሰደን ድል ማለት እሱ ነው” ብለዋል።

የትግራይ ክልል ጉዳይ በሰላማዊ መንገድ የማይፈታ ከሆነ ወደ ጦርነት ሊገባ እንደሚችል ክልሉ አስታወቀ

የትግራይ ክልል አመራሮች በክልሉ የተለያዩ ቦታዎች ከሚገኙ የኅብረተሰብ ክፍሎች ጋር ሰሞኑ ባደረጉት ውይይት፤ ነገሮች በሰላማዊ መንገድ የማይፈቱ ከሆነ ሕዝቡ
የአሜሪካ ድምፅ

የትግራይ ክልል ጉዳይ በሰላማዊ መንገድ የማይፈታ ከሆነ ወደ ጦርነት ሊገባ እንደሚችል ክልሉ አስታወቀ

የትግራይ ክልል አመራሮች በክልሉ የተለያዩ ቦታዎች ከሚገኙ የኅብረተሰብ ክፍሎች ጋር ሰሞኑ ባደረጉት ውይይት፤ ነገሮች በሰላማዊ መንገድ የማይፈቱ ከሆነ ሕዝቡ ሳይወድ በግድ ሕልውናውን እና ዋስትናውን ለማረጋገጥ ወደ ጦርነት እንደሚገባ መግባባት ላይ መደረሱን የክልሉ መንግሥት ገለፀ። በሕዝባዊ ውይይቱ ላይ የተሳተፉ አንድ የመቀሌ ከተማ ነዋሪ በሰጡት አስተያየት፤ “የክልሉ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ደብረ ጽዮን ገብረሚካኤል የሕዝቡን ሕልውና ለማረጋገጥ መጀመሪያ የምንወስደው እርምጃ ሰላማዊ ድርድር ባሉበት ጊዜ ሕዝቡ በትልቅ ጭብጨባና እልልታ ተቀብሎታል።” ሲሉ እርሳቸው በተሰበሰቡበት አዳራሽ ያለሁን ሁኔታ ተናግረዋል። አያይዘውም፣ “እንዲህም ተቀብሎ ይህ አማራጭ ከታጣ ግን ወደ ጦርነት እንደሚገባ ሲነገረም በተመሳሳይ ተቀብሎታል ይሄ ሕዝብ” ብለዋል። በሌላ በኩል የኢትዮጵያ መንግሥት ከትግራይ ክልል ጋር የገባበትን ጦርነት በሰላም ለመፍታት “እያደረኩት ነው” ያለውን ጥረት በህወሓት አመራሮች ተቀባይነት እንዳላገኘ እና በአንፃሩም ህወሓት አማራና አፋር ክልል ውስጥ ትንኮሳ እየፈፀመ መሆኑን በትናንትናው ዕለት መግለጫ የሰጡት የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሰደር ዲና ሙፍቲ መናገራቸው አይዘነጋም። ሙሉ ዘገባውን ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ያዳምጡ::  

ተማሪዎች ስለ አየር ንብረት ለውጥ ምን ያክል ያውቃሉ? 

አለማችን ከምንግዜውም በላይ እየሞቀች ነው። ይህ የሙቀት መጠን መጨመር ደግሞ በርካታ ስጋቶችን ፈጥሯል። በተለይእንደ ኢትዮጵያ ባሉ ደሃ ሀራት ውስጥ የሚታየ
የአሜሪካ ድምፅ

ተማሪዎች ስለ አየር ንብረት ለውጥ ምን ያክል ያውቃሉ? 

አለማችን ከምንግዜውም በላይ እየሞቀች ነው። ይህ የሙቀት መጠን መጨመር ደግሞ በርካታ ስጋቶችን ፈጥሯል። በተለይእንደ ኢትዮጵያ ባሉ ደሃ ሀራት ውስጥ የሚታየው የዝናብ ወቅት መዛባት፣ ያልተለመደ ከፍተኛ ዝናብ እና ጎርፍ ወይምከመጠን ያልፈ ሙቀት፣ በግብርና እና በከብት ርባታ የሚተዳደረውን ህብረተሰብ ለድርቅና ረሃብ አደጋ አጋልጧል። ይህ በከባቢ የአየር ሙቀት መጨመር ምክንያት እየደረሰ ያለውን የአየር ንብረት ለመዋጋት እንደመፍትሄ ከተቀመጡመፍትሄዎች አንዱ ተማሪዎች ከልጅነታቸው ጀምሮ በጉዳዩ ላይ እውቀት እንዲኖራቸው በማድረግ፣ የአየር ንብረትለውጡን ያገናዘበ አኗኗር እንዲያዳብሩ ማድረግ መሆኑን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ተቋማት ይመክራሉ። ለመሆኑ በኢትዮጵያ የሚገኙ ተማሪዎች ስለ አየር ንብረት ለውጥ ምን ያክል ያውቃሉ? በኮከበ ፅብሃ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪ የሆነችው ስንዱ አበበ፣ የአስራ አንደኛ ክፍል ተማሪ ስትሆን ስለአካባቢጥበቃም ሆነ ስለ አየር ንብረት ለውጥ ያላት እውቀት እምብዛም ሲሆን የምታስታውሰው በጆግራፊ ትምህርት ውስጥስትማር የሰማቻቸውን ነው።  ስንዱ እንደምትለው በኮከበ ፅብሃ የፆታ፣ የሚኒ ሚዲያ እና የመሳሰሉ ክለቦች ቢኖሩም፣ በአካባቢ ጥበቃ ዙሪያ የሚሰራክለብ ግን ሰምታ እንደማታውቅ ትናገራለች። ሌላው ያናገርነው ተማሪ ሚካኤል ተሾመ ይባላል። በአዲስ አበባ በሚገኘው አንድነት ዓለም አቀፍ ትምህርት ቤት የአስራሁለተኛ ክፍል ተማሪ ሲሆን ስለአየር ንብረት ለውጥ እንዲሁም የአካባቢ ጥበቃ ፅንሰ ሀሳብ ምን ያክል ያውቅ እንደሆነጠይቄው ነበር። ሚካኤል በተወሰነ መጠንም ቢሆን ስለአየር ንብረት ለውጥ እውቀት ሊያገኝ የቻለው ከጆግራፊ ትምህርት እና በትምህርትቤቱ ውስጥ ተማሪዎች ባቋቋሙት የአካባቢ ጥበቃ ክበብ አባል በመሆኑ መሆኑን ገልፆልኛል። በቦሌ ኮምዩኒቲ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የሚያስተምሩት መምህር ሙሉጌታ ታያቸው በበኩላቸው በትምህርት ቤታቸውውስጥ ጥሩ እንቅስቃሴ የሚያደርግ የአካባቢ ጥበቃ ክለብ መኖሩን ገልፀው በክለቡ ከሚንቀሳቀሱ ተማሪዎች ውጪ ግንተማሪዎች ስለአየር ንብረት የሚማሩበት አጋጣሚ ውስን መሆኑን ያስረዳሉ። በአንድ ወቅት በደን ተሸፍነው የነበሩት የኢትዮጵያ ተራራማ ቦታዎች በህዝብ ብዛት ቁጥር መጨመርና ያንን ተከትሎበሚመጡ የእርሻ መስፋፋቶች አሁን ተራቁተዋል። ዝናብ በተለመደው መልኩ ወቅቱን ጠብቆ አይጥልም። ህልውናዋከተፈጥሮ ሀብት ለተያያዘው ኢትዮጵያ ደግሞ ይህ ትልቅ ስጋት ነው። በዩናይትድ ስቴትስ የሚገኘው ሚኖሶታ ዩንቨርስቲ የትምህርት፣ ፆታና፣ አየር ንብረት ለውጥ ባለሙያ የሆኑት ክርስቲና ክዎክየአየር ንብረት ለውጥና ተያይዥ ጉዳዮችን በትምህርት ቤት በመደበኛነት ማስተማር፣ ተማሪዎች ማህበረሰባቸውንእንዲረዱ እና ለውጡን ያማከለ አኗኗር ይዘው እንዲያድጉ ይረዳቸዋል ይላሉ - በተለይ ደግሞ ሴት ተማሪዎች «ሴት ተማሪዎች በተለይ እራሳቸውንና ማህበረሰባቸውን አደጋ ላይ  በትምህርት ቤት ወደ አመራር ቦታ እንዲመጡበማበረታታት እና ከአየር ንብረት ለውጥ ጋር በተያያዘ በሚወሰኑ ውሳኔዎች ላይ ተሳታፊ እንዲሆኑ በማድረግ እራሳቸው እናማህበረሰባቸው ላይ አደጋ የተደቀነውን አደጋ በተወሰነ መልኩ እንዲቀንሱ ማድረግ ይቻላል። ለውጡ ያመጣውን  የአካባቢናየኢኮኖሚ ሁኔታ ቀድመው ተረድተው እራሳቸውን ቀድመው ዝግጁ ያደርጋሉ።  » ባለሙያዋ እንደሚሉት፣ ስለአየር ንብረት ለውጥ ተማሪዎችን በክፍል ውስጥ ማስተማር ብቻ በቂ አይሆንም። ተማሪዎችተቋማት ችግሩን ለመፍታት ስለሚያደርጓቸው ጥረቶች እንዲያውቁና የመፍትሄው አካል እንዲሆኑ ማብቃትም የትምህርትቤቶች እና የመምህራን ሀላፊነት ሊሆን ይገባል ይላሉ።

የኢትዮጵያ መንግሥት የኢኮኖሚስት መጽሔት ጋዜጠኛ ቶም ጋርድነርን የሥራ ፈቃድ ነጠቀ

የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን ለኢኮኖሚስት መጽሔት የኢትዮጵያ ወኪል ቶም ጋርድነርን በጻፈለትና በማኅበራዊ ገጹ ላይ ባጋራው ደብዳቤ፤ “ፈቃዱ የ
የአሜሪካ ድምፅ

የኢትዮጵያ መንግሥት የኢኮኖሚስት መጽሔት ጋዜጠኛ ቶም ጋርድነርን የሥራ ፈቃድ ነጠቀ

የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን ለኢኮኖሚስት መጽሔት የኢትዮጵያ ወኪል ቶም ጋርድነርን በጻፈለትና በማኅበራዊ ገጹ ላይ ባጋራው ደብዳቤ፤ “ፈቃዱ የተሰጠህ ሞያው የሚጠይቀውን ሥነ ምግባር እና የሀገሪቱን ሕግ እና ደንብ በጥብቅ አክብረህ  አንድትሠራ ሲሆን እነዚህን የጋዜጠኝነት ሞያ መስፈርቶች አለማክበርህ አሳዝኖናል” ይላል።  በዚሁ ደብዳቤ ላይ “ጋዜጠኛውን በተደጋጋሚ አነጋግረነዋል በቃል እና በጽሁፍ ማስጠንቀቂያ ብንሰጠውም የተሳሳተ አሠራሩን ለማስተካከል ፈቃደኛ ሆኖ አላገኘነውም” ያለው የመገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣኑ የሥራ ፈቃዱ መሰረዙን  አስታውቋል፡፡  “ኢኮኖሚስት መጽሔት በምትኩ ሥራውን አድላዊ ባልሆነ እና በነጻነት የሚሠራ ነጻ ጋዜጠኛ የሚመድብ ከሆነ በደስታ እንቀበላለን” ብሏል፡፡   በጉዳዩ ላይ የጋዜጠኛውን አና የድርጅቱን የኢኮኖሚስትን ምላሽ ለማግነት ጥረት እያደረግን ነው እንዳገኘን ይዘን እንመለሳለን፡፡     

የዓለም መሪዎች የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመዋጋት ከሦስት ቢሊዮን ዶላር በላይ ለመመደብ ቃል ገቡ

ቤሊዝ ጀርመን ኢንዶኔዥያ ትናንት በጋራ በርቀት የቪዲዮ ጉባዔ ባስተናገዱት በዚህ በዩናይትድ ስቴትስ የተመራ ስብሰባ ላይ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ጆ ባይ
የአሜሪካ ድምፅ

የዓለም መሪዎች የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመዋጋት ከሦስት ቢሊዮን ዶላር በላይ ለመመደብ ቃል ገቡ

ቤሊዝ ጀርመን ኢንዶኔዥያ ትናንት በጋራ በርቀት የቪዲዮ ጉባዔ ባስተናገዱት በዚህ በዩናይትድ ስቴትስ የተመራ ስብሰባ ላይ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን ባስተላለፉት መልዕክት ዛሬ ሀገራችን በወረርሽኙ አሳዛኝ ምእራፍ ላይ ነች። በበሽታው ሳቢያ የሞቱት ሰዎች ቁጥር አንድ ሚሊዮን ሞልቷል ብለዋል፡፡ ባይደን ወረርሺኙን ለመዋጋት የጠየቁት የብዙ ቢሊዮን ዶላር አስቸኳይ ወጪ በዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ አልተፈቀደላቸውም፡፡ በዓለም ዙሪያም ብዙ ሚሊዮኖች ሞተዋል፡ ህጻናት ያለወላጅ ቀርተዋል። አሁንም በየቀኑ በሺዎች የተቆጠሩ እየሞቱ ነው ያሉት የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት በተቻለን መጠን ተጨማሪ ሰዎች እንዳይሞቱ በመከላከል ያጣናቸውን ሰዎች ማከበር አለብን ብለዋል፡፡ የጣሊያን የጃፓን የኒውዚላንድ የሩዋንዳን ጨምሮ የሀገሮች ተወካዮች እንዲሁም የማይክሮሶፍት መስራቹን ቢል ጌትስን የመሳሰሉ የበጎ አድራጎት መሪዎች በዓለም አቀፉ ጉባዔ ላይ የተካፈሉ ሲሆን በብዙ ቢሊዮን ዶላር የተቆጠረ እርዳታ ለማድረግ ቃል ገብተዋል፡፡ ድጋፉ በክትባት በቴክኖሎጂያዊ እርዳታ አና በመሳሰለው መልክ የሚሰጥ መሆኑ ተመልክቷል፡፡

ትግርኛና አፋን ኦሮሞ በጉግል ቀጥታ ትርጉም ውስጥ ገቡ

ጉግል 24 የአፍሪካ ቋንቋዎች ተናጋሪዎች መድረኩን በቀላሉ መጠቀም እንዲችሉ የቀጥታ ትርጉም አገልግሎት ውስጥ ያካተታቸው መሆኑን አስታውቋል። ግዙፉ የኢንተር
የአሜሪካ ድምፅ

ትግርኛና አፋን ኦሮሞ በጉግል ቀጥታ ትርጉም ውስጥ ገቡ

ጉግል 24 የአፍሪካ ቋንቋዎች ተናጋሪዎች መድረኩን በቀላሉ መጠቀም እንዲችሉ የቀጥታ ትርጉም አገልግሎት ውስጥ ያካተታቸው መሆኑን አስታውቋል። ግዙፉ የኢንተርኔት ላይ መቅዘፊያ ጉግል ከትናንት በስተያ ረቡዕ ባወጣው መግለጫ ቀደም ሲል አገልግሎት ሲሰጥባቸው በቆዩ ቋንቋዎች ላይ አፋን ኦሮሞና ትግርኛን መጨመሩን አመልክቷል። በዓለምአቀፍ ደረጃ በ133 ቋንቋዎች የቀጥታ ትርጉም አገልግሎት የሚሰጠው ጉግል አፋን ኦሮሞና ትግርኛ በቴክኖሎጂው ዘርፍ በቂ ትኩረትና ሽፋን ሳይሰጣቸው መቆየቱን ጠቁሟል። ሁለቱን ጨምሮ ሰሞኑን የተጨመሩ ቋንቋዎች በዓለም ዙሪያ 300 ሚልዮን ሰው የሚጠቀምባቸው መሆኑን ጉግል ባወጣው መረጃ ገልጿል።

Get more results via ClueGoal