មហាសមុទ្រទឹកកកអាកទិក ស្ថិតនៅតំបន់ប៉ូលខាងជើង​ បានក្លាយជា​តំបន់យុទ្ធសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់ ដែល​ញ៉ាំងឲ្យមានការប្រជែងគ្នារវាងមហាអំណាច។ ជាក់ស្តែង វាគឺជាអ្វីដែល​លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាស ដើម្បី​ផ្តល់អំណះអំណាងថា​ហេតុអ្វី បានជាលោកត្រូវការ​គ្រប់គ្រ​ងកោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍​។ ជាការពិតមួយ ដែលថា​តំបន់អាកទិក បានក្លាយ​ជាផ្លូវ​ចរាចណ៍ទំនិញ​កាន់តែងាយ​ស្រួល ដោយសារតែផែនដីឡើងកំដៅ ហើយធ្វើ​ឲ្យ​​ទឹកកករលាយ។ ប្រមាណ​ជាង​១០ឆ្នាំមកហើយ ដែល​ចិននិងរុស្ស៊ី បានរួម​សហការគ្នា ទាំងក្នុង​ការដឹកជញ្ជូន​ទំនិញ​និង​វិស័យ​កងទ័ព នៅក្នុងតំបន់នេះ​។

​​មហាយក្សចិន បន្តជំរុញ​សន្ទុះល្បឿន​គម្រោង​ផែនការ​ផ្លូវសូត្រ​ថ្មី យ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ។ ពី​មួយ​ឆ្នាំទៅមួយ​ឆ្នាំ​ ​រដ្ឋអំណាច​ក្រុង​ប៉េកាំង ចាក់បញ្ចូល​ថវិកា​ច្រើ​នសន្ធឹកសន្ធាប់​ នៅក្នុង​គម្រោង​វិនិយោគផ្លូវសូត្រ​ថ្មី​នេះ ដើម្បី​ធានា​ដល់​មហិច្ឆតា រក្សាប្រភព​ធនធាន និងថាមពល ​ហើយ​បន្តរក្សាលំនឹងឥទ្ធិពលចិន នៅ​បណ្តាប្រទេស​ក្រីក្រ​កំពុង​អភិវឌ្ឍ។ 

នៅវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក​ក្រុងដាវ៉ូស ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​២២មករា លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​ប្រកាសបើក​ “ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព” ដែលជាការផ្តួចផ្តើមរបស់​លោកផ្ទាល់ ដើម្បី​ដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះនាៗ ​នៅ​​ទូទាំងពិភពលោក​​។ ក្រុមប្រឹក្សា​របស់​លោកដូណាល់ ត្រាំ​ នេះ នឹងមក​ប្រជែង​ដោយ​ផ្ទាល់ ជាមួយ​នឹង​អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលជាស្ថាប័ន​អន្តរជាតិកំពូល​ តាំងតែពី​ក្រោយ​ចប់សង្គ្រាម​លោក​លើកទី​២​​។ 

នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងវប្បធម៌បានប្រកាសតវ៉ាប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពនានារបស់ថៃនៅប្រាសាទតាក្របី រាប់ទាំងសកម្មភាពផ្ទាល់នៅប្រាង្គប្រាសាទ និងសកម្មភាពសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានានៅជិតប្រាសាទ។ ការតវ៉ារបស់កម្ពុជាធ្វើឡើងស្របពេលដែលថៃបាន និងកំពុងស្ថាបនាផ្លូវបេតុងឡើងទៅប្រាសាទតាក្របី នាប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ។

ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ទំនិញចិននាំចូលកម្ពុជា មានតម្លៃជាទឹកប្រាក់ជាង ១៨ពាន់លានដុល្លារ ពោលកើនជាង ៣៤% បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២៤។ ផ្ទុយទៅវិញ ទំនិញកម្ពុជានាំទៅចិនក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានធ្លាក់ចុះជាង ៣%បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២៤។ ទឹកប្រាក់ដែលកម្ពុជាទិញទំនិញចិនមានជាង ១៨ ពាន់លានដុល្លារ ឬស្មើនឹងជាង ៥០% នៃទឹកប្រាក់សរុបដែលកម្ពុជាទិញទំនិញពីប្រទេសផ្សេងៗ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា (GDCE)។ តើវិសមភាពនៃជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មរវាងចិន និងកម្ពុជាអាចជះផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាដែរ ឬទេ?

ជនបរទេសណា​ដែលបានធ្វើអំណោយជាសាច់ប្រាក់​១២ពាន់លានរៀល ឬប្រមាណ៣លានដុល្លារអាមេរិកឡើងទៅគឺអាចស្នើសុំសញ្ជាតិខ្មែរបាន។ ចំណែក​ជនបរទេស​ណា ដែលបាន​ចំណាយទុន​ផ្ទាល់​ខ្លួន​អនុវត្តគម្រោង​វិនិយោគនៅកម្ពុជាតម្លៃ៤ពាន់លានរៀល ឬប្រមាណ១លានដុល្លារអាមេរិក ក៏អាចស្នើសុំសញ្ជាតិខ្មែរបានដែរ។ នេះបើតាមអនុក្រឹត្យស្តីពីការអនុវត្តច្បាប់​ស្តីពីសញ្ជាតិ ចុះថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ​ឆ្នាំ​២០២៥ និងដែលទើបត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។

នៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី២២​មករានេះ ជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីជាច្រើនរយនាក់បន្តអង្គុយសំកុក និងដេកចាំនៅ​ក្បែរបរិវេណ​ស្ថានទូតឥណ្ឌូណេស៊ីប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញ។ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី ​ដែលសុំមិនប​ញ្ចេញអត្តសញ្ញាណ​បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ RFI ថា ​ពួកគេទៅ​ទីនោះ​ដើម្បីស្នើសុំ​​អន្តរាគមន៍ វិល​​ត្រលប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ​។ ជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីទាំងនោះ​​ ដែលអះអាងថា​ជា​​អ្នកធ្វើការក្នុងឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញនៅក្រុងបាវិត និង​ក្រុងព្រះសីហនុ កំពុងបារម្ភខ្លាំងណាស់ពី​​​សុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន នៅក្រោយពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាប់ប្រគល់មេក្លោងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ លោក ចេន ហ្ស៊ី ​ទៅឲ្យរដ្ឋាភិបាលចិន។ សូមទស្សនាសេចក្តីរាយការណ៍របស់ ជួប នរក្សា ពីខាងមុខស្ថានទូតឥណ្ឌូណេស៊ីប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញ៖

សេតវិមានអាមេរិក នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានផ្ញើលិខិតអញ្ជើញកម្ពុជាជាផ្លូវការឲ្យចូលរួមជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ «ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព» ដែលផ្តួចផ្តើមឡើងដោយលោក​ដូណាល់ ត្រាំ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យបានចាត់ទុកការអញ្ជើញរបស់អាមេរិកនេះថាជាការបង្ហាញពីការទទួលស្គាល់តួនាទី និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាសន្តិភាពក្នុងប្រទេស តំបន់ និងពិភពលោក។

រសៀលថ្ងៃពុធ​ទី​២១មករា​ លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​បានថ្លែងសុន្ទរកថា​រយៈពេលជាង​១​ម៉ោង​ នៅឯវេទិកា​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក ក្រុងដាវ៉ូស ប្រទេសស្វ៊ីស។ ក្រៅពីបានប្រកាសអួតពីសេដ្ឋកិច្ច​របស់អាមេរិក លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ប្រើសម្តី​​ប្រៀនប្រដៅ​អឺរ៉ុបថាកំពុងដើរផ្លូវខុស និង​បាននិយាយរិះគន់ សើច​​ចំអកឲ្យលោកម៉ាក្រុងថែមទៀត។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហាកោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍វិញ លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​អះអាងថា “អាមេរិក​ចង់បានទឹកកកមួយដុំនេះ” ដូច្នេះគ្មាននរណាអាចរារាំងបានជាដាច់ខាត​។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ គណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយគាំទ្រការអនុម័តរបស់រដ្ឋាភិបាលលើអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។ បក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំង២យល់ថា ការសម្រេចនេះនឹងហុចប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាក្នុងការការពារដែនទឹករបស់ខ្លួន ពិសេសក្នុងបរិបទដែលកម្ពុជា និងថៃកំពុងបន្តមានភាពតានតឹងតាមព្រំដែន។ តែបក្សទាំង ២ក៏បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តោតការយកចិត្តឱ្យបានខ្ពស់ ចំពោះការការពារបូរណភាពដែនទឹករបស់ខ្លួនដែរ។

តុលាការ​ជប៉ុន សម្រេច​ផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ អស់​១ជីវិត  ចំពោះ ​បុរស​ខ្មាន់កាំភ្លើងម្នាក់​ ដែ​ល​​បាញ់សម្លាប់ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន លោក ស្ហ៊ីនហ្សូ អាបេ កាលពី​ឆ្នាំ២០២២។ បន្ទាប់ពី​ស្តាប់​សាលក្រម​រួច​ ឃាតកររូបនេះ​ ​គ្មាន​សម្តែងភាព​​តក់ស្លុត មិន​យំ និង​ ​មិន​ស្រែក។​

សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទទួលស្លែងបានបំភ្លឺនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ថា គ្មានការលក់តម្លៃសំបុត្រចូលទស្សនាសារមន្ទីរខុសគោលការណ៍ឡើយ និងថា ការបង្ហោះសារនៅលើបណ្តាញសង្គមពីការលក់សំបុត្រចូលទស្សនាសារមន្ទីរតម្លៃ ២៥ ០០០រៀល ដោយបុគ្គលឈ្មោះ ហែម សោភ័ណ្ឌ ជារឿងមិនពិត។ ការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់សារមន្ទីរ។

វេទិកាសេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោកក្រុងដាវ៉ូស បានចាប់ផ្តើម​បើក​ទ្វារ​កាលពី​ថ្ងៃអង្គារ​ទី ២០​មករា។ លោកដូណាល់ ត្រាំ នឹងធ្វើដំណើរមកដល់ នៅថ្ងៃពុធនេះ។ សំណុំរឿង​កោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ កំពុង​តែក្តៅ​យ៉ាងគគុក​ នៅ​ក្នុ​ងវេទិកានេះ ហើយ​តាមការគ្រោងទុក លោកដូណាល់ ត្រាំ នឹងជួបប្រជុំជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុប ដើម្បីនិយាយអំពី​កោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ ដែលលោកអះអាងថា នឹងត្រូវតែបានមកក្នុងដៃរបស់អាមេរិក​ ទោះដោយ​វិធីណាក៏ដោយ​។ ជាងនេះទៀត លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសគំរាមដំឡើងពន្ធ ទៅលើ​ក្រុមប្រទេសអឺរ៉ុប ដែល​ហ៊ានប្រឆាំងនឹង​បំណងរបស់លោក​។

លោក Raphaël Seyfried គឺជាអ្នកធ្វើដំណើរផ្សេងព្រេងម្នាក់ឆ្លងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយរហូតមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ ២០១៥។ វិចិត្រករដែលធ្លាប់មានប្រវត្តិជាស្ថាបត្យករមកពីប្រទេសបារាំងរូបនេះបានជាប់ចិត្តរស់នៅ និងបង្កើតស្នាដៃគំនូរសិល្បៈប្រភេទថ្មីនៅប្រទេសកម្ពុជា។ គំនូរសិល្បៈដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង និងបានលើកកម្ពស់ដល់វិស័យទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជាកាលពីជាង១០ឆ្នាំមុន គឺគំនូរលើផែនទីប្រទេសកម្ពុជា និងសៀវភៅកំណត់ហេតុអំពីការធ្វើដំណើររបស់លោកដែលមានឈ្មោះថា «Travel Roll»។ គំនូរលើផែនទីកម្ពុជារបស់វិចិត្រករបារាំងរូបនេះត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ និងប្រកាសដាក់លក់ជាថ្មីក្នុងគោលបំណងរៃអង្គាសថវិកាជួយដល់ជនភៀសសឹកកម្ពុជាដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់ពីជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។

មន្រ្តីនគរបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យលោក គៀត ស៊ីម៉ាក ត្រូវបានភាគីថៃបញ្ជូនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ នៅថ្ងៃទី២០ មករា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក គៀត ស៊ីម៉ាក ធ្លាប់ត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាបញ្ជាក់ថា បានពលីជីវិតក្នុងសមរភូមិ នៅគ្រាផ្ទុះសង្គ្រាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ លើកទី២ កាលពីធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យរង លោក ទូច សុឃៈ ប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី២១ មករានេះថា វាជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អង្គភាពនៅពេលដែលកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនបាត់ខ្លួន និងរកពុំឃើញនៅក្នុងសមរភូមិ។ តាមលោក ទូច សុឃៈ ការវិលត្រឡប់មកវិញរបស់មន្រ្តីនគរបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យរូបនេះ ជាការបង្ហាញឲ្យឃើញពីវីរៈភាពអង់អាច ក្នុងការពារបូរណភាពទឹកដីប្រឆាំងនឹងសត្រូវឈ្លានពាន។ គួរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នលោក គៀត ស៊ីម៉ាក កំពុងសម្រាកព្យាបាល និងតាមដានសុខភាពនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាព-កម្ពុជាជប៉ុន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ៕ សូមស្តាប់ការបញ្ជាក់របស់លោក ទូច សុឃៈ ដែលជាការរៀបចំដោយ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៖

អាជ្ញាធរវៀតណាមបានទទួលពលរដ្ឋខ្លួន​ជាង ១៦០នាក់​​​ដែលកម្ពុជាបណ្តេញចេញ ពីបទឆ្លងដែន និង​លួច​ធ្វើ​ការ​ខុសច្បាប់ ​ក្នុងថ្ងៃទី២០មករាម្សិលមិញនេះ តាមប៉ុស្តិ៍នគរបាលច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិបន្ទាយចក្រី​​។ តាម​កាសែត​វៀតណាម​ Vietnam Plus​ ​​​អាជ្ញា​ធរ​​​វៀត​ណាមអះអាងពីការ​​ដាក់​ពិន័យ​រដ្ឋ​បាលទៅ​លើ​អ្នកទាំង​នោះ​។ ​

នៅឆ្នាំ២០២៥ មានភ្ញៀវទេសចរចំនួនប្រមាណ ១៥០០លាននាក់ បានធ្វើដំណើរកំសាន្តចេញក្រៅប្រទេស។ នៅអឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វិ្រក ចំនួនភ្ញៀវទេសចរកើនឡើងខ្លាំងយ៉ាងគំហុក។ ចំណែក នៅប៉ែកទ្វីបអាមេរិកវិញ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរកើនឡើងតិចតួចបំផុត ដោយសារតែយុទ្ធនាការបោសសម្អាតគ្រឿងញៀន និងនយោបាយរឹតត្បិតទិដ្ឋាការរបស់រដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ។

​នៅ​ទីក្រុងហ្សេរូសាឡឹមខាងកើត កងក​ម្លាំងអ៊ីស្រាអែល បានប្រើគ្រឿងចក្រ​​កម្ទេចអគារ របស់​ ទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន (UNRWA)។ នាយកប្រតិបត្តិការ​របស់អង្គការ UNRWA បានប្រតិកម្ម​​ថ្កោលទោសថា អ៊ីស្រាអែល​​​ជាន់ឈ្លី​ច្បាប់អន្តរជាតិ​ ដោយ​វាយប្រហារជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទៅលើ​ស្ថាប័ន​អង្គការសហប្រជាជាតិ។​

នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន មាន​ផ្ទុះភេរវកម្មអត្តឃាត ក្នុងកណ្តាលរដ្ឋធានី និង​សម្លាប់មនុស្ស ៧ នាក់។ ក្នុងនោះ មាន​ជនជាតិចិន ម្នាក់ស្លាប់ ហើយជនជាតិចិន ៥ នាក់ផ្សេងទៀត រងរបួស។  ​ រដ្ឋាភិបាលចិន បានសម្តែងក្តីបារម្ភខ្លាំង និងប្រាប់ឲ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន យកចិត្តទុកដាក់រក្សាសន្តិសុខពលរដ្ឋចិន។ ​

ក្រោយអាជ្ញាធរខ្មែរចាប់បញ្ជូនអតីតមហាសេដ្ឋីខ្មែរដើមកំណើតចិន ចេន ហ្ស៊ី ទៅឲ្យចិនមក មានជនបរទេសរាប់រយនាក់ដែលសង្ស័យពាក់ព័ន្ធក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មមួយនេះបានសម្រុកចេញពីកន្លែងស្នាក់នៅដើម្បីស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍នៅតាមតំណាងស្ថានទូតរបស់ពួកគេ។ តែតំណាងស្ថានទូត និងអាជ្ញាធរ​ខ្មែរមិនទាន់បានបញ្ជាក់ថា តើជនបរទេសទាំងនោះមានចំណែកកម្រិតណានៅក្នុងឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកនយោបាយ និងអ្នកវិភាគអះអាងពីការបន្តឃ្លាំមើលស្ថានភាពនេះ និងយល់ថា វាល្មមដល់ពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់វិធានការជាក់លាក់ដើម្បីជីក គាស់រំលើងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញឲ្យដល់ឫសគល់។ តើកម្ពុជាគួរប្រើវិធានការអ្វីខ្លះដើម្បីជីកផ្តាច់ឫសគល់បណ្តាញ​ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ?

មានផ្ទះសម្បែងជាច្រើនខ្នងនៅក្នុងភូមិជោគជ័យ និងតំបន់បឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យត្រូវបានកងទ័ព​ថៃឈូសឆាយ និងបំផ្លិចបំផ្លាញ ក្រោយពេលមានបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ​២០២៦នេះ ដោយយោងតាមរូបភាពវីដេអូផ្កាយរណបពីទីភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប។ លីកាដូចាត់ទុកការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះប្រជាជនបែបនេះថាជាសកម្មភាពរំលោភលើអនុសញ្ញាទីក្រុង​ហ្សឺណែវ និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ ចង់បង្កើត«ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព» ដើម្បីដោះស្រាយសង្រ្គាមផ្សេងៗ ក្នុងពិភពលោក ដោយអញ្ជើញប្រទេសមហាអំណាចឲ្យចូលរួម ដូចជា ចិន រុស្សី បារាំង ឥណ្ឌា និង អាល្លឺម៉ង់ ជាដើម។ ក្រុមប្រឹក្សានេះមានទ្រង់ទ្រាយដូចអង្គការសហប្រជាជាតិ។ យោងតាម«ធម្មនុញ្ញ»របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព លោកត្រាំត្រូវធ្វើជាប្រធាន ហើយសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ត្រូវបង់ប្រាក់វិភាគទាន ១ពាន់លានដុល្លារ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត សម្រេចដកហូតតំណែង លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក សុខ លីហួត ដែលមានតួនាទីជាអគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ឲ្យមកនៅជាមន្រ្តីនគរបាលធម្មតាវិញ។ នេះបើយោងតាមអនុក្រឹត្យស្តីពីការអនុវត្តទណ្ឌកម្មខាងវិន័យចំពោះមន្ត្រីនគរបាលជាតិ ចុះថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃបានបញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី១៩មករាម្សិលមិញថា សេចក្តីសម្រេចនេះធ្វើឡើងក្រោយរកឃើញថា មន្ត្រីផ្កាយបីរូបនេះបានយកតួនាទីទៅប្រព្រឹត្តិទង្វើខុសវិន័យរបស់កងកម្លាំងនគរបាលជាតិ។ តែលោក ទូច សុឃៈ មិនបានបញ្ជាក់ថាការប្រព្រឹត្តខុសវិន័យនោះជាអ្វីទេ។  ​

ចិនយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ចំពោះសុវតិ្ថភាពរបស់ពលរដ្ឋខ្លួនដែលកំពុងរស់នៅក្រៅប្រទេស។ នេះបើតាមលោក គ័រ ជែរឃុន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិននៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ ការបញ្ជាក់របស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស​ចិនដូចនេះធ្វើឡើង ក្រោយអាជ្ញាធរកម្ពុជាកំពុងបង្កើនប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំលើឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេស។ បើតាមអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនដដែលរូបនេះ ស្ថានទូតចិនប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញកំពុងសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអាជ្ញាធរកម្ពុជាដើម្បីដោះស្រាយ និងបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបទល្មើសឆបោកតាមអ៊ីនធ័រនែត និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន។

យ៉ាងហោចណាស់មានមន្ត្រីនគរបាលចាប់ពីថ្នាក់អនុសេនីយ៍ រហូតដល់ថ្នាក់ឧត្តមសេនីយ៍ចំនួន ៧នាក់ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលដកហូតមុខតំណែង និងបន្ថយឋានន្តរស័ក្តិ នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ ការដកហូតតំណែងរបស់មន្ត្រីនគរបាលទាំងនេះ ក្រោយក្រសួងមហាផ្ទៃរកឃើញថា មន្ត្រីនគរបាលចំនួន ៦នាក់ បានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំមនុស្សឆ្លងដែនខុសច្បាប់ចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយឡែក មន្ត្រីនគរបាលជាន់ខ្ពស់ ១រូបទៀត មានកំហុសលើ្មសនឹងវិន័យកងកម្លាំង ដែលផ្តើមចេញពីបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងគ្រួសារ។

ក្នុងរយៈពេល ១៨ថ្ងៃដើមឆ្នាំ២០២៦នេះ មានជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីដែលត្រូវបានក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញដោះលែងចំនួនជាង ៤០០នាក់បាននាំគ្នាសម្រុកទៅស្ថានទូតឥណ្ឌូណេស៊ីនៅទីក្រុងភ្នំពេញដើម្បីស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍វិលទៅប្រទេសកំណើតវិញ។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់លោក សានតូ ដាមូស៊ូម៉ាតូ (Santo Darmosumarto) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូណេស៊ីប្រចាំកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១៩ មករា។ បើតាមលោក សានតូ ដាមូស៊ូម៉ាតូ ពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីទាំងនោះមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា។

បើទោះបីជាមានអរិភាព មិនចូលចិត្តរបបដឹកនាំអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់បច្ចុប្បន្នក្តី បណ្តាប្រទេសនៅឧបទ្វីបអារ៉ាប់ និងប្រទេសជិតខាងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដូចជាតួកគី ឬប៉ាគីស្ថានជាដើមមិនប្រាថ្នាចង់ឃើញប្រធានាធិបតីអាមេរិកបញ្ជាទ័ពឲ្យ​វាយប្រហារ ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ ចាប់តាំងពីលឺលោកត្រាំគំរាមវាយប្រហារយោធាទៅលើបបផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់បង្រ្កាប ដែលកំពុងរងការចោទប្រកាន់ថាបានបង្រ្កាបសម្លាប់បង្ហូរឈាមបាតុករអ៊ីរ៉ង់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងកាតាជាដើមបានព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលអាមេរិករបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ កុំឲ្យវាយប្រហារទៅលើអ៊ីរ៉ង់។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នេះ?

គម្លាតកាន់តែឆ្ងាយ រវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រ នៅលើពិភពលោក។ នៅឆ្នាំ២០២៥ ទ្រព្យសម្បតិ្តរបស់មហាសេដ្ឋីប្រាក់ពាន់លានដុល្លារ បានកើនឡើងលឿនជាងឆ្នាំមុនៗ រហូតដល់ទៅ៣ដង។ នេះបើយោងរបាយការណ៍របស់អង្គការ Oxfam ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃច័ន្ទ ទី១៩ មករា ចំថ្ងៃបើកវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក នៅទីក្រុងដាវ៉ូស ប្រទេសស្វ៊ីស។ ការបង្ហាញរបាយការណ៍នៅពេលនេះ គឺចង់បកអាក្រាតទ្រព្បសម្បតិ្តរបស់មហាសេដ្ឋីពិភពលោក ជាពិសេសនយោបាយរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។

បន្ទាប់ពីមានការចាប់ខ្លួនមេខ្លោងធំក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ចេន ហ្ស៊ី និងការរត់ចេញរបស់ជនបរទេសជាច្រើនពីប្រទេសកម្ពុជា ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនដែលទទួលបានចំណូលពីការងារអនឡាញមួយនេះបានត្អូញត្អែរពីការបាត់បង់ប្រភពចំណូលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព ពិសេសការសងបំណុលធនាគារ។ យុវជនខ្មែរមួយចំនួនបានបញ្ឈប់ការសិក្សានៅពាក់កណ្តាលទី និងចូលធ្វើការងារអនឡាញដោយទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់។ អ្នកតាមដានសង្គមកម្ពុជាមើលឃើញថា ទោះជាការងារអនឡាញមួយនេះទទួលចំណូលច្រើន តែអ្នកទាំងនោះកំពុងរួមចំណែកប្រព្រឹត្តបទល្មើសឆបោកអនឡាញពីអ្នកដទៃទៀត។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរដោះស្រាយយ៉ាងណាចំពោះពលរដ្ឋខ្មែរដែលធ្លាប់ធ្វើការក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ? 

អេស៉្បាញ ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១៨ មករា វេលាម៉ោងប្រមាណ ៧ និង ៤៥ នាទីយប់ ម៉ោងនៅក្នុងស្រុក រថភ្លើងល្បឿនលឿន ២ គ្រឿង បានបុកគ្នាយ៉ាងពេញទំហឹង ដែលបណ្តាលឲ្យអ្នកដំណើរយ៉ាងតិច ៣៩ នាក់ បានស្លាប់ និង ជាង ១៥០ នាក់ផ្សេងទៀត រងរបួស ។ ឧបទ្ទវហេតុ ដ៏គួរឲ្យតក់ស្លុតនេះ បានកើតឡើងនៅក្នុងខេត្ត Andalousie ប៉ែកខាងត្បូងប្រទេសអេស៉្បាញ ក្នុងចម្ងាយប្រមាណជាង ៣៦០ គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានី Madrid ។ ផ្អែកតាមប្រភពព័ត៌មានក្នុងស្រុក រថភ្លើងទី ១ បានធ្លាក់ចេញពីផ្លូវដែក ហើយស្ទុះទៅបុក រថភ្លើងទី ២ ដែលរត់ក្នុងទិសបញ្ច្រាសគ្នា ក្នុងល្បឿន ២០០ គីឡូម៉ែត្រ ក្នុង ១ ម៉ោង ។ សរុបទាំងអស់ មានមនុស្សជាង ៤០០ នាក់ ដែលធ្វើដំណើរ នៅលើរថភ្លើងទាំង ២ ខ្សែ ។ យោងតាមសម្តី របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងដឹកជញ្ជូនអេស្ប៉ាញ លោក Oscar Puente គិតមកទល់ពេលនេះ គេពុំទាន់ដឹងច្បាស់អំពីដើមហេតុ ដែលបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ខាងលើនេះ នៅឡើយទេ ។ គួររំឭកថា កាលពីឆ្នាំ ២០១៣ អេស្បាញ ក៏ធ្លាប់បានរងគ្រោះ ដោយឧបទ្ទវហេតុ រថភ្លើង ២ បុកគ្នា ដែលបណ្តាលឲ្យមនុស្សជិត ៨០ នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត ៕  

មិនបាន​ទទួល​ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពដូចក្តីបំណង ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ​បានផ្ញើសំបុត្រ​ឌឺដងទៅឲ្យ​នាយករដ្ឋមន្រ្តីន័រវែស​ ដែលនៅក្នុងនោះ លោក​និយាយ​ថា លោក​លែង​មាន​អារម្មណ៍ផ្តោតគិត​តែ​ទៅលើ​រឿង​សន្តិភាពទៀតហើយ។ លោកត្រាំ​និយាយប្រាប់​មេដឹកនាំ​ន័រវែស​នៅក្នុង​សារផ្សាយ​ក្នុងបណ្តាញសង្គម​នៅថ្ងៃនេះ បន្ទាប់ពី អឺរ៉ុបប្រកាស​ត្រៀម​វិធានការប្រឆាំងតប​នឹង​គម្រោង​ដំឡើង​ពន្ធ​គយ​របស់​លោក កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ។ នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ប្រទេស​អឺរ៉ុបទាំង​៨ដែលជាផ្ទាំងស៊ីប​របស់​លោកត្រាំបាន​អះអាងថា ពួកគេ​នឹង​រួមកៀកស្មាគ្នាជាធ្លុងមួយ មិនចុះញ៉ម​ និងថា ​ពាក្យ​គំរាមរបស់​លោកត្រាំ​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​សណ្តាប់ធ្នាប់​ពិភពលោក និង​អនាគត​បក្ស​សម្ព័ន្ធអូតង់។ ឈាង បុប្ផា រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះ

នៅទីក្រុងហាណូយ នាថ្ងៃចន្ទ ទី១៩ មករា គណបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមបើកមហាសន្និបាត ដែលមានរយៈពេល៧ថ្ងៃ ដើម្បីរើសមេដឹកនាំថ្មី សម្រាប់៥ឆ្នាំខាងមុខ។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេសនេះ អគ្គលេខាធិការបក្ស លោក តូ ឡឹម ត្រូវបង្ហាញពីទស្សនៈវិស័យដឹកនាំ ដើម្បីឲ្យវៀតណាមអាចរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ នេះក៏ជាឱកាសដែលលោក តូ ឡឹម ពង្រឹងអំណាចបន្ថែមដែរ និងសង្ឃឹមជាប់ឆ្នោត បន្តដឹកនាំប្រទេស មួយអាណ្ណតិទៀត។