ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួនចំនួនជាង ២០អង្គការ សមាគម បានចេញលិខិតចំហររួមគ្នាមួយ បញ្ជាក់អំពីជំហរបន្តរៀបចំទិវាសិទ្ធិនារីអន្តរជាតិនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ នាថ្ងៃទី៨មីនាស្អែកនេះ។ អាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញក៏បានបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ខ្លួនដដែល គឺមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការជួបជុំ។ តែក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល យល់ថាការលើកឡើងរបស់អាជ្ញាធរ ក្រោមហេតុផលមិនច្បាស់លាស់។

សង្គ្រាម​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា ដែល​បញ្ឆេះឡើង​ដោយ​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ បានឈាន​ចូល​សប្តាហ៍​ទី​២ហើយ​។​​ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក​ ដូណាល់ ត្រាំ ចង់ឲ្យ អ៊ីរ៉ង់ ទម្លាក់អាវុធសុំចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ និង​ថា បើពុំ​ដូច្នោះទេ គ្មាន​ឡើយ​ការចរចា​បញ្ចប់សង្គ្រាម​។  តែ អ៊ីរ៉ង់ បាន​ប្រកាស​ប្តេជ្ញាតស៊ូប្រយុទ្ធដល់តំណក់ឈាមចុងក្រោយ។​ ​

អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម(ក.ប.ប.) លោក គឹម មាសសុខសីហា បានបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមម៉ោង ២រសៀល ថ្ងៃទី៧ ខែមីនានេះ ស្ថានីយ៍ និងដេប៉ូលក់ប្រេងចំនួនជាង ២០០កន្លែង បានដាក់តម្លៃលក់តាមការកំណត់របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ខណៈដេប៉ូចំនួន ៥៤កន្លែង បានបិទទ្វារ ក្រោមហេតុផល គ្មានប្រេងផ្គត់ផ្គង់។ តាម ក.ប.ប. ចំពោះដេប៉ូលក់ប្រេងឥន្ទនៈ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមពីការលក់ឡើងថ្លៃនោះ បានបិទទ្វារមិនដំណើរការឡើយ។

លោកទេសរដ្ឋមន្ត្រី អៀង មូលី ដែលជាប្រធាន​អាជ្ញាធរ​ជាតិប្រយុទ្ធ​នឹងជំងឺអេដស៍ ​បានថ្លែងនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសមួយថា ថៃបានបកស្រាយខុសពីការពិត ជុំវិញភាពជាកម្មសិទ្ធិនៃតំបន់មួយចំនួនតាមព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ ដែលពលរដ្ឋខ្មែរធ្លាប់យកធ្វើជាជំរំ នៅពេលពួកគេភៀសខ្លួនពីការវាយប្រយុទ្ធគ្នារវាងភាគីជម្លោះក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា។ លោកបានអះអាងថា ជំរំរបស់ជនភៀសខ្លួនខ្មែរនៅតាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ទាំងអស់នោះគឺជាទឹកដីរបស់ខ្មែរទាំងអស់ ពោលតំបន់ទាំងនោះមិនមែនជាទឹកដីថៃ ដូចការអះអាងរបស់អ្នកនយោបាយថៃខ្លះនោះឡើយ។  ​

សង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាបានឈានចូលថ្ងៃទី៨។ គិតត្រឹមថ្ងៃសៅរ៍ ទី៧ មីនា ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងកងទ័ពឆ្នាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ បានបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់យ៉ាងហោចណាស់១៥០០នាក់ និងចំណាយប្រាក់អស់ប្រមាណ ជាង ៦ពាន់លានដុល្លារ។ ក្រៅពីបំផ្លាញទីតាំងយោធា សង្រ្គាមនេះក៏បានធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈជាច្រើនកន្លែង។

យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងកាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុននាំអង្ករចេញរបស់កម្ពុជា អេមរុរ៉ាយស៍(Amru Rice) និងស្ថានទូតអូស្ត្រាលីប្រចាំកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានធ្វើពិធីជានិម្មិតរូបមួយ ដើម្បីនាំចេញអង្ករក្រអូបប្រណីតផ្កាម្លិះចំនួន ៤០០តោន ទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនអូស្រ្តាលី Green Group ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនាំអង្ករកម្ពុជាចេញទៅអូស្ត្រាលីពេលនេះ ត្រូវគេមើលឃើញថាជាផ្នែកមួយជួយជំរុញដល់កំណើនទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាង កម្ពុជា និងអូស្ត្រាលី។

ទីក្រុងឌូបៃ ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ​ត្រូវគេដឹងថាគឺជាទីកន្លែងទាក់ទាញ​ ស្រូបយកប្រាក់​មូលធនសកម្ម ឬភាគហ៊ុនវិនិយោគ​យ៉ាងច្រើនសន្ធឹក ពីបណ្តាមហាសេដ្ឋី​នានាទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្រុម​មហាសេដ្ឋកិច្ច​ជនជាតិអាស៊ី​។ ក៏ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងវិបត្តិសង្គ្រាម​​នៅ​​តំបន់​ដើមបូព៌ាក្នុងពេលនេះ គេសង្កេតឃើញថា​ មានមហាសេដ្ឋីអាស៊ីជាច្រើននាក់ ដែលភ័យ​បារម្ភ ហើយចង់ដកប្រាក់ចេញ យកទៅ​ទុកនៅទីកន្លែងផ្សេងដែលមានសុវត្ថិភាព ដូចជានៅ​សិង្ហបុរី ឬនៅ​​ហុងកុងជាដើម​។

ក្នុង​ដំណើរទស្សនកិច្ច​របស់លោក ម៉ាក ខានី​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កាណាដា នៅប្រទេស​ជប៉ុន​ រដ្ឋាភិបាល​​ទីក្រុង​តូក្យូនិង​អូតាវ៉ា​ បាន​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​សេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និង​យោធា។ លោកស្រី តាកាអ៊ីជី សាណាអេ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និង​សមភាគី​កាណាដា ក៏​បាន​លើកឡើងអំពី​ជំហរ​ប្រទេស​រៀងៗខ្លួន ចំពោះ​សង្គ្រាម​ដ៏ក្តៅគគុក​នៅ​អ៊ីរ៉ង់។​​ ​

វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន ៧៤រូប ដែលមានអាយុកាលចាប់ពីសម័យមុនអង្គរ និងសម័យអង្គរត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ វត្ថុបុរាណទាំងនេះត្រូវបានក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជាទាមទារពីគ្រួសារអ្នកជួញដូរសិល្បៈបុរាណ លោក ឌូគ្លាស ឡាចហ្វដ Douglas Latchford។ លោក ឆាយ វិសុទ្ធ ប្រធាននាយកដ្ឋានសារមន្ទីរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន វត្ថុបុរាណទាំងនេះកំពុងស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អ្នកជំនាញនៅសារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា មុននឹងដាក់តាំងបង្ហាញជាសាធារណៈដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកស្រាវជ្រាវបានសិក្សាអំពីតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌របស់ខ្មែរ។

គិតត្រឹម​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រទី៦មីនា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់​បន្តក្តៅគគុក​ ហើយ​បានឈាន​ចូលដំណាក់​កាលថ្មី​​។ កងទ័ពអាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​ បញ្ជាក់ថាកំពុងសំរុកបាញ់ប្លោងគ្រាប់​ វាយ​ប្រហារ​កាន់តែខ្លាំងឡើង និងជាពិសេសទៅ​លើទីតាំង​នយោបាយអំណាច នៃរបបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់។

ប្រទេសកម្ពុជាបានបន្តបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមួយក្រុមទៅកាន់ទីក្រុងហ្សឺណែវប្រទេសស្វ៊ីសដើម្បីចូលរួមសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបំពេញបេសកកម្មសិទ្ធិមនុស្ស ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ បេសកកកម្មរបស់គណៈប្រតិភូ ដែលដឹកនាំដោយលោក កែវ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពីស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែងនៃព្រំដេនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងទៅនេះ គណៈប្រតិភូអន្តរស្ថាប័ន​ បានជួបជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន២៩ ក្នុងនោះមានប្រទេសជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកវិស័យសិទ្ធិមនុស្សជាដើម។ លោក ប៉ា ប៉ុណ្ណារ៉ាដា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានថ្លែងពីទីក្រុងហ្សឺណែវមកថា តាមរយៈជំនួបជាមួយគណៈប្រតិភូកម្ពុជា ភាគីពាក់ព័ន្ធនានាបានសម្តែងនូវការស្វាគមន៍ និងផ្តល់នូវទស្សនៈល្អៗ នៅក្នុងដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ គម្រោងរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងអំពើពុករលួយ (OCCRP) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយដោយរកឃើញថា លោក យ៉ាង ចៀន (Yang Jian) បក្ខពួកក្នុងសម្ព័ន្ធឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញមានអចលនទ្រព្យយ៉ាងហោច ១៧លានដុល្លារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ លោក យ៉ាង ចៀន ជាមនុស្សម្នាក់ស្និទ្ធនឹងអតីតអ្នកឧកញ៉ាខ្មែរ ដើមកំណើតចិន លោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរខ្មែរបញ្ជូនទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ការបោសសម្អាតមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជាគឺជារឿងពិបាកទៅរួច។ ពិបាកទៅរួច ព្រោះបណ្តាញឆបោកអនឡាញមានភាពបត់បែនខ្ពស់ និងអាចផ្លាស់ទីកន្លែងបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះជាខ្លឹមសារដែលចុះផ្សាយដោយកាសែត Bloomberg នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ម្យ៉ាងទៀត និងបើតាម Bloomberg ដដែល កម្ពុជាក៏កំពុងស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធនៃការអនុវត្តយុទ្ធនាការបោស​សម្អាត​មជ្ឈមណ្ឌលអនឡាញឱ្យអស់នៅត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខដែរ។

ក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី បានប្រកាសនាថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ៥ មីនា អំពីការចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ដោះដូរឈ្លើយសឹកជាមួយអ៊ុយក្រែន ក្នុងចំនួន ២០០ នាក់ ទល់នឹង ២០០ នាក់ ។ ផ្អែកតាមវិមានក្រេមឡាំង ចំណាប់ខ្មាំងចំនួន ៣០០ នាក់បន្ថែមទៀត នឹងត្រូវភាគីទាំងពីរ ដោះដូរគ្នា នៅក្នុងថ្ងៃ សុក្រ ទី ៦ មីនា នេះ ។ 

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៥ មីនានេះ អ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសប្រើដ្រូនវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិកនៅកូវ៉ែត។ ប្រទេសអាហ្សែបៃហ្សង់ថាមានពលរដ្ឋខ្លួន ២នាក់រងរបួសពីការវាយប្រហារដោយដ្រូនអ៊ីរ៉ង់។ ទីប្រឹក្សាដ៏ស្និទ្ធម្នាក់របស់អាយ៉ាតូឡា អាលីខាមេណីបានប្រកាសតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃពុធទី ៤មីនា ថា អ៊ីរ៉ង់អាចកំដរបន្តសង្គ្រាមទល់នឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានយូរតាមតែពួកគេចង់បាន។ តើអ៊ីរ៉ង់មានសមត្ថភាពយោធា និងមានអាវុធគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបន្តសង្គ្រាមយូរអង្វែងបានមែន ឬយ៉ាងណា?

ដូចការប៉ាន់ស្មានទុក ចិនបាន​សម្រេចបង្កើន​ការចំណាយ​លើវិស័យការពារជាតិ ចំនួន​៧%​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​​២០២៦​​។ ជា​ការ​ចំណាយ​ដែលចិន​បាន​បង្កើនជាប្រចាំ ១០​ឆ្នាំជាប់គ្នាមកនេះ ដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មសព្វាវុធ​​ និងពិសេសនេះ គឺដើម្បីត្រៀម​លក្ខណៈតទល់ជាមួយ​ តៃវ៉ាន់។ ក្នុងបរិបទផ្ទុះសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ បង្ករឡើង​សហរដ្ឋអាមេរិក​នាពេលនេះទៀត រឹតតែធ្វើ​ឲ្យចិន ​ត្រូវតែប្រឹងប្រែង​ពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ព។

សង្គ្រាម​នៅដើមបូព៌ា កំពុងតែ​រាលដាលកាន់តែឆ្ងាយ​ហើយ។ កាលពីថ្ងៃពុធទី​៤មីនា​ នាវាមុជទឹកអាមេរិកបានបាញ់គ្រាប់​ “ត័រពី” កម្ទេចនាវាចម្បាំងមួយគ្រឿងរបស់អ៊ីរ៉ង់​ ដែលកំពុងធ្វើដំណើរ​ក្បែរ​ឆ្នេរស្រីលង្កា។ យ៉ាងហោចណាស់ មានទាហានជើងទឹកអ៊ីរ៉ង់​ស្លាប់​ចំនួន​៨៧នាក់ និងបាត់ខ្លួនច្រើនសិប​នាក់ទៀត​។ អាជ្ញាធរស្រីលង្កា បានឲ្យដឹងទៀតថា មាននាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រឿងទៀត កំពុងតែធ្វើដំណើរ​មកតាម​ផ្លូវនេះ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​គេបារម្ភថា​អាចត្រូវកងទ័ពអាមេរិក​វាយកម្ទេចមួយទៀត​។

នៅ​​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​៥​មីនា​នេះ ​​អ៊ីរ៉ង់មិន​ត្រឹម​​តែ​​បន្ត​វាយ​បក​តតាំង​​ប្រឆាំង​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​អ៊ីស្រាអែល​និង​អាមេរិកទេ តែ​ថែម​ទាំង​ដៅ​វាយប្រហារ​លើ​ទីបញ្ជាការដ្ឋាន​របស់​កងកម្លាំង​ទ័ព​គួដឌីស្ថាន​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​ទៀត​ផង។ ថ្វីបើ​អ៊ីរ៉ាក់​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់​មែន ប៉ុន្តែ​ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​​គួដឌីស្ថាននៅ​អ៊ីរ៉ាក់​​ ជា​ចលនា​ប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋអំណាច​តេហេរ៉ង់ ហើយ​​អាចជា​កម្លាំង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​​​​​អាមេរិក​​ក្នុង​ករណី​ត្រូវ​ប្រើ​ទ័ព​ជើង​គោក។

នៅប្រទេស​បារាំង​ ​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​មនុស្សធំ​ មាន​រោគ​​ឈឺ​ចាប់រ៉ាំរ៉ៃ​។ មិន​ថា​ជា​​ការ​ឈឺចាប់​សន្លាក់​ សាច់ដុំ ឬ​សរសៃទេ រោគ​សញ្ញា​នេះ​រំខានដល់​​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ខ្លាំងណាស់​។ ​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​អាច​បង្កើន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​ឡើង​ឈាម​ទៀត។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ អះអាងថា កម្ពុជានឹងមានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតយ៉ាងយូរ ៣ឆ្នាំខាងមុខ ប្រសិនបើដំណើរការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគមួយចំនួនពុំរាំងស្ទះដោយកត្តាអ្វីមួយ។ ថ្លែងនៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦លោក កែវ រតនៈ ក៏បានឱ្យដឹងទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចរចាជាមួយក្រុមវិនិយោគបើករោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតរយៈពេលជាង ៥ខែមកហើយ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា កម្ពុជាមានកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចតូច។

នៅ​​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​៥​មីនា​នេះ ​​អ៊ីរ៉ង់មិន​ត្រឹម​​តែ​​បន្ត​វាយ​បក​តតាំង​​ប្រឆាំង​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​អ៊ីស្រាអែល​និង​អាមេរិកទេ តែ​ថែម​ទាំង​ដៅ​វាយប្រហារ​លើ​ទីបញ្ជាការដ្ឋាន​របស់​កងកម្លាំង​ទ័ព​គួដឌីស្ថាន​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​ទៀត​ផង។ ថ្វីបើ​អ៊ីរ៉ាក់​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់​មែន ប៉ុន្តែ​ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​​គួដឌីស្ថាននៅ​អ៊ីរ៉ាក់​​ ជា​ចលនា​ប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋអំណាច​តេហេរ៉ង់ ហើយ​​អាចជា​កម្លាំង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​​​​​អាមេរិក​​ក្នុង​ករណី​ត្រូវ​ប្រើ​ទ័ព​ជើង​គោក។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងប្រាប់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AFP កាលពីពេលថ្មីៗនេះដោយទទួលស្គាល់ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញបានបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងបន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់សម្រាប់កម្ពុជា។ ការថ្លែងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដូចនេះធ្វើឡើង ស្របពេលដែលអាជ្ញាធរខ្មែរបាន និងកំពុងបើកយុទ្ធនាការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញឲ្យអស់ពីទូទាំងប្រទេសនៅអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនានាមើលឃើញថា កម្ពុជាត្រូវមានយន្តការសមស្របក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញ។ តែខ្លះទៀតនៅបន្តបារម្ភពីប្រសិទ្ធភាពនៃការលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មមួយនេះ៕

រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញបានសម្រេចនៅថ្ងៃទីពុធ ទី៤មីនានេះមិនអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហជីពរៀបចំកម្មវិធីប្រារព្ធទិវាអន្តរជាតិនារី ៨មីនា នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ក្រោមហេតុផលបញ្ហាសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ តែក្រុមសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកការសម្រេចនេះថាមិនស្របតាមច្បាប់ស្តីពីការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី។ 

ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបង្ហាញរបាយការណ៍ខ្លីមួយនៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយ​បញ្ជាក់ថា ក្នុងអំឡុងខែកុម្ភៈកន្លងទៅ មានគ្រោះអគ្គិភ័យយ៉ាងហោចណាស់ ៩០ករណីបានកើតឡើងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ទីតាំងតូច ធំ រួមមានផ្ទះសម្បែង​ពលរដ្ឋ កន្លែងប្រកបរបររកស៊ី ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិចាំបាច់ជាច្រើនបានរងការឆាបឆេះខ្ទេចខ្ទីរ។ បើតាមរបាយការណ៍ដដែល អគ្គិភ័យបានកើតមានមិនលោះថ្ងៃសោះក្នុងរយៈពេលពេញ ១ខែកុម្ភៈ។ ក្នុងចំណោមនោះ មានករណីអគ្គិភ័យមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញបានឆក់យកជីវិតពលរដ្ឋ ៤នាក់។ 

នៅក្នុងវេទិកាកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតបានថ្លែងដោយបង្ហាញក្តីសុទិដ្ឋិនិយមថា កិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចឆ្នាំនេះនឹងជួយពង្រីកឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា និងពង្រឹងភាពជាដៃគូក្នុងតំបន់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ធុរជន និងរដ្ឋាភិបាល។ អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក៏សម្លឹងឃើញពីផលវិជ្ជមានដែលកម្ពុជាអាចទទួលបានពីកិច្ចប្រជុំមួយនេះដែរ។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ ពួកគេក៏បានស្នើឱ្យកម្ពុជាបន្តអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពធនធានមនុស្ស និងកែលម្អបរិយាកាសធុរកិច្ចដែរ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ ស្នើឱ្យពលរដ្ឋសន្សំសំចៃការប្រើភ្លើងអគ្គិសនីនារដូវក្តៅឆ្នាំ ២០២៦។ តែលោក កែវ រតនៈ មិនភ្លេចពន្យល់ថា សំណើនេះមិនមែនមកពីកម្ពុជាខ្វះភ្លើងអគ្គិសនីប្រើទេ និងថា កម្ពុជានៅតែមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ភ្លើងអគ្គិសនីឱ្យពលរដ្ឋបានពេញលេញ ព្រោះអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាបានត្រៀមទុកប្រភពអគ្គិសនីសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដោយមិនចាំបាច់ព្រួយបារម្ភ។ បើតាមការបញ្ជាក់មកវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិអន្តរជាតិ RFI នៅរសៀលថ្ងៃទី៥ ខែមីនា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែរូបនេះដដែលបញ្ជាក់ថា ទីតាំងដែលមានខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីទៅដល់ ការផ្គត់ផ្គង់នឹងមានគ្រប់គ្រាន់។ តែសម្រាប់ទីតាំងដែលគ្មានខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីទៅដល់វិញត្រូវបានលោក កែវ រតនៈបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងបំពាក់ប្រព័ន្ធសូឡាតាមផ្ទះជូនប្រជាពលរដ្ឋ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ អះអាងថា កម្ពុជានឹងមានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតយ៉ាងយូរ ៣ឆ្នាំខាងមុខ ប្រសិនបើដំណើរការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគមួយចំនួនពុំរាំងស្ទះដោយកត្តាអ្វីមួយ។ ថ្លែងនៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦លោក កែវ រតនៈ ក៏បានឱ្យដឹងទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចរចាជាមួយក្រុមវិនិយោគបើករោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតរយៈពេលជាង ៥ខែមកហើយ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា កម្ពុជាមានកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចតូច។

ថ្ងៃពុធ​ទី​៤មីនា សភាប្រជាមានិត​ចិន​​​​បានចាប់ផ្តើមកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ ដ៏សំខាន់បំផុត​ ដើម្បី​គូសវាស​​ផែនការ​​នយោបាយ ទិសដៅ​សេដ្ឋកិច្ច​ និងការការពារជាតិ​។ កិច្ចប្រជុំនេះ ត្រូវស្ថិតនៅក្នុង​បរិបទ​អស្ថិរភាព ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ​​អន្តរជាតិ​ ជុំវិញ​សង្គ្រាម​នៅតំបន់ដើមបូព៌ា​​។ តែ​ទោះយ៉ាងណា រដ្ឋអំណាចចិន​មិន​បានបញ្ចេញចំណាប់អារម្មណ៍អ្វីទាំងអស់ ថាតើ​វិបត្តិនេះ​ អាច​ជះ​​ផល​ប៉ះពាល់​អ្វីខ្លះ មកលើសេដ្ឋកិច្ច​ចិន​​។

​​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​គំរាម​លុប​ចោល​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​ទាំងអស់​ជាមួយ​អេស្ប៉ាញ ពីព្រោះតែ ប្រទេសអឺរ៉ុប​១​នេះ មិន​​ចូលរួម​សហការ​ជាមួយ​អាមេរិក និងមិនអនុញ្ញាតឲ្យ​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អាមេរិក ​ប្រើប្រាស់​មូលដ្ឋាន​យោធា ដើម្បី​វាយប្រហារ​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះបីជា​ត្រូវ​រងសម្ពាធ​ខ្លាំង​ពីសំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីត បាន​បញ្ជាក់ជំហរ​​បន្ត​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម​​។ 

ប្រឈមមុខនឹងស្ថានការណ៍​សង្គ្រាមដែលកំពុងតែឆេះរាលដាលនៅតំបន់ដើមបូព៌ា កាលពីថ្ងៃអង្គារទី​៣មីនា លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានថ្លែងសារទៅកាន់ប្រជាជនបារាំង ប្រកាសអំពីវិធានការ​មួយចំនួន ដើម្បី​ការពារ​ផលប្រយោជន៍បារាំង ក៏ដូចជាការ​​ពារ​​សម្ព័ន្ធមិត្តបារាំង នៅតំបន់​ដើមបូព៌ា​។ ក្រៅ​ពីបានចាប់ផ្តើម​ប្រតិបត្តិការ​ ដឹកប្រជាជន​បារាំងត្រលប់​មកស្រុក​វិញ លោក​ម៉ាក្រុង​បានប្រកាសបញ្ជូន​នាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង ទៅកាន់​តំបន់ដើមបូព៌ា ដើម្បីការពារ​ចរាចរណ៍សមុទ្រ​​ដឹកប្រេង ​ឧស្ម័ន​និងទំនិញទូទៅ​។​

ថ្ងៃ អង្គារ ទី ៣ មីនា នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរសព្ទ ប្រធានា ធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីហុងគ្រី លោក Viktor Orban បានពិភាក្សាគ្នាអំពី បញ្ហាជនជាតិ ហុងគ្រីមួយចំនួន ដែលបានក្លាយខ្លួនជាទាហាន ប្រយុទ្ធនៅក្នុងជួរកងទ័ពអ៊ុយក្រែន ទល់នឹងរុស្ស៊ី ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ យុទ្ធជនដើមកំណើតហុងគ្រីទាំងនេះ ខ្លះថែមទាំងត្រូវរុស្ស៊ីចាប់ខ្លួនធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ដែលបានក្លាយជាក្តីកង្វល់មួយ ចំពោះមេដឹកនាំហុងគ្រី ។

នៅក្នុងជំនួបនាថ្ងៃទី៣ មីនា លោក វង្សី វិស្សុត រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ប្រាប់លោកស្រី Bridgette Walker ភារធារីស្តីទីនៃស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជាអំពីការប្រឹងប្រែងលាងខ្លួនរបស់កម្ពុជាចេញពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់ដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ។ បើតាមលោក វង្សី វិស្សុត បញ្ហាឆបោកអនឡាញគឺជាអាទិភាពចម្បងរបស់កម្ពុជា។ 

នៅថ្ងៃទី២ និងទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា រួមជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដោយមានការចូលរួមពីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធប្រមាណ ២០០នាក់បាននាំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យដំរី និងបំបួសព្រៃឈើនៅក្នុងស្រុកឆែប ស្រុកត្បែងមានជ័យ ស្រុកជាំក្សាន្ត និងស្រុករវៀង ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ លោក ប៉ឹក សោភ័ណ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការពន្លកខ្មែរបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី៤ មីនានេះថា បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរការតែងប្រារព្ធធ្វើពិធីបុណ្យបំបួសព្រៃឈើជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ តែពិធីបុណ្យឆ្នាំនេះមានលក្ខណៈប្លែកបន្តិចនៅត្រង់ថា បណ្តាញសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរខេត្តបានភ្ជាប់ពិធីបុណ្យដំរីមួយទៀតជាមួយគ្នា ដ្បិតពួកគេមានអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយដំរីមេ ១ក្បាល និងកូន១ ដែលបានស្លាប់ដោយគ្រាប់ប្លោងរបស់ថៃអំឡុងសង្គ្រាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃកន្លងទៅ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យទី១ ប្រជាពលរដ្ឋនៃសហគមន៍ព្រៃព្រះរកាបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅកន្លែងដែលមេដំរី និងកូនដំរីបានស្លាប់ដោយបានរៀបចំពិធីតាមបែបសាសនា រួមមានការបង្សុកូល និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធដល់ដំរី និងកូនដំរីដែលស្លាប់។ ចំណែកនៅក្នុងថ្ងៃទី២ អ្នកចូលរួមបានរៀបចំពិធីសាសនា ដើម្បីបំបួសព្រៃឈើក្នុងគោលបំណងរំឭកគុណអ្នកដែលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តការពារព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ វាក៏បង្ហាញពីក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ព្រមទាំងបំផុសស្មារតីពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរឱ្យបង្កើនកិច្ចសហការគ្នាដើម្បីថែរក្សាព្រៃឈើដែលនៅសេសសល់ឱ្យបានគង់វង្សដែរ៕

លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃកំពុងពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិ នៅតាមភូមិ-ឃុំរបស់ពួកគេ ក្រោមហេតុផលថា ការធ្វើបែបនេះនឹងចូលរួមកាត់បន្ថយសកម្មភាពទំនើង ឬការប្រទូសរ៉ាយនានា។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃដោយបន្ថែមថា ក្មេងទំនើងដែលចូលរួមការងារសន្តិសុខនៅតាមភូមិ-ឃុំក៏នឹងអាចប្រឡងចូលជានគរបាលបានទៀតផង។ តែការពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិនេះបានរងការរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃលើបណ្តាញសង្គម។ ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមនានាយល់ថា ក្មេងទំនើងអាចមានឱកាសកា្លយជាអ្នកធានាសុវត្ថិភាពសណ្តាប់ធ្នាប់ភូមិ-ឃុំ ដរាបណាពួកគេទទួលបាន ការអប់រំត្រឹមត្រូវ ទាំងចំណេះដឹង និងសីលធម៌៕

អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ លោក Friedrich Merz បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសេតវិមាន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំបានបញ្ជាក់ប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ការដែលអាមេរិកសម្រេចវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់មិនមែនដោយសារតែមានការជំរុញ និងញុះញង់ពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលទេ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំបានអះអាងដោយអំណួតថា គឺរូបលោកទៅវិញទេដែលជាអ្នកដឹកដៃអ៊ីស្រាអែលឲ្យទៅវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់។ ទោះយ៉ាងណាក្តី អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ បានក្រើនរំឭកប្រាប់មេដឹកនាំអាមេរិកថា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ដែលកំពុងបន្តឆេះរីករាលដាលនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជះផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល។