គ្មាន​សប្តាហ៍​ណា​ដែល​លោក​ដូណាល់​ត្រាំមិន​រក​រឿង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អូតង់​ទេ។ ប្រធានធិបតី​អាមេរិក​ បាន​​ជះ​កំហឹង​ជា​ថ្មី​ដាក់​អូតង់ និង​ព្រលយ​អំពីលទ្ធភាព​អាមេរិក​ចង់​ដើរ​ចេញ​ពី​អង្គការ​សម្ព័ន្ធ​អាត្លង់ទិកនេះ​ទៀត​ផង។ បន្ទាប់​ពី​បាន​​​បន្ទោស និង​រិះគន់​​សមាជិក​អង្គការ​អូតង់ ថា​បាន​បែ​រ​ខ្នង​ដាក់​អាមេរិក ដោយ​មិន​គាំទ្រសង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់ លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​បាន​​ទទួល​ជួប​ប្រមុខ​អង្គការ​អូតង់​នៅ​​សេតវិមាន​។ តើ​ជា​ជំនួប​ដើម្បី​និយាយ​អំពី​ការ​លែង​លះគ្នា​ឬ?

ចិន​បិទ​ដែនអាកាស​របស់​ខ្លួន រយៈពេល​៤០ថ្ងៃ មិន​ឲ្យ​យន្តហោះស៊ីវិល​ហោះចូល​ក្នុងដែនអាកាសរបស់ខ្លួន​រហូត​ដល់ ថ្ងៃទី​៦​ឧសភា។ ប៉េកាំង​មិនបាន​ប្រកាស​ដំណឹងនេះ ជាសាធារណៈ​ទេ។ គឺ​រដ្ឋបាលអាកាសចរណ៍សហព័ន្ធ​អាមេរិក​ដែល​ជាអ្នក​បង្ហោះផ្សាយ​សារ​របស់​ភាគីចិន​ដែល ផ្ញើ​ទៅកាន់​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍ស៊ីវិល មុននឹងត្រូវ​កាសែត​អន្តរជាតិ​ដកស្រង់យកមកចុះផ្សាយ​ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ៩​មេសា។ ដែនអាកាសដែល​ចិន​បិទ តាំងពី​ចុងខែ​មីនា រហូត​ដល់​ដើម​ខែ​ឧសភា លាតសន្ធឹង​ពីលើ​ឆ្នេរសមុទ្រ​សៀងហៃ ចម្ងាយ​ប៉ុន្មានរយគីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ ពី​កោះតៃវ៉ាន់។ អ្នកជំនាញ​ខាងអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល​បាន​ចោទសួរ​ពី​ចេតនា​របស់ចិន ដែល​សម្រេច​បិទដែនអាកាស​របស់ខ្លួន ភ្លាមៗ និង​ក្នុងរយៈពេល​យូរ​មិន​ធ្លាប់​មាន​យ៉ាងដូច្នេះ?

ចិញ្ចឹម​​ឆ្កែ ឆ្មា ធ្វើ​ជាមិត្ត​ រស់​នៅក្នុង​ផ្ទះជាមួយ​ ឬ​មាន​កូន​អាង​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ អាច​ប្តូរផ្លាស់​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​យើង​បាន។ តើសត្វ​អាច​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាងណាជាមួយ​មនុស្ស? តើការសត្វ​ចិញ្ចឹមជាមិត្តផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះសម្រាប់សុខភាព?

ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ​​ ធាតុ​អាកាស​នៅកម្ពុជាបាន​ឡើង​ដល់​ ៣៨​អង្សា​រ​ ឬ​ក្បែរ​ ៤០​អង្សារ​នៅតាម​តំបន់​ខ្លះ​​ដែ​ល​នាំ​ឱ្យ​មាន​ផល​វិបាក​សម្រាប់ការ​រស់​នៅ​ និង​ប្រកប​របរ​រក​ស៊ីប្រចាំថ្ងៃ​​​របស់​ពល​រដ្ឋ។​ នៅរាជធានីភ្នំពេញ អ្នក​លក់​ដូរ​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវនៅតែបន្ត​​ប្រកប​របររបស់​ខ្លួន។ ទោះបី​ជា​មានការ​លំបាក​មែន​ ​អ្នក​លក់​ដូរ​ទាំង​នោះថា​ខ្លួនអាច​បន្ស៊ាំ​​ជីវិត​រក​ស៊ី​ក្រោមកណ្តាល​​ថ្ងៃ​ក្តៅបាន​​​​​។

នៅក្នុងជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីបារាំងក្នុងទីក្រុងប៉ារីសនារសៀលថ្ងៃទី៨ មេសា  លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានសុំឱ្យបារាំងជួយដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃទេ តែបានស្នើឱ្យបារាំងពង្រឹងការគាំទ្រការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស្វ័រតាន់ រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងសន្និសីទ​សារព័ត៌មានស្តីពីលទ្ធផលដំណើរទស្សនកិច្ចការងារនៅបារាំងនារសៀលថ្ងៃទី៩ ខែមេសានេះ។ តាមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជារូបនេះដដែល ការដែលកម្ពុជាមិនសុំការគាំទ្រពីបារាំងដោយសារកន្លងមក អាស៊ាន អាមេរិក និងចិនបានចូលអន្តរាគមន៍ ដោយសម្រេចបាននូវបទឈប់បាញ់ចំនួន ២លើកជាមួយថៃ។

ក្នុង​រយៈ​ពេល​បី​ថ្ងៃ​កន្លងមក​នេះ កូរ៉េខាង​ជើង​បាន​សាកល្បងប្រព័ន្ធ​សព្វាវុធ​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ មាន​ជាអាទិ៍​មីស៊ីល​បាលីស្ទិក​រយៈ​ខ្លី មីស៊ីល​បាលីស្ទិក​ពាំគ្រាប់​បែក​ចង្កោម​ ឬ មីស៊ីល​បាញ់​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​អេឡិចត្រូម៉ាញេទិក (អ៊ីពែរសូនិក)។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តីជូន​ដំណឹង​របស់​ទី​ភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​ផ្លូវការ​កូរ៉េខាង​ជើង នៅថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​៩ មេសា​២០២៦។

ទើបចាប់អនុវត្ត​បាន​តែ​២ថ្ងៃ បទឈប់បាញ់រវាង​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់ ចាប់ផ្តើម​ផុយស្រួយខ្លាំង បន្ទាប់ពី អ៊ីរ៉ង់​ដំឡើងសំឡេង​គំរាមវាយប្រហារ​សងសឹកវិញ បើសិន​អ៊ីស្រាអែលនៅតែបន្ត​បាញ់ជញ្រ្ជំ​លើទឹកដីលីបង់​ដែលជា​មិត្ត​របស់អ៊ីរ៉ង់។ អះអាងថា លីបង់មិនត្រូវ​បាន​រាប់បញ្ចូល​ក្នុងបទឈប់បាញ់ អ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល​បាន​បើក​ការវាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ កាលពីថ្ងៃពុធ​ទី ៨​មេសា ទៅលើទឹកដីលីបង់។ ការវាយប្រហារ​គ្រាប់ប្លោង​របស់​អ៊ីស្រាអែល ក្នុងរយៈពេល​តែមួយ​ថ្ងៃ​ពុធទី៨ មេសា បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​ជិត​២០០នាក់ និង​របួស​ជាង​៨០០​នាក់។ លើកលែង​តែ​សហរដ្ឋអាមេរិក បណ្តាប្រទេស​ធំៗ​នៅអឺរ៉ុប និងនៅអាស៊ី ដូចជា​ចិន​បាន​ថ្កោលទោស​ការវាយប្រហារ​ដែលបាន​សម្លាប់ជីវិត​ប្រជាជន​ស៊ីវិល និង​រំលោភ​ដែនអធិបតេយ្យភាព​របស់លីបង់។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបន្តសវនាការលើសំណុំរឿងលោក កឹម សុខាដែលអនុញ្ញាតឲ្យមេធាវីការពារចុងចោទធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋាន។ លោក ផែង ហេង សហមេធាវីការពារក្តីលោក កឹម សុខា បញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកកាសែតនៅក្រៅសវនាការថា មេធាវីបានបដិសេធទាំងស្រុងទៅលើអង្គហេតុនៃសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងដោយលើកហេតុផលថា លោក កឹម សុខា គ្មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាព ឬចេតនាប្រព្រឹត្តិបទល្មើស «សន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស» នោះឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា សវនាការដែលបានបន្តនៅម៉ោង ២រសៀលថ្ងៃដដែលនេះ ភាគីខាងព្រះរាជអាជ្ញា និងមេធាវីដើមចោទធ្វើនីតិវិធីតប ក្នុងនោះលោក កឹម សុខា ក៏ត្រូវថ្លែងសារចុងក្រោយទៅកាន់អង្គសវនាការ។ ស៊ឹម ចាន់សំណាង រាយការណ៍ផ្ទាល់ពីមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ

សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ភូមិប្រមេរុ បានរាយការណ៍ពីការកើនឡើងខ្លាំងនៃ​បទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើក្នុងដែនជម្រកការពារសត្វព្រៃព្រះរការ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ តាមសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយភូមិប្រមេរុ តំបន់អូរស្កាច និងតំបន់ស្រុកជាំក្សាន្តបានក្លាយជាទីតាំងកាប់ឈើយ៉ាង​អនាធិបតេយ្យពីសំណាក់ក្រុមទុច្ចរិត​។ ជុំវិញ​ការរកឃើញបទល្មើសកាប់​ឈើខុសច្បាប់ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរការនេះ​  ក្រសួងបរិស្ថាននៅមិនទាន់​បានឆ្លើយតបយ៉ាងណានៅឡើយទេ​។

ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានទទួលស្វាគមន៍នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅអេលីហ្សេ វិមានប្រធានាធិបតី ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស  នៅរសៀលថ្ងៃពុធ ទី ៨ មេសា។​ បើតាម​ប្រភពពីមន្ត្រីជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដែល​អមដំណើរគណៈប្រតិភូ ​ជំនួបទ្វេភាគី​រយៈពេល​ប្រមាណ​ ១ ម៉ោងនេះ ផ្តោតទៅលើសំណុំ​រឿង​សំខាន់ពីរ។ ​ទី១ បញ្ហា​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ ហើយ​​ទី២ ការ​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ប្រទេស​និយាយភាសា​បារាំង​ ឡា ហ្វ្រង់កូហ្វូននី នៅភ្នំពេញ ចុងឆ្នាំ​នេះ។

នៅថ្ងៃពុធ ទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបន្តសវនាការលើសេចក្តីសន្និដ្ឋានផ្ទាល់មាត់ក្នុងសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ សហមេធាវីការពារក្តីឲ្យលោក កឹម សុខា បញ្ជាក់ថា សាលាឧទ្ធរណ៍នឹងបន្តធ្វើជំនុំជម្រះរយៈពេល ១ថ្ងៃពេញ។ នៅក្នុងសវនាការនាព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី៨ មេសានេះ ព្រះរាជអាជ្ញាបានស្នើឲ្យអង្គជំនុំជម្រះដាក់ទោសទណ្ឌធ្ងន់ ដកហូតសិទ្ធិនយោបាយ និងបញ្ចូនលោក កឹម សុខាទៅឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារ។ ចំណែកសវនាការដែលកំពុងបន្តនៅម៉ោង ២រសៀលនេះអនុញ្ញាតឲ្យមេធាវីដើមចោទ និងចុងចោទធ្វើសន្និដ្ឋានលើសំណុំរឿង។ ស៊ឹម ចាន់សំណាង រាយការណ៍ផ្ទាល់ពីមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ៕

ក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះក្នុងសំណុំរឿង ស្រី ស៊ីណា បានអះអាងថា ពួកគេនៅមិនទាន់ទទួលបានសំណងអ្វីឡើយ ថ្វីបើតុលាការកំពូលបានប្រកាសតម្កល់សេចក្តីសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ទុកជាបានការដដែល​កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។ តាមរយៈបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ Rfi នៅរសៀលថ្ងៃទី៨ មេសានេះ ម្តាយស្ត្រីរងគ្រោះបានឱ្យដឹងថា មេធាវីការពារក្តីឱ្យភាគីជនរងគ្រោះបានអូសបន្លាយពេលវេលាស្នើសុំការអនុវត្តសាលក្រមជាង ៧ខែដែលជាហេតុធ្វើឱ្យនីតិវិធីទាមទារសំណងមានភាពយឺតយ៉ាវ។ បើតាមម្តាយជនរងគ្រោះ ភាពយឺតយ៉ាវនេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះព្យាយាមស្វះស្វែងរកអ្នកច្បាប់ដើម្បីជួយរៀបចំនីតិវិធីស្នើសុំការអនុវត្តសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។

នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា លោក ឆាំង យុ នៅថ្ងៃអង្គារទី៧មេសា​យល់​ថា កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរទប់ស្កាត់ មិនឲ្យមានការប៉ះទង្គិចព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃជាលើកទី៣។ ការលើកឡើងបែបនេះរបស់លោក ឆាំង យុ​ គឺ​បន្ទាប់ពីមានការអះអាងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិថៃថ្មីអំពីលទ្ធភាពនៃការប៉ះ​ទង្គិចរវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងកងទ័ពថៃជាលើកទី៣ ដែល​អាចជាការប៉ះទង្គិចទ្រង់ទ្រាយធំ។

​ជនជាតិ​បារាំង​២នាក់​ ដែលត្រូវ​រដ្ឋអំណាច​អ៊ីរ៉ង់ចាប់ឃុំខ្លួន​ជាង​៣ឆ្នាំ បាន​ចាកចេញពី​ទឹកដី​អ៊ីរ៉ង និង​​វិញត្រឡប់​មកប្រទេស​បារាំង។ ប្រជាជាតិបារាំងត្រេកអរ ហើយ ក្រុម​អ្នកនយោបាយ​ មិនថាមកពីគណ​បក្សប្រឆាំងនិងបក្សក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលនោះទេ សុទ្ធតែថ្លែងសារអបអរសាទរ និងកោតសរសើរចំពោះ​ក្រុម​មន្ត្រីទូត​ ដែល​បាន​ជួយ​សម្របសម្រួល​ ក្នុង​កិច្ចការ​នេះ​។​​

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​អ៊ីរ៉ង់​ប្រកាស​សម្រេច​បាន “​បទ​ឈប់​បាញ់​​” រយៈ​ពេល​ពីរ​សប្តាហ៍ ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​បើក​​ច្រក​សមុទ្ទ​អកមូហ្ស​ឡើង​វិញនៅ​​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​៨មេសា​ ​​​មុន​ផុត​ឱសានវាទរបស់​លោក​ត្រាំដែល​គំរាម​កម្ទេច​អ៊ីរ៉ង់​និង​អរិយធម៌​ពែក្សឱ្យ​ខ្ទេចបន្តិច។ ​រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​អ៊ីរ៉ង់ ក៏​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ការព្រមព្រៀង​ឈប់​បាញ់ និង​ការ​​ធានា​សុវត្ថិភាព​ចរាចរណ៍​នៅ​ច្រក​អកមូហ្ស​ ដែល​ជា​ប្រភព​ឆ្លង​កាត់​ប្រេង​ឆៅ​២០%​​នៃ​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​ពិភពលោក កាលពី​ពេល​មុន​សង្គ្រាម។ តើ​បទ​ឈប់​បាញ់​​នេះ​ជា​ជោគជ័យ​របស់​នរណា?

កម្ពុជា តាមរយៈរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសាម្សិលមិញ បានធ្វើកំណត់ទូតជាថ្មីម្តងទៀតផ្ញើទៅកាន់ភាគីថៃ ដើម្បីរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសបន្ទាន់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក និងស្នើឱ្យចាត់បញ្ចូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះចុះវាស់វែងលើដីជាក់ស្តែង។ ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចព្រំដែន និងបើតាមសំណើរបស់កម្ពុជា ភាគីកម្ពុជាស្នើឱ្យរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសJBC និងការចុះវាស់វែងដីជាក់ស្តែង​ក្នុងកាលបរិច្ឆេទស្របស្រប​ណាមួយចន្លោះពីថ្ងៃទី១៧ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅថ្ងៃពុធ ទី៨មេសានេះ បានបន្តសវនាការលើសេចក្តីសន្និដ្ឋានផ្ទាល់មាត់ ក្នុងសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ សវនាការនាពេលនេះត្រូវបានគេរំពឹងថាអាចជាសវនាការលើកចុងក្រោយ។ នៅពីមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ព្រឹកថ្ងៃពុធនេះ គេក៏សង្កេតឃើញមានបណ្តាអង្គទូតបរទេសរួមមាន អាមេរិក បារាំង អូស្ត្រាលី និងចក្រភពអង់គ្លេស ព្រមទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចូលរួមតាមដានសង្កេតការណ៍ផងដែរ។

​ថ្ងៃអង្គារ ទី​៧ ខែមេសា អនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក JD Vance បា​នអញ្ជើញ​ទៅ​ដល់​រដ្ឋធានីប៊ុយដាប៉ែស ​​ ដែល​ ហុងគ្រី ត្រូវ​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត​សភា នៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី​១២មេសា។ វត្តមាន​របស់អនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក​នេះ ​បង្ហាញអំពី​ស្មារតីគាំទ្រ​យ៉ាងពេញទំហឹង​​របស់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន​ ចំពោះ​អ្នក​នយោ​បាយ​​ជាតិនិយមជ្រុល លោក វិកទ័រ អកបាន។ ក្នុង​សន្និសីទសារព័ត៌មាន​ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីហុងគ្រី ​ លោក JD Vance ឆ្លៀត​ព្រមាន​សហភាព​អឺរ៉ុប កុំឲ្យ​លូកដៃ​ក្នុងការបោះឆ្នោត​ហុងគ្រី។ ​

សង្គ្រាម​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា បាន​អង្រួន​ពិភពលោក​ទាំងមូល ឱ្យធ្លាក់​​​ក្នុងវិបត្តិ​​​ថាមពល​ឡើង​ថ្លៃ វិបត្តិ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ និង​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​គ្មាន​កំណើន។ល។ ប៉ុន្តែចិន​ហាក់​ត្រៀម​លក្ខណៈ​បាន​ល្អ​ជាង​គេ និង​បន្ត​រំកិល​យុទ្ធសាស្ត្រ​​របស់​ខ្លួន​ទៅមុខ ដោយ​សន្សឹមៗ​ តែ​យ៉ាង​ប្រាកដ​ប្រជា។​

អង្គភាពស៊ីម៉ាក់កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា ផ្ទៃដីកម្ពុជាជាង ២ ៣០០គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េបានស្ថិតក្នុងចំណុចវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែកចង្កោមរបស់ថៃក្នុងសង្គ្រាមកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ថៃបានប្រើគ្រាប់បែកចង្កោមទម្លាក់លើទីតាំងជនស៊ីវិលកម្ពុជា តំបន់ក្បែរប្រាសាទបុរាណ និងតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៅតាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ បើតាមលោក ហេង រតនា អគ្គនាយកនៃមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា ថៃមានផែនការធ្វើឲ្យខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលវែងតាមរយៈការប្រើគ្រាប់បែកចង្កោមដែលខុសនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ(អនុសញ្ញាអូតាវ៉ា)។ តើកម្ពុជាគួរធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីអាចនាំថៃឲ្យទទួលខុសត្រូវចំពោះការប្រើគ្រាប់បែកចង្កោមលើជនស៊ីវិលកម្ពុជា?

ទីបំផុត និងបន្ទាប់ពីមានការទាមទាររបស់ក្រសួងវប្បធម៌ អ្នកកាន់កាប់សមុច្ច័យឯកជនមួយនៅតំបន់អាស៊ីបានប្រគល់ឲ្យកម្ពុជាវិញនូវវត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន ២០រូប។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងវប្បធម៌នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយបញ្ជាក់ថា វត្ថុបុរាណខ្មែរទាំង ២០រូបបានមកដល់ប្រទេស​កម្ពុជាហើយ។ បើតាមក្រសួងវប្បធម៌ វត្ថុបុរាណទាំង ២០រូបដែលជាបដិមាសម័យបាយ័នត្រូវបានគេជឿជាក់ថាមានប្រភពមកពីក្រុងអង្គរធំ។

នៅ​៤ថ្ងៃក្រោយ​រៀបចំ​ព្រឹត្តិការណ៍​សុខភាពតែមួយ​នៅទីក្រុង​ភ្នំពេញ គណៈប្រតិភូកម្ពុជា ដឹកនាំ​ដោយ​លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន ម៉ាណែត ​បានធ្វើដំណើរ​ទៅដល់​ប្រទេស​បារាំង ដើម្បីចូលរួម​ក្នុង​ជំនួបកំពូលស្តីពីសុខភាពតែមួយ​ដែលត្រូវ​ប្រព្រឹត្តទៅ នៅទីក្រុងលីយ៉ុងភាគខាងត្បូងប្រទេស​បារាំង ​នៅថ្ងៃអង្គារ ទី​៧មេសា។ តើ​ជំនួបកំពូល​ស្តីពីសុខភាពតែមួយ​មាន ប្រយោជន៍អ្វី? យើងស្តាប់ ឈាង បុប្ផា​រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះផ្ទាល់ពីមជ្ឈមណ្ឌល​កុងក្រេទីក្រុងលីយ៉ុង។

លោកស្រី ចឹង​ លីវ័ន ប្រមុខ​បក្ស​ប្រឆាំង​តៃវ៉ាន់ (គួមីងតាង) បាន​អញ្ជើញ​ទៅ​ដល់​ប្រទេស​ចិន​ នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​៧​មេសា​នេះ ដើម្បី​រឹត​ចំណង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប៉េកាំង។ ក្នុង​រយៈ​ពេល​៦ថ្ងៃ​​នៃ​​​ទស្សនកិច្ច​ដ៏​កម្រ និង​ជា​លើកទីមួយ​គិត​ចាប់​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០១៦មក​ លោកស្រី ចឹង​លីវ័ន​ សង្ឃឹម​ថា​នឹង​អាច​ចូល​ជួប​​ប្រធានាធិបតី​ចិន លោក​ ស៊ីជីនពីង ដោយ​ផ្ទាល់​ផង។

សភាប្រជាជន​​វៀតណាម បាន​បោះឆ្នោតតែងតាំង​ អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនិស្តសង្គមនិយមវៀតណា​ម ​ លោក តូ ឡឹម ឲ្យធ្វើ​ជា​ ប្រធានាធិបតី។ ការក្តោប​ក្តាប់​មុខ​តំណែង​កំពូល​ ​​២ តែម្នាក់​ឯង​យ៉ាងដូច្នេះ​ ពុំ​ដែល​ធ្លាប់​មានទេ ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​វៀតណាម ហើយប្រការ​​នេះ ក៏ជាការ​យកគំរូ​តាម​បក្ស​កុម្មុយនិស្តចិន ​ក្បែរខាង។​

កូរ៉េខាងត្បូងនិងតៃវ៉ាន់បានប្រកាស នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៦ មេសា បញ្ជូននាវាច្រើនគ្រឿងទៅដឹកប្រេងឆៅ ពីកំពង់ផែយ៉ានប៊ូ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងលិចអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត នៅសមុទ្រក្រហម។ ការសម្រេចចិត្តបង្វែរទិសដៅទៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ដោយសារការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស បន្តអូសបន្លាយពេលយូរ។ មួយវិញទៀត ប្រទេសអាស៊ីទាំងពីរចង់បង្កើនស្តុកប្រេងបម្រុងជាតិ និងទប់ស្កាត់ការឡើងថ្លៃប្រេងក្នុងស្រុក។

កូរ៉េខាងត្បូងនិងតៃវ៉ាន់បានប្រកាស នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៦ មេសា បញ្ជូននាវាច្រើនគ្រឿងទៅដឹកប្រេងឆៅ ពីកំពង់ផែយ៉ានប៊ូ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងលិចអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត នៅសមុទ្រក្រហម។ ការសម្រេចចិត្តបង្វែរទិសដៅទៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ដោយសារការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស បន្តអូសបន្លាយពេលយូរ។ មួយវិញទៀត ប្រទេសអាស៊ីទាំងពីរចង់បង្កើនស្តុកប្រេងបម្រុងជាតិ និងទប់ស្កាត់ការឡើងថ្លៃប្រេងក្នុងស្រុក។

ក្រុមប្រទេសនាំចេញប្រេង ហៅកាត់ OPEP+ បានយល់ព្រមគ្នានៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី៥ មេសា ដំឡើងកូតាផលិតកម្មប្រេងជាថ្មីម្តងទៀតនៅខែឧសភា។ អង្គការ OPEP+ ក៏បានទាញសញ្ញាអាសន្នអំពីការ ចំណាយប្រាក់មហាសាលនិងពេលវេលាយូរ ដើម្បីសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៃទីតាំងថាមពល ដែលរងការខូតខាចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ សេចក្តីប្រកាសនេះធ្វើឡើងចំពេល ដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ បានដាក់ឱសានវាទថ្មី ៤៨ម៉ោង ឲ្យអ៊ីរ៉ង់បើកច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដោយគំរាមវាយកម្ទេចស្ពាន និងមជ្ឈមណ្ឌលថាមពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលតេហេរ៉ង់មិនព្រមធ្វើតាមអ្វីដែលលោកចង់បាន។

គ្រាន់​តែសង្គ្រោះ​អ្នក​បើក​យន្តហោះចម្បាំង​ដែល​​បាត់ខ្លួនអស់ពីរ​-​បី​ថ្ងៃ​ ​បានភ្លាម លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក ដូណាល់ត្រាំ បាន​​ដាក់​ឱសានវាទ​ថ្មី​សំឡុត​​អ៊ីរ៉ង់ដោយ​ប្រើ​ពាក្យ​ដ៏​អសុរស​​។ ប៉ុន្តែ​ដោយ​គ្មាន​ញញើត អ៊ីរ៉ង់​បានព្រមាន​​តប​វិញ ថា​នឹងបាញ់​បំផ្លាញ​អ៊ីស្រាអែល​ព្រមទាំង​​ក្រុមប្រទេស​នៅ​តំបន់​ឈូង​សមុទ្ទ​ពែក្ស​ឱ្យ​ហិនហោច បើ​អាមេរិក​ពិត​ជា​ហ៊ាន​ធ្វើ​ដូច​ពាក្យ​គំរាមមែន។

លោក គង់ ពុទ្ធិការ អគ្គនាយកនៃអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៦ មេសានេះថា ក្រោយមានការវាយប្រហារចំនួន ២ដងកាលពីឆ្នាំ ២០២៥ ការសង្គ្រោះប្រាសាទព្រះវិហារកុំឲ្យខូចខាតបន្តទៀតអាចប្រើពេលពី ៥ ទៅ ១០ឆ្នាំ។ បន្ទាប់មក និងបើតាមអគ្គនាយកនៃអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហាររូបនេះដដែល គេត្រូវការពេលវេលាបន្ថែមយ៉ាងតិច ២០ឆ្នាំ និងថវិកាចន្លោះពី ៦០ ទៅ ៧០លានដុល្លារដើម្បីធ្វើការអភិរក្ស និងជួសជុលប្រាសាទព្រះវិហារឡើងវិញ។ ការលើកឡើងរបស់លោក គង់ ពុទ្ធិការដូចនេះធ្វើឡើង ក្រោយមន្ត្រីអង្គការយូណេស្កូបានចុះទៅពិនិត្យ និងវាយតម្លៃការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារកាលពីដើមខែមីនាកន្លងទៅ។

អង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុកសម្តែងក្តីបារម្ភពីការកើនឡើងនៃការចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋ និងព្រះសង្ឃជាបន្តបន្ទាប់នារយៈពេលចុងក្រោយនេះពីបទញុះញង់ក្នុងរឿងព្រំដែន។ ជាក់ស្តែងនាប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងទៅនេះ មានការចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃមួយអង្គនៅខេត្តបាត់ដំបង និងការចាប់ខ្លួនកម្មការិនីរោងចក្រម្នាក់ បន្ទាប់ពីអ្នកទាំងនោះបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ។

ក្នុង​បរិបទភ្លើង​សង្គ្រាមកំពុងតែឆាបឆេះក្តៅគគុក​នៅតំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ទាមទារ​ដំឡើងកញ្ចប់ថវិកាការពារជាតិ ​​ចំនួនជិត​ ៥០% បន្ថែមទៀត​​។ បើតាម​សំណើរបស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ចៅហ្វាយ​សេតវិមាន​ទាមទារ​ឲ្យ​សភាខុនហ្គ្រេស អនុម័ត​​ដំឡើង​​កញ្ចប់​ថវិកាយោធា ១ ៥០០ ពាន់លាន​ដុល្លារ​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី​។​