លោកម៉ាក្រុងនិងភរិយា កំពុងស្ថិតនៅ​ប្រទេសជប៉ុន ដើម្បី​បំពេញទស្សនកិច្ច​ផ្លូវរដ្ឋ អមដំណើរដោយ​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​អ្នកជំនួញច្រើននាក់។ ទស្សនកិច្ចនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទ ដែលពិភពលោក​កំពុងតែរំជើបរំជួល ដោយសារសង្គ្រាម​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅតូក្យូ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងថា អឺរ៉ុបដើរយឺតបន្តិចមែន តែអឺរ៉ុបច្បាស់លាស់ គួរជាទីទុកចិត្ត គោរព​ដៃគូសម្ព័ន្ធមិត្ត​ និង​​គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ មិនដូចអ្នកខ្លះ​ទេ!

ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបដិសេធជាថ្មីចំពោះសំណើរបស់តំណាងគណបក្សភ្លើងទៀនដែលសុំឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃផ្តល់សេចក្តីចម្លងឯកសារចុះបញ្ជីច្បាប់ដើមរបស់គណបក្សដែលបានតម្កល់ទុកនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ហុង សុខហួរ ប្រធានស្តីទីគណបក្សភ្លើងទៀនប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃពុធ ទី១ មេសានេះ ក្រោយជំនួបរវាងក្រុមតំណាងគណបក្ស និងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។ បើតាមលោក ហុង សុខហួរ ក្រសួងមហាផ្ទៃបានប្រាប់តំណាងគណបក្សភ្លើងទៀនថា ខ្លួនគ្មានគោលការណ៍អាចផ្តល់សេចក្តីចម្លងណាមួយ ក្រៅតែពីលិខិតដែលក្រសួងមហាផ្ទៃធ្លាប់បានចេញឲ្យគណបក្សភ្លើងទៀនកន្លង​មកដែលបញ្ជាក់ថា គណបក្សភ្លើងទៀនជាបក្សនយោបាយដែលមានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ។

មានពលករខ្មែរយ៉ាងតិចជាង ៨ម៉ឺនបានអស់សុពលភាពបណ្ណការងារនៅក្នុងប្រទេសថៃគិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាថ្ងៃកំណត់របស់ក្រសួងការងារថៃ។ នេះបើតាមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងការងារកម្ពុជា។ បើតាមសង្គមស៊ីវិល ពលករខ្មែរដែលមានបណ្ណការងារអស់សុពលភាពអាចប្រឈមនឹងការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ឬអាចរងការផាកពិន័យពីអាជ្ញាធរថៃ។ តែក្រសួងការងារកម្ពុជាបានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីជួយពលករខ្មែរទាំងជាង ៨ម៉ឺននាក់នោះ។

សហរដ្ឋអាមេរិកចង់ដកខ្លួនចេញពីអ៊ីរ៉ង់ បើទោះបីជាមាន ឬក៏ គ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាម។ ប៉ុន្តែ នៅថ្ងៃពុធ ទី១ មេសានេះ អ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ីស្រាអែលបន្តបាញ់ប្លោងដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ចំណែក ចិន និងប៉ាគីស្ថានវិញបានអំពាវនាវ ឲ្យបញ្ឈប់សង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាជាបន្ទាន់ ដោយបានស្នើផែនការ ៥ចំណុច មានជាអាទិ៍ បទឈប់បាញ់ និងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនៅ នៅអ៊ីរ៉ង់។

អ្នក​ស្រាវជ្រាវជប៉ុន​បាន​សិក្សា​ឃើញ​ថា មនុស្ស​ចាស់​ចូល​ចង្ក្រាន​​ធ្វើ​ម្ហូប​បរិភោគ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ មាន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​វង្វេង​ទាប។ ​អ្នក​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើម្ហូប​អាហារ​ពីក្មេង​ ហើយ​ងាក​មក​​​ផ្តើម​ធ្វើ​ម្ហូប​នៅ​វ័យ​ចំណាស់ កាន់​តែទទួល​បាន​​ផល​ល្អ​ ដោយ​អាច​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះភ្លេច​វង្វេង​​​បាន​ច្រើន​ខ្លាំងណាស់ ដល់​ទៅ​៦៧%​ឯណោះ។ តើអ្នកស្រាវជ្រាវ​ អាច​ពន្យល់​អំពី​​ទំនាក់ទំនង​នៃ​​ការ​ធ្វើម្ហូប​និងកា​រកាត់​បន្ថយ​​គ្រោះ​កើត​​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច?

ពីទីក្រុងគែរ ថ្ងៃចន្ទទី​៣០មីនា លោក​ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប អាប់ឌែល ហ្វាតាហ៍ អាល់ស៊ីស៊ី បានអំពាវនាវជាលើកទី​១​ ទៅកាន់លោកដូណាល់ ត្រាំ​​ សូម​ឲ្យ​លោកជួយ​ធ្វើយ៉ាងណា បញ្ឈប់ការធ្វើសង្គ្រាម​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា​។ សុន្ទរកថាថ្លែងអង្វរនេះ​ ត្រូវបានធ្វើឡើង​ប៉ុន្មានម៉ោង មុនពេលដែល​លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសគំរាមវាយ​កម្ទេច​ កំពង់ផែស្តុកប្រេង​​ ដ៏ធំបំផុតរបស់អ៊ីរ៉ង់​។

ឈាងម៉ៃ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ជាប់ចំណាត់ទី២ ជាទីក្រុងដែលមានកម្រិតខ្យល់ពុលខ្ពស់ជាងគេបំផុតលើលោក នៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣១ មីនា។ តំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ សឹងតែទាំងអស់ គ្របដណ្តប់ដោយផ្សែងពុលអួរអាប់ និងពោរពេញដោយល្អងជាតិពុលតូចល្អិត ដែលអាចបង្កហានិភ័យខ្ពស់ដល់សុខភាពរបស់ប្រជាជន។ បើផ្អែកតាមអាជ្ញាធរថៃ បញ្ហាខ្យល់ពុលកើនឡើងខ្លាំងបែបនេះ បណ្តាលមកពីការដុតរានដីព្រៃ និងដីចំការ។

ប្រមាណ​២ខែមកហើយ ដែល​ប្រជាជន​គុយបា បានជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែ​ខ្វះប្រេង និងគ្មានចរន្តអគ្គិសនី​​ បន្ទាប់​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​បានបិទខ្ទប់​ ប្រេងនៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​។ តែនៅថ្ងៃទី​៣១មីនា នាវាដឹកប្រេងមួយគ្រឿងរបស់រុស្ស៊ី​ ផ្ទុកប្រេង​ប្រមាណ​ ៧៣ម៉ឺនធុងបារីល បានធ្វើដំណើរមកដល់គុយបា។ រដ្ឋបាល​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងថានេះគឺជាការអនុញ្ញាតពិសេស ដើម្បីជួយសម្រាល​ការលំបាក​។

នៅក្នុងស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងរដ្ឋាភិបាលក្រុងតូក្យូ និងក្រុងប៉េកាំង ជប៉ុនបានត្រៀមពង្រាយមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ នៅលើកោះ Kyushu ដែលស្ថិតនៅសមុទ្រចិនខាងកើត។ បើផ្អែកតាមក្រសួងការពារជាតិជប៉ុន មីស៊ីលដែលពង្រាយនៅតំបន់នោះ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនការពារដែនអធិបតេយ្យភាពជប៉ុន។ មីស៊ីលប្រភេទនេះ អាចបាញ់បានចម្ងាយបាន រហូតដល់ ១០០០ គីឡូម៉ែត្រ ។

ក្រុមមន្ត្រីគណបក្សភ្លើងទៀននឹងជួបជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃនៅថ្ងៃពុធ ទី១ ខែមេសា។ កម្មវត្ថុនៃជំនួបនេះត្រូវបានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សភ្លើងទៀនបញ្ជាក់ថា គឺសុំឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃជួយផ្តល់សេចក្តីចម្លងឯកសារចុះបញ្ជីច្បាប់ដើមរបស់គណបក្សដែលបានបាត់កន្លងទៅ។

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មានហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ធំៗបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រួមមាន គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកូនអភិបាលស្រុកកងមាស ឬមួយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅខេត្តបាត់ដំបងកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ដែលបានបណ្តាលឲ្យស្លាប់មនុស្សចំនួន ៦នាក់។ អ្នកជំនាញផ្នែកចរាចរណ៍ជើងគោកយល់ថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្ទួនៗគ្នានេះបណ្តាលមកពីខ្វះការយល់ដឹងអំពីវិធានសុវត្ថិភាពបើកបរ និងការក្រេបគ្រឿងស្រវឹងក្នុងពេលបើកបរ។ ចំណែកអ្នកតាមដានសង្គមស្នើឲ្យពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍ឲ្យបានតឹងតែង តម្លាភាព និងស្មើភាពគ្នា។

សហគមន៍ព្រៃឈើប្រាំបីមុំ ព័ទ្ធជុំវិញដោយដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចដំណាំចំការអំពៅ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជាតំបន់ដែលធ្លាប់ប្រឈមនឹងការទន្ទ្រានទិញលក់ដីព្រៃ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ចំការអំពៅ និងដាក់អន្ទាក់បរបាញ់សត្វព្រៃ។ តែដោយមានការខិតខំប្រឹងប្រែងតស៊ូរបស់ប្រជាសហគមន៍ទាំងអស់ ក្នុងនោះមានលោក សឿន ឡាយ ម្នាក់ផង សហគមន៍ព្រៃឈើប្រាំបីមុំបានគ្របដណ្តប់ទៅដោយម្លប់ឈើលាយឡំនឹងសម្លេងបក្សី និងសម្លេងរ៉ៃ ថែមទាំងជាកន្លែងអភិរក្សសត្វព្រៃកម្រជិតផុតពូជផងដែរ។ ជាសកម្មជនម្នាក់ការពារព្រៃឈើ លោក សឿន ឡាយ សង្ឃឹមថា ការត្រួសត្រាយផ្លូវរបស់មនុស្សចាស់នឹងអាចរក្សាបាននូវមរតកព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ សម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយ។ 

យ៉ាងហោចណាស់គ្រាប់បែកចង្កោមប្រមាណ ១២ ទៅ ១៣ម៉ឺនគ្រាប់ ដែលផ្ទុកគ្រាប់បែកតូចៗប្រមាណពីជាង៦ ទៅ ៧លានគ្រាប់ ត្រូវបានអង្គភាពសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា(ស៊ីម៉ាក់) សន្និដ្ឋានថាបានបន្សល់ទុក និងបន្តរាយប៉ាយនៅក្នុងខេត្ត​ចំនួន ៧ នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្រោយសង្គ្រាមរយៈពេល ២១ថ្ងៃ កាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ខេត្តទាំង៧នោះមាន ខេត្តកោះកុង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ និងខេត្តសៀមរាប ដោយខេត្តទាំងនេះ នៅតែជាតំបន់កំពុងបន្តគំរាម​កំហែងដល់ការរស់នៅ និងការប្រកបអាជីវកម្មរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅទីនោះ។ តាមស៊ីម៉ាក់ តំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់នេះ មាននៅក្នុងភូមិចំនួន៣៧១ ស្មើនឹងពហុកោនចំនួន ៣ ៦០០ទីតាំង គិតជាផ្ទៃដីប្រមាណជាង ២ពាន់គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។  សូមស្តាប់និងទស្សនាបទយកការណ៍របស់ចាន់ លីដា ពីស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌លោក កើត រិទ្ធ និងអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិលោក ស ថេត ស្រាវជ្រាវឲ្យបានហ្មត់ចត់ ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយ ដែលធ្វើឲ្យមនុស្ស ៦នាក់ស្លាប់នៅស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។ ការចេញបញ្ជារបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដូច្នេះធ្វើឡើង ស្របពេលដែលមហាជនបើកការពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងផុលផុសនៅលើបណ្តាញសង្គម និងទាមទារឲ្យមានយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដដល់ជនរងគ្រោះ។

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌លោក កើត រិទ្ធ និងអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិលោក ស ថេត ស្រាវជ្រាវឲ្យបានហ្មត់ចត់ ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយ ដែលធ្វើឲ្យមនុស្ស ៦នាក់ស្លាប់នៅស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។ ការចេញបញ្ជារបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដូច្នេះធ្វើឡើង ស្របពេលដែលមហាជនបើកការពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងផុលផុសនៅលើបណ្តាញសង្គម និងទាមទាឲ្យមានយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដដល់ជនរងគ្រោះ។

ថ្ងៃចន្ទទី​​៣០មីនា លោក​មីន អ៊ុងឡាំង មេដឹកនាំរបបសិកភូមា បាន​ប្រគល់តំណែងរបស់​លោក ជា​​អគ្គមេបញ្ជាការ​កំពូលនៃ​​​​កងទ័ពជាតិភូមា ទៅ​ឲ្យ​មនុស្សជំនិតម្នាក់ឈ្មោះ យេ វីនអ៊ូ​។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ សភាភូមាកំពុងតែត្រៀមបោះឆ្នោត ដើម្បីជ្រើសរើសមនុស្ស​ម្នាក់មកធ្វើជា​​ប្រធានាធិបតី​ភូមា។ តាមការវិភាគ នេះគឺជាសេណារីយ៉ូ ដែលរៀបចំឡើង ដើម្បីឲ្យ​លោក​ មីន អ៊ុងឡាំង អាច​ក្លាយជាប្រធានាធិបតី​​នៃរបបដឹកនាំ​​ស៊ីវីល​។

ថ្ងៃចន្ទ ទី៣០ មីនា ជាទិវាអន្តរជាតិគ្មានកាកសំណល់។ នៅប្រទេសចិន ចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់លឿន ដែលធ្វើទីក្រុងធំៗមួយចំនួនខ្វះដីធ្លីសាងសង់លំនៅដ្ឋាន និងទីលានចាក់សំរាម។ មួយវិញទៀត តម្រូវការថាមពលក៏កើនឡើងខ្លាំងដែរ។ ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាលចិនបានដាក់ចេញនូវវិធានការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ នៅតាមទីក្រុងធំៗ ដោយតម្រូវឲ្យដុតចោល។ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងវិធានការនេះ ទីក្រុងមួយចំនួនបានបោះទុនវិនិយោគយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ទៅលើបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃសំរាម ទៅជាថាមពលអគ្គិសនី។ ប៉ុន្តែ សព្វថ្ងៃ តំបន់ឧស្សាហកម្មមួយចំនួននៅភាគខាងត្បូង និងភាគខាងកើតប្រទេសចិន កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះសំរាមដុត ដោយសារតម្រូវការដ៏ច្រើនលើសលប់។

លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងប្រាប់អ្នកកាសែត​នៅ​​ថ្ងៃទី​២៩​មីនាថា ​របបអ៊ីរ៉ង់​​ផ្លាស់​ប្តូរថ្មី​​ហើយ​។ លោកអះអាងថា អ៊ីរ៉ង់​មានមេដឹកនាំថ្មី​ ដែ​ល​មិនរឹងរូសដូចមុន ហើយថា កិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម​ កំពុងតែជិតចេញជារូបរាងហើយ​។ តែយ៉ាងណា ផ្ទុយពីការអះអាងរបស់​លោកដូណាល់ ត្រាំនេះ អ៊ីរ៉ង់និងអ៊ីស្រាអែលបន្តបាញ់ប្លោងគ្រាប់វាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក ស្របពេលដែល​កងទ័ពអាមេរិក បានបញ្ជូនកម្លាំងទៅបន្ថែមច្រើនពាន់នាក់។

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានអនុម័តជា​ឯកច្ឆន្ទ​លើ​សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដោយមានសំឡេងគាំទ្រ ១១២ លើ ១១២។ ការអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដ៏សំខាន់មួយនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីសមាជិករដ្ឋសភា និងតំណាងរដ្ឋាភិបាលបាន​បកស្រាយ និងពិភាក្សាគ្នាពេញមួយព្រឹកនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសភា។

បាន​ទទួល​ការ​អញ្ជើញ​ពី​ប្រធានាធិបតី​ចិន​លោក ស៊ីជីនពីង ប្រមុខ​បក្ស​ប្រឆាំង​តៃវ៉ាន់ លោក​ស្រី  ចឹង លីវ័ន នឹង​ដឹកនាំ​ប្រតិភូ ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅប្រទេសចិន ពី​ថ្ងៃទី​៧​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​១២​មេសា។ ប៉ុន្តែ​ការ​បង្ហាញ​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​ចិន​ អាច​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​លោកស្រី​ប្រធាន​គណបក្ស​ខាត​បង់​ផ្នែក​នយោបាយ។

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់ថា លោករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន មិនបាននិយាយថាកម្ពុជាយល់ព្រមកាត់ដីដើម្បីឱ្យថៃឈប់ឈ្លានពានឡើយ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានអ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងអ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយតាមបណ្តាញសង្គមមួយចំនួននៅក្រៅប្រទេសបានយកសម្តីលោកប្រាក់ សុខុន ទៅវិភាគ ផ្សព្វផ្សាយ។ គឺជាសម្តីដែលប្រមុខការទូតកម្ពុជារូបនេះបានជួបសំណេះសំណាលជាមួយពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅក្នុងស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

ទីក្រុងភ្នំពេញជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី២ នៅលើពិភពលោក ដែលមានកម្រិតខ្យល់ពុលខ្ពស់បំផុត  គិតជាកំហាប់ភាគល្អិតនិចលកើនឡើងរហូតដល់ ១៦៣មីក្រូក្រាមក្នុងមួយម៉ែត្រគូបខ្យល់ µg/m3។ នេះបើយោងតាមទិន្ន័យរបស់គេហទំព័រតាមដានគុណភាពខ្យល់របស់ប្រទេសស្វីស IQ Air នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ដោយឡែក សម្រាប់ថ្ងៃទី២៩ ខែមីនានេះវិញ គេហទំព័រ IQ Air អះអាងថាគុណភាពខ្យល់នៅទីក្រុងភ្នំពេញបានធូរស្រាលខ្លះ តែក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការធ្វើដំណើរនៅខាងក្រៅ។

៣០​មីនា​ ១៩៩៧ ​​- ៣០មីនា​ ២០២៦​ គឺជា​រយៈ​ពេល​ ២៩​ឆ្នាំនៃ​​ព្រឹត្តិការណ៍គប់គ្រាប់បែកដៃចំនួន៤គ្រាប់ នៅខាងមុខវិមានរដ្ឋសភាចាស់ចូលទៅក្នុងហ្វូងបាតុករ ទាមទារឱ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ​ដែលដឹកនាំដោយលោក សម រង្ស៊ី។​ ដូចរៀង​​រាល់​ឆ្នាំ​ដែរ​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣០​ មីនា​ ឆ្នាំ​២០២៦​នេះ​ គណបក្សក្រៅ​រដ្ឋាភិ​បាលមួយចំនួន រួមមាន គណបក្ស​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ​ ​គណ​បក្ស​ភ្លើង​ទៀន និងគណបក្សកម្លាំងជាតិជាដើម បាន​ជួប​ជុំ​គ្នា​ប្រារព្ធ​ពិធី​បង្សុកូលនៅស្តូបជនរងគ្រោះ ស្ថិតនៅខាងមុខ​​អតីត​រដ្ឋសភា​ ​ដើម្បី​ឧទ្ទិសដល់​វិញ្ញាណ​ក្ខន្ធ​អ្នក ​ដែល​ស្លាប់​ក្នុង​ហេតុការណ៍ ដែលកើត​ឡើង​​​ជិត​ ៣០​ឆ្នាំ​​មក​នេះ។​

ទីក្រុងភ្នំពេញជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី២ នៅលើពិភពលោក ដែលមានកម្រិតខ្យល់ពុលខ្ពស់បំផុត  គិតជាកំហាប់ភាគល្អិតនិចលកើនឡើងរហូតដល់ ១៦៣មីក្រូក្រាមក្នុងមួយម៉ែត្រគូបខ្យល់ µg/m3។ នេះបើយោងតាមទិន្ន័យរបស់គេហទំព័រតាមដានគុណភាពខ្យល់របស់ប្រទេសស្វីស IQ Air នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ដោយឡែក សម្រាប់ថ្ងៃទី២៩ ខែមីនានេះវិញ គេហទំព័រ IQ Air អះអាងថាគុណភាពខ្យល់នៅទីក្រុងភ្នំពេញបានធូរស្រាលខ្លះ តែក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការធ្វើដំណើរនៅខាងក្រៅ។

ប៉ូលិសបារាំងបានឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យថ្មីបន្ថែមទៀត ដែលបានប៉ុនប៉ងវាយប្រហារភេរវកម្ម ដោយប្រើគ្រឿងផ្ទុះកែច្នៃ នៅកណ្តាលទីក្រុងប៉ារីស។ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើង នៅមុខទីស្នាក់ការធនាគារអាមេរិក Bank of America នាព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ មីនា។ បើផ្អែកតាមរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃបារាំង អំពើភេរវកម្មនេះទំនងមានជាប់ពាក់ព័ន្ធ នឹងសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។

ក្នុង​ពេល​ដែល​អ៊ីរ៉ង់​ចោទ​ប្រកាន់​អាមេរិក​ថា​កំពុង​ត្រៀម​បើក​ប្រតិបត្តិការ​វាយប្រហារ​ផ្លូវ​គោក​ចូល​ទឹក​ដី​អ៊ីរ៉ង់ នាវា​ចម្បាំង​អាមេរិក USS Tripoli ដែល​ធ្លាប់តែ​ប្រចាំ​ការ​នៅ​ជប៉ុន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​តំបន់កំពុង​មាន​សង្គ្រាម​។ តើ​នាវា​ចម្បាំង​អាមេរិក​មួយ​គ្រឿង​នេះ មក​តំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា​ដើម្បី​អ្វី? តើនាវា​នេះមាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​យ៉ាងណា?

ផ្ទុះមហាបាតុកម្មកាន់តែខ្លាំង នៅទូទាំងប្រទេសប្រឆាំងការដឹកនាំរបស់លោកត្រាំ ការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិនៅអាមេរិកកាន់តែខិតជិតមកដល់ ប្រជាជនជាម្ចាស់ឆ្នោត ចាប់ផ្តើមមិនសប្បាយចិត្តកាន់តែខ្លាំងនឹងការដឹកនាំរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ មីនា ប្រជាជនអាមេរិករាប់លាននាក់ រាប់ទាំងតារាហូលីវូដល្បីៗផង បានចុះផ្លូវធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងលោក ដូណាល់ ត្រាំ ដោយលើកស្លាកបដាថា “គ្មានទេស្តេច! គ្មានទេប៉ូលីសICE ! គ្មានទេសង្រ្គាម!”។ ចំណែក លោក ត្រាំ បានទៅវាយកូនហ្គោលយ៉ាងព្រងើយ នៅរដ្ឋផ្លរីដា។

មជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រនិងអន្តរជាតិ CSIS របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានធ្វើបទបង្ហាញមួយស្តីអំពីការវិនិយោគរបស់ជនបរទេសនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទិន្នន័យបង្ហាញថា ចិន ជាប្រទេសលំដាប់ទី១ ដែលមានអ្នកវិនិយោគរបស់ខ្លួនច្រើនជាងគេចូលមកធ្វើអាជីវកម្មនៅកម្ពុជា។ ក៏ប៉ុន្តែទិន្នន័យរបស់ CSIS បានអះអាងថា ការវិនិយោគរបស់ជនជាតិចិន មិនបានហុចផលប្រយោជន៍ធំដុំដល់ពលរដ្ឋខ្មែរទៅវិញ។

ឧក្រិដ្ឋជនឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កំពុងសម្រុកចាកចេញ ទៅសម្ងំពួនជ្រកនៅប្រទេសភូមា ឡាវ និងប្រទេសថៃ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានហុងកុង South China Morning Post(SCMP) នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ SCMP អះអាងថា ការរត់ចេញរបស់ឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ គឺនៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ បានដាក់ឱសានវាទបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញនៅទូទាំងប្រទេស នៅត្រឹមដើមខែមេសាឆ្នាំ២០២៦ខាងមុខនេះ។

មួយ​ខែ​ក្រោយផ្ទុះ​សង្គ្រាម​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា មីស៊ីល​អ៊ីរ៉ង់​នៅ​តែ​បន្ត​ហោះ​​ទៅ​​អ៊ីស្រាអែល​ឥត​ដាច់។ ថ្វីបើ​អ៊ីស្រាអែល​អាច​ស្ទាក់​ចាប់​មីស៊ីល​អ៊ីរ៉ង់​បាន​​ស្ទើរ​ទាំង​ស្រុង​ ដោយ​​មាន​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​មីស៊ីលដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​​មែន ប៉ុន្តែ​សំណួរ​ចាប់​ផ្តើម​ចោទ​ឡើង​ថា​តើ​អ៊ីស្រាអែល​​អាច​ទប់ទល់​នឹង​មីស៊ីល​អ៊ីរ៉ង់​បាន​យូរ​អង្វែង​ដែរឬទេ? តើ​អ៊ីស្រាអែល​អាច​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះ​អស់​គ្រាប់សម្រាប់​​កម្ទេច​មីស៊ីល​សត្រូវ​ដែរឬទេ បើ​អ៊ីស្រាអែល​ត្រូវចាំ​ចាប់​មីស៊ីល​មក​ពីខាងអ៊ីរ៉ង់​ផង រ៉ុកកែត​មក​ពីតំបន់​​ហេសបូឡា​លីបង់​ផង​ និង​មីស៊ីល​បាញ់ដោយ​ពួក​ឧទ្ទាមហ៊ូទី​យេម៉ែន​ទៀត​នោះ?

កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបន្តបាញ់ប្លោងមីស៊ីលចូលទឹកដីលីបង់ ដោយឥតលោះថ្ងៃ។ ការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែល នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ មីនា បានបណ្តាលឲ្យអ្នកកាសែតរបស់ទូរទស្សន៍លីបង់ ៣នាក់ ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ចំណែក អ៊ីស្រាអែលអះអាង ថាបានសម្លាប់សមាជិកជាន់ខ្ពស់ម្នាក់របស់ក្រុមប្រដាប់អាវុធហេសបូឡា ដែលបន្លំខ្លួនធ្វើជាអ្នកកាសែត។

ប្រឈមនឹងភាពតានតឹងការទូតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាបានអនុម័តគម្រោងទិញគ្រឿងសព្វាវុធទំនើបៗជាច្រើន ជាពិសេសប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីល ប្រភេទ S-400 ពីរុស្ស៊ី។ ការសម្រេចទិញអាវុធពីរុស្ស៊ី ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ដល់ទៅ ២៥ពាន់លានដុល្លារ ក៏ព្រោះតែឥណ្ឌាចង់ពង្រឹងសមត្ថភាពយោធា និងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរបស់ខ្លួន ក្រោយពីផ្ទុះសង្គ្រាមនៅព្រំដែនជាមួយប៉ាគីស្ថាន។