រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន បានអំពាវនាវជាថ្មីម្តងទៀតឲ្យភាគីថៃគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ឲ្យបានពេញលេញដោយដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីទឹកដីកម្ពុជា។ ការអំពាវនាវរបស់ប្រមុខការទូតកម្ពុជាដូចនេះ ធ្វើឡើងអំឡុងពេលដែលលោកថ្លែងបទអន្តរាគមន៍មួយនៅឯក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមប្រមុខការទូតកម្ពុជា មានតែការគោពច្បាប់អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ ទើបកម្ពុជានិងថៃអាចរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្តិភាព។

ផ្ទៃដីកម្ពុជាសរុបទំហំ ៧៦០ហិកតា ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រចំនួន ៣នៃខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កំពុងត្រូវបានកងទ័ពថៃឈរជើងកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ និងបានបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ក្រោយបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក អ៊ុំ​ រាត្រី អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យទៅកាន់មន្ត្រីទូតបរទេស និងអង្គការអន្តរជាតិនានា អំឡុងពេលដែលពួកគេ ចុះពិនិត្យទីតាំងភូមិបឹងត្រកួន ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

សហភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ៦០ស្ថាប័ន ដែលមាននិន្នាការគាំទ្ររដ្ឋាភិបាល បានដាក់ញត្តិទៅលោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីស្នើឲ្យចាត់វិធានការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីមេដឹកនាំនយោបាយប្រឆាំងនៅក្រៅប្រទេសលោក សម រង្ស៊ី ក្រោមហេតុផល ការបង្កើត «រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា»។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា លោក គឹម សុខ បានចាត់ទុកសកម្មភាពនេះ ថាជាសេណារីយ៉ូនយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច និងថា សកម្មភាពរបស់ក្រុមលោកគឺស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។ 

ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា នៅល្ងាចថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានបដិសេធការចោទប្រកាន់របស់ភាគីថៃដែលថា កងទ័ពកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់អាវុធ បាញ់គ្រាប់បែកខ្នាត ៤០មីលីម៉ែត្រ ចូលទៅតំបន់ក្បែរចំណុចល្បាតរបស់ថៃ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ យ៉ាងណាមិញ បើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង AFP នៅថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈនេះ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពភូមិន្ទថៃនិយាយថា កងទ័ពថៃបានប្រើអាវុធប្រភេទM79 ដើម្បីឆ្លើយតបមកនឹងករណីផ្ទុះគ្រាប់ពីភាគីកម្ពុជា។ យើងស្តាប់ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៖

លោក Loïc Nervi គឺជាអ្នកធ្វើនំប៉័ងជនជាតិបារាំងម្នាក់ ដែលបានស្ម័គ្រចិត្តធ្វើដំណើរទៅដល់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដើម្បីដុតនំប៉័ងបរិច្ចាគជូន ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន ដោយឥតគិតថ្លៃ ។ មានរហស្សនាមថា « អ្នកដុតនំប៉័ង គ្មានព្រំដែន » បុរសចិត្តទូលាយរូបនេះ សុខចិត្តចាកចោលប្រពន្ធកូនមួយរយៈ និង ពុះពារគ្រប់ឧបសគ្គ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ចំណីអាហារ ជួយស្រោចស្រង់ជីវិតប្រជាជនអ៊ុយក្រែនច្រើនពាន់នាក់ នៅក្នុងទីក្រុង កៀវ ។

ថ្ងៃទី​២៤កុម្ភៈ សង្គ្រាម​ឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី​មកលើអ៊ុយក្រែន បាន​គ្រប់​៤ឆ្នាំ​ហើយ​។ ជាសង្គ្រាម​ដែលបានធ្វើ​ឲ្យ​ប្រែប្រួល​ទាំងស្រុង ដល់​កត្តាសន្តិសុខ និង​នយោបាយ​ការបរទេស​​​អឺរ៉ុប ក៏ដូចជា​ក្នុងពិភពលោក​ទាំងមូល​។ ខុសពី​ការមាក់ងាយ​របស់​លោកពូទីន ដែល​ថារុស្ស៊ីនឹង​​វាយផ្តួលរំលំ​អ៊ុយក្រែន​ក្នុងរយៈពេល​តែ​៣ថ្ងៃ​ តែ​៤ឆ្នាំមកនេះ ​អ៊ុយក្រែន​បាន​តស៊ូ​យ៉ាងអង់អាចក្លាហាន ដើម្បីការពារទឹកដី​និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន​។​ តែទន្ទឹមនឹងនេះ នៅក្នុង​សង្គ្រាម​៤ឆ្នាំមកនេះ ប្រជាជន​អ៊ុយក្រែន​បានរស់រងទុក្ខវេទនា​ ស្លាប់ និងរបួសច្រើនម៉ឺននាក់​។

ចិន​សម្រេច​​ដាក់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់ៗ​លើស្ថាប័ន និងក្រុមហ៊ុនជប៉ុន ចំនួន​៤០ ​ដែលចិន​ចោទថា បាន​​ចូលរួម​ជួយសហការដើម្បីពង្រឹង​អំណាច​យោធា​របស់​រដ្ឋាភិបាលក្រុងតូក្យូ។ ចំណាត់ការ​របស់​​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចិន​​កាលពីថ្ងៃអង្គារ​ទី ២៤កុម្ភៈ ធ្វើឡើង នៅប៉ុន្មានសប្តាហ៍ក្រោយ រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​ទើប​ប្រកាស​ហាមមិន​ឲ្យ​ប្រជាជន​ចិន​ធ្វើ​ដំណើរកំសាន្ត​ទៅ​លេង​ប្រទេស​ជប៉ុន។ ចិន​ដាក់សម្ពាធ​លើ​ជប៉ុន ក៏ព្រោះតែ​លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្រ្តី សាណាអេ តាកាអ៊ីឈិ ប្រកាស​លូកដៃអន្តរាគមន៍ក្នុងករណីមានការវាយប្រហារទៅលើ​កោះតៃវ៉ាន់ ដែលចិនចាត់ទុកជាដែនដី​មួយ​របស់ចិន។

ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសបារាំង រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃលោក ស៊ីហាស័ក្ត ភួងកេតកែវ បានជួបជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសបារាំង លោក ហ្សង់ ណូអែលបារ៉ូ(Jean-Noël Barrot) និងបានថ្លែងកោតសរសើរជំហរមិនលម្អៀងរបស់រដ្ឋាភិបាលបារាំងក្នុងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ។ អ្នកវិភាគនយោបាយវាយតម្លៃថា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ កំពុងប្រើយុទ្ធសាស្ត្រការទូតយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដើម្បីពង្រឹងឥទ្ធិពលរបស់ថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាតំបន់ ដ៏រសើបដូចជា ជម្លោះព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា។

កម្ពុជាតាមរយៈរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន កាលពីថ្ងៃចន្ទទី២៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជូនកំណត់ទូតជាថ្មីម្តងទៀតទៅគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក(JBC) ភាគីថៃ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចេញផ្សាយថ្ងៃអង្គារ ទី២៤កុម្ភៈ បានលើកឡើងថា នៅក្នុងកំណត់ទូត កម្ពុជាស្នើឲ្យរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការ JBC កម្ពុជា-ថៃ នៅអំឡុងសប្តាហ៍ទីពីរ នៃខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ 

នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន បានចេញមុខអន្តរាគមន៍ចំពោះប្រតិកម្មរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរឥស្លាមជុំវិញកម្មវិធីបុកល័ក្ត ក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍មួយ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ ក្នុងសំណេរដែលត្រូវបានបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុក លោក ហ៊ុន សែនបានបញ្ជាក់ថា លោកមិនចង់ឃើញឡើយជម្លោះរវាងពលរដ្ឋខ្មែរ និងខ្មែរឥស្លាមទាក់ទិននឹងពិធីមួយនេះ។ តែអ្នកសំដែងក៏ត្រូវ​តែពិនិត្យលើការប្រើប្រាស់ពាក្យសំដី ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ព្រះក្នុងសាសនាឥស្លាម។

នៅក្រោមសម្ពាធនៃការកើនឡើងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មានជនបរទេសជាង ​២១ម៉ឺននាក់ ដែលត្រូវបានសង្ស័យថាជាប់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញបាន​ចាកចេញពីកម្ពុជា ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយជនសង្ស័យជាច្រើនរយនាក់ទៀត បាន និងកំពុងប្រឈមចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់នៅកម្ពុជា។​ នេះបើតាមកាសែត ឌឹ ស្តា(The Star) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ តាមកាសែតដដែលនេះ មេខ្លោងជាច្រើននាក់ ក៏បានស្ថិតក្រោមការស៊ើបអង្កេតយ៉ាងសកម្ម បន្ទាប់ពីពួកគេបានចាកចេញពីមូលដ្ឋាននានា នៅពេលការបង្ក្រាបកើនឡើងកាន់តែខ្លាំងចាប់តាំងពីខែមិថុនាឆ្នាំមុន។

ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់អ្នកកាសែតទូរទស្សន៍បារាំង France24 អំពីការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាពីសំណាក់យោធាថៃ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាស័ក ភួងកេតកែវ បានថ្លែងថា តំបន់ដែលថៃកាន់កាប់បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់គឺ «ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃ» ដែលកម្ពុជាបានចូលគ្រប់គ្រងអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ជាពិសេសពេលដែលជនភៀសខ្លួនខ្មែរបានចូលទៅប្រទេសថៃអំឡុងពេលកម្ពុជាមានជម្លោះផ្ទៃក្នុង។ ការអះអាងរបស់ប្រមុខការទូតថៃដូចនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ទាហានថៃកំពុងឈរជើងចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា

នៅក្រោមហេតុផលកាត់បន្ថយការចំណាយ ប្រមុខការពារជាតិថៃ លោក Nattaphon Nakpanich បានអះអាងកាលពីថ្ងៃចន្ទទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ថាក្រសួងការពារជាតិបានស្នើទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិឲ្យដកកងទ័ពថៃបន្តិចម្តងៗ ដែលឈរជើង នៅតាមព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ លោក Nattaphon ក៏បានបញ្ជាក់ថា សម្រាប់ពេលបច្ចុប្បន្ន និងអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខ វានៅតែជារឿងចាំបាច់ក្នុងការរក្សាវត្តមានយោធានៅតាមព្រំដែន ព្រោះថាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅមិនទាន់មាន ការកំណត់ច្បាស់លាស់ ជាពិសេសនៅតំបន់ ដែលយោធាថៃដណ្តើមបានអំឡុងពេលមានការប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយកម្ពុជាកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ តើអ្វីទៅជាចេតនាពិតរបស់ថៃ ដែលស្នើកាត់កងទ័ពរបស់ខ្លួននៅតាមព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា?

តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ​ហៅកាត់ជាភាសា​បារាំងថា CPI កាលពីថ្ងៃចន្ទទី​២៣​កុម្ភៈ បាន​បើកសវនាការ​សាជាថ្មី​ ដើម្បី​បញ្ជាក់ថា តើ​អតីតប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីនលោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌុយទែរតេគួរតែត្រូវបញ្ជូនទៅ​ដំណាក់កាលជំនុំជម្រះដែរឬទេ។ នៅក្នុងសវនាការ​របស់​តុលាការ​ឡាអេ ដែល​គ្មាន​វត្តមាន​របស់​ជនជាប់ចោទ រដ្ឋអាជ្ញារង​បានលើកឡើង​ថា នៅក្នុង​សង្រ្គាម​ប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីន លោក​ឌុយទែរតេជាអ្នកអនុញ្ញាតឲ្យគេបាញ់សម្លាប់មនុស្ស​ ហើយក៏ជាអ្នករើសចុចឈ្មោះជនរងគ្រោះដោយផ្ទាល់ដៃ។

ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែល​ប្រទេសម៉ិកស៊ិក  ត្រូវគេដឹងថា​ត្រូវស៊ីរូង​ដោយ​អំពើហិង្សាឧក្រិដ្ឋកម្ម បង្កឡើងដោយ​បណ្តាញជួញដូរគ្រឿងញៀន​។ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី​២២កុម្ភៈ សមត្ថកិច្ច​ម៉ិកស៊ិក បាន​បើក​ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប ដោយ​បាន​​​បាញ់សម្លាប់មេក្លោង​ជួញដូរគ្រឿងញៀនដ៏ធំបំផុតមួយ​។ បក្សពួកជួញដូរគ្រឿងញៀន​បាន​ប្រតិកម្មភ្លាម​ៗ ដោយ​បានបង្កអំពើហិង្សា​សឹងពេញប្រទេស។

តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ​ហៅកាត់ជាភាសា​បារាំងថា CPI កាលពីថ្ងៃចន្ទទី​២៣​កុម្ភៈ បាន​បើកសវនាការ​សាជាថ្មី​ ដើម្បី​បញ្ជាក់ថា តើ​អតីតប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីនលោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌុយទែរតេគួរតែត្រូវបញ្ជូនទៅ​ដំណាក់កាលជំនុំជម្រះដែរឬទេ។ នៅក្នុងសវនាការ​របស់​តុលាការ​ឡាអេ ដែល​គ្មាន​វត្តមាន​របស់​ជនជាប់ចោទ រដ្ឋអាជ្ញារង​បានលើកឡើង​ថា នៅក្នុង​សង្រ្គាម​ប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីន លោក​ឌុយទែរតេជាអ្នកអនុញ្ញាតឲ្យគេបាញ់សម្លាប់មនុស្ស​ ហើយក៏ជាអ្នករើសចុចឈ្មោះជនរងគ្រោះដោយផ្ទាល់ដៃ។

ក្រសួងវប្បធម៌បានអំពាវនាវ ទទូចសុំឱ្យអ្នកសិល្បៈនិងអ្នករៀបចំពិធី «បុកល័ក្ត» ក្នុងកម្មវិធីមង្គលការ ត្រូវតែគោរព និងអនុវត្តតាមពិធីដើម ដោយចៀសវាងការកែច្នៃ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និងជំនឿ សាសនា។ ការទទូចរបស់ក្រសួងវប្បធម៌នាពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសាធារណជន ពិសេសជនជាតិចាម្ប៍នៅកម្ពុជា រិះគន់សិល្បករមួយក្រុម ដែលបានរៀបចំការសម្តែងពិធីបុកល័ក្ត ក្នុងពិធីមង្គលការ ក្នុងរូបភាពជាការលេងសើច បង្កប់ន័យរើសអើង និងបន្ទាបតម្លៃសាសនាឥស្លាម។ 

កម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិករំពឹងថា នឹងផ្តើមធ្វើ«សមយុទ្ធឆ្មាំអង្គរ»ឡើងវិញ នៅចុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ឬអាចនៅដើមឆ្នាំ២០២៧ខាងមុខ។ ភាគីទាំងពីរសម្រេច និងកំណត់ពេលវេលាធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាឡើងវិញ នៅបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាមេរិក នៅក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់លោកនៅសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ 

ធនាគារកណ្តាលកម្ពុជា បានសម្រេចដកហូតអាជ្ញាបណ្ណធនាគារផេនដា ខមមើសល នៅក្នុងហេតុផលថា ធនាគារមានភាពទន់ខ្សោយផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ មិនអាចបម្រើសេវាធនាគារតទៅទៀតបាន។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ធនាគារពាណិជ្ជមួយនេះ មិនអាចផ្តល់សេវាធនាគារថ្មី ប៉ុន្តែ អ្នកខ្ចីប្រាក់នៅតែត្រូវអនុវត្តកាតព្វកិច្ចសងប្រាក់របស់ខ្លួនដដែល។

កាលពីយប់រំលងអាធ្រាត្រ​ថ្ងៃសៅរ៍​ឈានចូលថ្ងៃអាទិត្យ ទី​២២កុម្ភៈ មានជនអនាមិក​ម្នាក់ បានលបចូលទៅក្នុង​ភូមិគ្រឹះ ម៉ារអាឡាហ្គោ របស់​លោកដូណាល់ ត្រាំ នៅរដ្ឋផ្លរីដា​។ ប្រដាប់ដោយ​កាំភ្លើង និង​មានប៊ីដុងសាំង​មួយផង ជន​នេះ​ត្រូវបាន​សមត្ថកិច្ច​បាញ់សម្លាប់​នៅនឹងកន្លែង​។ ចំណែក​​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ស្ថិតនៅឯទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ មិន​នៅក្នុ​ងភូមិគ្រឹះនេះទេ​។

កម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេសនៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញលិខិតតវ៉ាទៅកាន់កងទ័ពជើងទឹកថៃ ដែលបានបើកនាវារំលោភចូលដែនសមុទ្រកម្ពុជា ហើយបានរឹបអូសទូកនេសាទ និងចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋខ្មែរ៣នាក់ក្បែរកោះយ៉រ ក្នុងខេត្តកោះកុង។ បន្ថែមពីលើការតវ៉ា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ក៏ទាមទារឱ្យកងទ័ពជើងទឹកថៃ ត្រូវដោះលែងអ្នកនេសាទខ្មែរត្រឡប់មកវិញ ហើយបញ្ឈប់សកម្មភាពវាតទីចូលដែនសមុទ្រកម្ពុជាដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។

មន្ត្រីនាំពាក្យកងទ័ពថៃ បានចេញមកបដិសេធរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតមួយរបស់សារព័ត៌មានអាមេរិក The New York Editorial ដែលនៅក្នុងនោះ គេបានរកឃើញការរំលោភបំពានជាច្រើនរបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជា ក្នុងនោះ ក៏មានដែរការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ តាមរយៈការធ្វើសង្គ្រាមខុសច្បាប់មកលើកម្ពុជា។ ចំពោះអ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា ភាគីថៃមិនដែលទទួលស្គាល់ការពិត ជាពិសេសសកម្មភាពឈ្លានពានរបស់យោធាខ្លួនមកលើកម្ពុជា។

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានផ្សព្វផ្សាយអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចដ៏ជោគជ័យរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅលើទឹកដីអាមេរិក និងការចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពលើកទី១ ដែលរៀបចំធ្វើនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃអាទិត្យទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានរៀបរាប់ រាល់ជំនួបរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ជាមួយបណ្តាថ្នាក់ដឹកនាំមួយចំនួន និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាមេរិក។ នៅរាល់ជំនួប ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានលើកឡើងពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និងបញ្ហាឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា។ ទស្សនកិច្ចរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅលើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងជួយឲ្យពិភពលោកដឹងច្បាស់ពីការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជាដែរឬទេ?

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអំពាវនាវដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលរស់នៅតាមតំបន់ជាប់ព្រំដែនប្រទេសថៃ ឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះហានិភ័យនៃគ្រាប់មីន និងសំណល់សង្គ្រាម ដែលបន្សល់ទុកពីជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ នេះបើតាមសារលិខិតរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅក្នុងឱកាសប្រារព្ធខួបលើកទី២៧ នៃទិវាជាតិយល់ដឹងអំពីមីន ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអង្គារទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ តាមខ្លឹមសារនៃសារលិខិត រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងបង្កើនសកម្មភាពបន្ថែមទៀត ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាសម្រេចគោលដៅជាប្រទេស ដែលគ្មានផលប៉ះពាល់ដោយសារគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម។

គណៈកម្មាធិការ​ការពារអ្នកសារព័ត៌មាន បានទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដោះលែងជាបន្ទាន់អ្នកកាសែតអនឡាញខ្មែរ២នាក់ដែលរងការចោទប្រកាន់ពីបទក្បត់ជាតិ បន្ទាប់ពីអ្នកកាសែតទាំងពីរនេះបានផ្សាយព័ត៌មានទាក់ទិនរឿងជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ ក្នុងសេចក្តីប្រកាសចុះថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា គណៈកម្មាធិការ​ការពារអ្នកសារព័ត៌មាន ហៅកាត់ថា CPJ ក៏ថែមទាំងបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់នានាមកលើអ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញទាំងពីរនាក់នោះ ហើយត្រូវបញ្ឈប់ការយកច្បាប់ជាធ្នាក់ចាប់ចង និងយាយីអ្នកសារព័ត៌មានជាបន្តទៀត។

រស់នៅក្នុងតំបន់អង្គរ ខេត្ដសៀមរាប លោក រុន នពាន់ បានស្នងជំនាញផលិតគ្រឿងសាស្ដ្រាវុធបុរាណពីជីតា ក្នុងកាលមួយដែលការគាំទ្រមរតកវប្បធម៌មួយនេះមានកាន់តិចទៅៗ។ លោក រុន នព័ន្ធ អះអាងថា ការបន្តអាជីពធ្វើគ្រឿងសាស្ត្រាវុធបុរាណបានក្លាយជាកាព្វកិច្ចមួយ។ យុវជនរូបនេះសង្ឃឹមថា នឹងអាចប្រើប្រាស់ឡដែក កេរមរតកពីជីតា ដើម្បីថែរក្សា អភិរក្សជំនាញដ៏ចំណាស់មួយនេះឱ្យនៅមានជីវិតបន្តទៅទៀត។

សូម៉ាលីលែនដ៍មានចេតនា​ចង់​ឲ្យ​អាមេរិក​ចូលទៅ​ធ្វើអាជីវកម្ម​រ៉ែសំខាន់ៗ​ និង​បង្កើត​មូលដ្ឋានទ័ពក្នុងទឹកដី​របស់ខ្លួន។ នេះជាប្រសាសន៍​របស់​រដ្ឋមន្រ្តី​នៃ​វិមាន​ប្រធានាធិបតី​សូម៉ាលីលែនដ៍ នៅ​ក្នុង​បទសម្ភាសន៍ជាមួយ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​បារាំង AFP កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី​២១​កុម្ភៈ។ សូម៉ាលីលែនដ៍​ជាទឹកដីស្វយ័ត​មួយ​នៃប្រទេស​សូម៉ាលី ដែលបាន​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​តែម្នាក់ឯង កាលពី​ឆ្នាំ ១៩៩១។ នៅ​ចុងខែធ្នូ ឆ្នាំមុន អ៊ីស្រាអែល​បានក្លាយជាប្រទេស​ដំបូងគេ​បង្អស់ដែលប្រកាស​ទទួលស្គាល់​សូម៉ាលីលែនដ៍ជារដ្ឋឯករាជ្យ ខណៈលោកដូណាល់ ត្រាំ​នៅរារែក មិនចង់​ដើរតាម​អ៊ីស្រាអែល​។ តើ​លោកត្រាំ​នឹងអាច​​ប្តូរចិត្ត​នៅចំពោះមុខ ​សំណើគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍​របស់សូម៉ាលែនដ៍ដែរឬទេ?​

នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាបានចំណាយលុយប្រមាណ ២១៩.៥លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីទិញនាំចូលទំនិញយុទ្ធសាស្ត្រដូចជា ប្រេងម៉ាស៊ូត ប្រេងសាំង និងហ្គាសពីក្រៅប្រទេស។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃសុក្រទី២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ របាយការណ៍ដដែលបង្ហាញថា ទំហំនៃការនាំចូលទំនិញយុទ្ធសាស្ត្រខាងលើនេះបានកើនឡើងចំនួន ១.៦% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២៥។

ការទទូចចង់បានប្លង់កម្មសិទ្ធិដីធ្លី នៅលើកោះមាស នៅតែជាក្តីប្រាថ្នាធំរបស់ប្រជាជនរស់នៅលើកោះ ទោះបីជា កោះនេះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលប្រគល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនរបស់ឧកញ្ញា ឃុន សៀគ្រប់គ្រងក្តី។ ពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនយល់ព្រមលក់ដីធ្លីរបស់ពួកគេនោះទេ ព្រោះថា ក្រុមហ៊ុនផ្តល់តម្លៃដីទាបជាងទីផ្សារច្រើនពេក។ ខណៈពេលដែលនៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយអ្វីសោះ អ្នកភូមិមួយចំនួន នៅលើកោះមាសចាប់ផ្តើមបារម្ភ បន្ទាប់ពីឃើញក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ្ញា ឃុន សៀ បញ្ចូនគ្រឿងចក្រមកឈូសឆាយដីដែលពលរដ្ឋមួយចំនួនបានលក់រួចហើយ។ ពលរដ្ឋកោះមាសថា ពួកគេនឹងនាំគ្នាទៅដាក់ញត្តិនៅផ្ទះរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដើម្បីស្វែងរកជំនួយ កិច្ចអន្តរាគមន៍។

អ្នកស្រី ហុង ថា ភរិយារបស់លោក ផន សុភាព ដែលត្រូវបានតុលាការខេត្តសៀមរាបកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ១៤ឆ្នាំ ជុំវិញការបង្ហោះព័ត៌មានព្រំដែន នៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក បានអះអាងថា អ្នកស្រីកំពុងរៀបចំដាក់បណ្តឹងជំទាស់ទៅកាន់សាលាឧទ្ធរណ៍ ជុំវិញការចោទប្រកាន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើស្វាមីអ្នកស្រី។ ថ្លែងប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI នៅរសៀលថ្ងៃអាទិត្យទី២២កុម្ភៈនេះ លោកស្រី ហុង ថា បញ្ជាក់ថា ការសម្រេចផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ១៤ឆ្នាំ ចំពោះស្វាមីរបស់អ្នកស្រី គឺជារឿងអយុត្តិធម៌ និងមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ អយុត្តិធម៌នៅត្រង់ថា ស្វាមីរបស់អ្នកស្រីមិនដែលបានផ្តល់ព័ត៌មានអ្វីដល់ខ្មាំងសត្រូវនោះទេ ប៉ុន្តែ គ្រាន់ធ្វើការងារទៅអាជីពជាអ្នកកាសែត ដែលរាយការណ៍ព័ត៌មានតែប៉ុណ្ណោះ។

សមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជាបានឱ្យដឹងនៅរសៀលថ្ងៃអាទិត្យ ទី២២កុម្ភៈនេះថា ដំណាំស្វាយចន្ទីក្នុងខេត្តកំពង់ធំ នឹងត្រូវចុះក្នុងបញ្ជីម៉ាកសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រទំនិញ (GI) ក្រោយពីទទួលបានការអនុម័តលក្ខន្តិកៈ ព្រមទាំងស្តង់ដារគុណភាពរួចរាល់។ លោក អួន ស៊ីឡុត ប្រធានសមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជាបាននិយាយប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI ថា កសិករដាំស្វាយចន្ទីក្នុងខេត្តកំពង់ធំ បានបង្កើតសមាគមម៉ាកសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រទំនិញ ក្រោមឈ្មោះថា « សមាគមអ្នកដាំស្វាយចន្ទីកំពង់ធំ» ដោយមានការគាំទ្រពីក្រសួងកសិកម្ម ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសពីអង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO)។ បើតាមលោក អួន ស៊ីឡុត ជាជំហានបន្ទាប់ ភាគីពាក់ព័ន្ធត្រូវបំពេញនីតិវិធីស្នើសុំចុះបញ្ជីជាផ្លូវការ ដើម្បីជួយការពារផលិតផលស្វាយចន្ទីក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ពីការក្លែងបន្លំមកពីតំបន់ផ្សេង ឬពីក្រៅប្រទេស។ សមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជាសង្ឃឹមថា យុទ្ធនាការនេះនឹងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករដាំដុះស្វាយចន្ទីក្នុងខេត្តកំពង់ធំ។ 

សំឡេង​ស្នូរ​ផ្ទុះបាន​លាន់ឮ​បន្ត​គ្នា​ យ៉ាង​រដឹក​ តាំងពី​ព្រលឹម នា​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី​២២​កុម្ភៈ ដែល​ត្រូវ​ជា​ពីរ​ថ្ងៃ​មុន​ខួប​បួន​ឆ្នាំនៃ​សង្គ្រាមរុស្ស៊ី​ចូល​ឈ្លានពាន​អ៊ុយក្រែន​។ បើ​តាម​អាជ្ញាធរ​អ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ីបាន​បាញ់​​​មីស៊ីល​ជា​​ច្រើន​គ្រាប់​មក​លើ​ក្រុង​កៀវ​។ ប៉ុន្តែនៅ​​លើ​សមរភូមិ​ភាគ​​ខាង​ត្បូងប្រទេស​ កងទ័ព​អ៊ុយក្រែនទើប​​​ដណ្តើម​ដីបាន​៣០០​គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ​ពីរុស្ស៊ី​មក​វិញ។ នេះ​បើ​តាម​ការ​អះអាង​របស់​លោកប្រធានាធិបតី​អ៊ុយក្រែន ហ្សេឡេនស្គី។

នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ តុលាការកំពូលនឹងបើកសវនាការ ដើម្បីជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងសាទុក្ខរបស់ក្រុមសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ៥នាក់ដែលកំពុងជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារ ក្រោមបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់» និង«ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ»។ អ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាសង្គមសំណូមពរឱ្យតុលាការពិចារណាដោះលែងសកម្មជនបរិស្ថានទាំង ៥នាក់ឱ្យមានសេរីភាពវិញ ក្រោមហេតុផលថា ទង្វើរបស់សកម្មជនមាតាធម្មជាតិ ស្រាល។ 

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា បានឲ្យដឹងពីគម្រោងដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ចំពោះទង្វើរបស់យោធាថៃដែលចូលកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលាអះអាងថា ខ្លួននឹងដាក់ផែនទីខ្នាត ១/២០០​ ០០០ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីទាមទារទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដែលថៃបានចូលកាន់កាប់។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានចេញប្រតិកម្មអ្វីចំពោះសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលានេះឡើយ ដោយត្រឹមបញ្ជាក់ថា អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងធ្វើ គឺការតស៊ូមតិលើឆាកអន្តរជាតិតាមរយៈផ្លូវការទូត​។