អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនបានរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់លើកទី១ បើគិតតាំងពីសង្រ្គាមនៅហ្កាហ្សាបានផ្ទុះឡើង កាលពីឆ្នាំ២០២៣។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន នៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី និងនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ជាង១លាននាក់ បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ការបោះឆ្នោតលើកនេះ ដំណើរការយ៉ាងរលួន ដោយគ្មានការប្រឆាំងពីក្រុមប្រដាប់អាវុធហាម៉ាស ដែលជាអ្នកតែងតែជំទាស់នឹងការរៀបចំការបោះឆ្នោត។

នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេសបានចាត់ទុកជំហររបស់ភាគីថៃ ដែលចង់ដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១(MOU២០០១) ថា​ជាការប៉ុនប៉ងមិនដោះស្រាយបញ្ហានៅតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា និងស្របតាមការព្រមព្រៀងគ្នាកន្លងមកស្តីពីការរៀបចំផ្នែកបច្ចេកទេស។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា បើភាគីថៃពិតជា​លុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០១នេះ ជាឯកតោភាគីមែន កម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីងាកទៅរកយន្តការអន្តរជាតិតាមរយៈតុលាការយត្តិធម៌អន្តជាតិ (ICJ)នោះទេ។

ដំណឹង​ស្តី​ពីលទ្ធភាព​មាន​កិច្ចចរចា​រវាងអាមេរិក​និងអ៊ីរ៉ង់ឡើង​វិញ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ទីផ្សារ​ពិភពលោក​រីក​រាយ​បន្តិច ប៉ុន្តែ​នៅសហរដ្ឋ​​អាមេរិកវិញ ប្រជាប្រិយភាពរបស់​លោក​ដូណាល់​ត្រាំ បាន​ធ្លាក់​ចុះខ្លាំង​ ព្រោះ​ប្រជាពលរដ្ឋយល់​ថា លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​​ជា​ដើម​ហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រេង​ឡើង​ថ្លៃ។

លោកប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី និងលោកស្រីប្រធានាធិបតីស្តីទីវ៉េណេស៊ុយអេឡា បានប្រកាសពីកិច្ចសហប្រតិបតិ្តការយោធា ដើម្បីបង្រ្កាបពួកម៉ាហ្វីយ៉ា និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជន ព្រមទាំងបោសសម្អាតអំពើជួញដូរខុសច្បាប់ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន នៃប្រទេសទាំងពីរ។ សេចក្តីប្រកាសនេះធ្វើឡើង នៅថ្ងៃសុក្រ ទី២៤ មេសា អំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកូឡុំប៊ី លោក ហ្គុស្តាវ៉ូ ប៉េត្រូ នៅក្រុងការ៉ាកាស។ ក្រៅពីនេះ ប្រមុខដឹកនាំទាំងពីរក៏បានពិភាក្សាគ្នា អំពីទំនាក់ទំនងលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងថាមពល ដែរ។

តាំងពីផ្ទុះ​សង្គ្រាម​មក ច្រក​អកមូហ្ស​ត្រូវ​បិទ​ខ្ទប់​ស្ទើរ​ទាំង​ស្រុង​ដោយ​​អ៊ីរ៉ង់។ ក្នុង​ផែនការ​សន្តិភាព១០​ចំណុចរបស់​អ៊ីរ៉ង់ ​មាន​មួយ​ជា​សំណើ​គ្រប់​គ្រង​ច្រក​សមុទ្ទអកមូហ្ស​។ ហើយ​អ៊ីរ៉ង់​មាន​បំណង​បង្កើត​ច្បាប់​បង់​ថ្លៃ​ឆ្លង​កាត់​ច្រក​សមុទ្ទ​អកមូហ្ស​នេះ​ទៀត។​ នាវា​ដឹក​ប្រេង​ណា​ចង់​ឆ្លង​កាត់ច្រក​សមុទ្ទ​អកមូហ្ស​ ត្រូវ​សុំ​​ការ​​អនុញ្ញាត និង​ត្រូវ​​បង់​ប្រាក់​​ថ្លៃឆ្លង​ច្រក​អកមូហ្ស​​ឱ្យ​អ៊ីរ៉ង់សិន។ គំនិត​នេះ​បាន​បំផុស​ឱ្យ​ប្រទេស​មាន​ច្រក​សមុទ្ទ​​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ផ្សេង​ទៀត ចង់​យក​គំរូ​តាម។​ កាលពី​ថ្ងៃពុធ​ទី ២២​​មេសា ឥណ្ឌូណេស៊ី​​បាន​បង្ហាញ​ឆន្ទៈចង់​យក​ថ្លៃ​ឆ្លងកាត់​ច្រក​សមុទ្ទម៉ាឡាកាដែរ តែ​បាន​ប្តូរ​ចិត្ត​វិញ​នៅ​ពីរ​ថ្ងៃក្រោយ។

ដោយបិទខ្ទប់​ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បី​អូសទម្លាក់​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក​ជា​ចំណាប់ខ្មាំង អ៊ីរ៉ង់​មិន​បាន​ប្រើ​ធនធាន មធ្យោបាយ​ទំនើបច្រើន។ ទូកល្បឿនតូចៗ គ្រប់គ្រាន់​ឲ្យ​កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ អាចធ្វើព្យុះធ្វើភ្លៀង នៅ​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស ព្រោះវា​មាន​សមត្ថភាព​ទៅ​ឃាត់ស្ទាក់ រារាំង​មិន​ឲ្យកប៉ាល់ដឹកទំនិញ កប៉ាល់​ដឹកប្រេង​របស់​ប្រទេស​ដទៃ​អាច​ចាកចេញ​ពី​ច្រកសមុទ្រ ដោយ​គ្មាន​ការអនុញ្ញាត​ពី​អ៊ីរ៉ង់។ តើអ៊ីរ៉ង់​ប្រើ​ទូកល្បឿនលឿនតូចៗ “ទូកមូស” ដើម្បីចូលទៅ​អាងយ៉ាង​នៅ ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស​បានយ៉ាងដូចម្តេច?

ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងមួយ ក្រោយជំនួបពិភាក្សាជាមួយតំណាងបុគ្គល ដែលអះអាងថា ជាជនរងគ្រោះដោយសារក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ និងក្រុមហ៊ុន អេច ផេ។ ក្នុងសេចក្តីជូនដំណឹងតែមួយនោះ ធនាគារជាតិថា ករណីក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ពុំស្ថិតក្រោមសមត្ថកិច្ចរបស់ធនាគារជាតិទៀតឡើយ តែសម្រាប់បុគ្គល ដែលរងគ្រោះក្នុងក្រុមហ៊ុន អេច ផេ ត្រូវទៅចុះឈ្មោះផ្តល់ព័ត៌មានជូនក្រុមហ៊ុនកំពុងជម្រះបញ្ជី។ ទោះយ៉ាងណា អតិថិជន ហួយ វ័នផេ បន្តចោទសួរហេតុអ្វីធនាគារជាតិដកអាជ្ញាបណ្ណក្រុមហ៊ុននេះរួចរាល់ តែប្រតិបត្តិការសាច់ប្រាក់នៅតែដំណើរការ រហូតមានពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់រងគ្រោះ។

ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសម្រេច​បង្កើត​ក្រុម​ការងារ​ចម្រុះ​ថ្មីមួយនៅថ្ងៃទី២១​ ​ខែ​មេសា ​ឆ្នាំ​២០២៦ ដើម្បីដាក់ឲ្យទទួល​ខុស​ត្រូវលើករណី​ឆបោក​តាមអនឡាញ ​នៅបណ្តាខេត្តមួយចំនួន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ក្រុម​ការងារចម្រុះថ្មីនេះ គឺចំណុះ​ឲ្យ​លេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មការ​ចំពោះ​កិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការ​ឆបោក​តាម​ប្រព័ន្ធ​បច្ចេក​វិទ្យា ឬការឆបោកតាមអនឡាញ។

«កម្ពុជាប្តេជ្ញាចិត្តបញ្ឈប់ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ិនធ័រនែត» ជាចំណងជើងធំៗនៃអត្ថបទបញ្ចេញមតិរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានលោក នេត្រ ភក្ត្រា ដែលត្រូវបានចុះផ្សាយដោយកាសែតអាមេរិកដ៏ល្បីល្បាញ The Wall Street Journal(WSJ)កាលពីថ្ងៃទី២៤មេសា ឆ្នាំ២០២៦។​ អត្ថបទនេះ ជាការឆ្លើយតបនឹងការចុះផ្សាយដ៏ចម្រូងចម្រាសរបស់កាសែត WSJ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ដោយមានការប្រើពាក្យ «Scambodia» នៅលើចំណងជើងរបស់ខ្លួន។ ក្រសួងព័ត៌មាន បានអះអាងថា ទោះបីជាមានការចុះផ្សាយអត្ថបទទស្សនៈខាងលើក៏ដោយ ក៏ក្រសួងនៅតែរក្សាជំហរដាច់ខាត ក្នុងការទាមទារឱ្យកាសែត WSJ ដកពាក្យ«Scambodia» ដែលមានចរិតបង្អាប់ និងបង្ខូចកិត្តិយសឈ្មោះកម្ពុជាចេញពីអត្ថបទរបស់ខ្លួន។

ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ប្រកាសថា លោកនឹងដើរចេញពីឆាកនយោបាយ បន្ទាប់ពីចប់អាណត្តិ នៅឆ្នាំ ២០២៧។ លោកម៉ាក្រុងបានអះអាងយ៉ាងដូច្នេះ នៅក្នុងជំនួបជាមួយក្រុមសិស្សសាលាបារាំង ស៊ីប កាលពី ថ្ងៃព្រហស្បតិ ទី ២៣ មេសា។

ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកបានប្រកាសជាសាធារណៈអំពីការដាក់ទណ្ឌកម្មលើសមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក កុក អាន និងបណ្តាញពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ជុំវិញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញសំដៅប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក ចេញផ្សាយនៅព្រហស្បតិ៍ទី២៣ ខែមេសា ការិយាល័យគ្រប់គ្រងទ្រព្យបរទេសរបស់ក្រសួងបានសម្រេចថា អ្នកឧកញ៉ាលោក កុក អាន អ្នកជំនួញដ៏មានឥទ្ធិពលនៅកម្ពុជា គឺជាសេ្តចឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ។ វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ បានព្យាយាមទាក់ទងសុំការបំភ្លឺពីអ្នកឧកញ៉ា កុក អាន នៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រនេះ តែទូរស័ព្ទចូល គ្មានការឆ្លើយតប។

អតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោករ៉ូឌ្រីហ្គោឌុយទែរតេ នឹងត្រូវតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ហៅកាត់ជា ភាសាបារាំង ថា CPI បើកសវនាការជំនុំជម្រះ។ ការសម្រេចរបស់តុលាការព្រហទណ្ឌអន្តរជាតិធ្វើឡើង បន្ទាប់ពី អង្គចៅក្រម កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ២៣មេសា បានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការ បទចោទប្រកាន់ទៅលើ អតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន ពាក់ព័ន្ធនឹង ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ នៅក្នុងយុទ្ធនាការ “សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន”ដែលបណ្ដាលឲ្យមានមនុស្សស្លាប់រាប់ពាន់នាក់នៅហ្វីលីពីន។

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី២៤ ខែមេសានេះ រុស្ស៊ីបាន អះអាងថា ខ្លួនបានរារាំងផែនការវាយប្រហារភេរវកម្មមួយ ដែលសំដៅលើក្រុមមន្ត្រីត្រួតពិនិត្យទូរគមនាគមន៍ នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី ។ អាជ្ញាធរក្រេមឡាំង បានចោទប្រកាន់ អ៊ុយក្រែន ថាជាអ្នកបញ្ជាឱ្យមានការវាយប្រហារនេះ ស្របពេលដែល រុស្ស៊ីកំពុងរឹតបន្តឹងកាន់តែខ្លាំង វិធានការប្រឆាំងនឹងកម្មវិធីផ្ញើសាររបស់បស្ចិមលោក ។

បន្ទាប់ពី​ពន្យារបទឈប់បាញ់ជាមួយ​អ៊ីរ៉ង់ ដោយគ្មាន​កំណត់​រយៈពេល ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ២៣មេសា​បាន​ប្រកាស​ពន្យារ​បទឈប់បាញ់មួយទៀត គឺ​បទឈប់បាញ់ រវាង​អ៊ីស្រាអែល និងលីបង់។ និយាយប្រាប់អ្នកកាសែត​នៅសេតវិមាន លោកត្រាំ​អះអាងថា លោក​មិន​ប្រញាប់ប្រញាល់​ខ្លាំងនោះទេ នៅពេល​និយាយ​ពី​រឿងចរចា​ដើម្បីបញ្ចប់​សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់។

អតីតពលករខ្មែរម្នាក់ដែលធ្លាប់ធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន ត្រូវបានតុលាការក្រុងភ្នំពេញចោទប្រកាន់ពីបទប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្រោយរូបគេបានបង្ហោះសាររិះគន់រដ្ឋាភិបាលលើបណ្តាញសង្គម។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយលើគេហទំព័ររបស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ តាមលីកាដូ អតីតពលកររូបនោះត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសកំបាំងមុខ ដោយដាក់ឱ្យជាប់ក្នុងពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ។ 

នៅក្នុងជំនួបទ្វេភាគីរវាងប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន និងរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ភាគីទាំងពីរបានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងចិន ថានៅតែបន្តរឹងមាំ និងកាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត ទោះស្ថានការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងពិភពលោកកំពុងមានការប្រែប្រួលខ្លាំងយ៉ាងណាក្តី។ អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងកិច្ចការអន្តរជាតិយល់ថា ទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា-ចិន នៅតែមានភាពល្អប្រសើរ ទោះបីជាទំនោររបស់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនងាកទៅរកអាមេរិកក្តី។ 

នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២ កម្ពុជា និងចិន បានឯកភាពគ្នាពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ បង្កើនការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយ និងរួមគ្នាឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាប្រឈម ដែលកំពុងកើតមានទាំងក្នុងប្រទេសរៀងៗខ្លួន ក៏ដូចជាទាំងក្នុងតំបន់ និងសកលលោក។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី២៣មេសា។ អំឡុងពេលមានវត្តមាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី និងលោក តុង ជុន រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិចិន បានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ភាគីទាំងពីរបានជជែកគ្នាពីបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃផងដែរ។ តើកិច្ចប្រជុំ២+២ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ របស់កម្ពុជានិងចិន ជាឱកាសជួយរកដំណោះស្រាយសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ដែរឬទេ?

ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក បានសម្រេចរុះរើមន្រ្តីយោធាជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ទៀតរបស់កងទ័ពជើងទឹក។ បើតាមការប្រកាសរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក នៅថ្ងៃពុធទី ២២មេសា ប្រធាននាយកដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹក លោក John Phelan នឹងចាកចេញពីមុខតំណែងភ្លាមៗ។ មន្ទីរបញ្ចកោណមិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការផ្លាស់ប្តូរមន្រ្តីយោធា ប៉ុន្តែ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាធ្វើឡើងនៅ ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមរបស់អាមេរិក នៅអ៊ីរ៉ង់កាន់តែអូសបន្លាយ និងក្តៅគគុក ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។

ចំនួនប្រជាជនរ៉ូហ៊ីងយ៉ារត់ភៀសខ្លួនតាមផ្លូវសមុទ្រ ចេញពីបង់ក្លាដែស និងភូមា បានកើនឡើងខ្លាំង ប្រមាណ៩០% បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការSave the Children ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ២៣មេសា កុមារ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តប្រថុយជីវិតផ្សងគ្រោះថ្នាក់នៅលើសមុទ្រ ព្រោះតែមិនអាចទ្រាំទ្រស្ថានភាពរស់នៅកាន់តែអត្តខាត់នៅក្នុងជំរំជនភៀសខ្លួន។ ជាលទ្ធផល អ្នកបាត់ខ្លួន និង អ្នកស្លាប់បានកើនឡើងចំនួន គួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។

រងគ្រោះ​ជិត​២ខែ ព្រោះតែ​សង្រ្គាមបាចសាច​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ ប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ​ពែក្ស​ហេលហាល គ្មានសំឡេង គ្មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងព្រួយបារម្ភ​កាន់តែខ្លាំងថា សន្តិសុខ​របស់​ពួកគេ​នឹង​ត្រូវ​ផាត់ចេញ គ្មានមុខ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង ណាមួយ​រវាង​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះមិនបាន​ប្រលូកដោយផ្ទាល់ ឬប្រកាន់ជំហរឈរនៅខាងភាគីជម្លោះ​ណាមួយក្តី ប៉ុន្តែ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស មិនថា កូវ៉ែត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អូម៉ង់ កាតា បាន​រងការខូចខាត​ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះតែការវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់អ៊ីរ៉ង់​ទៅលើ​មូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក ដែលមាននៅក្នុង​ទឹកដីរបស់ពួកគេ។ បន្ថែមពីការលើការខូចខាត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស កំពុង​ប្រឈមនឹង​ការខាតបង់​សេដ្ឋកិច្ច ព្រោះថា កប៉ាល់​ដឹកប្រេង និងទំនិញជាច្រើនគ្រឿង​ត្រូវជាប់គាំង​ព្រោះតែ​អ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក​បិទខ្ទប់​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស។

ទីក្រុងប៉េកាំងបានអះអាងពីការជួយធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិកម្ពុជា ទាំងដែនទឹក ដែនគោក និងដែនអាកាស។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ប្រមុខការពារជាតិកម្ពុជា ក្រោយពេលបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃយន្តការកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ «២+២» រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជា-ចិន នៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ក្រសួងវប្បធម៌ និងក្រសួងធម្មការកម្ពុជានៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញមុខតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះវត្តមាន និងការបន្តធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ភាគីថៃ នៅប្រាសាទតាក្របី។ ភាគីកម្ពុជាបានទាមទាឱ្យថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់សកម្មភាពរំលោភបំពានរបស់ខ្លួនក្នុងទីតាំងកម្ពុជា។ ប្រតិកម្មរបស់កម្ពុជាកើតមានឡើង បន្ទាប់ពីមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ និងពលរដ្ឋថៃបានធ្វើពិធីបុណ្យសាសនា នៅប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់ជុំវិញនោះ។ កម្ពុជាចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ថៃថា ជាការបំផ្លាញដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ។ 

កម្ពុជា​ និងចិន បានឯកភាពគ្នាដំឡើងកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២ ទៅជាកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ ៣+៣ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការកើនឡើងនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី និងការវិវត្តនៃសភាពការណ៍តំបន់ រួមនឹងអន្តរជាតិ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ស្តីពីលទ្ធផលនៃកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ២+២លើកទី១ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ។ កិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ ៣+៣ដែលភាគីកម្ពុជា ចិនបានឯកភាពគ្នាដំឡើងនាពេលខាងមុខ គឺនឹងមានការចូលរួមបន្ថែមពីក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា និងក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈចិន។

ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងថៃបានធ្លាក់ចុះជិត៤០% នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ​២០២៦ ដោយសារតែការបន្តបិទព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។ បើតាមរបាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ទំនិញកម្ពុជានាំចេញទៅថៃធ្លាក់ចុះ២៩% ខណៈទំនិញថៃនាំចូលកម្ពុជាធ្លាក់ចុះជាង៤២%។ ប៉ុន្តែទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងតំបន់ បានកើនឡើងដល់ជិត ២០០%។ តើកម្ពុជាកំពុងមានលទ្ធភាពផលិតទំនិញដោយខ្លួនឯង ឬត្រូវពឹងផ្អែកលើការនាំចូល​ទំនិញ​ពីប្រភពផ្សេង ដើម្បីជំនួសទំនិញថៃ?

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃពុធ ទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្វាគមន៍ចំពោះការសម្រេចរបស់មេដឹកនាំភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង ក្នុងការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំក្នុងប្រទេសជាង ៤ពាន់នាក់ ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីភូមា។ ចំពោះកម្ពុជា ការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំនៅភូមាជាច្រើនពាន់នាក់ នាពេលថ្មីៗនេះ គឺជាការវិវិត្តដ៏វិជ្ជមាន និងស្របតាមការរំពឹងរបស់អាស៊ាន។

តើ​ចិន​អាច​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​ដល់​ណា? នៅ​លើក​នេះ ចិន​បាន​​​ដាក់​សម្ពាធ​​ដល់ទើស​មេឃ​តែម្តង។ ប្រធានាធិបតី​តៃវ៉ាន់ លោក ឡៃ ឈិនទឿ បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​លុប​ចោល​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវការ​នៅអាហ្វ្រិក បន្ទាប់​ពី​បណ្តា​​ប្រទេសកូន​កោះ​ក្បែរ​​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក​ជា​ច្រើន​មិន​ឱ្យ​យន្តហោះ​ប្រធានាធិបតី​ហោះ​ឆ្លង​កាត់។ នេះ​ជា​ហេតុការណ៍​ដ៏​កម្រ​ ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​សមត្ថភាព​ដាក់​គំនាប​ដោយ​ជាក់ស្តែង​ លើ​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​របស់​ប្រទេស​មួយ​ផ្សេង។

អង្គការសហប្រជាជាតិបង្ហាញការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ពីចំនួនមនុស្សដែលត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតនៅប្រទេសសិង្ហបុរី។ ការដាក់ទោសដោយប្រហារជីវិត ភាគច្រើនត្រូវបានអនុវត្តលើករណីប្រព្រឹត្តបទល្មើសទាក់ទងនឹងគ្រឿងញៀន។ នៅថ្ងៃពុធទី ២២មេសា ឧត្តមស្នងការសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានអំពាវនាវឲ្យសិង្ហបុរីបញ្ឈប់ការអនុវត្តទោសផ្តាច់ជីវិតនេះ ក្នុងហេតុផលថា វាប្រឆាំងសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត និងមិនសមស្របទៅនឹងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សឡើយ។

ប្រធានមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាទីក្រុងភ្នំពេញ លោក គី សង់ទី បានចេញមុខបដិសេធព័ត៌មានតាមបណ្តាញសង្គម ដែលបានលើកឡើងថា មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាកំពុងខ្វះខាតឈាម សម្រាប់ព្យាបាលកុមារ។ ថ្លែងប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គី សង់ទី ប្រធានមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាភ្នំពេញ បានអះអាងថា បច្ចុប្បន្ន មន្ទីរពេទ្យមានប្រភពឈាមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ព្យាបាលកុមារ ជាប្រចាំថ្ងៃ។ ទោះយ៉ាងណា លោក គី សង់ទី ក៏មិនភ្លេចអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋស្ម័គ្រចិត្ត ជួយបរិច្ចាគឈាម ដើម្បីជួយសង្រ្គោះកុមារកម្ពុជា។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មាន និងគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា នៅថ្ងៃពុធទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានដាក់លិខិតតវ៉ាជាផ្លូវការទៅកាន់សារព័ត៌មានអាមេរិក The Wall Street Journal(WSJ) និងស្នើឱ្យស្ថាប័ននេះពិនិត្យ និងលុបពាក្យក្នុងចំណងជើងអត្ថបទមួយ ដែលនិយាយពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ចំពោះ កម្ពុជា ការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Scambodia» នៅក្នុងចំណងជើងរបស់អត្ថបទ មានន័យស្មើនឹងការមាក់ងាយ ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា។ 

កាសែតអាមេរិកដ៏ល្បីល្បាញ The Wall Street Journal កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានចុះផ្សាយពីវត្តមាននៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ ដោយប្រើពាក្យ«Scambodia»នៅលើចំណងជើងរបស់ខ្លួន។ អ្នកជំនាញសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជានានា បានរិះគន់ចំពោះការចុះផ្សាយរបស់​សារព័ត៌មាននេះថា មិនគោរពទៅតាម​ក្រមសីលធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន។ មិនគោរពក្រមសីលធម៌ដោយសារការប្រើពាក្យ«Scambodia» នេះមានចរិតជាការចំអក និងមាក់ងាយដល់ប្រទេសមួយ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក៏មានអ្នកវិភាគខ្លះទៀត មានហេតុផលផ្សេងពីនេះ និងមិនបានប្រតិកម្មខ្លាំងក្លានោះទេ។ តើកម្ពុជាគួរមានការឆ្លើយតបបែបណាទៅកាសែត ​The Wall Street Journal?

ស្ថានភាពទូទៅ​​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​និង​ក្នុង​តំបន់​ឈូង​សមុទ្ទពែក្ស​ ហាក់​មាន​សភាព​ស្ងប់​ស្ងាត់ល្អ ក្នុង​ព្រឹក​ថ្ងៃពុធ​ទី​២២​មេសា​នេះ។ នៅយប់​មិញ ​​លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ដូណាល់​ត្រាំ បាន​ប្រកាស​បន្ត​បទ​ឈប់​បាញ់​នៅ​អ៊ីរ៉ង់ ដោយ​គ្មាន​កំណត់រយៈ​ពេល ដើម្បី​ទុក​ពេល​ឱ្យ​អ៊ីរ៉ង់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្ទៃក្នុង​និង​ពិចារណា​រក​សំណើ​ចរចា​ថ្មី។ ប៉ុន្តែ​អាមេរិក​នៅ​តែ​បន្ត​រក្សា​ការ​បិទ​ខ្ទប់​កំពង់​ផែ​អ៊ីរ៉ង់​ដដែល។ ផ្ទុយ​ពីសំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដែល​អបអរ ចិន​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​ពន្យារ​បទ​ឈប់បាញ់​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​​ជាវេលា​​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ។ ​

ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងបានទទួលស្វាគមន៍នាយករដ្ឋមន្ត្រីលីបង់លោក ណាវ៉ាហ្វា សាឡាម នៅទីក្រុងប៉ារីស កាលពីថ្ងៃអង្គារទី ២១មេសា។ វត្តមានរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលីបង់វិមានអេលីហ្សេធ្វើឡើង នៅក្នុងខណៈពេលដែលលីបង់កំពុងអំពាវនាវស្វែងរកជំនួយបន្ទាន់ចំនួន ៥០០ លានអឺរ៉ូ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិ បង្កឡើងសង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។ ជំនួបរវាងមេដឹកនាំបារាំងនិងលីបង់ផ្តោតផងដែរទៅលើការរក្សាបទឈប់បាញ់រវាងលីបង់ជាមួយអ៊ីស្រាអែល និងបើកផ្លូវទៅរកការចរចារសន្តិភាព។