សង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល​ទៅលើ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ឈានចូលដល់​ថ្ងៃទី១១​ គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃអង្គារ​ទី​១០​មីនា។ រុស្ស៊ី សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់ ចំណែក​ចិន​ជាអតិថិជនទិញប្រេង​របស់អ៊ីរ៉ង់​បាន​បន្លឺសំឡេង​បរិហារិះគន់​ជាបន្តបន្ទាប់គ្នា ប៉ុន្តែ គ្មាន​ប្រទេស​ណាមួយ រុស្ស៊ី ឬ​ចិន​ដែលចូលជួយ​អ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ គ្មាន​ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស អ៊ីរ៉ង់​កំពុងចុះទ្រោមដោយការវាយប្រហារផ្លូវអាកាស​យ៉ាងចាស់​ដៃ​ពី​សំណាក់​អាមេរិក និង​អ៊ីស្រាអែល។ ហេតុអ្វីបានជា​ចិន និង​រុស្ស៊ីមិនព្រមជួយ ហើយផ្ទុយទៅវិញ បណ្តែតបណ្តោយទុក​ឲ្យអ៊ីរ៉ង់ ដែល​ជាសម្ព័ន្ធមិត្ត និងជា​ប្រទេស​ផ្គត់ផ្គង់ប្រេង​នៅ​ឯកោ រងការវាយប្រហារពី​អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល តែម្នាក់ឯងយ៉ាងដូច្នេះ?

តើសង្គ្រាមនៅ​​តំបន់ដើមបូព៌ា កំពុងតែ​រាលដាលពាក់ព័ន្ធជាមួយ​សម្ព័ន្ធមិត្តអូតង់ឬយ៉ាងណា? គិតត្រឹមថ្ងៃទី​៩​មីនា មាន​មីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់​ចំនួន​២គ្រាប់ បានហោះចូលដែនអាកាសតួកគី ដែលជាសមាជិកអូតង់ ហើយត្រូវបាន​កងទ័ពអូតង់​បាញ់កម្ទេច។ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានជូនដំណឹង​ឲ្យ​ប្រជាជនអាមេរិក​ស្ថិតនៅ​តំបន់ភាគខាងត្បូងតួកគី ត្រូវចាកចេញ ដែលនេះអាចបញ្ជាក់អំពី​ស្ថានការណ៍​កាន់តែអាសន្នក្នុងតំបន់នេះ​​។

សង្គ្រាម​នៅតំបន់ដើមបូព៌ា​ កំពុងតែជះផលអវិជ្ជមាន​មកលើបណ្តាប្រទេសអាស៊ីសឹងទាំងអស់ ដែល​ត្រូវការជាចាំបាច់ នូវ​វត្ថុធាតុដើមមិនថាប្រេងនិង​ឧស្ម័ន។ គិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទទី​៩​មីនា តម្លៃប្រេងឆៅបានឡើងថ្លៃ​លើស​១០០ដុល្លារក្នុងមួយធុងបារីល។ ប្រទេសអាស៊ីជា​ច្រើន បាន​ចាប់ផ្តើមចាត់វិធានការ​ ​ការពារ​​ទំហំស្តុកបម្រុងរបស់​​ប្រេងនិងឧស្ម័ន ​នៅតាមប្រទេសគេរៀងៗខ្លួន និង​ដើម្បី​ទប់តម្លៃកុំ​ឲ្យ​ហក់ឡើង ដែលធ្វើបាបជីវភាពប្រជាជន​។

លោក Mojtaba Khamenei កូនប្រុសទី២របស់លោក Ali Khamenei ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មីរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងប្រមុខដឹកនាំថ្មីរបស់អ៊ីរ៉ង់ធ្វើឡើងនៅក្រោមស្នូរគ្រាប់ប្លោង វាយប្រហារពីសំណាក់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ខណៈតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ នៅក្នុងពិភពលោកកំពុងហក់ឡើងខ្ពស់។ តើលោក Mojtaba Khamenei ជានរណា?

ភ្លើងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា កាន់តែឡើងកម្តៅខ្លាំងឡើងៗ។ ប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនបានបញ្ជូននាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង នាវាចម្បាំង និងយន្តហោះចម្បាំងជាច្រើនគ្រឿង ទៅប្រទេសស៊ីប ដើម្បីត្រៀមខ្លួន ទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃសង្គ្រាមនេះ ព្រមទាំងការពារសន្តិសុខអឺរ៉ុប។ ប៉ុន្តែ បណ្តាមេដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុបធំៗក៏បានបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ថាមិនលូកដៃចូលពាក់ព័ន្ធនឹងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ឡើយ។

ភាពយន្តឯកសារស្តីពី​សកម្មជនបរិស្ថានកម្ពុជា ក្រោមចំណងជើងថា «The Clearing» ដែលផលិតដោយសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ម៉ុងហ្គាបេ បានឈ្នះពានរង្វាន់ ពន្លឺបៃតង (Green Spark Award) នៅមហោស្រពភាពយន្តអភិរក្សធម្មជាតិ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់ចលនាមាតាធម្មជាតិ នៅលើហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួន នាថ្ងៃចន្ទទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ការផ្តល់ពានរង្វាន់ដល់ភាពយន្តឯកសារខ្នាតអន្តរជាតិមួយនេះធ្វើឡើង ខណៈដែលតុលាការកម្ពុជា សម្រេចបន្តឃុំខ្លួនសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ៥រូប ក្រោមបទចោទ រួមគំនិតក្បត់ និងប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។

អំណើះតទៅ តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនៅកម្ពុជានឹងប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះ ៣ថ្ងៃម្តង ដោយសារតែ​មានការ​ប្រែប្រួល​ឆាប់​រហ័សនៃ​តម្លៃប្រេងនៅលើពិភពលោក។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ លោក គឹម មាសសុខសីហា អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ ហៅកាត់ ក.ប.ប នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលបាន​ប្រាប់​វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នាព្រឹកថ្ងៃទី៩មីនានេះ។

នៅថ្ងៃចន្ទទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ តម្លៃប្រេងសាំងធម្មតានៅកម្ពុជា បានហក់ដល់ ៤ ៤០០រៀល ក្នុងមួយលីត្រ ខណៈប្រេងម៉ាស៊ូតក៏បានហក់ឡើងក្នុងតម្លៃ ៥ ១៥០រៀល ក្នុងមួយលីត្រ។ ជាការឡើងថ្លៃមុន កាលកំណត់ ត្រូវបានក្រសួងពាណិជកម្មពន្យល់ថា មកពីមានការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងឥន្ទនៈនៅលើទីផ្សារក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ពលរដ្ឋបានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសង្ឃឹមថាតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនឹងធ្លាក់ចុះវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ៕

ភ្លើងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា កាន់តែឡើងកម្តៅខ្លាំងឡើងៗ។ ប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនបានបញ្ជូននាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង នាវាចម្បាំង និងយន្តហោះចម្បាំងជ្រាច្រើនគ្រឿង ទៅប្រទេសស៊ីប ដើម្បីត្រៀមខ្លួន ទប់ស្កាត់ការរីកដាលនៃសង្គ្រាមនេះ ព្រមទាំងការពារសន្តិសុខអឺរ៉ុប។ ប៉ុន្តែ បណ្តាមេដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុបធំៗក៏បានបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ថាមិនលូកដៃចូលពាក់ព័ន្ធនឹងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ឡើយ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ២៤ស្ថាប័ន បានប្រារព្ធខួប​​ទី១១៥ នៃ​ទិវានារី​អន្តរជាតិ ក្រោមប្រធានបទ៖«អនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាព ដើម្បីយុត្តិធម៌ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សម្រាប់ស្ត្រី និងក្មេងស្រី» នៅសួនច្បារមុខ​ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា(CDC)។ ក្នុងឱកាសនោះ អង្គការស៊ីវិលបានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមនានា ដែលស្ត្រីនៅបន្តជួបប្រទះក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ ក្នុងន័យនេះ ក្រុមអង្គការស៊ីវិលបានលើកឡើងអនុសាសន៍ចំនួន ១៦ចំណុច ដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីផ្តល់ឱកាសដល់ស្រ្តីក្នុងការចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងធានាសិទ្ធិសេរីភាពសម្រាប់ស្ត្រីស្របទៅតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។

​គណៈកម្មការជំនាញ​សាសនាអ៊ីរ៉ង់ បាន​ធ្វើ​មហា​ស​ន្និបាត ដោយ​​សម្រេចបោះឆ្នោតជ្រើសរើស​មេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មី ដើម្បីឲ្យ​បន្តវេនដឹកនាំ​សាសនា​អ៊ីរ៉ង់ ក្រោយ​ពី​មរណភាព​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី ក្នុង​ការ​វាយប្រហារ​របស់​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​។​ ការ​បោះឆ្នោតតែងតាំង​មគ្គុទេសក៏សាសនាអ៊ីរ៉ង់នេះ​ បានធ្វើ​ឡើងជា​សម្ងាត់បំផុត ហើយ​ អ៊ីរ៉ង់ ​ក៏​មិន​ប្រកាសឈ្មោះ​មេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មីដែរ ព្រោះខ្លាចក្រែង​ ក្លាយ​ជា​ផ្ទាំង​ស៊ីប​របស់​សត្រូវ​។ ភ្លា​មៗ លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ ដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាស​គំរាម​ថា មេដឹកនាំសាសនាអ៊ីរ៉ង់ថ្មី នឹង​មិន​អាច​កាន់តំណែង​បា​នយូរ​ឡើយ។​ ​

លោក សាយ សំអាល់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ បានថ្លែងថា ក្នុងចំណោម១៨៤គម្រោងនៃអចលនទ្រព្យ ដែលមានវិវាទ ក្រសួងរៀបចំដែនដី បានដោះស្រាយរួចរាល់បានចំនួន១៤៦គម្រោង ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រជាពលរដ្ឋ ៣ម៉ឺនគ្រួសារ។ ការបង្ហើបឲ្យដឹងបែបនេះ​របស់​លោក សាយ សំអាល់ គឺធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និបាតបូកសរុបលទ្ធផលការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២៥ និងលើកទិសដៅការងារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ របស់សមាគមអ្នកអភិវឌ្ឍន៍លំនៅឋានកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

ថ្ងៃទី៨ មីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ជាទិវាអន្តរជាតិនារីលើកទី១១៥ ដែលពិភពលោកបានផ្តោតសំខាន់លើសិទ្ធិ និងតួនាទីរបស់ស្ត្រីក្នុងសង្គម។ ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្រុមអង្គការអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនដែលធ្វើការងារជាមួយជនភៀសសឹក បានលើកឡើងថា ស្ត្រី និងកុមារកម្ពុជាជាច្រើនកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហានៅក្នុងជំរុំស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្ន។ បញ្ហាទាំងនោះរួមមានស្ថានភាពរស់នៅ ការមើលថែទាំកូន ការអប់រំ កង្វះបង្គន់អនាម័យ និងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ លើសពីនេះ អង្គការទាំងនោះក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាព និងភាពឯកជនរបស់ស្ត្រី ដែលរស់នៅក្នុងជំរំជនភៀសសឹកមានលក្ខខណ្ឌមិនសូវសមស្រប។ ដោយឡែកស្រ្តីទីមួយកម្ពុជាលោកស្រី ពេជ ចន្ទមុនី បានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងយកចិត្តទុក និងគាំទ្រដល់ជនភៀសសឹកគ្រប់រូបជាពិសេសសម្រាប់ស្រី្ត និងកុមារ។

  នៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សមត្ថកិច្ចសម្រុះ បានផាកពិន័យម្ចាស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈ PEACE មួយកន្លែងចំនួន ៤លានរៀល នៅក្នុងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ ក្រោយស្ថានីយ៍នេះ បានលក់ប្រេងក្នុងតម្លៃ ៦ពាន់រៀលក្នុង ១លីត្រ។ ជាការផាកពិន័យដំបូងបន្ទាប់ពី ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានចេញសេចក្តីណែនាំមួយកាលពីថ្ងៃទី៦មីនា កន្លងទៅស្តីពីការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃការទិញ លក់ ប្រេងឥន្ធនៈ និងសុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់។ លោក ហាក់ សុខរិន ប្រធានសាខានៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង(ក.ប.ប.)ប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញបានថ្លែងថា សមត្ថកិច្ចចម្រុះបានសម្រេចផាកពិន័យម្ចាស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈខាងលើ ក្រោយរកឃើញថាស្ថានីយ៍មួយនេះ បានលក់ប្រេងក្នុងតម្លៃខ្ពស់លើសពីការកំណត់របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ ភ្លាមៗ លោក ទៀ ស្យាម ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនប្រេងឥន្ទនៈ Peace Petroleum បានជូនដំណឹងតាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់លោកថា គ្រប់បណ្តាស្ថានីយ៍ Peace បានបន្តរក្សាតម្លៃប្រេង ដែលបានកំណត់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធានាថាបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទទួលបាននូវសេវាកម្មប្រកបដោយតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌។​ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏បានព្រមានថា នឹងចាត់វិធានការលើស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈ Peace ណា ដែលលក់ប្រេងលើសតម្លៃកំណត់ ដោយសហការយ៉ាងជិតស្និតជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង៕

សង្គ្រាម​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា ដែល​បញ្ឆេះឡើង​ដោយ​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល បាន​ឈាន​ចូល​ថ្ងៃទី ៩ ហើយ។​ ទោះបីជា​រងគ្រាប់​ប្លោងយ៉ាងច្រើន​​សន្ធឹក​ទៅហើយក្តី ក៏ក្រុម​កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ បញ្ជាក់ថា ខ្លួន​នៅ​មានសមត្ថភាពនិង​លទ្ធភាព តស៊ូប្រយុទ្ធ យ៉ាងតិច ៦ ខែទៀត​។​ ចំណែក អ៊ីស្រាអែល ប្រកាសជីករំលើងឫសគល់របបដឹកនាំអ៊ីរ៉ង។ ​ ​

ថ្ងៃអាទិត្យ៨មីនា ឆ្នាំ​២០២៦នេះ គឺជាខួបលើកទី១១៥ នៃទិវានារីអន្តរជាតិ។ នៅកម្ពុជា ភាគី​ពាក់ព័ន្ធបានវាយតម្លៃខុសៗគ្នាពីស្ថានភាពសិទ្ធិនារី នារយៈពេលចុងក្រោយនេះ។ ពីខាងរដ្ឋាភិបាល បានអះអាងពីភាពរីកចម្រើននៃ​ការផ្តល់​តម្លៃ និងគោរពសិទ្ធិស្ត្រីទាំងនៅកន្លែងការងារ និងនៅក្នុងសហគមន៍។ ចំណែក​ភាគីនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានកត់សំគាល់ថា ស្ត្រីនៅកម្ពុជានៅពុំទាន់ទទួលបានការ​លើក​ស្ទួយនិងការគោរពសិទ្ធិបានពេញលេញដូចនៅបណ្តាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យនៅឡើយ។

ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ បាន​ថ្លែង​សារសូម​អភ័យទោស​ចំពោះ​បណ្តា​ប្រទេស​ជិត​ខាងជាច្រើន ដែល​ត្រូវ​រងគ្រោះព្រោះតែ​ការ​វាយប្រហារមីស៊ីល​និង​យានដ្រូន​របស់​អ៊ីរ៉ង់។ មេដឹកនាំ​អ៊ីរ៉ង់ ក៏​​សន្យាថា ​នឹង​មិន​បាញ់​ប្លោង​​ទៅលើប្រទេស​ទាំងនោះទៀត​ឡើយ ប្រសិនណា​គ្មាន​ការ​វាយប្រហារ​របស់​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល ចេញពី​ទីតាំង​នៃ​ប្រទេស​ទាំងនោះ។​  

ទាហានមួកខៀវជនជាតិហ្កាណា ៣នាក់បានរងរបួសធ្ងន់ ដោយសារការវាយប្រហារ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសលីបង់ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី៦ មីនា។ រដ្ឋាភិបាលហ្កាណាបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រមទាំងបានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្កា ចំពោះការវាយប្រហារនេះ ដោយបានចាត់ទុកថាជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម។ ចំណែក ប្រធានាធិបតីលីបង់បានចោទអ៊ីស្រាអែល ថាអ្នកដឹកនាំការវាយប្រហារនេះ។ ឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់នេះ អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួន គឺដើម្បីតាមស្វែងរកអដ្ឋិធាតុរបស់អ្នកបើកយន្តហោះអ៊ីស្រាអែលម្នាក់ ដែលបានត្រូវចាប់ខ្លួន នៅលីបង់ កាលពីឆ្នាំ១៩៨៦។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួនចំនួនជាង ២០អង្គការ សមាគម បានចេញលិខិតចំហររួមគ្នាមួយ បញ្ជាក់អំពីជំហរបន្តរៀបចំទិវាសិទ្ធិនារីអន្តរជាតិនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ នាថ្ងៃទី៨មីនាស្អែកនេះ។ អាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញក៏បានបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ខ្លួនដដែល គឺមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការជួបជុំ។ តែក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល យល់ថាការលើកឡើងរបស់អាជ្ញាធរ ក្រោមហេតុផលមិនច្បាស់លាស់។

សង្គ្រាម​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា ដែល​បញ្ឆេះឡើង​ដោយ​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ បានឈាន​ចូល​សប្តាហ៍​ទី​២ហើយ​។​​ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក​ ដូណាល់ ត្រាំ ចង់ឲ្យ អ៊ីរ៉ង់ ទម្លាក់អាវុធសុំចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ និង​ថា បើពុំ​ដូច្នោះទេ គ្មាន​ឡើយ​ការចរចា​បញ្ចប់សង្គ្រាម​។  តែ អ៊ីរ៉ង់ បាន​ប្រកាស​ប្តេជ្ញាតស៊ូប្រយុទ្ធដល់តំណក់ឈាមចុងក្រោយ។​ ​

អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម(ក.ប.ប.) លោក គឹម មាសសុខសីហា បានបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមម៉ោង ២រសៀល ថ្ងៃទី៧ ខែមីនានេះ ស្ថានីយ៍ និងដេប៉ូលក់ប្រេងចំនួនជាង ២០០កន្លែង បានដាក់តម្លៃលក់តាមការកំណត់របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ខណៈដេប៉ូចំនួន ៥៤កន្លែង បានបិទទ្វារ ក្រោមហេតុផល គ្មានប្រេងផ្គត់ផ្គង់។ តាម ក.ប.ប. ចំពោះដេប៉ូលក់ប្រេងឥន្ទនៈ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមពីការលក់ឡើងថ្លៃនោះ បានបិទទ្វារមិនដំណើរការឡើយ។

លោកទេសរដ្ឋមន្ត្រី អៀង មូលី ដែលជាប្រធាន​អាជ្ញាធរ​ជាតិប្រយុទ្ធ​នឹងជំងឺអេដស៍ ​បានថ្លែងនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសមួយថា ថៃបានបកស្រាយខុសពីការពិត ជុំវិញភាពជាកម្មសិទ្ធិនៃតំបន់មួយចំនួនតាមព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ ដែលពលរដ្ឋខ្មែរធ្លាប់យកធ្វើជាជំរំ នៅពេលពួកគេភៀសខ្លួនពីការវាយប្រយុទ្ធគ្នារវាងភាគីជម្លោះក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា។ លោកបានអះអាងថា ជំរំរបស់ជនភៀសខ្លួនខ្មែរនៅតាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ទាំងអស់នោះគឺជាទឹកដីរបស់ខ្មែរទាំងអស់ ពោលតំបន់ទាំងនោះមិនមែនជាទឹកដីថៃ ដូចការអះអាងរបស់អ្នកនយោបាយថៃខ្លះនោះឡើយ។  ​

សង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាបានឈានចូលថ្ងៃទី៨។ គិតត្រឹមថ្ងៃសៅរ៍ ទី៧ មីនា ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងកងទ័ពឆ្នាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ បានបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់យ៉ាងហោចណាស់១៥០០នាក់ និងចំណាយប្រាក់អស់ប្រមាណ ជាង ៦ពាន់លានដុល្លារ។ ក្រៅពីបំផ្លាញទីតាំងយោធា សង្រ្គាមនេះក៏បានធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈជាច្រើនកន្លែង។

យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងកាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុននាំអង្ករចេញរបស់កម្ពុជា អេមរុរ៉ាយស៍(Amru Rice) និងស្ថានទូតអូស្ត្រាលីប្រចាំកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានធ្វើពិធីជានិម្មិតរូបមួយ ដើម្បីនាំចេញអង្ករក្រអូបប្រណីតផ្កាម្លិះចំនួន ៤០០តោន ទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនអូស្រ្តាលី Green Group ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនាំអង្ករកម្ពុជាចេញទៅអូស្ត្រាលីពេលនេះ ត្រូវគេមើលឃើញថាជាផ្នែកមួយជួយជំរុញដល់កំណើនទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាង កម្ពុជា និងអូស្ត្រាលី។

ទីក្រុងឌូបៃ ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ​ត្រូវគេដឹងថាគឺជាទីកន្លែងទាក់ទាញ​ ស្រូបយកប្រាក់​មូលធនសកម្ម ឬភាគហ៊ុនវិនិយោគ​យ៉ាងច្រើនសន្ធឹក ពីបណ្តាមហាសេដ្ឋី​នានាទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្រុម​មហាសេដ្ឋកិច្ច​ជនជាតិអាស៊ី​។ ក៏ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងវិបត្តិសង្គ្រាម​​នៅ​​តំបន់​ដើមបូព៌ាក្នុងពេលនេះ គេសង្កេតឃើញថា​ មានមហាសេដ្ឋីអាស៊ីជាច្រើននាក់ ដែលភ័យ​បារម្ភ ហើយចង់ដកប្រាក់ចេញ យកទៅ​ទុកនៅទីកន្លែងផ្សេងដែលមានសុវត្ថិភាព ដូចជានៅ​សិង្ហបុរី ឬនៅ​​ហុងកុងជាដើម​។

ក្នុង​ដំណើរទស្សនកិច្ច​របស់លោក ម៉ាក ខានី​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កាណាដា នៅប្រទេស​ជប៉ុន​ រដ្ឋាភិបាល​​ទីក្រុង​តូក្យូនិង​អូតាវ៉ា​ បាន​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​សេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និង​យោធា។ លោកស្រី តាកាអ៊ីជី សាណាអេ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និង​សមភាគី​កាណាដា ក៏​បាន​លើកឡើងអំពី​ជំហរ​ប្រទេស​រៀងៗខ្លួន ចំពោះ​សង្គ្រាម​ដ៏ក្តៅគគុក​នៅ​អ៊ីរ៉ង់។​​ ​

វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន ៧៤រូប ដែលមានអាយុកាលចាប់ពីសម័យមុនអង្គរ និងសម័យអង្គរត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ វត្ថុបុរាណទាំងនេះត្រូវបានក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជាទាមទារពីគ្រួសារអ្នកជួញដូរសិល្បៈបុរាណ លោក ឌូគ្លាស ឡាចហ្វដ Douglas Latchford។ លោក ឆាយ វិសុទ្ធ ប្រធាននាយកដ្ឋានសារមន្ទីរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន វត្ថុបុរាណទាំងនេះកំពុងស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អ្នកជំនាញនៅសារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា មុននឹងដាក់តាំងបង្ហាញជាសាធារណៈដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកស្រាវជ្រាវបានសិក្សាអំពីតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌របស់ខ្មែរ។

គិតត្រឹម​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រទី៦មីនា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់​បន្តក្តៅគគុក​ ហើយ​បានឈាន​ចូលដំណាក់​កាលថ្មី​​។ កងទ័ពអាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​ បញ្ជាក់ថាកំពុងសំរុកបាញ់ប្លោងគ្រាប់​ វាយ​ប្រហារ​កាន់តែខ្លាំងឡើង និងជាពិសេសទៅ​លើទីតាំង​នយោបាយអំណាច នៃរបបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់។

ប្រទេសកម្ពុជាបានបន្តបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមួយក្រុមទៅកាន់ទីក្រុងហ្សឺណែវប្រទេសស្វ៊ីសដើម្បីចូលរួមសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបំពេញបេសកកម្មសិទ្ធិមនុស្ស ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ បេសកកកម្មរបស់គណៈប្រតិភូ ដែលដឹកនាំដោយលោក កែវ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពីស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែងនៃព្រំដេនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងទៅនេះ គណៈប្រតិភូអន្តរស្ថាប័ន​ បានជួបជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន២៩ ក្នុងនោះមានប្រទេសជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកវិស័យសិទ្ធិមនុស្សជាដើម។ លោក ប៉ា ប៉ុណ្ណារ៉ាដា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានថ្លែងពីទីក្រុងហ្សឺណែវមកថា តាមរយៈជំនួបជាមួយគណៈប្រតិភូកម្ពុជា ភាគីពាក់ព័ន្ធនានាបានសម្តែងនូវការស្វាគមន៍ និងផ្តល់នូវទស្សនៈល្អៗ នៅក្នុងដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ គម្រោងរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងអំពើពុករលួយ (OCCRP) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយដោយរកឃើញថា លោក យ៉ាង ចៀន (Yang Jian) បក្ខពួកក្នុងសម្ព័ន្ធឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញមានអចលនទ្រព្យយ៉ាងហោច ១៧លានដុល្លារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ លោក យ៉ាង ចៀន ជាមនុស្សម្នាក់ស្និទ្ធនឹងអតីតអ្នកឧកញ៉ាខ្មែរ ដើមកំណើតចិន លោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរខ្មែរបញ្ជូនទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ការបោសសម្អាតមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជាគឺជារឿងពិបាកទៅរួច។ ពិបាកទៅរួច ព្រោះបណ្តាញឆបោកអនឡាញមានភាពបត់បែនខ្ពស់ និងអាចផ្លាស់ទីកន្លែងបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះជាខ្លឹមសារដែលចុះផ្សាយដោយកាសែត Bloomberg នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ម្យ៉ាងទៀត និងបើតាម Bloomberg ដដែល កម្ពុជាក៏កំពុងស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធនៃការអនុវត្តយុទ្ធនាការបោស​សម្អាត​មជ្ឈមណ្ឌលអនឡាញឱ្យអស់នៅត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខដែរ។

ក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី បានប្រកាសនាថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ៥ មីនា អំពីការចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ដោះដូរឈ្លើយសឹកជាមួយអ៊ុយក្រែន ក្នុងចំនួន ២០០ នាក់ ទល់នឹង ២០០ នាក់ ។ ផ្អែកតាមវិមានក្រេមឡាំង ចំណាប់ខ្មាំងចំនួន ៣០០ នាក់បន្ថែមទៀត នឹងត្រូវភាគីទាំងពីរ ដោះដូរគ្នា នៅក្នុងថ្ងៃ សុក្រ ទី ៦ មីនា នេះ ។ 

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៥ មីនានេះ អ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសប្រើដ្រូនវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិកនៅកូវ៉ែត។ ប្រទេសអាហ្សែបៃហ្សង់ថាមានពលរដ្ឋខ្លួន ២នាក់រងរបួសពីការវាយប្រហារដោយដ្រូនអ៊ីរ៉ង់។ ទីប្រឹក្សាដ៏ស្និទ្ធម្នាក់របស់អាយ៉ាតូឡា អាលីខាមេណីបានប្រកាសតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃពុធទី ៤មីនា ថា អ៊ីរ៉ង់អាចកំដរបន្តសង្គ្រាមទល់នឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានយូរតាមតែពួកគេចង់បាន។ តើអ៊ីរ៉ង់មានសមត្ថភាពយោធា និងមានអាវុធគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបន្តសង្គ្រាមយូរអង្វែងបានមែន ឬយ៉ាងណា?