ប្រឈមនឹងវិបត្តិថាមពលជាសកលដោយសារសង្រ្គាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាពេលនេះ ប្រទេសមួយចំនួនបានដាក់ចេញនូវវិធានការសន្សំសំចៃថាមពល។ វៀតណាម និងថៃបានលើកទឹកចិត្តឲ្យបុគ្គលិករដ្ឋ និងឯកជនធ្វើការពីផ្ទះ រួមទាំងសន្សំសំចៃភ្លើងអគ្គិសនី។ ហ្វីលីពីនបានបន្ថយថ្ងៃធ្វើការរបស់មន្ត្រីរដ្ឋការមកនៅត្រឹម ៤ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។ សម្រាប់កម្ពុជា និងក្រៅពីអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមសន្សំសំចៃថាមពល រដ្ឋាភិបាលនៅមិនទាន់បានដាក់ចេញនូវវិធានការផ្សេងនៅឡើយទេ។ ត្រង់ចំណុចនេះត្រវបានអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមមួយចំនួនផ្តល់ជាយោបល់ថា កម្ពុជាគួរមានវិធានការសន្សំសំចៃថាមពល ដូចវៀតណាម ថៃ ឬហ្វីលីពីនដែរ។

សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ជះឥទ្ធិពល​ប៉ះពាល់​ខ្លាំង​​​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​សកលលោក ព្រោះតែ​បញ្ហាបិទខ្ទប់​ផ្លូវ​ចរាចរណ៍​នាំចេញប្រេង​ នៅ​ច្រក​​សមុទ្ទអកមូស្ស ដែលអ៊ីរ៉ង់​កាន់កាប់​​។ កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ បាន​យល់​ច្បាស់​អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដាក់​សម្ពាធមួយ​នេះ និង​បានប្រកាស​បន្តរាយ​គ្រាប់​មីន​ នៅ​សមុទ្ទអកមូស្ស។ ទ័ព​ជើង​អង់គ្លេស បញ្ជាក់ថា យ៉ាងហោច​នាវា​ ៣ គ្រឿងបន្ថែមទៀត បាន​​ផ្ទុះ​ឆេះ​ នៅថ្ងៃពុធ ទី​១១មីនា​។ អាមេរិក​ ក៏​ ប្រកាសថា បាន​កម្ទេច​នាវានិង​កប៉ាលអ៊ីរ៉ង់ ១៦គ្រឿង ដែល​ចេញទៅ​រាយ​មីន។​​  

អ្នកប្រកបរបរដឹកជញ្ជូនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញបានបង្ហាញក្តីបារម្ភពីតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈឡើងកប់ពពកដោយសារសង្រ្គាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ អ្នករត់តាក់ស៊ីបានត្អូញត្អែរពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនូវចំនួនភ្ញៀវជិះរថយន្តឈ្នួល។ គួរជម្រាប​ជូនថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ប្រេងសាំងធម្មតាមានតម្លៃ ៥២០០រៀល និងប្រេងម៉ាស៊ូតមានតម្លៃ ៦០៥០រៀលក្នុង ១លីត្រ។ 

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណាបានចេញមុខបដិសេធនៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ លើការលើកឡើងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃដែលថា កិច្ចចរចាបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃអាចធ្វើឡើងនៅក្រោយបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី។ បើតាមលោក ប៉ែន បូណា នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនធ្លាប់និយាយ ឬបង្ហោះសារណាមួយដែលថា កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅក្រោយពិធីសង្ក្រាន្តនោះទេ។

ត្រឹមដំណាច់ឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាជាប់បំណុលសាធារណៈទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេសសរុប ១៣,០៥ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើងប្រមាណ ៨,៤៧% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ​២០២៤។ នេះបើយោងតាមព្រឹត្តិបត្រស្ថិតិបំណុលសាធារណៈកម្ពុជារបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ តែយ៉ាងណា ក្នុងឆ្នាំ​២០២៥ ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានទូទាត់សេវាបំណុលត្រឡប់ទៅវិញបានចំនួនជាង ៦៧៨លានដុល្លារអាមេរិក។

រដ្ឋាភិបាលថៃ តាមរយៈក្រសួងការងារ បានប្រកាសពីការ​មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានពលករខ្មែរ​ថ្មី​ឱ្យ​ចូលទៅធ្វើការនៅក្នុងប្រទេសថៃទៀតឡើយ ក្រោមហេតុផល​បារម្ភពី​សន្តិសុខសុវត្ថិភាព។ បើតាមចុះផ្សាយរបស់កាសែតថៃបាងកកបុស្តិ៍ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ការសម្រេចនេះកើតឡើង ខណៈ​វិស័យឯកជនថៃកំពុងបារម្ភពីកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម អំឡុងនៃ​​​ជម្លោះតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។​ 

នៅក្រោយបទឈប់បាញ់ ផ្ទះពលរដ្ឋកម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់ ២ពាន់ខ្នង ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបានកងកម្លាំងយោធាថៃបំផ្លិចបំផ្លាញ និងកាន់កាប់ដោយការរាយបន្លាលួស និងហ៊ុព័ទ្ធដោយទូកុងតឺន័រ។ ទង្វើរំលោភបំពានរបស់យោធាថៃទាំងនេះបានបង្ខំឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរជាង ៣ពាន់គ្រួសារ ស្មើនឹងជាង ១ម៉ឺននាក់ត្រូវបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង មុខរបរ និងទ្រព្យសម្បត្តិគ្រប់បែបយ៉ាង។ ពួកគេបានបង្ហាញនូវការឈឺចាប់ និងស្នើសុំអោយអន្តរជាតិបន្តជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌។

នៅថ្ងៃទី១១ មីនានេះ កាសែតអាមេរិក Bloomberg បានលាតត្រដាងជីវិតដ៏​ឡូយឆាយរបស់មេឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញ ចេន ហ្ស៊ី មុនត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាប់បញ្ចូនទៅឲ្យចិន។ បើតាមកាសែត Bloomberg មេឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញ ចេន ហ្ស៊ី បានប្រើសកម្មភាពសប្បុរសធម៌ទៅបោកបញ្ឆោតមនុស្សទូទៅ តាមរយៈការផ្តល់ថវិកាឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងវិបត្តិកូវីដ១៩ ឬការផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់សិស្សនិសិ្សតកម្ពុជាជាដើម។

នៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ តម្លៃប្រេងឆៅនៅលើពិភពលោកបានបន្តធ្លាក់ចុះបន្តិចវិញ បន្ទាប់ពីបានឡើងថ្លៃយ៉ាងគំហុកក្នុងពេលសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកាលពីសប្តាហ៍មុន។ នៅអង់គ្លេស ប្រេងឆៅមានតម្លៃ ៨៧ដុល្លារក្នុងមួយធុងបារីល ពោលធ្លាក់ចុះ ០,២៣% ខណៈនៅអាមេរិកមានតម្លៃ ៨៣ដុល្លារ ពោលធ្លាក់ចុះ ០,៤៤%។ តែនៅកម្ពុជាក្នុងថ្ងៃទី១១ មីនានេះ តម្លៃប្រេងសាំងធម្មតាបានហក់ឡើង ៥ ២០០រៀល ក្នុង១លីត្រ ពោលកើនឡើង ៨០០រៀល ធៀបកាលពី ៣ថ្ងៃមុន ហើយប្រេងម៉ាស៊ូតបានហក់ឡើង ៦០៥០រៀល ពោលកើនឡើង ៩០០រៀលក្នុង១លីត្រ៕

ក្នុងករណីពង្រត់កុមារអ៊ុយក្រែន គណៈកម្មការឯករាជ្យរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បាន​ចោទប្រកាន់​ រុស្ស៊ី ថា​បាន​ប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ។ នេះបើផ្អែក​តាម​របាយការណ៍​ស៊ើប​អង្កេត ដែល​ទើបតែ​ប្រកាស​ផ្សាយ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី​១០មីនា ពីទីក្រុង​ហ្សឺណែវ។ ក្រៅពីទាត់​ចោល​របាយការណ៍ស៊ើប​អង្កេត​ ប្រទេសរុស្ស៊ីក៏​មិន​​ទទួលស្គាល់គណៈកម្មការឯករាជ្យរបស់អង្គការសហប្រជាតិ នេះទេ។​​

លោក​ម៉ាក្រុង ប្រធានាធិបតី​បារាំង បានចូលរួមបើកសម្ពោធ​ជំនួប​កំពូល​នុយក្លេអែរលើកទី២ នៅទីក្រុងប៉ារីស កាលពីថ្ងៃអង្គារទី​១០​មីនា។ ក្នុង​ឱកាសនេះ​​ លោក​ម៉ាក្រុង​បានប្រកាសថា នុយក្លេអ៊ែរស៊ីវីល គឺជា​ប្រភពថាមពល​ដ៏​ល្អ ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិក ហើយជាពិសេសនោះ គឺពង្រឹងឯករាជ្យអធិបតេយ្យភាពថាមពល។ ការលើកឡើងរបស់​លោកម៉ាក្រុងនេះ គឺស្ថិតក្នុងបរិបទដែលពិភពលោក​កំពុងតែជ្រួលច្របល់ ដោយសារតែខ្លាចមានវិបត្តិខ្វះប្រេងកាតប្រើ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនៅដើមបូព៌ាបាន​ផ្ទុះឡើង។

១០ថ្ងៃក្រោយ​សង្គ្រាម​នៅតំបន់​ដើមបូព៌ាបាន​ផ្ទុះឡើង លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ធ្វើ​សន្និសីទ​កាសែតជាលើកទី១ កាលពីថ្ងៃទី​៩​មីនាម្សិលមិញ។ លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក បានអះអាងប្រាប់អ្នកកាសែតថា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់​បានចូលដល់ដំណាក់​កាលចុងក្រោយ ជិតចប់​ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះហើយ​។ តែជាមួយ​គ្នានេះ លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​គំរាម​ថា បើ​អ៊ីរ៉ង់​បន្ត​បិទខ្ទប់​ការដឹកជញ្ជូនប្រេង​នៅច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស នោះ​អាមេរិក​នឹងវាយ​​ឲ្យខ្លាំងលើសនេះ​២០ដង​។

អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម (ក.ប.ប.) លោក គឹម មាសសុខសីហា បានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី​១០មីនានេះ​ ស្ថានីយ៍ និងដេប៉ូលក់ប្រេងឥន្ទនៈចំនួន ២កន្លែងត្រូវបានពិន័យអន្តរការណ៍ ក្រោយលក់ប្រេងឥន្ទនៈលើសពីតម្លៃកំណត់របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ តាមការបញ្ជាក់ប្រាប់​វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី​១០មីនានេះ​ លោក គឹម មាសសុខសីហាថា ក្រុមការងារ ក.ប.ប. បាន និងកំពុងបន្តចុះត្រួតពិនិត្យស្ថានីយ៍ និងដេប៉ូលក់ប្រេងឥន្ទនៈជាបន្តបន្ទាប់ ពិសេស​ដេប៉ូប្រេងដែលបិទទ្វារមិនដំណើរការ​ក្រោមហេតុផលថា អស់ស្តុក។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចោទកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលពីបទបានប្រើគ្រាប់បែកផូស្វ័រ ស (white phosphorus) ដោយខុសច្បាប់ទៅលើតំបន់ស្នាក់នៅរបស់ប្រជាជនក្នុងទីក្រុង Yohmor ភាគខាងត្បូងប្រទេសលីបង់កាលពីសប្តាហ៍មុន។ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលមិនបានទទួលស្គាល់ចំពោះការចោទប្រកាន់នេះទេ ដោយត្រឹមបញ្ជាក់ថា អ៊ីស្រាអែលគ្មានគោលការណ៍ប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកផូស្វ័រ ស ទៅលើតំបន់ដែលមានប្រជាជនស៊ីវិលរស់នៅទេ។ 

កាលពី​ចុងសប្តាហ៍​កន្លងទៅ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​តៃវ៉ាន់ បា​នបំពេញ​ទស្សនកិច្ច «លក្ខណៈឯកជន» នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ដើម្បី​ចូលរួម​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រកួត​កីឡា​។ គួរ​កត់សម្គាល់​ថា​ រយៈ​ពេល​ប្រមាណជា ៥៥ឆ្នាំចុងក្រោយ​នេះ​ គ្មាន​មេដឹកនាំ​កំពុង​កាន់អំណាច​នៅតៃវ៉ាន់ រូបណា បំពេញ​ទស្សនកិច្ចផ្លូវការ នៅ​ជប៉ុន​ទេ។​ ម្ល៉ោះហើយ​ ក្រោយ​​ដឹងអំ​ពីវត្តមានរបស់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​តៃវ៉ាន់នៅជប៉ុន​​ រដ្ឋអំណាច​ចិន​បាន​សម្តែងកំហឹង​ក្តៅក្រហាយជា​ខ្លាំង​​។​ ​

ភូមិអូរបីជាន់ ស្ថិតនៅក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាប់ព្រំដែនប្រទេសថៃ ហាក់មិនត្រូវចាត់ទុកជាតំបន់ជម្លោះដែលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដោយសារសង្គ្រាមកម្ពុជា-ថៃ ដូចនៅក្នុងតំបន់សមរភូមិប្រយុទ្ធនៃភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ឡើយ។ នៅក្រោយបទឈប់បាញ់រយៈពេលជាង ២ខែមកនេះ ពលរដ្ឋក្នុងភូមិអូរបីជាន់ប្រមាណជាង ៩០% បានវិលត្រឡប់ចូលមករស់នៅក្នុងផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួន ដើម្បីប្រកបរបររកស៊ី និងចិញ្ចឹមជីវិតធម្មតាវិញ។ ការវិលត្រឡប់មករស់នៅរបស់ពលរដ្ឋក្បែរតំបន់ជម្លោះកៀកព្រំដែនប្រទេសថៃនេះ ធ្វើឡើង​ជាមួយ​នឹងការភ័យខ្លាចខ្លះដែរ ដ្បិតតំបន់ខ្លះនៅកៀកតំបន់ដែលយោធាថៃរាយបន្លាលួស និងដាក់កុងតឺន័រ។ 

នៅយប់ថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នគរបាលរាជធានីភ្នំពេញចាប់ផ្តើមរឹតបន្តឹងឡើងវិញនូវច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក និងការត្រួតពិនិត្យជាតិអាល់កុលលើអ្នកបើកបរយានយន្តនាពេលរាត្រី។ យុទ្ធនាការនេះចាប់ផ្តើមឡើងវិញ ខណៈករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបង្កឡើងដោយការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងនៅតែបន្តមាន។ អ្នកតាមដានសង្គមចង់ឃើញការអនុវត្តច្បាប់ និងការត្រួតពិនិត្យជាតិ​អាល់កុលលើអ្នកបើកបរយានយន្តជាប្រចាំ។ ចំណែកអ្នកជំនាញចង់ឲ្យមានច្បាប់ស្តីពីគ្រឿងស្រវឹងទន្ទឹមគ្នានឹងការត្រួតពិនិត្យជាតិស្រវឹងលើអ្នកបើកបរយានយន្ត។

កម្ពុជា​គួរពន្លឿនការដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសជិតខាង​​ និងត្រូវធ្វើទំនើបកម្មក្នុងដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួន ប្រសិនបើមិនចង់ឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរងការគំរាមកំហែង​។ នេះបើតាមខ្លឹមសារនៃ​បទវិភាគមួយដែលចុះផ្សាយនៅគេហទំព័រ​វិទ្យាស្ថានសិក្សាគោលនយោបាយអន្តរជាតិ Lowey នៅថ្ងៃទី​៩មីនា​​ម្សិលមិញ​។ ​តាមវិទ្យាស្ថាន​ Lowey កម្ពុជាខ្វះសមត្ថភាពចូលប្រើប្រាស់ដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួនបានពេញលេញ និងម្យ៉ាងវិញទៀត សមត្ថភាពកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា​ក៏នៅខ្សោយ​ដែរ។

សាលាបញ្ញាសាស្ត្រអន្តរជាតិបានសម្ដែងការសោកស្តាយចំពោះការផ្ទុះឡើងជាសាធារណៈ​នូវទំនាស់ផ្ទៃក្នុងរបស់ម្ចាស់ភាគហ៊ុននៅសាខាទី៥ ​ដែលបង្កើតការភាន់ច្រឡំ និងប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់កិត្តិនាម​របស់សាលាទាំងមូល​។ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃទី១០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ២០២៦ ទីស្នាក់ការកណ្ដាល​ និងគណៈគ្រប់គ្រងសាលាបញ្ញាសាស្ត្រ​​បានអំពាវនាវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ដើម្បី​ធានាដល់​ការដំណើរការសាលា​​​​​​។

សង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល​ទៅលើ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ឈានចូលដល់​ថ្ងៃទី១១​ គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃអង្គារ​ទី​១០​មីនា។ រុស្ស៊ី សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់ ចំណែក​ចិន​ជាអតិថិជនទិញប្រេង​របស់អ៊ីរ៉ង់​បាន​បន្លឺសំឡេង​បរិហារិះគន់​ជាបន្តបន្ទាប់គ្នា ប៉ុន្តែ គ្មាន​ប្រទេស​ណាមួយ រុស្ស៊ី ឬ​ចិន​ដែលចូលជួយ​អ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ គ្មាន​ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស អ៊ីរ៉ង់​កំពុងចុះទ្រោមដោយការវាយប្រហារផ្លូវអាកាស​យ៉ាងចាស់​ដៃ​ពី​សំណាក់​អាមេរិក និង​អ៊ីស្រាអែល។ ហេតុអ្វីបានជា​ចិន និង​រុស្ស៊ីមិនព្រមជួយ ហើយផ្ទុយទៅវិញ បណ្តែតបណ្តោយទុក​ឲ្យអ៊ីរ៉ង់ ដែល​ជាសម្ព័ន្ធមិត្ត និងជា​ប្រទេស​ផ្គត់ផ្គង់ប្រេង​នៅ​ឯកោ រងការវាយប្រហារពី​អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល តែម្នាក់ឯងយ៉ាងដូច្នេះ?

តើសង្គ្រាមនៅ​​តំបន់ដើមបូព៌ា កំពុងតែ​រាលដាលពាក់ព័ន្ធជាមួយ​សម្ព័ន្ធមិត្តអូតង់ឬយ៉ាងណា? គិតត្រឹមថ្ងៃទី​៩​មីនា មាន​មីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់​ចំនួន​២គ្រាប់ បានហោះចូលដែនអាកាសតួកគី ដែលជាសមាជិកអូតង់ ហើយត្រូវបាន​កងទ័ពអូតង់​បាញ់កម្ទេច។ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានជូនដំណឹង​ឲ្យ​ប្រជាជនអាមេរិក​ស្ថិតនៅ​តំបន់ភាគខាងត្បូងតួកគី ត្រូវចាកចេញ ដែលនេះអាចបញ្ជាក់អំពី​ស្ថានការណ៍​កាន់តែអាសន្នក្នុងតំបន់នេះ​​។

សង្គ្រាម​នៅតំបន់ដើមបូព៌ា​ កំពុងតែជះផលអវិជ្ជមាន​មកលើបណ្តាប្រទេសអាស៊ីសឹងទាំងអស់ ដែល​ត្រូវការជាចាំបាច់ នូវ​វត្ថុធាតុដើមមិនថាប្រេងនិង​ឧស្ម័ន។ គិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទទី​៩​មីនា តម្លៃប្រេងឆៅបានឡើងថ្លៃ​លើស​១០០ដុល្លារក្នុងមួយធុងបារីល។ ប្រទេសអាស៊ីជា​ច្រើន បាន​ចាប់ផ្តើមចាត់វិធានការ​ ​ការពារ​​ទំហំស្តុកបម្រុងរបស់​​ប្រេងនិងឧស្ម័ន ​នៅតាមប្រទេសគេរៀងៗខ្លួន និង​ដើម្បី​ទប់តម្លៃកុំ​ឲ្យ​ហក់ឡើង ដែលធ្វើបាបជីវភាពប្រជាជន​។

លោក Mojtaba Khamenei កូនប្រុសទី២របស់លោក Ali Khamenei ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មីរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងប្រមុខដឹកនាំថ្មីរបស់អ៊ីរ៉ង់ធ្វើឡើងនៅក្រោមស្នូរគ្រាប់ប្លោង វាយប្រហារពីសំណាក់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ខណៈតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ នៅក្នុងពិភពលោកកំពុងហក់ឡើងខ្ពស់។ តើលោក Mojtaba Khamenei ជានរណា?

ភ្លើងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា កាន់តែឡើងកម្តៅខ្លាំងឡើងៗ។ ប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនបានបញ្ជូននាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង នាវាចម្បាំង និងយន្តហោះចម្បាំងជាច្រើនគ្រឿង ទៅប្រទេសស៊ីប ដើម្បីត្រៀមខ្លួន ទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃសង្គ្រាមនេះ ព្រមទាំងការពារសន្តិសុខអឺរ៉ុប។ ប៉ុន្តែ បណ្តាមេដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុបធំៗក៏បានបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ថាមិនលូកដៃចូលពាក់ព័ន្ធនឹងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ឡើយ។

ភាពយន្តឯកសារស្តីពី​សកម្មជនបរិស្ថានកម្ពុជា ក្រោមចំណងជើងថា «The Clearing» ដែលផលិតដោយសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ម៉ុងហ្គាបេ បានឈ្នះពានរង្វាន់ ពន្លឺបៃតង (Green Spark Award) នៅមហោស្រពភាពយន្តអភិរក្សធម្មជាតិ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់ចលនាមាតាធម្មជាតិ នៅលើហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួន នាថ្ងៃចន្ទទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ការផ្តល់ពានរង្វាន់ដល់ភាពយន្តឯកសារខ្នាតអន្តរជាតិមួយនេះធ្វើឡើង ខណៈដែលតុលាការកម្ពុជា សម្រេចបន្តឃុំខ្លួនសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ៥រូប ក្រោមបទចោទ រួមគំនិតក្បត់ និងប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។

អំណើះតទៅ តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនៅកម្ពុជានឹងប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះ ៣ថ្ងៃម្តង ដោយសារតែ​មានការ​ប្រែប្រួល​ឆាប់​រហ័សនៃ​តម្លៃប្រេងនៅលើពិភពលោក។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ លោក គឹម មាសសុខសីហា អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ ហៅកាត់ ក.ប.ប នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលបាន​ប្រាប់​វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នាព្រឹកថ្ងៃទី៩មីនានេះ។

នៅថ្ងៃចន្ទទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ តម្លៃប្រេងសាំងធម្មតានៅកម្ពុជា បានហក់ដល់ ៤ ៤០០រៀល ក្នុងមួយលីត្រ ខណៈប្រេងម៉ាស៊ូតក៏បានហក់ឡើងក្នុងតម្លៃ ៥ ១៥០រៀល ក្នុងមួយលីត្រ។ ជាការឡើងថ្លៃមុន កាលកំណត់ ត្រូវបានក្រសួងពាណិជកម្មពន្យល់ថា មកពីមានការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងឥន្ទនៈនៅលើទីផ្សារក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ពលរដ្ឋបានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសង្ឃឹមថាតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនឹងធ្លាក់ចុះវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ៕

ភ្លើងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា កាន់តែឡើងកម្តៅខ្លាំងឡើងៗ។ ប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនបានបញ្ជូននាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង នាវាចម្បាំង និងយន្តហោះចម្បាំងជ្រាច្រើនគ្រឿង ទៅប្រទេសស៊ីប ដើម្បីត្រៀមខ្លួន ទប់ស្កាត់ការរីកដាលនៃសង្គ្រាមនេះ ព្រមទាំងការពារសន្តិសុខអឺរ៉ុប។ ប៉ុន្តែ បណ្តាមេដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុបធំៗក៏បានបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ថាមិនលូកដៃចូលពាក់ព័ន្ធនឹងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ឡើយ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ២៤ស្ថាប័ន បានប្រារព្ធខួប​​ទី១១៥ នៃ​ទិវានារី​អន្តរជាតិ ក្រោមប្រធានបទ៖«អនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាព ដើម្បីយុត្តិធម៌ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សម្រាប់ស្ត្រី និងក្មេងស្រី» នៅសួនច្បារមុខ​ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា(CDC)។ ក្នុងឱកាសនោះ អង្គការស៊ីវិលបានលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមនានា ដែលស្ត្រីនៅបន្តជួបប្រទះក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ ក្នុងន័យនេះ ក្រុមអង្គការស៊ីវិលបានលើកឡើងអនុសាសន៍ចំនួន ១៦ចំណុច ដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីផ្តល់ឱកាសដល់ស្រ្តីក្នុងការចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងធានាសិទ្ធិសេរីភាពសម្រាប់ស្ត្រីស្របទៅតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។

​គណៈកម្មការជំនាញ​សាសនាអ៊ីរ៉ង់ បាន​ធ្វើ​មហា​ស​ន្និបាត ដោយ​​សម្រេចបោះឆ្នោតជ្រើសរើស​មេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មី ដើម្បីឲ្យ​បន្តវេនដឹកនាំ​សាសនា​អ៊ីរ៉ង់ ក្រោយ​ពី​មរណភាព​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី ក្នុង​ការ​វាយប្រហារ​របស់​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​។​ ការ​បោះឆ្នោតតែងតាំង​មគ្គុទេសក៏សាសនាអ៊ីរ៉ង់នេះ​ បានធ្វើ​ឡើងជា​សម្ងាត់បំផុត ហើយ​ អ៊ីរ៉ង់ ​ក៏​មិន​ប្រកាសឈ្មោះ​មេដឹកនាំកំពូលសាសនាថ្មីដែរ ព្រោះខ្លាចក្រែង​ ក្លាយ​ជា​ផ្ទាំង​ស៊ីប​របស់​សត្រូវ​។ ភ្លា​មៗ លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ ដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាស​គំរាម​ថា មេដឹកនាំសាសនាអ៊ីរ៉ង់ថ្មី នឹង​មិន​អាច​កាន់តំណែង​បា​នយូរ​ឡើយ។​ ​

លោក សាយ សំអាល់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ បានថ្លែងថា ក្នុងចំណោម១៨៤គម្រោងនៃអចលនទ្រព្យ ដែលមានវិវាទ ក្រសួងរៀបចំដែនដី បានដោះស្រាយរួចរាល់បានចំនួន១៤៦គម្រោង ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រជាពលរដ្ឋ ៣ម៉ឺនគ្រួសារ។ ការបង្ហើបឲ្យដឹងបែបនេះ​របស់​លោក សាយ សំអាល់ គឺធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និបាតបូកសរុបលទ្ធផលការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២៥ និងលើកទិសដៅការងារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ របស់សមាគមអ្នកអភិវឌ្ឍន៍លំនៅឋានកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

ថ្ងៃទី៨ មីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ជាទិវាអន្តរជាតិនារីលើកទី១១៥ ដែលពិភពលោកបានផ្តោតសំខាន់លើសិទ្ធិ និងតួនាទីរបស់ស្ត្រីក្នុងសង្គម។ ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្រុមអង្គការអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនដែលធ្វើការងារជាមួយជនភៀសសឹក បានលើកឡើងថា ស្ត្រី និងកុមារកម្ពុជាជាច្រើនកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហានៅក្នុងជំរុំស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្ន។ បញ្ហាទាំងនោះរួមមានស្ថានភាពរស់នៅ ការមើលថែទាំកូន ការអប់រំ កង្វះបង្គន់អនាម័យ និងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ លើសពីនេះ អង្គការទាំងនោះក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាព និងភាពឯកជនរបស់ស្ត្រី ដែលរស់នៅក្នុងជំរំជនភៀសសឹកមានលក្ខខណ្ឌមិនសូវសមស្រប។ ដោយឡែកស្រ្តីទីមួយកម្ពុជាលោកស្រី ពេជ ចន្ទមុនី បានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងយកចិត្តទុក និងគាំទ្រដល់ជនភៀសសឹកគ្រប់រូបជាពិសេសសម្រាប់ស្រី្ត និងកុមារ។

  នៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សមត្ថកិច្ចសម្រុះ បានផាកពិន័យម្ចាស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈ PEACE មួយកន្លែងចំនួន ៤លានរៀល នៅក្នុងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ ក្រោយស្ថានីយ៍នេះ បានលក់ប្រេងក្នុងតម្លៃ ៦ពាន់រៀលក្នុង ១លីត្រ។ ជាការផាកពិន័យដំបូងបន្ទាប់ពី ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានចេញសេចក្តីណែនាំមួយកាលពីថ្ងៃទី៦មីនា កន្លងទៅស្តីពីការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃការទិញ លក់ ប្រេងឥន្ធនៈ និងសុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់។ លោក ហាក់ សុខរិន ប្រធានសាខានៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង(ក.ប.ប.)ប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញបានថ្លែងថា សមត្ថកិច្ចចម្រុះបានសម្រេចផាកពិន័យម្ចាស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈខាងលើ ក្រោយរកឃើញថាស្ថានីយ៍មួយនេះ បានលក់ប្រេងក្នុងតម្លៃខ្ពស់លើសពីការកំណត់របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ ភ្លាមៗ លោក ទៀ ស្យាម ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនប្រេងឥន្ទនៈ Peace Petroleum បានជូនដំណឹងតាមរយៈបណ្តាញសង្គមរបស់លោកថា គ្រប់បណ្តាស្ថានីយ៍ Peace បានបន្តរក្សាតម្លៃប្រេង ដែលបានកំណត់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធានាថាបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទទួលបាននូវសេវាកម្មប្រកបដោយតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌។​ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏បានព្រមានថា នឹងចាត់វិធានការលើស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈ Peace ណា ដែលលក់ប្រេងលើសតម្លៃកំណត់ ដោយសហការយ៉ាងជិតស្និតជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង៕