១៧ មេសា ១៩៧៥ - ១៧ មេសា ២០២៦ ថ្ងៃនេះជាខួប ៥១ឆ្នាំនៃការឡើងកាន់អំណាចរបស់ពួកខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា។ តែទោះជាង ៥០ឆ្នាំបានកន្លងហួសទៅមែនក៏ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មៅងងឹងមួយនេះនៅតែត្រូវបានគេចងចាំ និងរម្លឹកដោយមិនដែលអាក់ខានឡើយ។ អ្វីជាការកត់សម្គាល់ ខួប ៥១ឆ្នាំនៃការឡើងកាន់អំណាចរបស់ពួកខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះមិនត្រូវបានប្រារព្ធឡើងធំដុំទេ ក្រៅពីការបង្ហោះសារ និងរូបភាព ស-ខ្មៅ របស់បញ្ញវន្ត គណបក្សនយោបាយ និងពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើបណ្តាញសង្គម។ ញឹម សុផល៖
នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងតាមរយៈសំណេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះថា កម្មវិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែររយៈពេល ៣ថ្ងៃបានប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូននៅទូទាំងប្រទេស។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានសម្តែងការដឹងគុណដល់កងទ័ពដែលកំពុងឈរជើងនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន ខណៈជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃនៅមិនទាន់បានដោះស្រាយចប់សព្វគ្រប់នៅឡើយ។
ក្រោយផ្ទុះហេតុការណ៍ក្មេងទំនើងវាយកម្ទេចរថយន្តមួយគ្រឿងកាលពីយប់ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ជួន ណារិន្ទ ស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញបានសរសេរសារគំរាមឱ្យយុវជនទាំងនោះចូលខ្លួន សារភាព បើមិនដូច្នោះទេ ពួកគេនឹងត្រូវប្រឈមផ្លូវច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែង។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក ជួន ណារិន្ទបានផ្តាំទៅអាណាព្យាបាលរបស់ក្មេងទំនើងទាំងនោះឱ្យនាំកូនមកសារភាព បើសិនដឹងថាពួកគេមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងហេតុការណ៍នេះ។
ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំបានប្រកាសបទឈប់បាញ់រវាងអ៊ីស្រាអែល និងលីបង់ ដែលបានចូលជាធរមាន តាំងពីយប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ១៦មេសា។ បើតាមលោកត្រាំ ដើម្បីឈានឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាពរវាងគ្នា មេដឹកនាំអ៊ីស្រាអែល និងលីបង់យល់ព្រមអនុវត្តបទឈប់បាញ់រយៈពេល១០ថ្ងៃ គិតចាប់តាំងពីម៉ោង ១២យប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។ ប៉ុន្តែ នៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រនេះ លីបង់ចោទអ៊ីស្រាអែលថា បានរំលោភភ្លាមភ្លែត បទឈប់បាញ់ ប្រកាសដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិក ព្រោះថា អ៊ីស្រាអែលនៅតែបន្តបាញ់ប្លោងចូលទឹកដីភាគីខាងត្បូងរបស់លីបង់។
ប្រមុខការទូតថៃ លោក ស៊ីហាស័ក ភួងកេតកែវ នៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជាក់ថា ថៃបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ការចរចាបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា។ តែប្រមុខការទូតថៃរូបនេះបានរិះគន់ ដោយចាត់ទុកការស្នើសុំពន្លឿនកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការ JBC ពីភាគីកម្ពុជាជាការដាក់សម្ពាធទៅលើភាគីថៃ។
មានមនុស្សរាប់រយនាក់បានស្លាប់នៅក្រោមការធ្វើទារុណកម្មនៅក្នុងមន្ទីរសន្តិសុខភូមិភាគពិសេស ម-១៣ ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលគ្រប់គ្រងដោយ កាំង ហ្គេចអ៊េវ ហៅ ឌុច ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧១ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ អ្នកដែលរួចរស់ជីវិតពីមន្ទីរ ម១៣ មានតែ ១០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោក ស អូន (ឬលោក ភឿង អូន) អ្នករួចជីវិតម្នាក់ពី ម១៣ បានរម្លឹកពីការចាប់ខ្លួន នៅឃុំអមលាំង ការធ្វើទារុណកម្មសួរចម្លើយ និងស្ថានភាពអ្នកទោសនៅ ម១៣៕
បណ្តារាជធានី-ខេត្តក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានរៀបចំទីតាំងសម្រាប់ការជួបជុំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ សម្រាប់ឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ។ រាជធានីភ្នំពេញបានរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្រ្កាន្ត ដែលបានទាញភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិឲ្យដើរកម្សាន្តជាង ១លាននាក់។ អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យទេសចរណ៍មើលឃើញថា ទោះបីកម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រឈមនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃក៏ដោយក៏ការរៀបចំពិធីជួបជុំនានាក្នុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីបានជួយមួយផ្នែកដល់កំណើនភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។
រុស្ស៊ីបាញ់មីស៊ីល និងដ្រូនច្រើនរាប់រយទៅលើទឹកដីអ៊ុយក្រែន កាលពីថ្ងៃយប់ថ្ងៃពុធ ឈានចូលដល់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។ ការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ីនៅទូទាំងអ៊ុយក្រែន ទាំងកណ្តាលយប់អាធ្រាត្រ បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិច ១៩នាក់ និងរបួសជាង១០០នាក់។ មានវត្តមាននៅប្រទេសហូឡង់ដើម្បីទទួលរង្វាន់សេរីភាព ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនបានថ្កោលទោសការវាយប្រហារដ៏ងងឹតងងល់របស់រុស្ស៊ី ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់នៅអ៊ុយក្រែន។
នាវិកអ៊ីរ៉ង់ជាង២០០នាក់ ដែលជាប់គាំង នៅស្រីលង្កា ព្រោះតែកប៉ាល់ចម្បាំងត្រូវនាវាមុជអាមេរិកបាញ់ពន្លិច កាលពីដើមខែមីនា បានធ្វើដំណើរត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញ។ នៅថ្ងៃពុធទី ១៥ មេសា អនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិស្រីលង្កាបានប្រកាសថា ស្រីលង្កាបានបញ្ជូននាវិកអ៊ីរ៉ង់ ចំនួន២៣៨នាក់ ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេវិញ បន្ទាប់ពីសម្រាកព្យាបាល និងស្នាក់នៅស្រីលង្កាអស់រយៈពេលជាង១ខែ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអូស្ត្រាលីលោក Richard Marles បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសានេះថា អូស្ត្រាលីនឹងបង្កើនកញ្ចប់ថវិកាការពារជាតិឱ្យដល់ ៣%នៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក (GDP) នៅឆ្នាំ២០៣៣។ ហេតុផលដែលបានជំរុញឲ្យអូស្រ្តាលីបង្កើនកញ្ចប់ថវិកាយោធានេះក៏ព្រោះតែការផ្ទុះសង្គ្រាមស្ទើរពាសពេញពិភពលោក និងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលក្រុងកង់បេរ៉ាបានរងសម្ពាធពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ។
ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន បានព្រមានឲ្យបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ចំពោះអ្នកទាំងឡាយណាដែលនាំទំនិញថៃចូល។ ការបញ្ជាក់របស់លោក ហ៊ុន សែន ដូចនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីសារព័ត៌មានថៃនានាបានផ្សព្វផ្សាយថា កម្ពុជាស្នើបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ។ តែនៅក្នុងសារជាសំឡេងឆ្លើយតបទៅលោកបណ្ឌិត សេង សារី យប់ថ្ងៃទី១៥ មេសា លោក ហ៊ុន សែន បានច្រានចោលនូវព័ត៌មានរបស់ថៃ។ ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីក៏បានលើកឡើងដែរថា កម្ពុជាមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតទំនិញសម្រាប់ប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ព្រមទាំងជំរុញឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក និងទំនិញនាំចូលពីប្រទេសផ្សេងខុសពីថៃ។
ពលរដ្ឋខ្មែររាប់ពាន់នាក់នៅក្រៅប្រទេស ដូចជាកូរ៉េ ជប៉ុន និងម៉ាឡេស៊ីបាន និងកំពុងអបអរបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងការងារនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ សម្រាប់ក្រសួងការងារ ការចូលរួមនេះបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាធ្លុងមួយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដើម្បីបន្តរក្សាវប្បធម៌ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ និងបង្ហាញអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរលើឆាកអន្តរជាតិ ទោះបីជាស្ថិតនៅក្រៅប្រទេស។
នាវិកអ៊ីរ៉ង់ជាង២០០នាក់ ដែលជាប់គាំង នៅស្រីលង្កា ព្រោះតែកប៉ាល់ចម្បាំងត្រូវនាវាមុជអាមេរិកបាញ់ពន្លិច កាលពីដើមខែមីនា បានធ្វើដំណើរត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញ។ នៅថ្ងៃពុធទី ១៥ មេសា អនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិស្រីលង្កាបានប្រកាសថា ស្រីលង្កាបានបញ្ជូននាវិកអ៊ីរ៉ង់ ចំនួន២៣៨នាក់ ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេវិញ បន្ទាប់ពីសម្រាកព្យាបាល និងស្នាក់នៅស្រីលង្កាអស់រយៈពេលជាង១ខែ។
នៅក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំថ្មី ២០២៦ នេះ ពលរដ្ឋខ្មែរចំណាយប្រាក់សម្រាប់កម្មវិធីផ្សេងៗជាច្រើន ទោះស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងគ្រួសារមួយចំនួនកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្លះក៏ដោយ ពិសេសក្នុងគ្រាដែលប្រេងឥន្ធនៈមានតម្លៃខ្ពស់។ តែទោះជាយ៉ាងណា សេដ្ឋវិទូយល់ឃើញថា ការចំណាយរបស់ពលរដ្ឋក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំខ្មែរជាចំណែកមួយចូលរួមផ្តល់សន្ទុះសេដ្ឋកិច្ចជាតិឡើងវិញ បន្ទាប់ពីមានបញ្ហាខ្លះដោយសារតែជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ។
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួនមិនបានបង្កកសាច់ប្រាក់ ឬបិទធនាគារណាមួយដូចការលើកឡើងក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនោះទេ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ ការចេញមកបញ្ជាក់របស់ធនាគារជាតិកម្ពុជានាពេលនេះនៅក្រោយមានការផ្សព្វផ្សាយលើបណ្តាញសង្គមដោយប្រាប់ពលរដ្ឋឱ្យនាំគ្នាទៅដកប្រាក់នៅធនាគារ ដោយសារតែធនាគារទាំងនោះនឹងប្រឈមការបិទទ្វារ ឬបង្កកសាច់ប្រាក់ពីធនាគារជាតិ។
ក្រសួងបរិស្ថាននៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានអះអាងពីការបន្តស្រាវជ្រាវករណីចេញលិខិតអនុញ្ញាតដឹកជញ្ជូនឈើពីតំបន់ការពារធម្មជាតិ «ព្រៃឡង់» ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ។ ការស្រាវជ្រាវនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា លិខិតនោះត្រូវបានចេញដោយមេឃុំសុចិត្រ ឈ្មោះ ប្រាក់ មិន ដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការដឹកឈើដោយខុសច្បាប់។
នៅក្នុងដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា កម្ពុជាមិនទាត់ចោលទេនូវលទ្ធភាពដែលនឹងត្រូវស្នើទៅសហប្រធានសន្និសីទនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ ការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដូច្នេះជាការឆ្លើយតបទៅកាន់លោកបណ្ឌិត សេង សារី ដែលជាអ្នកវិភាគនយោបាយមួយរូប បន្ទាប់ពីអ្នកវិភាគរូបនេះផ្តល់យោបល់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រើប្រាស់មធ្យោបាយកងទ័ពវាយប្រហារថៃ ដើម្បីដណ្តើមទឹកដីកម្ពុជាមកវិញ។
មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ IMF បានព្រមានពីផលវិបាកសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើសង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាបន្តអូសបន្លាយ។ គួរជ្រាបថា សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាមិនទាន់មានសញ្ញាថានឹងអាចបញ្ចប់បាននៅឡើយ ខណៈតម្លៃថាមពលបន្តកើនឡើងខ្ពស់ដែលជាកម្រិតហានិភ័យនៃអតិផរណា នាំឱ្យតម្លៃម្ហូបអាហារកាន់តែឡើងខ្ពស់។
ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យ លោកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បញ្ជាក់នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននាថ្ងៃទី១៥ មេសានេះថា កម្ពុជាមិនបានស្នើឱ្យថៃបើកច្រកព្រំដែនដើម្បីដឹកជញ្ជូនទំនិញសង្គ្រោះបន្ទាន់ទេ។ ដោយឡែក អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងទឹកភូមិន្ទថៃក៏ចេញមុខបដិសេធលើព័ត៌មានចុះផ្សាយដោយកាសែតថៃដែលថា មានការស្នើសុំក្រៅផ្លូវការពីកម្ពុជាឱ្យបើកច្រកព្រំដែនជាមួយថៃក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី និងខេត្តត្រាតឡើងវិញ។
ថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ជាថ្ងៃទី១ នៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី។ ខុសពីឆ្នាំមុនៗ ពិធីនគរសង្រ្កាន្តឆ្នាំនេះបានរៀបចំធ្វើនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ អ្នកនាំពាក្យសាលារាជធានីភ្នំពេញ លោកស្រី ដោ សម្ផស្ស បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី១៥ មេសានេះថា ក្នុងថ្ងៃទី១៤ មេសាដែលជាថ្ងៃទី១ នៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី មានភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិជាង ៩៨ម៉ឺននាក់បានមកចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍កម្សាន្តនានានៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ បើតាមលោកស្រី ដោ សម្ផស្ស ការកម្សាន្តរបស់ប្រជាជនខ្មែរ និងភ្ញៀវអន្តរជាតិបានប្រព្រឹត្តទៅដោយគ្មានបញ្ហាអសន្តិសុខធំដុំកើតឡើងទេ ព្រោះមានការរៀបចំចាត់ចែងយ៉ាងហ្មត់ចត់របស់អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ។
នៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រធានាធិបតីចិនលោកស៊ី ជីនពីងបានទទួលជួបមេដឹកនាំកំពូលរបស់វៀតណាម លោកតូ ឡឹម នៅក្នុងបរិបទមួយដែលពិភពលោកកំពុងជួបវិបត្តិប្រេងឡើងថ្លៃ ព្រោះតែសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ ចិនជាប្រទេសលើកដំបូងគេ ដែលលោកតូ ឡឹមចេញទៅបំពេញទស្សនកិច្ច គិតចាប់តាំងពីលោកតូ ឡឹមត្រូវបានសភាវៀតណាមបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតី បន្ថែមពីតំណែង អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនិស្ត ដែលជាតំណែងកំពូលនៅប្រទេសវៀតណាម។ យើងស្តាប់ឈាង បុប្ផា
កូរ៉េខាងជើងមិនបាននិយាយតែមាត់ដើម្បីតាំងខ្លួនជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរនោះទេ។ បើតាមការវាយតម្លៃរបស់ទីភ្នាក់ងារថាមពលនុយក្លេអ៊ែរអន្តរជាតិ ហៅកាត់ថា AIEA របបព្យុងយ៉ាងបានបង្កើនសកម្មភាពជាច្រើននៅទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរយោធា។ មានវត្តមាននៅទីក្រុងសេអ៊ូល កាលពីថ្ងៃពុធទី ១៥មេសា នាយកទីភ្នាក់ងារAIEAអះអាងប្រាប់អ្នកកាសែតថា កូរ៉េខាងជើងដឹកនាំដោយលោកគីម ជុងអ៊ុន មានសមត្ថភាពផលិតបានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែជាច្រើនគ្រាប់។ យើងស្តាប់សេចក្តីរាយការណ៍របស់ឈាង បុប្ផា
បន្ទាប់ពីមានការអំពាវនាវ ទាមទារសុំអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ រដ្ឋសភាបារាំងនៅទីបំផុត អនុម័តច្បាប់ថ្មី ដើម្បីសម្រួលការបញ្ជូនវត្ថុបុរាណត្រលប់ទៅប្រទេសដើមវិញ។ យោងតាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបារាំងបានបោះឆ្នោតអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទ កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ១៣មេសា វត្ថុបុរាណដែលប្រទេសបារាំងនាំយកមកដោយខុសច្បាប់ ឬដោយគ្មានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ដើម ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅម្ចាស់ដើមវិញ ដោយគ្រាន់តែមានក្រឹត្យរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ ពោលគឺមិនចាំបាច់ត្រូវការច្បាប់អនុញ្ញាតដូចពេលសព្វថ្ងៃនេះទេ។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ានលើកទី២ លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានស្នើឱ្យអាស៊ានត្រៀមខ្លួនកាន់តែរឹងមាំក្នុងការពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងបរិបទនៃជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជានាថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏បានលើកឡើងពីតម្រូវការរបស់អាស៊ានក្នុងការពន្លឿនកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងគ្នាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា។
ក្រោយការចរចារវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ទទួលបរាជ័យកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។ ការបិទផ្លូវនាវាចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយនេះនឹងអាចធ្វើឲ្យតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈហក់ឡើងកាន់តែខ្ពស់ និងធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចសកលរងផលប៉ះពាល់បន្ថែមទៀត។ សម្រាប់កម្ពុជាដែលជាប្រទេសពឹងលើការនាំប្រេងចូល និងគ្មានប្រេងបម្រុងទុកច្រើនត្រូវបានអ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួនកត់សម្គាល់ថានឹងអាចរងផលប៉ះពាល់កាន់តែខ្លាំង។ តើកម្ពុជាគួរត្រៀមវិធានការអ្វីខ្លះនៅចំពោះមុខការបិទច្រកសមុទ្រអកមូហ្សទាំងស្រុង?
ចិនមិនមាត់កអ្វីច្រើន នៅពេលអ៊ីរ៉ង់បិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើអាមេរិក ដែលរួមដៃគ្នាជាមួយអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារលើរបបតេហេរ៉ង់ តាំងពីថ្ងៃទី ២៨កុម្ភៈ។ ប៉ុន្តែ ប៉េកាំងបានប្រតិកម្មភ្លាមភ្លែត នៅថ្ងៃអង្គារទី ១៤មេសានេះ បន្ទាប់ពីអាមេរិកប្រកាសបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្សមួយជាន់ទៀត។ ចិនប្រតិកម្មព្រោះថា វិធានការបិទខ្ទប់របស់អាមេរិកមានគោលដៅសំខាន់ រារាំងមិនឲ្យកប៉ាល់ចេញចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាប្រភពនាំចេញប្រេងទៅប្រទេសចិន។
បន្ទាប់ពីមានការអំពាវនាវ ទាមទារសុំអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ រដ្ឋសភាបារាំងនៅទីបំផុត អនុម័តច្បាប់ថ្មី ដើម្បីសម្រួលការបញ្ជូនវត្ថុបុរាណត្រលប់ទៅប្រទេសដើមវិញ។ យោងតាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបារាំងបានបោះឆ្នោតអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទ កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ១៣មេសា វត្ថុបុរាណដែលប្រទេសបារាំងនាំយកមកដោយខុសច្បាប់ ឬដោយគ្មានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ដើម ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅម្ចាស់ដើមវិញ ដោយគ្រាន់តែមានក្រឹត្យរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ ពោលគឺមិនចាំបាច់ត្រូវការច្បាប់អនុញ្ញាតដូចពេលសព្វថ្ងៃនេះទេ។
នៅថ្ងៃអង្គារទី ១៤មេសានេះ តុលាការតៃវ៉ាន់ បានចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការ ទាហានតៃវ៉ាន់ប្រមាណ១០នាក់ ពីបទធ្វើចារកិច្ចបម្រើប៉េកាំង។ ខ្លះកំពុងបំពេញតួនាទី ខ្លះបានចូលនិវត្តន៍ទៅហើយ ទាហានជាប់ចោទទាំងនេះ បានលួចថតវីដេអូ និងបញ្ជួនព័ត៌មានសម្ងាត់យោធាទៅឱ្យចិន។ នេះបើតាមប្រភពតុលាការតៃវ៉ាន់ដដែល។
នៅថ្ងៃចន្ទ ទី១៣ មេសា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិកបានប្រកាសធ្វើជាដៃគូចម្បងក្នុងវិស័យការពារជាតិជាមួយឥណ្ឌូណេស៊ីដើម្បីជួយធ្វើទំនើបកម្ម និងបង្កើនសមត្ថភាពយោធារបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី លោក ប្រាបូវ៉ូ ស៊ូប្រ៊ីយ៉ាតូបានធ្វើដំណើរទៅជួបប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោក ពូទីនដើម្បីពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រផ្នែកថាមពល និងធនធានរ៉ែ។
នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជា បានប្រកាសតវ៉ាយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់របស់ប្រទេសថៃ មកលើតំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា។ ការតវ៉ាជាថ្មីរបស់កម្ពុជា ដោយសារតែ ភាគីថៃ បានយកទីតាំង ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មួយចំនួនទៀត ដែលយោធាថៃដណ្តើមកាន់កាប់បាននៅក្រោយបទឈប់បាញ់ ទៅរៀបចំកម្មវិធីសង្ក្រានអបអរឆ្នាំថ្មី និងបើកឲ្យអ្នកទេសចរចូលទៅលេងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំនៅទីតាំងទាំងនោះ។
សហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសលោក ម៉ារកូ រ៉ូប៊ីយ៉ូ បានផ្ញើសារជូនពរដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ឆ្នាំ២០២៦។ លោក រ៉ូប៊ីយ៉ូ បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះចំណងមិត្តភាពរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ ដោយបញ្ជាក់ថា ចំណងមិត្តភាពអាមេរិក និងកម្ពុជានឹងរីកចម្រើនបន្ថែមទៀតនៅពេលអនាគត។ ការផ្ញើសារជូនពររបស់ប្រមុខការទូតអាមេរិកធ្វើឡើងខណៈដែលពលរដ្ឋខ្មែរទូទាំងប្រទេសកំពុងប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរប្រពៃណីជាតិរយៈពេល៣ថ្ងៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ ១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។
សារជូនពរក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំថ្មីនេះបានធ្លាក់មកជាបន្តបន្ទាប់ រាប់ចាប់ពីប្រមុខរដ្ឋាភិបាល អ្នកនយោបាយខ្មែរ និងគណបក្សនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ តែអ្វីដែលគួរឲ្យកត់សំគាល់ គណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលបានយកឱកាសជូនពរឆ្នាំថ្មីដើម្បីដាស់ស្មារតីពលរដ្ឋខ្មែរឲ្យរួមគ្នាការពារទឹកដី និងដោះលែងអ្នកទោសមនសិកាទាំងអស់ក្នុងគ្រាដែលកម្ពុជាកំពុងរងការឈ្លានពានពីប្រទេសថៃ។
