ក្នុងឱកាសបុណ្យឯករាជ្យជាតិ នៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី៤ មករា របបសឹកភូមាបានប្រកាសដោះលែងអ្នកទោសជាង ៦០០០នាក់ ក្នុងនោះមានទណ្ឌិតបរទេសចំនួន៥២នាក់។ ទណ្ឌិតទាំងអស់នោះ មិនរាប់បញ្ចូលអ្នកទោសនយោបាយ ដែលរបបសឹកបានចាប់ខ្លួន នៅក្រោយរដ្ឋប្រហារ កាលពីដើមឆ្នាំ២០២១។ ការដោះលែងអ្នកទោស ធ្វើឡើងមួយសប្តាហ៍ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតដំណាក់កាលទី១ ដែលរងការរិះគន់ពីសំណាក់អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ ថាគ្មានភាពសេរីនិងយុត្តិធម៌។

សារព័ត៌មាន​អង់​គ្លេស​ BBC តាម​រយៈ​កា​រ​ចុះ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២៥​ បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញរបស់​កម្ពុជា​ថា​ជា​គោល​ដៅ​ទេស​ចរណ៍​ល្អបំផុត​មួយ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​ ២០២៦​ ក្នុង​ចំណោម​គោល​ដៅ​ទេសចរណ៍​ចំនួន​ ២០​លើ​ពិភព​លោក​។​ ការ​ចាត់​ថ្នាក់​នេះ​ធ្វើ​ឡើយ​ក្រោយ​បណ្តាញព័ត៌មានជាតិរបស់អង់គ្លេស​មួយ​នេះ​បាន​បញ្ជូន​អ្នក​កាសែត​របស់​ខ្លួន​មករាយការណ៍អំពីបទ​ពិសោធន៍​នៃ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរទៅកាន់ទីតាំង​ទេសចរណ៍​ដ៏​កក់​ក្តៅ​ទាំងនោះ។

ថ្ងៃសៅរ៍ ទី​៣មករា កងទ័ពអាមេរិកក្រោម​បទបញ្ជា​របស់​លោកប្រធានាធិបតី​ ដូណាល់ ត្រាំ ​បាន​ធ្វើប្រតិបត្តិការពិសេស ដោយ​ប្រើ​យន្តហោះ ​១៥០ គ្រឿង​ វាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ និងបាន​ចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា លោក នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ រួម​ទាំង​ភរិយា បញ្ជូន​ទៅដាក់ក្នុង​​ពន្ធនាគាររដ្ឋសហព័ន្ធ​​ នៅ​​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក​។ ​

អង់គ្លេសនិងបារាំងបានបើកប្រតិបតិ្តការរួមគ្នា វាយប្រហារផ្លូវអាកាស នៅយប់ថ្ងៃសៅរ៍ ទី៣ ធ្នូ ប្រឆាំងពួកភេរវកម្មជីហាតអង្គរដ្ឋឥស្លាម នៅស៊ីរី។ បើផ្អែកតាមក្រសួងការពារជាតិអង់គ្លេសនិងបារាំង ការវាយប្រហារលើកនេះ គឺសំដៅកម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្រោមដីរបស់អង្គការរដ្ឋឥស្លាម ដែលគេសង្ស័យថាជាឃ្លាំងស្តុកអាវុធ និងគ្រឿងផ្ទុះ។

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍តវ៉ាមួយទៅកាន់ភាគីថៃ នៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ចំពោះសកម្មភាពរបស់យោធាថៃ ដែលបានឈ្លានពានកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាចំនួន១៤ទីតាំង​ និងតំបន់ ក្រោយការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ តាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ទីតាំងចំនួន១៤ ដែលយោធាថៃកំពុងឈរជើងនេះ ស្ថិតក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ខេត្តពោធិ៍សាត់ និងព្រះវិហារ។ តើកម្ពុជាត្រូវប្រើយន្តការអ្វីខ្លះដើម្បីទាមទារមកវិញនូវទីតាំងដែលថៃឈ្លានពានយកទៅកាន់កាប់?

អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​ ចន្ថា​បុរី​ (Chanthaburi)ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​បាន​ចាប់ខ្លួន​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរជា​ស្រី្ត​​ និងបុរស​ជាង​ ៦០​នាក់​ ក្រោយ​ពួក​គេ​បាន​ព្យាយាម​ឆ្លង​ដែន​ចូល​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃដោយ​ខុស​ច្បាប់​​។ នេះបើ​តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់​កាសែត​ថៃ​ Bangkok Post ចេញ​ផ្សាយនៅ​ថ្ងៃទី៣​មករានេះ​។​ តែ​កម្ពុជា​តាម​រយៈ​អ្នក​នាំ​ពាក្យក្រសួង​ការងារ​បានអះ​អាង​​ថា​ ​កម្ពុជា​មិន​ទាន់​ទទួល​​បាន​ដំណឹង​ផ្លូវ​ការណាមួយ​​ពី​ភាគី​ថៃ​នៅ​ឡើយ​ចំពោះ​ករណី​នេះ។ យ៉ាង​ណា​មិញ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ដដែល​រូបនេះ បាន​អំពាវ​នាវ​ឱ្យពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​ស្វែង​រក​ឱកាស​ការងារ​ក្នុង​ស្រុក​ជាជាង​ប្រថុយ​រកការ​ងារ​ធ្វើដោយ​ខុសច្បាប់​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។​ 

អ្នកនាំពាក្យរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធ នៅថ្ងៃអាទិត្យទី៤ខែមករាឆ្នាំ២០២៦ បានលើកឡើងថា លោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំនយោបាយប្រឆាំងរស់នៅក្រៅប្រទេស តែងតែឆ្លៀតកេងចំណេញនយោបាយផ្ទាល់ខ្លួន នៅរាល់ពេលដែលមានព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិធំៗបានកើតឡើង តួយ៉ាងដូចជាការចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា លោក នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ។ ប្រតិក​ម្មរបស់អ្នកនាំពាក្យបក្សកាន់អំណាចដូច្នេះ គឺបន្ទាប់ពីលោក សម រង្ស៊ី បានសរសេរសារខ្លីថា អាមេរិកនឹងចាត់វិធានការលើ មេបណ្តាញឆបោកអនឡាញ និងលាងលុយកខ្វក់ ដោយភ្ជាប់រូបថតរបស់លោក ហ៊ុន សែន ទៅនឹងលោក នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ ដែលអាមេរិកទើបចាប់ខ្លួន។

ថ្ងៃ​សៅរ៍ ទី​៣ មករា ក្រសួង​ការពារជាតិអាមេរិក​ បាន​ធ្វើប្រតិបត្តិការពិសេស វាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ និងបាន​ចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា រួម​ទាំង​ភរិយា បញ្ជូន​ទៅ​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក​។ ប្រតិបត្តិការ​​កងទ័ព​អាមេរិក លើក​​នេះ នាំឲ្យ​គេ​រម្លឹក​ដល់ អន្តរាគមន៍​យោធា​អាមេរិក​ ជាច្រើន​ផ្សេងទៀត កាលពី​ក្នុង​អតីតកាល ដែល​ឈាន​ទៅ​​ផ្តួលរំលំរដ្ឋអំណាច​​ នៅតំបន់​អាមេរិក​កណ្តាល និង អាមេរិកឡាទីន ​។​​

សហគមន៍អន្តរជាតិ និងមេដឹកនាំពិភពលោកបានថ្កោលទោស និងចោទប្រកាន់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ថាបានឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីវ៉េណេស៊ុយអេឡា ព្រមទាំងបានរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការបញ្ចេញប្រតិកម្មនេះធ្វើឡើងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីកងទ័ពអាមេរិកបានបើកប្រតិបត្តិការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំទៅលើវ៉េណេស៊ុយអេឡា និងបានចាប់ខ្លួនលោកនីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ និងភរិយា។

យោធាថៃប្រកាសមិនទទួលស្គាល់ការចោទប្រកាន់របស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបរទេសដែលថា ថៃរំលោភបំពានអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ដោយបានរាយបន្លាលួស និងដាក់ទូកុងទឺន័របិទផ្លូវមិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរអាចត្រឡប់ចូលភូមិឋានរបស់ខ្លួនវិញបាន។​  នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយដោយសារព័ត៌មានថៃ Bangkok Post នៅថ្ងៃទី ៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាការឆ្លើយតបចំពោះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបរទេស យោធាថៃបកស្រាយថា រាល់ប្រតិបត្តិការរបស់យោធាថៃ គឺធ្វើឡើងក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ដែលខុសពីការចោទប្រកាន់របស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ។

កងទ័ពអាមេរិកបានបើកប្រតិបត្តិការវាយប្រហារផ្លូវអាកាស ទៅលើរដ្ឋធានីការ៉ាកាស សំដៅកម្ទេចមូលដ្ឋានទ័ពវ៉េណេស៊ុយអេឡា នៅព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ ទី៣ មករា។ ក្រោយពីការវាយប្រហារ កងទ័ពអាមេរិកប្រកាសអំពីការចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា និងភរិយា ហើយនាំចេញក្រៅប្រទេស។ ភ្លាមៗ វ៉េណេស៊ុយអេឡា បានដាក់ប្រទេសក្នុងភាពអាសន្ន និងបានដាក់ពង្រាយកងទ័ពគ្រប់ផ្នែក។ ចំណែក សហគមន៍អន្តរជាតិបានថ្កោលទោស និងចោទប្រកាន់រដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ថាបានឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីវ៉េណេស៊ុយអេឡា។

គិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋជាជនភៀសសឹកជាង ៦៧០០០នាក់បានបន្តចាកចេញពីជំរំភៀសសឹកទៅកាន់លំនៅឋានវិញ ខណៈមានជនភៀសសឹកជាង ៣២ម៉ឺននាក់ផ្សេងទៀតនៅបន្តរស់នៅក្នុងជំរំសុវត្ថិភាពដដែល។ សូមជម្រាបថាការបន្តចាកចេញពីជំរំសុវត្ថិភាពរបស់ជនភៀសសឹកធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីស្ថានការណ៍នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃហាក់មានភាពស្ងប់ស្ងាត់ និង​បន្ទាប់ពីភាគីជម្លោះបានឯកភាពគ្នាលើបទឈប់បាញ់បន្ទាន់មួយកាលពីថ្ងៃទី២៧ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទនៃជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបមួយចំនួនបានផ្តួចផ្តើមគំនិតឲ្យមានកិច្ចសហការរវាងអាជ្ញាធរ និងមន្ត្រីកសិកម្មក្នុងភូមិ ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញនូវវិធីសាស្ត្រនៃការដាំដុះបន្លែដល់ជនភៀសសឹក ដែលពុំទាន់បានចាកចេញពីជំរំសុវត្ថិភាពនៅឡើយ។ ចលនានៃការរួបរួមគ្នាធ្វើកសិកម្ម ដោយការដាំដុះដំណាំសម្រាប់ជនភៀសសឹក នៅតាមវត្តអារាមនិងជំរំសុវត្ថិភាពនានានេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងសំខាន់ៗមួយចំនួន គឺទី១ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃជាបណ្តោះអាសន្ន និងទី២ ដើម្បីបើកផ្លូវឲ្យពលរដ្ឋរៀនរស់ដោយខ្លួនឯងក្នុងអំឡុងពេលមានសង្គ្រាម ជាពិសេសនៅពេលដែលពួកគេវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ៕

កម្ពុជាបានដាក់ញត្តិតវ៉ាជាបន្ទាន់ទៅភាគីថៃ នៅចំពោះមុខនៃសកម្មភាពរបស់កងទ័ពថៃដែលដាក់ទូកុងទឺន័រ និងរាយបន្លាលួសព័ទ្ធហួសចូលមកបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់កម្ពុជា។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ នៅចំពោះមុខបញ្ហានេះ អ្នកតាមដាននយោបាយស្រុកខ្មែរ មើលឃើញថា កម្ពុជាត្រូវប្រើប្រាស់យន្តការការទូតឲ្យក្លៀវក្លាជាងមុន ដើម្បីឲ្យអន្តរជាតិជួយដឹងឮថា ភាគីថៃកំពុងបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ និងបានរំលោភលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី៣​ ខែ​មករា​ ឆ្នាំ២០២៦​នេះ​ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​មួយ​តវ៉ាចំពោះ​សកម្ម​ភាព​ ​របស់​យោធា​ថៃ​ ដែលក្រសួងចោទថា ​បាន​រំលោភ​ចូលជ្រៅ​ក្នុង​​ទឹក​ដី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្រោយការអនុវត្តបទឈប់បាញ់​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៧​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២៥​ ​។​ តាម​ក្រសួងការបរទេស​ កងកម្លាំងថៃ​បានបន្ត​ឈរ​ជើង​នៅ​ទីតាំងមួយ​ចំនួន​តាម​ព្រំ​ដែន​ ពិសេស​ទីតាំង​​របស់​ជន​ស៊ី​វិល​កម្ពុជា។​​ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​នោះ យោធា​ថៃ​បាន​បន្ត​បិទ​សិទ្ធិ ​និង​រារាំង​មិន​ឱ្យ​ជន​ភៀស​សឹក​កម្ពុជា​ត្រឡប់ចូលទៅ​លំនៅ​ឋាន​របស់​ខ្លួន​វិញ​ឡើយ​។​ 

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា បានថ្លែងបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ការយកបន្លាលួស និងដំឡើងទូកុងទឺន័រ ក៏ដូចជាការឈូសឆាយផ្ទះសំបែងមួយចំនួនរបស់ជនស៊ីវិលក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាពីសំណាក់ភាគីថៃ ជាការមិនអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់រវាងភាគីកម្ពុជា និងភាគីថៃ។ ភាគីកម្ពុជា​ និងថៃ ដែលបាននិងកំពុងអនុវត្តបទឈប់បាញ់ដែលបានឯកភាពគ្នាកន្លងមក។ លោកប៉ែន បូណា តាមរយៈសន្និសីទព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃសៅរ៍ទី៣មករានេះ បានឲ្យដឹងទៀតថា ទង្វើរបស់ភាគីថៃក៏បានរំលោភលើធម្មនុញ្ញរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។ ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជាបានផ្ញើកំណត់ទូតទៅភាគីថៃ ដើម្បីជំទាស់នឹងសកម្មភាពទាំងនេះ៕

កូនស្រីរបស់ប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង កញ្ញា គីម ជូអេ បានអមដំណើរឪពុកម្តាយ ធ្វើទស្សនកិច្ចលើកដំបូងនៅវិមានតម្កល់សពដូនតា នៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង នាថ្ងៃសុក្រ ទី២ មករា។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋកូរ៉េខាងជើងបានបង្ហាញរូបថតផ្លូវការជាច្រើនសន្លឹក ដែលមានវត្តមានរបស់កញ្ញា ជូអេ ឈរនៅជួរមុខជាមួយឪពុកម្តាយ អមដោយមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កូរ៉េខាងជើង។ តើមេដឹករបបផ្តាច់ការក្រុងព្យុងយ៉ាង បានត្រៀមរៀបចំកូនស្រីស្នងតំណែងបន្តពីខ្លួនឬយ៉ាងណា?

ប្រទេសស្វ៊ីស​បានជួប​នឹងហេតុការណ៍​អកុសលដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ​មួយ​ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងគ្រោះថ្នាក់​​អគ្គីភ័យ ឆេះរង្គសាលមួយ នៅយប់ថ្ងៃឆ្លងឆ្នាំ​​ នៅទី​ក្រុងជិះស្គី​ Crans-Montana។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី​២មករា​​ អាជ្ញាធរស្វ៊ីសបានឲ្យដឹងថាមានមនុស្សស្លាប់ យ៉ាងហោច៤៧នាក់ និងអ្នករបួស​១១២នាក់។ ការលំបាកដ៏ធំមួយរបស់​សមត្ថកិច្ច គឺការកំណត់អត្តសញ្ញាណ​អ្នកស្លាប់និងអ្នករបួស ដោយមួយចំនួនធំ គឺ​​ជាជនបរទេស និងសាកសពខ្លះត្រូវឆេះខ្លោចទាំងស្រុង។

រុស្ស៊ី ចោទអ៊ុយក្រែន ថាបានវាយប្រហារដោយយានដ្រូន នៅក្នុងតំបន់ Kherson ជាទឹកដីអ៊ុយក្រែន ដែលកាន់កាប់ដោយរុស្ស៊ី និង បានសម្លាប់មនុស្ស ២៤ នាក់ នៅយប់ឆ្លងឆ្នាំសកល ។ ពីចំណែកខ្លួន អ៊ុយក្រែនក៏បានថ្កោលទោសរុស្ស៊ីវិញ ដែលបានបញ្ជូនដ្រូនជាង ២០០ គ្រឿង ទៅវាយកម្ទេច ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ថាមពល នៅក្នុងទឹកដីអ៊ុយក្រែន នៅថ្ងៃទី ១ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០២៦ ដូចគ្នាដែរ ។

រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងបានបង្ហាញចក្ខុវិស័យថ្មី ដើម្បីពង្រឹងឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងនៅតំបន់អាមេរិកឡាទីន ពោលគឺ ចាប់ពីប៉ាណាម៉ា ដល់វ៉េណេស៊ុយអេឡា។ ការប្រកាសរបស់ចិនធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីរដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ បង្ហាញពីមហិច្ឆតាចង់គ្រប់គ្រងនៅអឌ្ឍគោលខាងលិចទាំងមូល។

កម្ពុជាបាននាំចេញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆៅចំនួនជាង ១លានតោន ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយគិតជាទឹកប្រាក់ប្រមាណ ១ ៥០០លានដុល្លារ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ពីសមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជា និងបញ្ជាក់បន្ថែមថា ការនាំចេញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆៅទៅវៀតណាមពេញមួយឆ្នាំ២០២៥ បានកើនឡើងរហូតដល់២៧% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៤។

សង្គ្រាមដែលថៃឈ្លានពានមកលើប្រទេសកម្ពុជាជាលើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបណ្តាលឲ្យជនស៊ីវិលជាង៣០នាក់ស្លាប់ និងរបួសជិត១០០នាក់។ នេះមិនទាន់គិតដល់ការខូចខាតព្រទ្យសម្បត្តិ ប្រាសាទបុរាណ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលផងទេ។ ការដែលយោធាថៃប្រើយន្តហោះចម្បាំង និងទម្លាក់គ្រាប់បែកមកលើទីតាំងជនស៊ីវិលរបស់កម្ពុជាក្នុងសង្គ្រាម២១ថ្ងៃ ក្នុងខែធ្នូឆ្នាំ២០២៥ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា មានទម្រង់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងសង្គ្រាម ដែលរុស្ស៊ីបើកការឈ្លានពានទៅលើអ៊ុយក្រែន និងមានទម្រង់ប្រ​ហាក់​ប្រហែលគ្នានឹងសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលនៅឆ្នាំ១៩៩០ ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បើកការឈ្លានពានប្រទេសគុយវ៉េត។ ក្រោយសង្គ្រាមចប់ គុយវ៉េតទទួលបានសំណងជាង​ ៥២ពាន់លានដុល្លារពីអ៊ីរ៉ាក់។ តើកម្ពុជាអាចមានលទ្ធភាពឈ្នះក្តីដែរទេ ប្រសិនបើកម្ពុជាប្តឹងថៃឲ្យសងការខូចខាត?

យោងតាមតួលេខបូកសរុប របស់អាជ្ញាធរអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ​២០២៥កន្លងទៅ មានជនអន្តោប្រវេសន៍ ចំនួន​៤១៤៧២នាក់ បាន​ផ្សងជីវិតឆ្លងទូកតូចៗពីបារាំង ចូល​ទៅកាន់​អង់គ្លេស​​ដោយខុសច្បាប់​។ នេះ គឺជាចំនួន​ដ៏ច្រើនសន្ធឹក លំដាប់ទី​២​​​បើប្រៀបធៀប​ទៅឆ្នាំ​២០២២។ តួលេខនេះ បានសបញ្ជាក់​ឲ្យឃើញ​ពីប្រសិទ្ធភាពដ៏​ស្តួចស្តើង នៃគោលនយោបាយ​គ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍​ របស់​​រដ្ឋាភិបាល​អង់គ្លេស។​

តើក្នុងឆ្នាំ២០២៥ នៅកម្ពុជាមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗអ្វីខ្លះបានកើតឡើង? អ៊ឹង ប៊ុនថន សូមធ្វើការដកស្រង់អត្ថបទព័ត៌មានមួយចំនួនរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI ដែលជាអត្ថបទទទួលបានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ច្រើនជាងគេបំផុតប្រចាំឆ្នាំ២០២៥។

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពកម្ពុជា១៨រូប ត្រូវបានថៃដោះលែង និងបញ្ជូនមកមាតុប្រទេសវិញ បន្ទាប់ពីយោធាថៃចាប់ឃុំខ្លួនដោយខុសច្បាប់ អស់រយៈពេល ១៥៥ថ្ងៃ គិតចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥មក។ អ្នកតាមដានសង្គមស្វាគមន៍ចំពោះការដោះលែងទាហានខ្មែរមកវិញ និងថា នេះជាការផ្តល់យុត្តិធម៌ពិតប្រាកដមួយ។ តែអ្នកតាមដានសង្គមក៏បានទាញភ្ជាប់ករណីយោធាថៃដោះលែងទាហានខ្មែរនាពេលនេះ ទៅនឹងស្ថានភាពផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ដោយស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគិតគូរ ផ្តល់ភាពយុត្តិធម៌ តាមរយៈការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ សកម្មជនការពារបរិស្ថាន និងសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីព្រួតដៃគ្នាអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិឱ្យរីកចម្រើន៕

ក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំសកល ឆ្នាំ២០២៦នេះ មេដឹកនាំនយោបាយកំពូលៗ បានបញ្ចេញសារជូនពរពលរដ្ឋខ្មែរ និងប្រទេសកម្ពុជា ខណៈប្រទេសនេះបាន និងកំពុងរងការរំលោភឈ្លានពានពីប្រទេសថៃ។ លោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំប្រឆាំង ដែលបង្កើតរដ្ឋាភិបាល២៣តុលា នៅឯក្រៅប្រទេស បានជូនពរប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យទទួលបាននូវការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមាន ដូចអ្វីដែលប្រជារាស្ត្រខ្មែរ ប្រាថ្នាចង់បាន។ ចំណែក ប្រមុខគណបក្សកាន់អំណាច បញ្ចេញសារជូនពរ ដែលនៅក្នុងនោះ លោកបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជាតិខ្មែរជឿជាក់លើរាជរដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពក្នុងការការពារទឹកដី។

ក្រោយបទឈប់បាញ់កាលពីម៉ោង ១២,០០នាទី ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកសារព័ត៌មានរបស់ Al Jazeera បានធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ព្រំដែនជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ នៅចំណុចភូមិជោគជ័យ ​ក្នុង​ឃុំ​អូរ៣ជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ។ ជាភូមិ​ឋាន​ដែលពលរដ្ឋខ្មែរបានរស់នៅជាច្រើនជំនាន់មកហើយ ​តែពេល​នេះត្រូវបានយោធាថៃដាក់របាំងហាមឃាត់ការចូលទៅទីតាំងនោះ ដោយប្រើទូរកុងទ័ន័រ និងព័ទ្ធបន្លាលួស។ តាម Al Jazeera ពួកយោធាថៃបានគំរាមបាញ់ប្រហារ ប្រសិនបើពលរដ្ឋខ្មែរចូលទៅរស់នៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេវិញ។

សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន បានបង្ហាញការគំាទ្រចំពោះការវិវត្តជាវិជ្ជមានរបស់ភាគីកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងការអនុវត្ត និងរក្សាបទឈប់បាញ់ ដែលសម្រចបានកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នៃកិច្ចប្រជុំពិសេស GBC រួមទាំងការដោះលែងទាហានកម្ពុជាចំនួន១៨នាក់ឲ្យមានសេរីភាពវិញ។ ប្រទេសមហាអំណាចទាំងពីរ ចាត់ទុកថា នេះជាជំហានសំខាន់ឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាពយូរអង្វែង និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ដោយមានការចូលរួមសម្របសម្រួលពីភាគីអន្តរជាតិ។ 

អង្គការ​សហប្រជាជាតិ កាលពីថ្ងៃពុធទី ៣១ធ្នូ​បាន​បរិហារ​ថ្កោលទោស​ចំណាត់ការ​របស់អ៊ីស្រាអែល​ដែល​បាន​សម្រេច​ហាមឃាត់​មិនឲ្យ​អង្គការ​អន្តរជាតិចំនួន​៣៧ អាច​នាំយកជំនួយមនុស្សធម៌ចូលទៅក្នុងទឹកដីហ្កាហ្សា ចាប់ពីខែមករា​ឆ្នាំថ្មី។ ក្នុងទឹកដីស៊ីហ្សកដានីឯណោះវិញ ​ នៅជំរំជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីន អ៊ីស្រាអែល​នៅតែមិន​អនុគ្រោះដល់​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន សូម្បីតែនៅថ្ងៃឆ្លងចូល​ឆ្នាំថ្មី។ នៅថ្ងៃពុធទី​៣១​ធ្នូ ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃឆ្នាំ​២០២៥ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល​បានបញ្ជូន​ម៉ាស៊ីន ឡានឲ្យ​ទៅចូកបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ចំនួន​២៥អគារ ស្ថិតក្នុងជំរំជនភៀសខ្លួន Nur Shams ក្បែរតំបន់អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល ក្នុងទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានីរបស់ប៉ាឡេស្ទីន។

ប្រទេសចិននៅថ្ងៃពុធទី​៣១ធ្នូនេះ​បានអះអាងថា ខ្លួនទើប​បាន​បិទបញ្ចប់ដោយជោគជ័យ សមយុទ្ធ​បាញ់​គ្រាប់កំាំភ្លើងពិត​នៅ​ជុំវិញ​កោះតៃវ៉ាន់។ នៅថ្ងៃនេះដែរ ចិន​តាមរយៈ​អ្នកនាំពាក្យជាន់​ខ្ពស់​របស់​ក្រសួងការពារជាតិ​បាន​ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោស​ប្រទេស​មួយចំនួន ដូចជា ជប៉ុន អូស្ត្រាលី ជាដើម​ដែល​បាន​រិះគន់​សមយុទ្ធរបស់ចិន​នៅ​ជុំវិញតៃវ៉ាន់។

យោធិនកម្ពុជាទាំង១៨រូប ត្រូវបានកងយោធាថៃដោះលែង ហើយបញ្ជូនមកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅព្រឹកថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥នេះ បន្ទាប់ពីបានស្ថិតក្រោមការឃុំខ្លួនក្នុងទឹកដីថៃ អស់រយៈពេល១៥៥ថ្ងៃ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការពារជាតិ ចាត់ទុកការដោះលែងទាហាខ្មែរឲ្យត្រឡប់មកប្រទេសកំណើតនាពេលនេះ គឺជាការស្តារសន្តិភាព និងទំនុកចិត្តគ្នាឡើងវិញរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ។ 

ប្រមាណ​៣ថ្ងៃមកហើយ ដែលប្រជាជន​អ៊ីរ៉ង់បាននាំគ្នាធ្វើបាតុកម្ម​ ដើម្បីតវ៉ា ប្រឆាំងនឹងកត្តាជីវិតភាពដែលកាន់តែក្រីក្រលំបាក​​។ ចាប់ផ្តើមចេញពីអ្នកលក់ដូរក្នុងផ្សារ ចលនាបាតុកម្មនេះបានរីកកាន់តែធំទៅ ដោយ​មានមានការចូលរួម​ពី​សិស្សនិស្សិត នៅតាមសកលវិទ្យាល័យធំៗ របស់អ៊ីរ៉ង់ផង​។ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដែលរ៉ាំរ៉ៃ ដោយ​សារតែ​ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ បានរួមរឹតធ្វើបាបជីវភាព​ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់​ ឲ្យ​លំបាកទៅៗងើបមិនរួច។

បន្ទាប់ពីបាន​ស្ងប់មួយរយៈ ស្ថានការណ៍សន្តិសុខ​​​​នៅយេម៉ែនបានរំជើបរំជួលសាជាថ្មី។ ប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ​​ ក្រុម​ចលនា​​បំបែកទឹកដី​ នៅភាគខាងត្បូងយេម៉ែន បានវាយប្រយុទ្ធបានតំបន់មួយចំនួនធំ និង​ប៉ុនប៉ងប្រកាសឯករាជ្យ​។ កងទ័ពអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលយេម៉ែន បានបើកការវាយប្រហារនៅថ្ងៃអង្គារទី​៣០ធ្នូ​​ ហើយបានចោទថាគឺអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដែលបានលួចលាក់ ផ្តល់អាវុធឲ្យក្រុម​ចលនាបំបែកទឹកដីនៅខាងត្បូងយេម៉ែន​។ ព្រឹកថ្ងៃអង្គារនេះដែរ រដ្ឋាភិបាលក្រុងសាណាបានប្រកាសដាក់ប្រទេសក្នុងភាពអាសន្ន​។

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា តាមរយៈមន្ទីរអប់រំខេត្តកោះកុង បានប្រកាសឲ្យបើកដំណើរការសាលារៀនក្នុងខេត្តកោះកុងទាំងអស់ឡើងវិញ ក្រោយស្ថានភាពនៅតាមព្រំដែនមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់។ កោះកុងគឺជាខេត្តទីពីរ ដែលបានប្រកាសបើកសាលារៀនឡើងវិញ បន្ទាប់ពីខេត្តបាត់ដំបង។ សេចក្តីប្រកាសរបស់មន្ទីរអប់រំខេត្តបាត់ដំបង កាលពីថ្ងៃទី២៩ធ្នូដែរ ក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យបើកសាលារៀននៅក្នុងស្រុកចំនួន៥ របស់ខេត្ត ដែលត្រូវចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ទៅ។