កម្ពុជា និងអង់គ្លេសប្តេជ្ញារួមគ្នាពង្រឹង និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធប្រឆាំងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន និងការកសាងសមត្ថភាពរបស់មន្ត្រីជំនាញ។ ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រទេសទាំងពីរធ្វើឡើងនៅក្នុងជំនួបរវាងប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេស នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ជាសម្ព័ន្ធមិត្ត​អាមេរិក​នៅ​តំបន់​អាមេរិក​ឡាទីន ប្រទេស​អេក្វាទ័រ​កំពុងតែ​យកគំរូ​តាម​នយោបាយ​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​លោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ពង្រឹង​សកម្មភាព​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​គ្រឿងញៀន​។ ​ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ​ រដ្ឋាភិបាល​អេក្វាទ័រ បានបញ្ចេញកម្លាំង​ទាហាន ចំនួន​​ ១០ ០០០ នាក់ ដើម្បី​ចុះ​បង្ក្រាប​ក្រុមជនអន្ធពាលជួញដូរគ្រឿងញៀន ដែល​​បាន​បង្កសកម្មភាព​ហិង្សា​ជាច្រើន​នៅក្នុង​ស្រុក​។  

ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា ឈានចូលដំណាក់កាលទី២។ ដើ​ម្បី​អនុវត្ត​ផែនការនេះ ប្រធានាធិបតិអាមេរិក​  លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាន​បង្ហាញសមាសភាពក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពនៅហ្កាហ្សា ដោយ​សម្រេចតែងតាំង​មនុស្សជំនិតៗ ដូចជា កូនប្រសាលោកត្រាំ, ប្រសិតពិសេស​ប្រចាំតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា, ប្រមុខការទូតអាមេរិក, មហាសេដ្ឋីអចលនទ្រព្យជាមិត្ត​លោក ត្រាំ  រួម​និងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក តូនី ប្លែរ (Tony Blair)​។  លោក ត្រាំ ក៏​អញ្ជើញប្រធានាធិបតី​តួកគី ឲ្យ​ចូលរួមក្នុង​ក្រុមប្រឹក្សា​នេះ​ដែរ។

ក្រសួង​ប្រៃ​សណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍​តាម​រយៈ​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​មួយ​ចុះថ្ងៃ​ទី១៤ខែ​មករា ឆ្នាំ២០២៦​ បានហាមឃាត់​​មិន​ឱ្យ​មានការ​នាំ​ចូល​ ចែក​ចាយ​ ដំឡើង​ និ​​ង​ប្រើ​ប្រាស់​ឧបករណ៍​បង្កើន​សេវា​ទូរស័ព្ទ​ និង​ឧបករណ៍​ពង្រីក​សេវា​គ្រប់​ប្រភេទ​ (Booster/Repeater) ឧបករណ៍​បញ្ជូន​ទទួល​សេវាទូ​រ​សព្ទ​ក្លែង​ក្លាយ​ (Fake BTS) យន្ត​ហោះ​គ្មានមនុស្ស​បើក​ (Drone) ព្រមទាំង​ឧបករណ៍​កាត់​ផ្តាច់​សេវា​ (Jammer)ក្នុង​ទីផ្សារ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ តាម​ក្រសួង​ប្រៃ​សណីយ៍ ការ​នាំ​ចូល​ និង​ចែក​ចាយ​ឧបករណ៍​ខាង​លើ​​ត្រូវមានការ​​អនុញ្ញាត​ពី​និយ័ត​ករ​ទូរគមនា​គមន៍​កម្ពុជា។ តែ​ក្រសួង​​ក៏មិនភ្លេចព្រមានចាត់ការ​​តាម​នីតិ​វិធី​ច្បាប់​ចំពោះ​ជន​ណា​ដែល​ធ្វើ​សកម្មភាព​ផ្ទុយ​ពី​អ្វី​ដែល​បាន​ហាម​ឃាត់​ខាង​លើ​។​ លោក​ ជី​ សុផាត អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខឌីជីថលយល់ឃើញ​ថា​ វិធានការ​របស់​ក្រសួង​ប្រៃ​សណីយ៍​ជា​រឿង​ល្អ​មួយ​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​សកម្មភាព​របស់​ជន​ខិល​ខូច​៕

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែមករា រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្តីពីអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីនីតិសមុទ្រ ឆ្នាំ១៩៨២ ឬ UNCLOS។ បើតាមរដ្ឋសភា សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះនឹងហុចប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាក្នុងការការពារដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ភាគីក្រៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរគាំទ្រទាំងស្រុងលើការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់មួយនេះដោយពួកគេយល់ឃើញថា ច្បាប់មួយនេះនឹងជួយដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសជិតខាង។

ប្រទេសបារាំង Sarany Shop ជាក្រុមហ៊ុនតែមួយគត់ដែលនាំយកសិប្បកម្មត្បាញខ្មែរទៅតាំងលក់នៅពិព័រណ៌គ្រឿងសង្ហារឹមអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងពិព័រណ៌ឈ្មោះ Maison &Objet ប្រែជាភាសាខ្មែរថា ផ្ទះ និងវត្ថុតាំងលំអ ពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍រហូតដល់ថ្ងៃចន្ទទី១៩មករា លោកស្រីលី សារ៉ានីដែលជាម្ចាស់ក្រុមក្រុមហ៊ុនបាន​នាំយកផលិតផលសិប្បកម្ម​តម្បាញ ជាង​២០មុខ ដូចជា កន្ទេល ក្រមាចម្រុះ និងវត្ថុសិប្បកម្មត្បាញចម្រុះពណ៌ឆើតល្អទៅតាំងលក់ជូនភ្ញៀវអន្តរជាតិ នៅ​ទីក្រុងប៉ារីស។ យើងស្តាប់បទយកការណ៍របស់ ឈាង បុប្ផា។

អាមេរិក ជប៉ុននឹងរួមគ្នា​ដើម្បី​ពង្រឹង​សហប្រតិបត្តិការ​យោធា ជាពិសេស​នៅក្នុងផ្នែក​ផលិត​សព្វាវុធ។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយ​រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិជប៉ុន នៅទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន កាលពីថ្ងៃ​សុក្រទី​១៦​មករា ប្រមុខការពារជាតិអាមេរិក​បាន​ប្រាប់​សមភាគីជប៉ុនថា នឹង​ជួយជំរុញ​ការពង្រាយ​​ទ័ពនៅ​ភាគនិរតីរបស់ជប៉ុន ដូចជា​នៅ​ខេត្ត​អូគីណាវ៉ា​ ដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន​តំបន់តានតឹងជាមួយចិន នៅក្នុង​សំណុំរឿងកោះតៃវ៉ាន់។ ឈាង បុប្ផា​រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះ៖

រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានបំពាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពជាង ៥០០គ្រឿង​នៅទីតាំងប្រមាណជាង ៤០០កន្លែងនៅតាមដងផ្លូវខេត្តព្រះសីហនុ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ឡុង ឌីម៉ង់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ បើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ រដ្ឋបាលខេត្តនឹងបន្តបំពាក់កាមេរ៉ាដែលមានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់បន្ថែមទៀតដើម្បីរក្សាសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរៀបរយនៅតាមដងផ្លូវក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។ សូមជម្រាបថា រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុបានចាប់ផ្តើមបំពាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពនៅតាមដងផ្លូវតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ នៅលើកំណាត់ផ្លូវទំាង ៣៤ខ្សែ ក្នុងខេត្តជាប់សមុទ្រមួយនេះ។

ក្រោម​សម្ពាធ​ពីរដ្ឋអំណាច​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ប្រធានាធិបតី​ស្តីទីវ៉េណេស៊ុយអេឡា បាន​លើកសំណើកែប្រែ​ច្បាប់​គ្រប់គ្រង​ប្រេង និង​ដាក់ទៅ​ឲ្យ​រដ្ឋសភា​អនុម័ត​​។ គម្រោង​វិសោធនកម្មច្បាប់ប្រេង​នេះ បាន​ធ្វើឡើង ​២សប្តាហ៍ ​ក្រោយ​ពី​ទ័ព​អាមេរិក​ចាប់ខ្លួន​ប្រធានាធិបតី​ លោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ។​ ​

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមករានេះ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT) ខាងកម្ពុជាបានបន្តចុះសង្កេតការណ៍ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ផលប៉ះពាល់ដែលបន្សល់ទុកពីសង្គ្រាមព្រំដែនខ្មែរ ថៃចំនួន ៣ទីតាំង ក្នុងភូមិសាស្ត្រឃុំ ថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិដោយបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ទីតាំងដែលក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានចុះទៅនោះ គឺសុទ្ធសឹងតែជាតំបន់ស៊ីវិលដែលរងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការវាយប្រហារពីសំណាក់យោធាថៃ។

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែមករានេះ អ្នកអត្ថាធិប្បាយបញ្ហាសង្គមដ៏មានឥទ្ធិពលមួយរូបដែលគេស្គាល់ថា The Kannitha Show បានសរសេរតាមបណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួនដោយស្នើសុំឲ្យធនាគារជាតិកម្ពុជាបញ្ចេញរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ២០២៥របស់ធនាគារព្រីនស៍។ សំណើនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពី The Kannitha Show បានរកឃើញពីភាពមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធធនាគារព្រីនស៍ មុនពេលដែលធនាគារមួយនេះត្រូវបានធនាគារជាតិកម្ពុជាជម្រះបញ្ជី។

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានចេញដីកាបង្គាប់ឱ្យឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន អតីតអ្នកឧកញ៉ា លោក លី គួង នៅពន្ធនាគាររាជធានីភ្នំពេញ (PJ) ក្រោមបទប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកអនឡាញ។ នៅក្នុងដីការបស់តុលាការ លោក លី គួង ដែលគេស្គាល់ជាអ្នកជំនួញដីធ្លី និងកាស៊ីណូ ត្រូវស្ថិតក្រោមការពិនិត្យរបស់តុលាការ ក្នុងបទចោទ «ការជ្រើសរើសដោយមិនស្របច្បាប់ សម្រាប់កេងប្រវ័ញ្ច បទឆបោកមានស្ថានទម្ងន់ទោស និងបទសម្អាតប្រាក់ដែលបានប្រព្រឹត្តសកម្មភាពខុសច្បាប់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៩។

តុលាការក្រុងភ្នំពេញបានចេញដីកាបង្គាប់ឲ្យសមត្ថកិច្ចឃុំខ្លួនលោក លី គួង នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីបានរកឃើញថាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ការអនុវត្តច្បាប់របស់អាជ្ញាធរខ្មែរលើម្ចាស់កាស៊ីណូ ដែលធ្លាប់មានងារជាអ្នកឧកញ៉ាត្រូវបានគេមើលឃើញថា អាចជាចំណាត់ការមួយ ដែលបង្ហាញមុខមេខ្លោងនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញជាបន្តបន្ទាប់ បន្ទាប់ពីមានការរិះគន់ថា ការបោសសម្អាតអំពើឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា ត្រូវបានធ្វើឡើងចំពោះតែក្រុមមនុស្សកំប៉ិកកំប៉ុក។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ នៅ​ប្រទេស​ចិន​ ដើម្បី​បើកទំព័រ​ទំនាក់ទំនងមេត្រីភាព​ជាថ្មី បន្ទាប់​ពីមើលមុខ​គ្នា​មិនចំ ​អស់​ពេល​ដ៏យូរ​។ ក្នុង​ជំនួប​នៅ​រដ្ឋធានីប៉េកាំង នាថ្ងៃសុក្រទី​១៦មករា​​​ ​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ទាំង​២​ បាន​សន្យាពួត​ដៃ​ពង្រឹងភាពជា​​ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ​ក្នុង​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម​។​ គួរ​រម្លឹក​​ថា រដ្ឋអំណាច​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​​និង​រដ្ឋាភិបាលទី​ក្រុង​អូតាវ៉ា បាន​ឈ្លោះទាស់​ទែង​គ្នា​ អស់​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ ហើយ​​​​នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា មិន​បាន​ដាក់​ជើងជាន់ទឹកដីចិន​ រយៈពេល ៨ ឆ្នាំ មក​ហើយ។  ​

នៅថ្ងៃទី១៥ មករា ឆ្នាំ២០២៦ មានការចែកចាយរូបភាពវីដេអូនៅតាមបណ្តេញសង្គមដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពរើបន្លាលួសថៃពីសំណាក់ជនជាតិចិននៅតំបន់ថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់។ លោក ខូយ រីដា អភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៦ មករានេះថា ពិតជាមានហេតុការណ៍រើបន្លាលួសថៃពីសំណាក់ជនជាតិចិនមែន និងថានៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ មករានេះ ក្រុមយោធាថៃបានបិទផ្លូវ និងរាយបន្លាលួសនៅទីនោះឡើងវិញ។ បើតាមអភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់​ដដែលរូបនេះ គិតត្រឹមពេលនេះ អាជ្ញាធរខ្មែរមិនហ៊ានទៅក្បែរនោះទេ។ សូមស្តាប់ការបញ្ជាក់របស់អភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់លោក ខូយ រីដា៖

ចំនួន​ជន​អន្តោប្រវេសន៍​ ដែល​ឆ្លងចូលមកដោយខុសច្បាប់ ក្នុងទឹកដីសហភាពអឺរ៉ុប​​ បានធ្លាក់ចុះប្រមាណ​​២៦% ក្នុងឆ្នាំ​​២០២៥ បើប្រៀបធៀបទៅឆ្នាំ​២០២៤។ នេះបើផ្អែកតាម​តួលេខរបស់ទី​ភ្នាក់ងារ​គ្រប់គ្រងព្រំដែន​អឺរ៉ុប កាលពីថ្ងៃទី​១៥មករា​។ ការធ្លាក់ចុះ​គួរឲ្យកត់សំគាល់នេះ បានបង្ហាញ​ឲ្យឃើញ​អំពីប្រសិទ្ធភាព​​ នៃយន្តការបង្ការនិងទប់ស្កាត់​អន្តោប្រវេសន៍​​ខុសច្បាប់​ របស់សហភាពអឺរ៉ុប​។ តែយ៉ាងណា អង្គការសមាគម បានបន្តបរិហារអំពី​គោលនយោបាយ​រុញច្រានអន្តោប្រវេសន៍​​ ដ៏អមនុស្សធម៌។

នៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចេញអនុក្រឹត្យស្តីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្តុំ ដើម្បីធានាដល់សន្តិសុខ សុវត្ថិភាពសង្គម និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ ក្នុងអនុក្រឹត្យដដែលនោះក៏បានបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើម្ចាស់ទីតាំងស្នាក់នៅមូលផ្តុំលាក់បាំងជនបរទេសដោយខុសច្បាប់ ពួកគេត្រូវមានទោស ហើយរដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្តទាំងអស់ ត្រូវធ្វើរបាយការណ៍កត់ត្រាអ្នកស្នាក់នៅទាំងអស់ជូនអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។ អ្នកវិភាគសង្គមយល់ថា អនុក្រឹត្យនេះទំនងជារដ្ឋាភិបាលចង់បោសសម្អាតបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញ ដែលកំពុងបំបែកខ្លួនតូចៗ តាមរយៈការជួលទីតាំងផ្ទះល្វែង ឬបន្ទប់ជួលជាដើម។ ប៉ុន្តែ អ្នកវិភាគព្រួយបារម្ភទៅវិញថា ការរឹតបន្តឹងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្តុំ គ្មានប្រសិទ្ធភាព ប្រសិនបើអាជ្ញាធរពុករលួយ ហើយប្រែក្លាយជាការគំរាមកំហែងដល់សិទ្ធិរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋ។

ប្រឈមមុខ​នឹងការ​ទាមទារ​ចង់​បាន​កោះ ហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ ពីសំណាក់​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​លោក ដូណាល់ ត្រាំ, ប្រទេសអឺរ៉ុប ៤ ដែល​សុទ្ធតែ​ជារដ្ឋសមាជិកសម្ព័ន្ធយោធាអូតង់ បានសម្រេច​បញ្ជូនកងទ័ព​ ឲ្យ​ទៅកោះ ហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ ដើម្បី​បំពេញបេសកកម្ម«ឃ្លាំមើល» ផ្លូវសមុទ្រ។ តែ​ការ​បន្ថែម​វត្តមាន​យោធា​អូតង់នៅ ហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ បាន​ធ្វើឲ្យរុស្ស៊ី​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត ហើយរដ្ឋអំណាច​ម៉ូស្គូ​ ក៏​បាន​សម្តែង​ក្តីបារម្ភ​ជាខ្លាំង​។​​

ជាង​២សប្តាហ៍មកហើយ ដែលប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់​បានធ្វើបាតុកម្មនៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីទាម​ទារផ្តួលរំលំរបបផ្តាច់ការអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់​។ ផ្អែកតាម​តួលេខរបស់អង្គការ​ក្រៅរដ្ឋាភិបាល​​​ គិតត្រឹម​ថ្ងៃទី​១៥មករានេះ មានបាតុករ​អ៊ីរ៉ង់ប្រមាណជាង​៣៤០០នាក់ ដែលត្រូវបាន​កម្លាំងសមត្ថកិច្ច នៃរបប​ផ្តាច់ការ​​អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ បាញ់សម្លាប់​យ៉ាងសាហាវជាទី​បំផុត​។ សហគមន៍អន្តរជាតិ​កំពុងតាមដាន​ដោយ​ក្តីព្រួយបារម្ភ អំពី​ជោគវាសនា​របស់បាតុករអ៊ីរ៉ង់​ម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ែរហ្វន់ សុលតានី ដែលអាចប្រឈមនឹងការប្រហារជីវិត​  តែនៅទីបំផុត​​អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជាក់នៅថ្ងៃនេះថា នឹងគ្មានការប្រហារជីវិត​បាតុកររូបនេះ​ឡើយ

រយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងទៅនេះ គេសង្កេតឃើញមានការព្រួយបារម្ភពីមហាជនមួយចំនួន តាមរយៈបណ្តាញសង្គមនានា ចំពោះការសរសេរ ចារ ឬគូសវាសផ្សេងៗនៅលើជញ្ជាំង ឬសរសរប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ជុំវិញក្តីកង្វល់នេះ លោក ជុំ សុភមករា អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានប្រាប់វិទ្យុបារាំង RFI នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះថា មានជនបរទេសចម្រុះជាតិសាសន៍បានសរសេរ ឬចារជាអក្សរផ្សេងៗ នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលបានធ្វើឡើងតាំងពីទសវត្ស៦០ ឬ៧០មកម្លេះ។ តែចាប់តាំងពីប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានដាក់បញ្ជូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩២មក ការសរសេរ និងចារអក្សរផ្សេងៗមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ។ សូមស្តាប់លោក ជុំ សុភមករា រៀបចំដោយ ញឹម សុផល៖​

ថ្លែងនៅចំពោះមុខ​កងទ័ព​ជើងអាកាស​បារាំង លោកប្រធានាធិបតី អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ប្រកាសសន្យាបង្កើន​ចំនួនកងទ័ព​  និងគ្រឿង​សព្វាវុធ​ ដើម្បី​អាច​ឲ្យ​ បារាំង ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ដ៏ខ្លាំងក្លា នៅក្នុង​ស្ថានភាព​«​ពិភពលោកដ៏សាហាវឃោរឃៅ» ដូច​សព្វថ្ងៃ។​ លើស​ទីនេះទៀត ប្រមុខរដ្ឋបារាំង ក៏​ជំរុញអំពាវនាវ​​រោងចក្រ​ឧស្សាហកម្មយោធា ឲ្យ​ផលិត​គ្រឿង​សព្វាវុធ ក្នុង​ចំនួនច្រើននិង​កាន់តែ​ឆាប់ ដើម្បីឲ្យទាន់​សភាពការណ៍​។ ​

មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងវប្បធម៌បានឱ្យដឹងថា ក្រុមការងារជំនាញរបស់អង្គការយូណេស្កូនឹងធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជានាពេលដ៏ឆាប់ខាងមុខនេះ ដើម្បីវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជាបណ្តាលមកពីការវាយប្រហាររបស់យោធាថៃ។លោក ស៊ុ ម៉ាប់ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងវប្បធម៌បានគូសបញ្ជាក់ប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនៅរសៀលថ្ងៃទី១៤ខែមករានេះថា ក្រុមការងារកម្ពុជាបានត្រៀមខ្លួនសហការជាមួយក្រុមជំនាញការផ្នែកបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដើម្បីពិនិត្យ​ការ​ខូចខាត​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​របស់មនុស្សជាតិនិងថា កម្ពុជានឹងយកករណីការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារនេះទៅទាមទាររកដំណោះស្រាយ និងយុត្តិធម៌​ នៅគ្រប់យន្តការទាំងអស់។ 

រដ្ឋអាជ្ញា​នៃតុលាការ​កូរ៉េខាងត្បូង បាន​ប្រកាសទាមទារ​ទោសប្រហារជីវិត ទៅលើលោក​ យូន ស៊ុកយោល អតីតប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង​ នៅក្នុងសំណុំរឿងប្រើច្បាប់អាជ្ញាសិក​ដោយ​បំពានអំណាច កាលពីខែធ្នូឆ្នាំ​២០២៤។ រដ្ឋអាជ្ញាកូរ៉េខាងត្បូង បានអះអាងថា គ្មានស្ថានសម្រាលទោសឡើយ ហើយ​លោកយូន ស៊ុកយោលទៀតសោត ក៏មិនបានបង្ហាញ​នូវការ​ស្តាយ​ក្រោយ​ ចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួនដែរ​។

នៅប្រទេស​ថៃ មនុស្ស​យ៉ាងហោច​២៨នាក់ ស្លាប់​នៅក្នុង​គ្រោះថ្នាក់បាក់រលំដងស្ទូច​លើ​រថភ្លើងមួយខ្សែ នៅព្រឹកថ្ងៃ​ពុធទី ១៤​មករា។ ​ហេតុការណ៍នេះបាន​កើតឡើងនៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ណាខន រាតឆាស៊ីម៉ា ភាគខាងជើង​ទីក្រុង​បាងកក នៅ​ពេល​ដងស្ទូច​ក្នុង​ការដ្ឋាន​សាងសង់​ផ្លូវ​រថភ្លើងល្បឿនលឿនមួយកន្លែង រលំដួលទៅ​លើ​ទូរថភ្លើងដែលកំពុងបរធ្វើដំណើរ​ពីទីក្រុង​បាងកក​សំដៅ ខេត្ត​ឧប៊ុន រាតឆាថានី។ បើតាម​ប៉ូលិស​ថៃ មនុស្ស​ជាង​៦០នាក់រងរបួស ក្នុងនោះ ៧នាក់​របួសធ្ងន់។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ​ចាំផ្ទះ លោក​អនុធិន ឆានវីរៈគូន​បាន​បញ្ជាឲ្យ​ស៊ើបអង្កេត​បន្ទាន់ និងថា ត្រូវ​តែមាន​អ្នកណាម្នាក់ដែល​ត្រូវ​រងការពិន័យនៅក្នុង​គ្រោះថ្នាក់​លើកនេះ។ ឈាង បុប្ផា ជូនព័ត៌មាននេះ​

ក្នុងឆ្នាំ​២០២៥​ ចំនួន​ប្រជាជន​បារាំងសរុបទាំងអស់ មាន៦៩លាន​១សែននាក់។ តែផ្អែកតាមតួលេខស្ថិតិ ចំនួន​មនុស្ស​ដែលស្លាប់ មានច្រើ​នជាង​ទារក​កើតថ្មី​ ដែល​នេះគឺជាលើកទី​១ហើយ សម្រាប់ស្ថិតិ​អត្រាប្រជាជនបារាំង បើគិតចាប់ពីឆ្នាំ​១៩៤៤មក​។ ចាប់ពីពេលនេះទៅ បារាំងក៏មិនខុសពីប្រទេស​អឺរ៉ុបផ្សេងទៀត ដែល​មាន​ទារកកើតថ្មី សរុបតិចជាងមនុស្ស​ស្លាប់។ នេះសបញ្ជាក់ អំពីទំនោរ​ធ្លាក់ចុះនៃចំនួន​ប្រជាជន​នៅបារាំង និងនៅអឺរ៉ុបជាទូទៅ​។

នៅមួយរយៈចុងក្រោយនេះ កោះរបស់ប្រទេសដាណឺម៉ាក ​ហ្រ្កោអិនឡង់ដ៍បានក្លាយជា​ចំណុច​ប្រទាញប្រទង់ ដើមចមនៃភាពតានតឹងគ្នាខ្លាំង រវាងអាមេរិក និង​ដាណឺម៉ាក។ តានតឹងនឹងគ្នា ចាប់តាំងពី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បានគំរាមប្រើគ្រប់​មធ្យោបាយ​ដើម្បីដណ្តើម​យក​កោះពីដាណឺម៉ាក​មកធ្វើ​ជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាមេរិក នោះបើទោះបីជាត្រូវ​ប្រើ​កម្លាំងយោធា។ តើកោះ​ហ្រ្កោអិនឡង់ដ៍​ដែនដីស្វយ័តរបស់​ដាណឺម៉ាក ដែលធំជាង​បារាំង​៤ដង និង​គ្របដណ្តប់ដោយ​ទឹកកកដល់ទៅ​៨១% មាន​អ្វីល្អ បានជាគ្រប់គ្នាចង់បានយកមកគ្រប់គ្រងខ្លាំងម្ល៉េះ?

បន្ទាប់ពីតវ៉ាជាច្រើនថ្ងៃនៅតាមបណ្តាខេត្ត កសិករបារាំង​បាន​ដឹកនាំយក​ត្រាក់ទ័រជាច្រើន​គ្រឿងដាក់ត្រៀបត្រា​នៅមុខ​រដ្ឋសភា តាម​បណ្តោយមហាវិថី ទីតាំង​ទេសចរណ៍​ក្នុងទីក្រុង​ប៉ារីសកាលពីថ្ងៃអង្គារទី​១៣​មករា។ ជាថ្មីម្តងទៀត កសិករ​មកពីគ្រប់ទិស​នៃប្រទេស​បារាំង​​រួមគ្នា​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​កិច្ច​ព្រមព្រៀងដោះដូរពាណិជ្ជកម្ម​​សេរី ដែល​សហភាពអឺរ៉ុបគ្រោង​ចុះហត្ថលេខាជាមួយ​ក្រុមប្រទេស​ក្នុង​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ចប៉ែកខាងត្បូង​អាមេរិកឡាទីន ហៅកាត់ថា មែរកូសួរ (Mercosur)។

ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម បង្ក​ជាផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរណាស់ ទៅលើសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ក្មេងជំទង់ ជាពិសេសគឺក្មេងស្រីតែម្តង​។ នេះគឺជាការសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកជំនាញបារាំង​ នៅក្នុងរបាយការណ៍ថ្មីមួយ ធ្វើឡើងដោយទីភ្នាក់ងារ​ជាតិ​ដើម្បី​​សន្តិសុខ​សុខាភិបាល​បារាំង។ គួរកត់សំគាល់ថា មាន​ប្រទេសកាន់តែច្រើន ដែល​បាន​ចេញវិធានការ​ហាមឃាត់ មិនឲ្យ​ក្មេងជំទង់ប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ជាក់ស្តែងអូស្ត្រាលី ដែលហាមក្មេងអាយុក្រោម​១៦ឆ្នាំ។ បារាំងវិញ មានគម្រោង​ហាមក្មេងអាយុ​ក្រោម​១៥ឆ្នាំ មិន​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាដាច់ខាត​។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុបានសម្រេចព្យួរការបង់ប្រាក់រំដោះពន្ធលើប្រាក់ចំណូលរបស់សហគ្រាសឧស្សាហកម្មផ្នែកវាយនភណ្ឌកាត់ដេរចំនួន ៣ឆ្នាំបន្ថែមទៀត។ លិខិតដែលបានផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ នេះបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចដូចនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងចង់ឲ្យមាននិរន្តរភាព ជំរុញការនាំចេញ និងបង្កើតការងារដល់កម្មករ និងការយកចិត្តទុកដាក់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលទទួលបានប្រយោជន៍ពីវិស័យនេះ។ លោក កាំង ម៉ូនីកា អគ្គលេខាធិការរងនៃសមាគមវាយនភណ្ឌ សម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជា (TAFTAC) យល់ឃើញថា ការសម្រេចបន្តអនុគ្រោះរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការព្យួរទុកការបង់ប្រាក់រំដោះពន្ធលើប្រាក់ចំណូល គឺជាការជួយសម្រួលដល់ការលំហូរសាច់ប្រាក់របស់រោងចក្រកាត់ដេរ។

នៅថ្ងៃទី១៣ មករានេះ ឧបការីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណ:ចិន លោក លីវ ចុងអ៊ី (LIU Zhongyi) ស្ងើចសរសើរកម្ពុជាដែលបានសហការជាមួយចិនក្នុងការទប់ស្កាត់ បង្រ្កាប និងអនុវត្តនីតិវិធីបណ្តេញជនបរទេសដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញនៅកម្ពុជា។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ឧបការីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណ:ចិនក៏បានបញ្ជាក់ជំហរសារជាថ្មីអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជាដើម្បីបន្តបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា។

លោក​ប្រធានាធិបតី​កូរ៉េខាងត្បូង លី ចែម្ញុង​ បានធ្វើដំណើរទៅទស្សនកិច្ច​នៅជប៉ុន​​ ជាលើកទី​១។ ក្នុង​ឱកាសជួបពិភាក្សាជាមួយ​លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន សាណាអេ តាកៃឈី ប្រមុខដឹកនាំទាំងពីរ បានប្រកាសពីគោលបំណង ពង្រឹងសហប្រតិបត្តិការ​និង​សម្ព័ន្ធភាព​ រវាងជប៉ុន​និង​កូរ៉េខាងត្បូង ឲ្យ​បានកាន់តែរឹងមាំ​។ ដោយ​មិន​បញ្ជាក់​ឲ្យចំៗ តែ​សម្ព័ន្ធភាពនេះ គឺវាជាការឆ្លើយតបទៅនឹង​ការដាក់សម្ពាធ​កាន់តែខ្លាំង ពីសំណាក់​ចិន។

សហព័ន្ធសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាង ២០ស្ថាប័នបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនៅថ្ងៃទី១៣ មករាដោយបន្តទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយវិវាទរបស់កូដករណាហ្គាវើលដ៍ដែលអូសបន្លាយពេល ៤ឆ្នាំ។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែល សហព័ន្ធសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលក៏បានឲ្យស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលទម្លាក់ចោលបទចោទ សងជំងឺចិត្ត និងទទួលយកកូដករទាំងអស់ឲ្យចូលធ្វើការវិញ។ តែក្រសួងការងារតាមរយៈអ្នកនាំពាក្យ លោក ស៊ុន មេសា បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ក្រសួងគ្មានដែនសមត្ថកិច្ចដើម្បីដោះស្រាយរឿងនេះទៀតទេ ព្រោះក្រុមកូដករបានទាត់ចោលយន្តការដោះស្រាយច្រើន​លើក ច្រើនសារកន្លងមក។

​នៅអ៊ីរ៉ង់​ ការបង្រ្កាប​ដ៏ហិង្សារបស់​អាជ្ញាធរទៅលើក្រុមបាតុករ ជាច្រើនថ្ងៃមកនេះ ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ច្រើនជាង​៦០០នាក់ស្លាប់ និង​មនុស្ស​ជាង​១ពាន់នាក់​ត្រូវ​ចាប់ឃុំខ្លួន។ នេះបើតាម​ការវាយតម្លៃ​របស់​ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន​សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស​ដែលមានទីស្នាក់ការ​នៅទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន។ ធ្លាប់​គំរាម​វាយប្រហារ​ ប្រសិន​បើ​អ៊ីរ៉ង់​ហ៊ាន​តែ​បង្រ្កាប​សម្លាប់​បាតុករ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​លោកដូណាល់ ត្រាំ​កាលពីថ្ងៃចន្ទ​បានអះអាងថា អ៊ីរ៉ង់​ចង់​ចរចា​ជាមួយអាមេរិក។ លោកត្រាំ​នៅបាន​​ប្រកាស​​ដំឡើង​ពន្ធ​លើប្រទេស​ទាំងឡាយណាដែលធ្វើ​ជំនួញ​ជាមួយអ៊ីរ៉ង់។

ក្រសួងបរិស្ថានបានប្រកាសឲ្យដឹងថា បង្គោលកំណត់ព្រំតំបន់ការពារធម្មជាតិចំនួន ១ ០០០បង្គោល ត្រូវបានបោះក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ ការដាំបង្គោលក្នុងឆ្នាំ២០២៥នេះ ធ្វើឲ្យបង្គោលកំណត់ព្រំតំបន់ការពារធម្មជាតិ ដែលបានបោះរួចមកទល់ពេលនេះ មានចំនួន ៣ ៦០០បង្គោល ក្នុងគម្រោងសរុបជាង ១៥ ០០០បង្គោល។ តាមក្រសួងបរិស្ថាន ការបោះបង្គោលកំណត់ព្រំតំបន់ការពារធម្មជាតិនេះ គឺដើម្បីធានាការគ្រប់គ្រងតំបន់ការពារធម្មជាតិឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។