អតីតពលករខ្មែរម្នាក់ដែលធ្លាប់ធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន ត្រូវបានតុលាការក្រុងភ្នំពេញចោទប្រកាន់ពីបទប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្រោយរូបគេបានបង្ហោះសាររិះគន់រដ្ឋាភិបាលលើបណ្តាញសង្គម។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយលើគេហទំព័ររបស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ តាមលីកាដូ អតីតពលកររូបនោះត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសកំបាំងមុខ ដោយដាក់ឱ្យជាប់ក្នុងពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ។ 

នៅក្នុងជំនួបទ្វេភាគីរវាងប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន និងរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ភាគីទាំងពីរបានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងចិន ថានៅតែបន្តរឹងមាំ និងកាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត ទោះស្ថានការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងពិភពលោកកំពុងមានការប្រែប្រួលខ្លាំងយ៉ាងណាក្តី។ អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងកិច្ចការអន្តរជាតិយល់ថា ទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា-ចិន នៅតែមានភាពល្អប្រសើរ ទោះបីជាទំនោររបស់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនងាកទៅរកអាមេរិកក្តី។ 

នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២ កម្ពុជា និងចិន បានឯកភាពគ្នាពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ បង្កើនការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយ និងរួមគ្នាឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាប្រឈម ដែលកំពុងកើតមានទាំងក្នុងប្រទេសរៀងៗខ្លួន ក៏ដូចជាទាំងក្នុងតំបន់ និងសកលលោក។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី២៣មេសា។ អំឡុងពេលមានវត្តមាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី និងលោក តុង ជុន រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិចិន បានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ភាគីទាំងពីរបានជជែកគ្នាពីបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃផងដែរ។ តើកិច្ចប្រជុំ២+២ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ របស់កម្ពុជានិងចិន ជាឱកាសជួយរកដំណោះស្រាយសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ដែរឬទេ?

ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក បានសម្រេចរុះរើមន្រ្តីយោធាជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ទៀតរបស់កងទ័ពជើងទឹក។ បើតាមការប្រកាសរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក នៅថ្ងៃពុធទី ២២មេសា ប្រធាននាយកដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹក លោក John Phelan នឹងចាកចេញពីមុខតំណែងភ្លាមៗ។ មន្ទីរបញ្ចកោណមិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការផ្លាស់ប្តូរមន្រ្តីយោធា ប៉ុន្តែ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាធ្វើឡើងនៅ ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមរបស់អាមេរិក នៅអ៊ីរ៉ង់កាន់តែអូសបន្លាយ និងក្តៅគគុក ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។

ចំនួនប្រជាជនរ៉ូហ៊ីងយ៉ារត់ភៀសខ្លួនតាមផ្លូវសមុទ្រ ចេញពីបង់ក្លាដែស និងភូមា បានកើនឡើងខ្លាំង ប្រមាណ៩០% បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការSave the Children ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ២៣មេសា កុមារ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តប្រថុយជីវិតផ្សងគ្រោះថ្នាក់នៅលើសមុទ្រ ព្រោះតែមិនអាចទ្រាំទ្រស្ថានភាពរស់នៅកាន់តែអត្តខាត់នៅក្នុងជំរំជនភៀសខ្លួន។ ជាលទ្ធផល អ្នកបាត់ខ្លួន និង អ្នកស្លាប់បានកើនឡើងចំនួន គួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។

រងគ្រោះ​ជិត​២ខែ ព្រោះតែ​សង្រ្គាមបាចសាច​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ ប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ​ពែក្ស​ហេលហាល គ្មានសំឡេង គ្មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងព្រួយបារម្ភ​កាន់តែខ្លាំងថា សន្តិសុខ​របស់​ពួកគេ​នឹង​ត្រូវ​ផាត់ចេញ គ្មានមុខ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង ណាមួយ​រវាង​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះមិនបាន​ប្រលូកដោយផ្ទាល់ ឬប្រកាន់ជំហរឈរនៅខាងភាគីជម្លោះ​ណាមួយក្តី ប៉ុន្តែ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស មិនថា កូវ៉ែត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អូម៉ង់ កាតា បាន​រងការខូចខាត​ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះតែការវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់អ៊ីរ៉ង់​ទៅលើ​មូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក ដែលមាននៅក្នុង​ទឹកដីរបស់ពួកគេ។ បន្ថែមពីការលើការខូចខាត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស កំពុង​ប្រឈមនឹង​ការខាតបង់​សេដ្ឋកិច្ច ព្រោះថា កប៉ាល់​ដឹកប្រេង និងទំនិញជាច្រើនគ្រឿង​ត្រូវជាប់គាំង​ព្រោះតែ​អ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក​បិទខ្ទប់​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស។

ទីក្រុងប៉េកាំងបានអះអាងពីការជួយធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិកម្ពុជា ទាំងដែនទឹក ដែនគោក និងដែនអាកាស។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ប្រមុខការពារជាតិកម្ពុជា ក្រោយពេលបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃយន្តការកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ «២+២» រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជា-ចិន នៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ក្រសួងវប្បធម៌ និងក្រសួងធម្មការកម្ពុជានៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញមុខតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះវត្តមាន និងការបន្តធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ភាគីថៃ នៅប្រាសាទតាក្របី។ ភាគីកម្ពុជាបានទាមទាឱ្យថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់សកម្មភាពរំលោភបំពានរបស់ខ្លួនក្នុងទីតាំងកម្ពុជា។ ប្រតិកម្មរបស់កម្ពុជាកើតមានឡើង បន្ទាប់ពីមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ និងពលរដ្ឋថៃបានធ្វើពិធីបុណ្យសាសនា នៅប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់ជុំវិញនោះ។ កម្ពុជាចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ថៃថា ជាការបំផ្លាញដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ។ 

កម្ពុជា​ និងចិន បានឯកភាពគ្នាដំឡើងកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២ ទៅជាកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ ៣+៣ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការកើនឡើងនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី និងការវិវត្តនៃសភាពការណ៍តំបន់ រួមនឹងអន្តរជាតិ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ស្តីពីលទ្ធផលនៃកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២លើកទី១ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ។ កិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ ៣+៣ដែលភាគីកម្ពុជា ចិនបានឯកភាពគ្នាដំឡើងនាពេលខាងមុខ គឺនឹងមានការចូលរួមបន្ថែមពីក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា និងក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈចិន។

ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងថៃបានធ្លាក់ចុះជិត៤០% នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ​២០២៦ ដោយសារតែការបន្តបិទព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។ បើតាមរបាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ទំនិញកម្ពុជានាំចេញទៅថៃធ្លាក់ចុះ២៩% ខណៈទំនិញថៃនាំចូលកម្ពុជាធ្លាក់ចុះជាង៤២%។ ប៉ុន្តែទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងតំបន់ បានកើនឡើងដល់ជិត ២០០%។ តើកម្ពុជាកំពុងមានលទ្ធភាពផលិតទំនិញដោយខ្លួនឯង ឬត្រូវពឹងផ្អែកលើការនាំចូល​ទំនិញ​ពីប្រភពផ្សេង ដើម្បីជំនួសទំនិញថៃ?

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃពុធ ទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្វាគមន៍ចំពោះការសម្រេចរបស់មេដឹកនាំភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង ក្នុងការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំក្នុងប្រទេសជាង ៤ពាន់នាក់ ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីភូមា។ ចំពោះកម្ពុជា ការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំនៅភូមាជាច្រើនពាន់នាក់ នាពេលថ្មីៗនេះ គឺជាការវិវិត្តដ៏វិជ្ជមាន និងស្របតាមការរំពឹងរបស់អាស៊ាន។

តើ​ចិន​អាច​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​ដល់​ណា? នៅ​លើក​នេះ ចិន​បាន​​​ដាក់​សម្ពាធ​​ដល់ទើស​មេឃ​តែម្តង។ ប្រធានាធិបតី​តៃវ៉ាន់ លោក ឡៃ ឈិនទឿ បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​លុប​ចោល​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវការ​នៅអាហ្វ្រិក បន្ទាប់​ពី​បណ្តា​​ប្រទេសកូន​កោះ​ក្បែរ​​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក​ជា​ច្រើន​មិន​ឱ្យ​យន្តហោះ​ប្រធានាធិបតី​ហោះ​ឆ្លង​កាត់។ នេះ​ជា​ហេតុការណ៍​ដ៏​កម្រ​ ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​សមត្ថភាព​ដាក់​គំនាប​ដោយ​ជាក់ស្តែង​ លើ​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​របស់​ប្រទេស​មួយ​ផ្សេង។

អង្គការសហប្រជាជាតិបង្ហាញការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ពីចំនួនមនុស្សដែលត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតនៅប្រទេសសិង្ហបុរី។ ការដាក់ទោសដោយប្រហារជីវិត ភាគច្រើនត្រូវបានអនុវត្តលើករណីប្រព្រឹត្តបទល្មើសទាក់ទងនឹងគ្រឿងញៀន។ នៅថ្ងៃពុធទី ២២មេសា ឧត្តមស្នងការសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានអំពាវនាវឲ្យសិង្ហបុរីបញ្ឈប់ការអនុវត្តទោសផ្តាច់ជីវិតនេះ ក្នុងហេតុផលថា វាប្រឆាំងសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត និងមិនសមស្របទៅនឹងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សឡើយ។

ប្រធានមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាទីក្រុងភ្នំពេញ លោក គី សង់ទី បានចេញមុខបដិសេធព័ត៌មានតាមបណ្តាញសង្គម ដែលបានលើកឡើងថា មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាកំពុងខ្វះខាតឈាម សម្រាប់ព្យាបាលកុមារ។ ថ្លែងប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គី សង់ទី ប្រធានមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាភ្នំពេញ បានអះអាងថា បច្ចុប្បន្ន មន្ទីរពេទ្យមានប្រភពឈាមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ព្យាបាលកុមារ ជាប្រចាំថ្ងៃ។ ទោះយ៉ាងណា លោក គី សង់ទី ក៏មិនភ្លេចអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋស្ម័គ្រចិត្ត ជួយបរិច្ចាគឈាម ដើម្បីជួយសង្រ្គោះកុមារកម្ពុជា។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មាន និងគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា នៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានដាក់លិខិតតវ៉ាជាផ្លូវការទៅកាន់សារព័ត៌មានអាមេរិក The Wall Street Journal(WSJ) និងស្នើឱ្យស្ថាប័ននេះពិនិត្យ និងលុបពាក្យក្នុងចំណងជើងអត្ថបទមួយ ដែលនិយាយពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ចំពោះ កម្ពុជា ការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Scambodia» នៅក្នុងចំណងជើងរបស់អត្ថបទ មានន័យស្មើនឹងការមាក់ងាយ ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា។ 

កាសែតអាមេរិកដ៏ល្បីល្បាញ The Wall Street Journal កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានចុះផ្សាយពីវត្តមាននៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ ដោយប្រើពាក្យ«Scambodia»នៅលើចំណងជើងរបស់ខ្លួន។ អ្នកជំនាញសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជានានា បានរិះគន់ចំពោះការចុះផ្សាយរបស់​សារព័ត៌មាននេះថា មិនគោរពទៅតាម​ក្រមសីលធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន។ មិនគោរពក្រមសីលធម៌ដោយសារការប្រើពាក្យ«Scambodia» នេះមានចរិតជាការចំអក និងមាក់ងាយដល់ប្រទេសមួយ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក៏មានអ្នកវិភាគខ្លះទៀត មានហេតុផលផ្សេងពីនេះ និងមិនបានប្រតិកម្មខ្លាំងក្លានោះទេ។ តើកម្ពុជាគួរមានការឆ្លើយតបបែបណាទៅកាសែត ​The Wall Street Journal?

ស្ថានភាពទូទៅ​​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​និង​ក្នុង​តំបន់​ឈូង​សមុទ្ទពែក្ស​ ហាក់​មាន​សភាព​ស្ងប់​ស្ងាត់ល្អ ក្នុង​ព្រឹក​ថ្ងៃពុធ​ទី​២២​មេសា​នេះ។ នៅយប់​មិញ ​​លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ដូណាល់​ត្រាំ បាន​ប្រកាស​បន្ត​បទ​ឈប់​បាញ់​នៅ​អ៊ីរ៉ង់ ដោយ​គ្មាន​កំណត់រយៈ​ពេល ដើម្បី​ទុក​ពេល​ឱ្យ​អ៊ីរ៉ង់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្ទៃក្នុង​និង​ពិចារណា​រក​សំណើ​ចរចា​ថ្មី។ ប៉ុន្តែ​អាមេរិក​នៅ​តែ​បន្ត​រក្សា​ការ​បិទ​ខ្ទប់​កំពង់​ផែ​អ៊ីរ៉ង់​ដដែល។ ផ្ទុយ​ពីសំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដែល​អបអរ ចិន​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​ពន្យារ​បទ​ឈប់បាញ់​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​​ជាវេលា​​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ។ ​

ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងបានទទួលស្វាគមន៍នាយករដ្ឋមន្ត្រីលីបង់លោក ណាវ៉ាហ្វា សាឡាម នៅទីក្រុងប៉ារីស កាលពីថ្ងៃអង្គារទី ២១មេសា។ វត្តមានរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលីបង់វិមានអេលីហ្សេធ្វើឡើង នៅក្នុងខណៈពេលដែលលីបង់កំពុងអំពាវនាវស្វែងរកជំនួយបន្ទាន់ចំនួន ៥០០ លានអឺរ៉ូ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិ បង្កឡើងសង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។ ជំនួបរវាងមេដឹកនាំបារាំងនិងលីបង់ផ្តោតផងដែរទៅលើការរក្សាបទឈប់បាញ់រវាងលីបង់ជាមួយអ៊ីស្រាអែល និងបើកផ្លូវទៅរកការចរចារសន្តិភាព។

ក្រុមអ្នកជំនាញរបស់កម្ពុជា និងថៃ បានជួបគ្នានៅឯប្រទេសចិន កាលពីថ្ងៃចន្ទទី២០មេសាកន្លងទៅ ដើម្បីពិភាក្សាពីការរក្សាបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃ ឲ្យបានយូរអង្វែង។ កិច្ចពិភាក្សាដែលធ្វើឡើងនៅឯប្រទេសចិននេះ បានបើកឱកាសឲ្យក្រុមអ្នកជំនាញរបស់កម្ពុជា និងថៃ ជជែកគ្នាអំពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងព័ត៌មានមិនពិត ការបន្តពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែនឡើងវិញ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសុខភាពសាធារណៈរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

មន្ត្រីនាំពាក្យអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានឱ្យដឹងថា ACU នឹងបញ្ជូនអគ្គនាយករងអន្តោរប្រវេសន៍ម្នាក់ និងស្នងការរងរាជធានីភ្នំពេញម្នាក់ទៅតុលាការនៅរសៀលថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីស៊ីសំណូកពីក្រុមឆបោកអនឡាញ និងសម្អាតប្រាក់។ ក្រៅពីនេះ ACU ក៏នឹងបញ្ជូនជនសង្ស័យ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ ២នាក់ផ្សេងទៀតទៅតុលាការ ក្នុងករណីសង្ស័យដូចគ្នាដែរ។

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិថៃ គ្រោងនឹងបើកកិច្ចប្រជុំនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីលទ្ធភាពលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ ឬMOU ២០០១ ស្តីពីការដោះស្រាយតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយកម្ពុជា។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្លាប់បានអះអាងថា MOU ឆ្នាំ២០០១នេះ គឺមានអត្ថន័យពិសេសចំពោះប្រទេសជិតខាងទាំង ២ ព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីឆន្ទៈនយោបាយរួមក្នុងការកំណត់តំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា។ 

ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅប្រទេសឥណ្ឌាដើម្បីបើកទំព័រថ្មីនៃទំនាក់ទំនងជាដៃគូ រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ នៅក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចរយៈពេល៣ថ្ងៃ របស់ប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងត្បូងនៅញូវដេលី ដែលបានបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃអង្គារទី ២១មេសា កូរ៉េខាងត្បូង និងឥណ្ឌា សន្យារួមគ្នាថា នឹងបង្កើនទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងវិស័យថាមពល រ៉ែសំខាន់ៗ ការសាងសង់នាវា ឧស្សាហកម្មបន្ទះឈីប (semiconductors)។ ជារួម កូរ៉េខាងត្បូង និងឥណ្ឌាសន្យាបង្កើនការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មរវាងគ្នាទ្វេដង ឲ្យដល់ទំហំទឹកប្រាក់ ប្រមាណ ៥០ ពាន់លានដុល្លារ នៅឆ្នាំ២០៣០។

បទ​ឈប់​បាញ់​អាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ នឹង​ត្រូវ​អស់​សុពលភាព​នៅ​យប់​​ថ្ងៃ​អង្គារ​ឆ្លង​ចូល​ថ្ងៃពុធ​ទី ២២​មេសា ម៉ោង​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​។ រហូត​មក​ទល់​នឹង​ព្រឹក​ថ្ងៃអង្គារ​ទី​២១​មេសា​នេះ គ្មាន​សញ្ញា​ច្បាស់​លាស់​​ណាមួយ​បញ្ជាក់​អំពីលទ្ធភាព​បើក​ការ​ចរចាជុំ​ទីពីរ​​ទេ ឮ​តែ​​អាមេរិក​និង​អ៊ីរ៉ង់បន្ត​គំរាម​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅមក​កាន់​តែ​ខ្លាំង។ ចំណែក​នៅ​លីបង់​វិញ យោធា​អ៊ីស្រាអែលបន្ត​រំលោភ​បទ​ឈប់​បាញ់ ​ដោយកម្ទេច​ភូមិឋាន​ប្រជាជន ដើម្បី​​ឆ្លៀត​ពង្រីក​តំបន់​កាន់កាប់​​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​លីបង់​​។

រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្លាស់ប្តូរជំហរសន្តិនិយមរបស់ខ្លួន ដោយសម្រេចលុបចោលបម្រាមស្តីពីការលក់នាំចេញអាវុធ ដែលមានអាយុកាល ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ ការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់ជប៉ុន នៅថ្ងៃអង្គារទី ២១មេសា មានគោលបំណងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និង ការឈានជើងរបស់ឧស្សាហកម្មយោធារបស់ជប៉ុន ទៅកាន់ទីផ្សាអាវុធអន្តរជាតិ។ ប៉េកាំងនៅថ្ងៃនេះដែរបានប្រតិកម្មព្រមានពីទង្វើធ្វេសប្រហែសរបស់យោធាជប៉ុន។

ការដាំស្ដារព្រៃលិចទឹកឡើងវិញលើផ្ទៃដីព្រៃលិចទឹករេចរឹលដោយភ្លើងឆេះព្រៃ នៅសហគមន៍នេសាទអូរតាប្រុក ខេត្តពោធិ៍សាត់ ជារឿងដ៏សំខាន់ ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធការពារធនធានជីវៈចម្រុះ នៅតំបន់ដីសើមនៃបឹងទន្លេសាប។ តែប្រជានេសាទសហគមន៍អូរតាប្រុកបានមើលឃើញថា ការស្ដារព្រៃលិចទឹកមិនងាយស្រួលទេ ហើយលទ្ធផលក៏មិនដូចការរំពឹងទុកដែរ។ កូនឈើដាំថ្មីៗ ងាយងាប់ច្រើនជាងរស់ ក៏ព្រោះតែបញ្ហាអាកាសធាតុក្ដៅហួតហែង ភ្លើងឆេះព្រៃ និងកង្វះការថែទាំជាដើម៕

កម្ពុជាបានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពពង្រីកការកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់របស់កម្លាំងយោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា ពោលគឺតាំងពីមានបទឈប់បាញ់រវាងប្រទេសទាំងពីរ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥។ តែភាគីថៃនៅតែបន្តសកម្មភាពឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាមិនឈប់ឈរ។ ការឈ្លានពានរបស់ថៃបានកើនឡើងដល់ជាង២០ទីតាំង រាប់ទាំង៦ទីតាំងថ្មី ចុងក្រោយ ដែលកងទ័ពថៃបានពង្រីកការកាន់កាប់ កាលពីថ្ងៃទី១៨ខែមេសាឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ ក្រៅពីការតវ៉ាតាមកំណត់ទូតផ្លូវការ តើកម្ពុជាគួរធ្វើអ្វីទៀតដើម្បីទប់ស្កាត់សកម្មភាពបន្តឈ្លានពានរបស់ភាគីថៃមកលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា?

ប្រជាពលរដ្ឋរាប់សិបនាក់នៅឃុំ រួសរាន់ និងឃុំរីករាយ ក្នុងស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារបានលើកគ្នាទៅដាក់ញតិ្តនៅសាលាខេត្តព្រះវិហារដើម្បីសើ្នសុំឲ្យអភិបាលខេត្តអន្តរាគម ជួយដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្រ្គីន ខេមបូឌា។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់តំណាងប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុក។ ចាប់ផ្តើមគម្រោងវិនិយោគរុករករ៉ែដែក តាំងពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្រ្គីន (ខេមបូឌា) ត្រូវតំណាងប្រជាពលរដ្ឋអះអាងថា ជាក្រុមហ៊ុនដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងកូនប្រុសរបស់អ្នកឧកញ៉ា ទ្រី ភាព គឺឧកញ៉ា ទ្រី ដាលុច។

មន្រ្តីយោធាជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បាននិយាយប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនៅថ្ងៃអង្គារទី ២១មេសានេះថា ហេតុការណ៍បាត់ដងទង់ជាតិថៃ នៅតំបន់រាងអក្សរ U ក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងខេត្តចន្ទបុរី កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ គឺបណ្តាលមកពីភ្លៀងធ្លាក់ និងខ្យល់កន្រ្ទាក់ខ្លាំង នៅក្នុងរយៈពេលនោះ។ ភាគីកម្ពុជាបានបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះ បន្ទាប់ពីយោធាថៃបានព្រមានចាត់វិធានការប្រឆាំងកម្ពុជា ប្រសិនបើរកឃើញថា មានកងកម្លាំងកម្ពុជាចូលទៅដកទង់ជាតិ នៅទឹកដីថៃ។ បើតាមមន្រ្តីកម្ពុជា ហេតុការណ៍កើតឡើងទាំងស្រុងនៅក្នុងទឹកដីថៃ ពោលគឺមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាគីកម្ពុជាឡើយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមការងារកម្ពុជាកំពុងបន្តប្រមូលព័ត៌មានជាក់ស្តែង ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់ពីភាគីថៃ។ 

ថ្ងៃ ចន្ទ ទី ២០ ខែមេសា ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខរុស្ស៊ី FSB ប្រកាសចាប់បានស្ត្រីជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់ ក្រោយពីពួកគេបានរកឃើញគ្រាប់បែកច្នៃ លាក់ទុកក្នុងកាបូបស្ពាយពីក្រោយខ្នង របស់នារីម្នាក់នោះ ។ ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខ FSB រុស្ស៊ី បញ្ជក់ថា គម្រោងប្រព្រឹត្តអំពើភេរវកម្មនេះ គឺជាការរៀបចំឡើង ដោយអ៊ុយក្រែន ។

ប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីនពីង កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ២០មេសា បាន​ចេញមុខ​ដោយ​កម្រ​មកនិយាយ​ពី​ច្រក​សមុទ្រ​អកមូហ្ស ដែល​អ៊ីរ៉ង់​បិទ​ចាប់តាំងពីរងការវាយប្រហារ​របស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។ នៅក្នុង​ការសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទ ជាមួយ​រាជបុត្រ​ស្នងរាជ្យ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ២០មេសា ប្រមុខដឹកនាំ​ចិន​បាននិយាយ​ថា ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស​ត្រូវតែបើក​ឲ្យដំណើរការ ចរាចរធម្មតា ដើម្បី​ប្រយោជន៍​របស់​ប្រទេស​ក្នុងតំបន់ និង​សហគមន៍អន្តរជាតិ។ បន្ទាប់ពីប្រកាសបើក​ឲ្យដំណើរការ​បានប៉ុន្មានម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ កាលពីថ្ងៃសុក្រទី ១៧មេសា អ៊ីរ៉ង់​បាន​សម្រេច​បិទច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្សវិញ នៅព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ទី ១៨មេសា ក្នុងហេតុផល​ថា អាមេរិក​រំលោភបទឈប់បាញ់ ដោយ​នៅតែបន្ត​បិទខ្ទប់​កំពង់​ផែ​អ៊ីរ៉ង់។

ម-១៣ គឺជាមន្ទីរឃុំឃាំងអ្នកទោសក្នុងចលនា​តស៊ូខ្មែរក្រហមពីឆ្នាំ១៩៧១ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ កាលពីថ្ងៃទី១១ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ អង្គការយូណេស្កូបានសម្រេចបញ្ចូលអតីតមន្ទីរឃុំឃាំង ម-១៣ ជា «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា»។ ក្រោយមក ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈក៏បានរៀបចំអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍអតីតមន្ទីរឃុំឃាំងម១៣ ជាទីតាំងទេសចរប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាកន្លែងចងចាំពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍របស់ប៉ុលពតនៅកម្ពុជា។

នៅថ្ងៃសុក្រទី១៧ខែមេសាឆ្នាំ២០២៦ តុលាការខេត្តព្រះវិហារបានសម្រេចចោទប្រកាន់នារីម្នាក់ពីបទ«បើកបរដោយធ្វេសប្រហែស ខ្ជីខ្ជា មិនប្រុងប្រយ័ត្នបណ្តាលឲ្យស្លាប់អ្នកដទៃ»ទៅតាមមាត្រា៨៥នៃច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក។ ការចោទប្រកាន់នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីនារីរូបនោះបានបើកម៉ូតូឌុបមនុស្សប្រុសម្នាក់ក្នុងល្បឿនលឿន ហើយធ្លាក់គ្រលុកតាមផ្លូវ បណ្តាលឲ្យដួលម៉ូតូ ស្លាប់បុរសដែលជិះនៅពីខាងក្រោយ។ ការចោទប្រកាន់របស់តុលាការខេត្តព្រះវិហាបានបណ្តាលឲ្យមានការរិះគន់ពីអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម។

អតីតអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ឬព្រលានយន្តហោះពោធិ៍ចិនតុង នឹងក្លាយទៅជាសួនលំហែសាធារណ:នាពេលខាងមុខ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ លោកហ៊ុន ម៉ាណែត បានអះអាងពីការមិនលក់ព្រលានយន្តហោះចំណាស់នេះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន ហើយនឹងយកទីតាំងនេះជាព្រលានយន្តហោះបម្រុង និងទុកឱ្យពលរដ្ឋចូលកម្សាន្ត ឬហាត់កីឡាដោយសេរី។ ចំពោះអ្នកតាមដានសង្គម រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាកែប្រែទីតាំងខាងលើនេះជាមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍ធំមួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។