ប្រឈម​នឹង​វិបត្តិ​​ប្រេង​ឥន្ធនៈដែល​​បន្ត​ឡើង​ថ្លៃជា​លំដាប់​ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​នីមួយៗ​ ព្យាយាមរក​មធ្យោបាយ​សម្រាល​បន្ទុក​អ្នក​ប្រើប្រាស់។​ ប្រទេស​ខ្លះ​បាន​សម្រេច​​បញ្ចុះ​ពន្ធប្រេង ប្រទេស​ខ្លះ​ទៀត​ដូច​យ៉ាង​ប៉ាគីស្ថាន សម្រេច​​មិនយក​ថ្លៃ​សេវា​ដឹកជញ្ជូន​​សាធារណៈ​ក្នុង​ក្រុង។ ចំណែកនៅ​​ប្រទេស​ថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​បាន​ចោទថាមាន​​ក្រុមលួច​​ស្តុក​ប្រេង និង​លួច​នាំ​ទៅ​លក់​ឱ្យ​ប្រទេស​ក្រៅ​ ទើបធ្វើ​ឱ្យ​​ប្រេង​ក្នុង​ស្រុកឡើង​ថ្លៃ។

  ក្រសួងបរិស្ថានបានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃសៅរ៍ទី៤មេសានេះថា នៅក្នុងរយៈពេល៣ខែដំបូង នៃឆ្នាំ ២០២៦នេះ គុណភាពខ្យល់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អ តាមស្តង់ដារគុណភាពខ្យល់សាធារណៈ។ ពោលគឺ កម្រិតភាគល្អិតនិចល PM2.5 មានការកើនឡើងតិចតួចនៅក្នុងត្រីមាសទី១នេះ។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាត្រូវបានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាបោះឆ្នោតអនុម័ត កាលពីថ្ងៃសុក្រទី០៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ បានបញ្ជាក់នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃសុក្រថា ការបង្រ្កាបបទល្មើសឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា មិនមែនជារូបភាពនយោបាយឡើយ តែជាការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការបង្ក្រាបបទល្មើសដ៏ក្តៅគកុកមួយនេះ។ អ្នកតាមដានសង្គមយល់ថា កម្ពុជាត្រូវតែអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងអំពើឆបោកអនឡាញនេះឲ្យតឹងរ៉ឹងជាទីបំផុត ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព និងតម្លាភាព ក្នុងការស្តារមុខមាត់របស់ប្រទេសជាតិឡើងវិញ។

ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ៣០មីនា ដើមសប្តាហ៍នេះ បានបោះឆ្នោតអនុម័តលើសេចក្តីស្នើច្បាប់ស្តីពីការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ដែលនិយាយពីការបោះឆ្នោតសមាជិកព្រឹទ្ធសភា។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ៣រូបមកពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរគឺលោក សេង ម៉ារឌី លោក សុខ ហាច និងលោក គង់ មុនីកា បានអះអាងថា ពួកលោកពុំគាំទ្រលើការកែប្រែច្បាប់នេះទេ។ លោក គង់ មុនីកា សមាជិកព្រឹទ្ធសភាប្រចាំភូមិភាគទី៦ និងជាអគ្គលេខាធិការបក្សឆន្ទៈខ្មែរបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី៤មេសាថា លោកមិនយល់ស្របជាមួយសេចក្តីស្នើឲ្យមានការកែប្រែច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា ពីព្រោះលោកបារម្ភថា ច្បាប់បោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាថ្មីនឹងអាចធ្វើឲ្យគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល តួយ៉ាងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរខនខាន មិនទទួលបានអាសនៈ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនៅអាណត្តិក្រោយ។ 

បន្ទាប់ពីបើកកិច្ចប្រជុំមួយជាមួយប្រធានធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ បានឲ្យដឹងអំពីចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដើម្បីឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិនៃការកើនឡើងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ។ ក្នុងនោះមានគម្រោងដាក់ឲ្យដំណើរការឡើងវិញនូវរោងចក្រផលិតថាមពលអគ្គិសនីដើរដោយធ្យូងថ្ម ការកែច្នៃសំរាមធ្វើជា ថាមពល និងការពិនិត្យលទ្ធភាពឲ្យអ្នករត់ម៉ូតូកង់បី ងាកមកប្រើថាមពលអគ្គិសនីជំនួសឲ្យប្រេងឥន្ធនៈ ក៏ដូចជាផ្តល់ការគាំទ្រដល់ក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេដែរ។ បន្ថែមពីនេះ និងបើតាមលោក កែវ រតនៈ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានពិភាក្សាគ្នាផងដែរអំពីការកៀរគរហិរញ្ញប្បទានតាមធនាគារក្នុងស្រុក ដើម្បីវិនិយោគលើការបង្កើតថាមពលបៃតងនៅកម្ពុជា៕

ក្រសួងមហាផ្ទៃនៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានប្រកាសទទួលស្គាល់លទ្ធផលសមាជវិសាមញ្ញរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិដែលបានជ្រើសរើសលោក ជា មុនី និងលោក សុខគឹមសេង ជាក្បាលម៉ាស៊ីនរបស់គណបក្សកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។ លោក សុខ គឹមសេង ដែលមានតួនាទីជាអនុប្រធានបក្សបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី៤មេសានេះថា ការសម្រេចរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃនឹងបើកផ្លូវឱ្យគណបក្សរបស់លោកចូលរួមការបោះឆ្នោតសកលនាពេលខាងមុខ។ 

ក្នុងបរិបទភ្លើងសង្គ្រាមកំពុងតែឆេះក្តៅគគុកនៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា  រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក បានសម្រេចដកតំណែងអគ្គមេបញ្ជាការទ័ពជើងគោក។ ដំណឹងស្តីពីការដកតំណែងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកនេះ ត្រូវបណ្តាញប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានបស្ចិមលោក ចុះផ្សាយព្រោងព្រាត និងដោយនៅតែបន្តចោទសួរអំពីមូលហេតុ។

ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញបានបញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះថា ការចាប់ខ្លួនអតីតសង្ឃ ជា វុទ្ធី មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនយោបាយ ឬសេរីភាពបញ្ចេញមតិទេ។ សូមជម្រាបជូនថា អតីតសង្ឃ ជា វុទ្ធីត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទ «ញុះញង់បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។ ក្រៅ​ពី​បទ​ចោទ​ប្រកាន់មួយនេះ សមត្ថកិច្ចក៏បានបញ្ចេញភស្តុតាងមួយចំនួនទៀតទាក់ទងនឹងការប្រព្រឹត្តអំពើមិនគប្បីរបស់លោក ជា វុទ្ធី ជាមួយមនុស្សស្រី ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់តម្លៃសាសនា។ 

សវនាការលើសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងត្រូវបន្តឡើងវិញនៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ខាងមុខ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីដ្ឋានដោយផ្ទាល់មាត់។ នេះបើតាមលិខិតជូនដំណឹងរបស់ក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះនៃសភាព្រហ្មទណ្ឌសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញដែលវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI ទទួលបាននៅល្ងាចថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ គួរបញ្ជាក់ថា គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៤មក សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបើកសវនាការលើបណ្តឹងប្រឆាំងនឹងសាលក្រមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញលើសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ចំនួនជាង១០លើករួចមកហើយ។ តែដំណាក់កាលនៃការចេញសេចក្តីសន្និដ្ឋាន សវនាការក៏ត្រូវបានលើកពេល ១លើកជា២លើក ដោយមិនបានបញ្ជាក់ពីហេតុផលច្បាស់លាស់នោះឡើយ។ សូមរម្លឹកថា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ លោក កឹម សុខា ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២៧ឆ្នាំ ពីបទសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ដោយត្រូវឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះ ព្រមទាំងដកហូតសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយជាស្ថាពរទៀតផង៕

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី៣ ខែមេសា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ គ្រោងបោះឆ្នោតអនុម័តលើសេចក្តីសម្រេចស្តីពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីបើកផ្លូវច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស និងធានាសុវត្ថិភាពនាវាចរណ៍។ សេចក្តីសម្រេចនេះជាសំណើរបស់អង្គការក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ និង​ប្រទេសបារ៉ែន ដែលសុំយ៉ាងទទូចឲ្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខផ្តល់ភ្លើងខៀវជាបន្ទាន់នៅក្នុងសំណុំរឿងនេះ។ តែ អ៊ីរ៉ង់បានព្រមានទុកជាមុនណិងជាថ្មីថា រាល់សកម្មភាពញុះញង់របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ និងប្រទេសផ្សេងៗទៀតនឹងធ្វើឲ្យសភាពការណ៍កាន់តែធ្លាក់ដុនដាបខ្លាំង។

បារាំង និងកូរ៉េខាងត្បូងបានអនុម័តភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តនៃទំនាក់ទំនងរវាងគ្នាដើម្បីឈានទៅបង្កើត “សម្ព័ន្ធឯករាជ្យ”។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយសមភាគីកូរ៉េខាងត្បូងលោក លី ចែម្យុង នាថ្ងៃសុក្រ ទី៣មេសានេះ លោកម៉ាក្រុងក៏បានអញ្ជើញលោក លី ចែម្យុងមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសបារាំងវិញ និងចូលរួមនៅក្នុងជំនួបកំពូលហ្សេ៧ នាខែមិថុនាខាងមុខ។

ចាកឆ្ងាយពីប្រទេសកំណើត ឃ្លាតឆ្ងាយ​ពីឆាកសម្តែង អតីត​នាដកាដែលសព្វថ្ងៃជាគ្រូបង្រៀនរបាំបុរាណខ្មែរ​នៅប្រទេស​បារាំង បាន​ត្រលប់មក​ឡើង​ឆាកសាជាថ្មី។ នៅក្នុងអំឡុង​កម្មវិធី​ប្រកួតបវរកញ្ញាខ្មែរ​នៅប្រទេស​បារាំង កាលពី​ថ្ងៃសៅរ៍​សប្តាហ៍មុន សាស្រ្តាចារ្យ៤រូប រួមទាំង​អតីត​នាដការបាំបុរាណខ្មែរ២រូបទៀត នៅក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​ចាត់ចែង​របស់​អ្នកគ្រូ វ័ន សាវ៉ៃបានរួមគ្នា​សម្តែង​ជាលើកទី១ រឿង រាមកេរ្តិ៍ ដើម្បីបង្ហាញ​ដល់​ទស្សនិកជនបារាំងខ្មែរ។ រួមគ្នា​រាំដើម្បី ការពារ​ ថែរក្សាវប្បធម៌ ក្បាច់របាំបុរាណខ្មែរកុំឲ្យភ្លេច​នៅក្នុង​ចំណោម​សហគមន៍ខ្មែរ​នៅប្រទេស​បារាំង។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃសុក្រ​ ទី៣មេសានេះ បានបញ្ជាឲ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធស្រាវជ្រាវរកមុខអ្នកលួចនាំប្រេងឥន្ធនៈខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ បន្ទាប់ពីមានការចុះផ្សាយពីសារព័ត៌មានថៃថា នៅតែមានការជួញដូរ​ប្រេងឥន្ធនៈ​ពីប្រទេសថៃចូលមកកម្ពុជា។ បន្ថែមពីនេះលោកនាយករដ្ឋក៏បានព្រមានពីការចាត់វិធានការចាប់តឹងរ៉ឹងជាទីបំផុត ប្រសិនបើការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា មានករណីលួចនាំប្រេងខុសច្បាប់ប្រទេសថៃនេះពិតប្រាកដមែន។ 

ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជាក់ថា ការពង្រាយរថពាសដែក និងការពង្រឹងរបងបន្លាលួសរបស់ថៃ ដោយសារមានការញុះញង់ពីភាគីកម្ពុជាមិនមែនជាការពិត និងគ្មានមូលដ្ឋាន។​ ការបដិសេធរបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ដោយសំអាងទៅលើហេតុផលថា កងកម្លាំងកម្ពុជាត្រូវបានណែនាំឲ្យគោរពវិន័យ និងគោរពបទបញ្ជាថ្នាក់ដឹកនាំយ៉ាងតឹងរឹងបំផុត។

សង្គ្រាមនៅ​​អ៊ីរ៉ង់ ដែល​បញ្ឆេះឡើង​ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក​និងអ៊ីស្រាអែល ​​បាន​​​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​ចរន្ត​សេដ្ឋកិច្ច​-ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក។ ប្រេងឡើង​ថ្លៃដល់ក្បែរ​ ១០៧ដុល្លារ ក្នុង​១ធុងបារីល នៅ​ថ្ងៃទី​២ ខែមេសា​។​ ដ្បិតតែ​ អ៊ីរ៉ង់​​បិទខ្ទប់​ច្រកសមុទ្ទអកមូស្ស​ ដែលជា​ផ្លូវ​នាវាចរណ៍អន្តរជាតិ​ដ៏ចាំបាច់ សម្រាប់​ដឹកទំនិញ ប្រេង និងឧស្ម័ន​។​ ប្រឈមនឹងតម្លៃថាមពល​ឥន្ធនៈឡើងខ្ពស់យ៉ាង​ដូច្នេះ​ តើ​ថាមពលកកើតឡើងវិញ រឹតតែក្លាយជាជម្រើសប្រសើរ?  

សង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា កំពុងតែ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ក្រុមប្រទេសមួយចំនួន​ក្នុងតំបន់នេះ ឆក់ឱកាស​ពង្រឹង​ការកៀបសង្កត់សិទ្ធិសេរីភាព​របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ នេះគឺជា​ការលើកឡើង ដោយ​ក្តីបារម្ភ របស់​លោក វ៉ុលគែរ តួក ឧត្តមស្នងការសិទ្ធិមនុស្ស​នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ​​ នៅ​ថ្ងៃទី​១មេសា​។ អ្នកជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​ បានសង្កេតឃើញថា​ សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញ​មតិ និង​សិទ្ធិសេរីភាពជួបជុំ ត្រូវបានរឹតត្បឹតយ៉ាងខ្លាំង បូកបន្ថែមនឹងការចាប់ដាក់ឃុំ​ ដោយ​មិនឆ្លងកាត់តុលាការ​​ជាដើម​។

នៅពេលនិយាយដល់ការអនុវត្តទោសទណ្ឌលើជនបង្កហេតុដែលជាអ្នកមានអំណាច និងមានទ្រព្យសម្បត្តិ មហាជនតែងតែមានចម្ងល់ថា តើអ្នកទាំងនោះពិតជាបានអនុវត្តទោសត្រឹមត្រូវតាមការសម្រេចរបស់តុលាការដែរ ឬយ៉ាងណា។ នេះជាសំណួរដែលអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមមួយចំនួនបានចោទសួរដូចគ្នា ពិសេសក្នុងសំណុំរឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងហេតុការណ៍ផ្សេងទៀតនាពេលកន្លងមក។ បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមខ្លះ ជនបង្កបានអនុវត្តទោសក្នុងពន្ធនាគារតិចតួចបំផុត ហើយទោសទណ្ឌដែលនៅសេសស់ត្រូវបានព្យួរ។ ក្នុងន័យនេះត្រូវបានអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមមួយចំនួនយល់ថា ប្រព័ន្ធច្បាប់នៅកម្ពុជាខ្វះយន្តការតាមដានការអនុវត្តទោសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ពិសេសលើជនបង្កដែលមានយសស័ក្តិ អំណាច និងទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ។

ថ្ងៃ ពុធ ទី ១ ខែ មេសា ដ្រូនរុស្ស៊ីជាង ៣៦០ គ្រឿង បានសម្រុកវាយប្រហារទៅលើ តំបន់មួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន បណ្តាលឲ្យមនុស្សយ៉ាងតិច ៥ នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត ។ ស្របពេលដែលដំណើរចរចាស្វែងរកសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំង ២ បន្តជាប់គាំង រុស្ស៊ីកំពុងបង្កើនសន្ទុះ វាយប្រហារទៅលើអ៊ុយក្រែន កាន់ខ្លាំងឡើង ។

ដោយ​អ៊ីរ៉ង់មានះមិន​លុតជង្គង់សុំ​ចុះចាញ់និង​​​មិនព្រមចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​បញ្ចប់​សង្គ្រាម ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាន​​គំរាម​វាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ឲ្យកាន់តែទ្រុឌទ្រោម​ខ្លាំងថែមទៀត ក្នុងពេល​ ២-៣ សប្តាហ៍ខាងមុខ។​ នេះបើតាម​សេចក្តី​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ទៅកាន់ប្រជាជាតិ​អាមេរិក​ នៅ​ថ្ងៃទី១ ខែមេសា។ ចំណែក​ ​ប្រធានាធិបតី​​អ៊ីរ៉ង់ បាន​ប្រកាស​អំពី​ឆន្ទៈ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម ​អាច​ប្រព្រឹត្តទៅបាន ទាល់តែ​មានការ​ធានាអំពីសន្តិសុខនិង​សំណង​ការ​ខូច​ខាត។ តែ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល ដែល​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អាមេរិក អះអាងយ៉ាងដាច់​ខាត​ ថា យុទ្ធនាការកម្ទេច​អ៊ីរ៉ង់ មិនទាន់​បញ្ចប់​នៅឡើយទេ។​​  

កាលពីល្ងាចថ្ងៃពុធទី​១មេសា ទីភ្នាក់ងារអវកាស​អាមេរិក NASA បានបាញ់បង្ហោះដោយជោគជ័យ នូវ​យានអវកាសនៃបេសកកម្ម អារតេមីស​ទី​២ (Artémis 2) ដើម្បី​​នាំយកអវកាសយានិក​ចំនួន​៤នាក់ ឆ្ពោះ​ទៅកាន់ព្រះចន្ទ។ មិនចុះចតលើ​ព្រះចន្ទទេ តែយាននេះនឹង​​ហោះក្រឡឹងជុំវិញ​ព្រះចន្ទ មុននឹងត្រឡប់​មកផែនដីវិញ។ មានរយៈពេល១០ថ្ងៃ បេសកកម្មនេះ គឺជាការសាកល្បង​បច្ចេកទេស មុននឹង​ឈានទៅ​នាំយកមនុស្ស​ ទៅចុះលើព្រះចន្ទនៅឆ្នាំ​២០២៨។

ដោយ​អ៊ីរ៉ង់មានះមិន​លុតជង្គង់សុំ​ចុះចាញ់និង​​​មិនព្រមចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​បញ្ចប់​សង្គ្រាម ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាន​​គំរាម​វាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ឲ្យកាន់តែទ្រោឌទ្រោម​ខ្លាំងថែមទៀត ក្នុងពេល​ ២-៣ សប្តាហ៍ខាងមុខ។​ នេះបើតាម​សេចក្តី​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ទៅកាន់ប្រជាជាតិ​អាមេរិក​ នៅ​ថ្ងៃទី១ ខែមេសា។ ចំណែក​ ​ប្រធានាធិបតី​​អ៊ីរ៉ង់ បាន​ប្រកាស​អំពី​ឆន្ទៈ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម ​អាច​ប្រព្រឹត្តទៅបាន ទាល់តែ​មានការ​ធានាអំពីសន្តិសុខនិង​សំណង​ការ​ខូច​ខាត។ តែ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល ដែល​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អាមេរិក អះអាងយ៉ាងដាច់​ខាត​ ថា យុទ្ធនាការកម្ទេច​អ៊ីរ៉ង់ មិនទាន់​បញ្ចប់​នៅឡើយទេ។​​  

សង្គ្រាម​នៅអ៊ីរ៉ង់​មានរយៈពេល​១ខែហើយ។ របបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការនេះ មិនទាន់រលំ ឬផ្លាស់ប្តូរថ្មីដូចអ្វីដែល​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បានអះអាងនោះឡើយ។ តែអ្វីដែលគេសង្កេតឃើញ គឺមាន​ក្មេងជំទង់យ៉ាងច្រើន អាយុ​ខ្ទង់​ ១៣-១៤ឆ្នាំ កាន់កាំភ្លើង​ដើរល្បាតតាម​ផ្លូវនៅអ៊ីរ៉ង់​​។​​ នេះ​សបញ្ជាក់អំពីទំនោរកាន់តែផ្តាច់ការ​ និងអមនុស្សធម៌ ​នៃរបបសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ដែលប្រើក្មេងអនីតិជន ឲ្យ​កាន់កាំភ្លើង ដើម្បី​គំរាមសម្លុត​ការបះបោរប្រឆាំងណាមួយ ពីសំណាក់​ប្រជាជន​។

នៅថ្ងៃទី២មេសានេះ សមត្ថកិច្ចនៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តបាត់ដំបងបានបញ្ជូន ស៊ីវ ជ័យសិដ្ឋ​ ជន​​​បង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដ៏រន្ធត់បណ្តាលឱ្យមនុស្ស ៦នាក់ស្លាប់ នៅស្រុកមោងប្ញស្សី ទៅកាន់អយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្តបាត់ដំបង​​។ តាមរយៈវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី​២មេសានេះ ​លោកស្រី លឹម ច័ន្ទលីដា មេធាវីការពារក្តី​​​ឱ្យ​គ្រួសារជនរងគ្រោះបានអះអាងពីការបន្ត​​តតាំង​ក្តីតាម​នីតិវិធីច្បាប់ ខណៈ​ការចរចាសំណងរវាងគ្រួសារជនបង្ក និងជនរងគ្រោះ​មិនទាន់ត្រូវរ៉ូវគ្នា​នៅឡើយ​​។ លោកស្រី លឹម ច័ន្ទលីដា រំពឹងថា តុលាការនឹងផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនគ្រួសារជនរងគ្រោះ​ឲ្យស្របតាមច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍។ 

រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាចាប់ផ្តើមធ្វើជំរឿនប្រជាជនថ្នាក់ជាតិ នៅថ្ងៃពុធ ទី១ មេសា។ កិច្ចការងារនេះត្រូវចំណាយពេល ជាង១ឆ្នាំ និងត្រូវការមន្រ្តីជំរឿន ជាង ៣លាននាក់ ដើម្បីចុះប្រមូលព័ត៌មានប្រជាជន ជាង១៤០០លាននាក់។ ការធ្វើជំរឿន គឺចាំបាច់សម្រាប់អាជ្ញាធរឥណ្ឌា ដើម្បីស្វែងយល់ពីតថភាពសង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ច ព្រមទាំងអាចជួយកែសម្រួលនយោបាយអភិវឌ្ឈន៍ជាតិ។

លោកម៉ាក្រុងនិងភរិយា កំពុងស្ថិតនៅ​ប្រទេសជប៉ុន ដើម្បី​បំពេញទស្សនកិច្ច​ផ្លូវរដ្ឋ អមដំណើរដោយ​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​អ្នកជំនួញច្រើននាក់។ ទស្សនកិច្ចនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទ ដែលពិភពលោក​កំពុងតែរំជើបរំជួល ដោយសារសង្គ្រាម​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅតូក្យូ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងថា អឺរ៉ុបដើរយឺតបន្តិចមែន តែអឺរ៉ុបច្បាស់លាស់ គួរជាទីទុកចិត្ត គោរព​ដៃគូសម្ព័ន្ធមិត្ត​ និង​​គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ មិនដូចអ្នកខ្លះ​ទេ!

ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបដិសេធជាថ្មីចំពោះសំណើរបស់តំណាងគណបក្សភ្លើងទៀនដែលសុំឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃផ្តល់សេចក្តីចម្លងឯកសារចុះបញ្ជីច្បាប់ដើមរបស់គណបក្សដែលបានតម្កល់ទុកនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ហុង សុខហួរ ប្រធានស្តីទីគណបក្សភ្លើងទៀនប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃពុធ ទី១ មេសានេះ ក្រោយជំនួបរវាងក្រុមតំណាងគណបក្ស និងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។ បើតាមលោក ហុង សុខហួរ ក្រសួងមហាផ្ទៃបានប្រាប់តំណាងគណបក្សភ្លើងទៀនថា ខ្លួនគ្មានគោលការណ៍អាចផ្តល់សេចក្តីចម្លងណាមួយ ក្រៅតែពីលិខិតដែលក្រសួងមហាផ្ទៃធ្លាប់បានចេញឲ្យគណបក្សភ្លើងទៀនកន្លង​មកដែលបញ្ជាក់ថា គណបក្សភ្លើងទៀនជាបក្សនយោបាយដែលមានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ។

មានពលករខ្មែរយ៉ាងតិចជាង ៨ម៉ឺនបានអស់សុពលភាពបណ្ណការងារនៅក្នុងប្រទេសថៃគិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាថ្ងៃកំណត់របស់ក្រសួងការងារថៃ។ នេះបើតាមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងការងារកម្ពុជា។ បើតាមសង្គមស៊ីវិល ពលករខ្មែរដែលមានបណ្ណការងារអស់សុពលភាពអាចប្រឈមនឹងការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ឬអាចរងការផាកពិន័យពីអាជ្ញាធរថៃ។ តែក្រសួងការងារកម្ពុជាបានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីជួយពលករខ្មែរទាំងជាង ៨ម៉ឺននាក់នោះ។

សហរដ្ឋអាមេរិកចង់ដកខ្លួនចេញពីអ៊ីរ៉ង់ បើទោះបីជាមាន ឬក៏ គ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាម។ ប៉ុន្តែ នៅថ្ងៃពុធ ទី១ មេសានេះ អ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ីស្រាអែលបន្តបាញ់ប្លោងដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ចំណែក ចិន និងប៉ាគីស្ថានវិញបានអំពាវនាវ ឲ្យបញ្ឈប់សង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាជាបន្ទាន់ ដោយបានស្នើផែនការ ៥ចំណុច មានជាអាទិ៍ បទឈប់បាញ់ និងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនៅ នៅអ៊ីរ៉ង់។

អ្នក​ស្រាវជ្រាវជប៉ុន​បាន​សិក្សា​ឃើញ​ថា មនុស្ស​ចាស់​ចូល​ចង្ក្រាន​​ធ្វើ​ម្ហូប​បរិភោគ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ មាន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​វង្វេង​ទាប។ ​អ្នក​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើម្ហូប​អាហារ​ពីក្មេង​ ហើយ​ងាក​មក​​​ផ្តើម​ធ្វើ​ម្ហូប​នៅ​វ័យ​ចំណាស់ កាន់​តែទទួល​បាន​​ផល​ល្អ​ ដោយ​អាច​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះភ្លេច​វង្វេង​​​បាន​ច្រើន​ខ្លាំងណាស់ ដល់​ទៅ​៦៧%​ឯណោះ។ តើអ្នកស្រាវជ្រាវ​ អាច​ពន្យល់​អំពី​​ទំនាក់ទំនង​នៃ​​ការ​ធ្វើម្ហូប​និងកា​រកាត់​បន្ថយ​​គ្រោះ​កើត​​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច?

ក្រសួងមហាផ្ទៃបានធ្វើបត្យាប័នជនជាតិចិនម្នាក់ឈ្មោះ លី ស្យុង (LI XIONG ) ទៅកាន់ប្រទេសចិនវិញនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ ការបញ្ជូនជនជាតិរូបនេះធ្វើឡើងតាមសំណើរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនក្នុងក្របខណ្ឌនៃកិច្ចសហការប្រយុទ្ធប្រឆាំង និងបោសសម្អាតបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ។ ទូរទស្សន៍រដ្ឋចិន CCTV បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១ មេសានេះថា ជន លី ស្យុងដែលជាបក្សពួករបស់ចេន ហ្ស៊ី នៅក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោកអនឡាញ និងលាងលុយកខ្វក់បានទៅដល់ទឹកដីចិនហើយ។ 

ពីទីក្រុងគែរ ថ្ងៃចន្ទទី​៣០មីនា លោក​ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប អាប់ឌែល ហ្វាតាហ៍ អាល់ស៊ីស៊ី បានអំពាវនាវជាលើកទី​១​ ទៅកាន់លោកដូណាល់ ត្រាំ​​ សូម​ឲ្យ​លោកជួយ​ធ្វើយ៉ាងណា បញ្ឈប់ការធ្វើសង្គ្រាម​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា​។ សុន្ទរកថាថ្លែងអង្វរនេះ​ ត្រូវបានធ្វើឡើង​ប៉ុន្មានម៉ោង មុនពេលដែល​លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសគំរាមវាយ​កម្ទេច​ កំពង់ផែស្តុកប្រេង​​ ដ៏ធំបំផុតរបស់អ៊ីរ៉ង់​។

ឈាងម៉ៃ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ជាប់ចំណាត់ទី២ ជាទីក្រុងដែលមានកម្រិតខ្យល់ពុលខ្ពស់ជាងគេបំផុតលើលោក នៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣១ មីនា។ តំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ សឹងតែទាំងអស់ គ្របដណ្តប់ដោយផ្សែងពុលអួរអាប់ និងពោរពេញដោយល្អងជាតិពុលតូចល្អិត ដែលអាចបង្កហានិភ័យខ្ពស់ដល់សុខភាពរបស់ប្រជាជន។ បើផ្អែកតាមអាជ្ញាធរថៃ បញ្ហាខ្យល់ពុលកើនឡើងខ្លាំងបែបនេះ បណ្តាលមកពីការដុតរានដីព្រៃ និងដីចំការ។

ប្រមាណ​២ខែមកហើយ ដែល​ប្រជាជន​គុយបា បានជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែ​ខ្វះប្រេង និងគ្មានចរន្តអគ្គិសនី​​ បន្ទាប់​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​បានបិទខ្ទប់​ ប្រេងនៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​។ តែនៅថ្ងៃទី​៣១មីនា នាវាដឹកប្រេងមួយគ្រឿងរបស់រុស្ស៊ី​ ផ្ទុកប្រេង​ប្រមាណ​ ៧៣ម៉ឺនធុងបារីល បានធ្វើដំណើរមកដល់គុយបា។ រដ្ឋបាល​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងថានេះគឺជាការអនុញ្ញាតពិសេស ដើម្បីជួយសម្រាល​ការលំបាក​។