ជនដៃដល់ដែលបានបាញ់ប្រហារនៅក្នុងពិធីជួបជុំក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ត្រូវបានតុលាការក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចោទប្រកាន់នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសា ពីបទប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ត្រាំ។ ជាមួយនឹងបទចោទប្រកាន់នេះ ជនដៃដល់អាចប្រឈមនឹងទោសជាប់ក្នុងពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។ 

នៅថ្ងៃទី២៧ មេសា អតិថិជនក្រុមហ៊ុន Huione Pay ដែលភាគច្រើនមានចម្រុះជនជាតិបាននាំគ្នាតវ៉ាជាថ្មីនៅពីមុខធនាគារជាតិកម្ពុជា។ អ្វីជាការកត់សម្គាល់ ការតវ៉ាលើកនេះបានបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សារហូតបណ្តាលឲ្យជនជាតិចិន២នាក់រងរបួស។ គួរបញ្ជាក់ជូនថា អតិថិជនក្រុមហ៊ុន Huione Pay កំពុងស្វះស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីធនាគារជាតិកម្ពុជាដើម្បីឲ្យពួកគេអាចទទួលបានប្រាក់ដែលបានតម្កល់ទុកក្នុងគណនីក្រុមហ៊ុន Huione Pay ដែលលែងដំណើរការនោះមកវិញ។ សេដ្ឋវិទូក្នុងស្រុកមួយចំនួនយល់ថា ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធគួរជួយរកវិធីបញ្ចប់រឿងរ៉ាវមួយនេះដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើវិស័យធនាគារ ឬប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា។ តើធនាគារជាតិកម្ពុជាគួរបញ្ចប់បញ្ហារបស់អតិថិជនក្រុមហ៊ុន Huione Pay ដោយរបៀបណា?

លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច ប្រធានរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាបានអំពាវនាវជាថ្មីឲ្យរួមគ្នាថែរក្សាធនធានធម្មជាតិនៅតំបន់ឧទ្យានជាតិឫស្សីត្រឹប ខណៈមានមនុស្សមួយក្រុមបានយកគ្រឿងចក្រទៅឈូសឆាយដីព្រៃតំបន់នោះដើម្បីយកដីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ។ ការអំពាវនាវដូចនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីលោកបានចុះល្បាតព្រៃនៅក្នុងស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ និងបានជួបមនុស្សមួយក្រុមដែលមកយកគ្រឿងចក្ររបស់ពួកគេទៅវិញ ក្រោយពីអ្នកអភិរក្សឧទ្យានជាតិឫស្សីត្រឹបរឹបអូសបាន។

ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុង Saint-Petersbourg ប្រទេសរុស្ស៊ី រដ្ឋមន្ត្រី ការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi បានថ្លែងចោទក្រុង វ៉ាស៊ីនតោន ថា ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរាជ័យ កិច្ចចរចាសន្តិភាព រវាងអាមេរិក និង អ៊ីរ៉ង់ ។ ការចោទប្រកាន់នេះ បន្លឺឡើង នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃ បេសកកម្មការទូតថ្មីមួយ របស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលកំពុងពង្រីកសម្ព័​ន្ធភាព និង ការគាំទ្រ ពីសំណាក់ប្រទេសជាដៃគូ ។

មេដឹកនាំ​ចលនា​ក្រុមហេសបូឡាបានបញ្ជាក់សាជាថ្មីនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសា ថាមិនព្រមចរចាដោយផ្ទាល់ជាមួយអ៊ីស្រាអែល ជាដាច់ខាត ហើយក៏បានបដិសេធមិនគាំទ្រឲ្យលីបង់ចរចាជាមួយអ៊ីស្រាអែលដែរ។ ប្រមុខដឹកនាំហេសបូឡាថែមទាំងបានដាស់តឿនលីបង់ថា ការចរចានៅពេលនេះ នឹងនាំឲ្យប្រទេសលីបង់ ធ្លាក់ចូលក្នុងភាពវឹកវរ និងអស្ថិរភាព។ ចំណែក ប្រធានាធិបតីលីបង់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការចរចាជាមួយអ៊ីស្រាអែល គឺដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅលីបង់។ ប្រមុខដឹកនាំលីបង់បានចាត់ទុកទង្វើរបស់ក្រុមហេសបូឡា ថាជាចេតនាមិនស្មោះត្រង់ ដែលនឹងអូសបន្លាយសង្គ្រាមនេះ បន្តយូរទៅមុខទៀត។

នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អ្នកជំនាញច្បាប់នៅក្រុម​ប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ បានប្រកាសពីការរកឃើញនូវរបក​គំហើញថ្មីមួយទាក់ទងនឹងស្ថាប័នពិនិត្យធម្មនុញ្ញភាពនៅកម្ពុជា។ ជារបកគំឃើញថ្មីដែលក្រុម​អ្នកច្បាប់បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា​ធ្លាប់​មានតុលាការ​ធម្មនុញ្ញ នៅក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរអំឡុងឆ្នាំ១៩៧២។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ លោក តាំង រតនា អគ្គលេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ។

នៅ​ថ្ងៃទី២៧​ ខែមេសា​ ឆ្នាំ២០២៦​ កូន​ផ្សោត ១​ក្បាលទៀត​ត្រូវ​បាន​ប្រទះឃើញក្នុង​អន្លង់ផ្សោតកាំពី ខេត្តក្រចេះ។ នេះបើ​តាមក្រសួង​កសិកម្មនៅ​ថ្ងៃទី២៨​មេសា​ និង​ថា​ នេះជា​កូន​ផ្សោត​ទី​ ៦​ហើយ​ ដែល​ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវរក​ឃើញនៅ​ដើម​ឆ្នាំ ២០២៦​នេះ​។​ តាម​ក្រសួង​កសិកម្ម កូន​ផ្សោត​ថ្មី​​នេះបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ចំនួន​ផ្សោត​សរុប​នៅអាង​ទន្លេ​មេគង្គ​កើន​ដល់​ ១១៨ក្បាល។

នៅអំឡុងពេលចូលរួមកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ាន-សហភាពអឺរ៉ុប លើកទី២៥ នៅប្រទេសប្រ៊ុយណេ នាថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខការបរទេសកម្ពុជា និងថៃបានជួបពិភាក្សាការងារជាមួយគ្នាក្រៅផ្លូវការ។ បើតាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ភាគីទាំងពីរបានផ្តោតលើស្ថានភាពព្រំដែន ការកសាងទំនុកចិត្តឡើងវិញ និងការបន្តដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ទោះបីស្ថានការណ៍នៅតែមានភាពតានតឹង ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ។ 

លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច ប្រធានរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាបានអំពាវនាវជាថ្មីឲ្យរួមគ្នាថែរក្សាធនធានធម្មជាតិនៅតំបន់ឧទ្យានជាតិឬស្សីត្រឹប ខណៈមានមនុស្សមួយក្រុមបានយកគ្រឿងចក្រទៅឈូសឆាយដីព្រៃតំបន់នោះដើម្បីយកដីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ។ ការអំពាវនាវដូចនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីលោកបានចុះល្បាតព្រៃនៅក្នុងស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ និងបានជួបមនុស្សមួយក្រុមដែលមកយកគ្រឿងចក្ររបស់ពួកគេទៅវិញ ក្រោយពីអ្នកអភិរក្សឧទ្យានជាតិឬស្សីត្រឹបរឹបអូសបាន។

ឥណ្ឌា និងនូវែលសេឡង់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងដោះដូរសេរីរវាងគ្នានៅថ្ងៃទី២៧ មេសា។ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយនេះនឹងអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសទាំងពីរពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម និងបង្កើនការនាំចេញ ខណៈពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងមានភាពច្របូកច្របល់ដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

មេដឹកនាំ​ចលនា​ក្រុមហេសបូឡាបានបញ្ជាក់សាជាថ្មីនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសា ថាមិនព្រមចរចាដោយផ្ទាល់ជាមួយអ៊ីស្រាអែល ជាដាច់ខាត ហើយក៏បានបដិសេធមិនគាំទ្រឲ្យលីបង់ចរចាជាមួយអ៊ីស្រាអែលដែរ។ ប្រមុខដឹកនាំហេសបូឡាថែមទាំងបានដាស់តឿនលីបង់ថា ការចរចានៅពេលនេះ នឹងនាំឲ្យប្រទេសលីបង់ ធ្លាក់ចូលក្នុងភាពវឹកវរ និងអស្ថេរភាព។ ចំណែក ប្រធានាធិបតីលីបង់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការចរចាជាមួយអ៊ីស្រាអែល គឺដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅលីបង់។ ប្រមុខដឹកនាំលីបង់បានចាត់ទុកទង្វើរបស់ក្រុមហេសបូឡា ថាជាចេតនាមិនស្មោះត្រង់ ដែលនឹងអូសបន្លាយសង្គ្រាមនេះ បន្តយូរទៅមុខទៀត។

មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីមជុង អ៊ុន ប្រកាសជំហរបន្តគាំទ្ររុស្សីនៅក្នុងសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន និងសន្យាជួយរុស្ស៊ីដើម្បីយកឈ្នះសង្គ្រាមមួយនេះ។ នេះបើយោងតាម ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានផ្លូវការកូរ៉េខាងជើង​KCNA ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៧ មេសា។ លោក គីម ជុងអ៊ុនបានបញ្ជាក់ជំហរនេះនៅក្នុងជំនួបជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ីលោក Andreï Belooussov ក្នុងទីក្រុងព្យុងយ៉ាង នាថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៦ មេសា។

នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសានេះ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាពអន្តរជាតិហៅកាត់ SIPRI បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំស្តីពីការចំណាយក្នុងវិស័យយោធាលើលោក។ បើតាមរបាយការណ៍ការចំណាយក្នុងវិស័យយោធាបានបន្តកើនឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ពោលមានទឹកប្រាក់ជិត ២ ៩០០ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងនោះ មាន ៣ ប្រទេសគឺអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ីបានស្រូបយកពាក់កណ្តាលនៃការចំណាយសរុបក្នុងលោក។ របាយការណ៍របស់ SIPRI បានបញ្ជាក់ថា កំណើននៃការចំណាយលើវិស័យយោធារយៈពេល ១១ឆ្នាំជាប់គ្នា បណ្តាលមកពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងស្ទើរតែគ្រប់ទិសទី។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ក្រុមហ៊ុនឯកជនត្រូវរក្សាកន្លែងការងារសម្រាប់យុវជនដែលទៅបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាដោយពួកគេនឹងអាចបន្តធ្វើការងារក្នុងតួនាទីដដែលនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដដែល បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កាតព្វកិច្ចយោធា។ បើតាមលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អំឡុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា រដ្ឋាភិបាលនឹងគិតគូរលើការបណ្តុះបណ្តាល សេវាសុខាភិបាល ការស្នាក់នៅបរិភោគ របបឯកសណ្ឋាន និងគ្រឿងបំពាក់ ព្រមទាំងប្រាក់ឧបត្ថម្ភ តែពួកគេនឹងមិនទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍ឡើយ។ អ្នកវិភាគសង្គមមួយចំនួនយល់ស្របតាមការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត តែទាមទារឲ្យមានការធានាច្បាស់លាស់ តាមរយៈការចែងនៅក្នុងច្បាប់។

គិតត្រឹមត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ចំនួនក្រុមហ៊ុន សហគ្រាស រោងចក្របានកើនដល់ ៤៧ ០២៩ ចំណែកចំនួនកម្មករ និយោជិតបានកើនដល់ប្រមាណ ២,៣លាននាក់។ នេះបើតាមការគូសបញ្ជាក់នៅក្នុងសារលិខិតរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងឱកាសអបអរទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ឧសភា ២០២៦។ អ្វីជាការកត់សម្គាល់ មួយចំណែកនៃកំណើនចំនួនកម្មករ និយោជិតនៅកម្ពុជាពេលនេះបានមកពីការវិលត្រឡប់របស់អតីតពលករខ្មែរនៅប្រទេសថៃដោយសារតែជម្លោះព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់កោះមាសបានប្រមូលផ្តុំគ្នាដាក់ញតិ្តទៅកាន់ប្រធានរដ្ឋសភាកម្ពុជា លោកស្រី ឃួន សុដារី ដើម្បីស្នើឲ្យមានកិច្ចអន្តរាគមន៍លើសំណើសុំបណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋកោះមាសទាំង ១៦៨គ្រួសារ។ ការស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីសំណាក់ប្រធានរដ្ឋសភាពេលនេះដោយពលរដ្ឋយល់ថា អនុក្រឹត្យចំនួន២ របស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជាការរំលោភសិទ្ធិកាន់កាប់ និងអាស្រ័យផលរបស់ពួកគេ។

គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩១ មក លោក អូលីវីយេ រីឆា(Olivier Richard) គឺជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងទី១១ ប្រចាំកម្ពុជា។ នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នាថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ លោក អូលីវីយេ រីឆា បានបញ្ជាក់ថា ការងារអាទិភាពរបស់លោក ក្នុងនាមជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងពេលនេះ គឺគិតគូរអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងបារាំង និងកម្ពុជា។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក រីឆា ក៏បានលើកឡើងពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងនៅកម្ពុជានាឱកាសដែលកម្ពុជាត្រៀមរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅចុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ ទាក់ទងនឹងជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃត្រូវបានលោក អូលីវីយេ រីឆា បញ្ជាក់ថា បារាំងកំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់ និងត្រៀមផ្តល់រាល់ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យភាគីជម្លោះទាំងពីរដែលត្រូវការ៕

កម្ពុជាបានបិទទីតាំងកាស៊ីណូចំនួន ៩១ កន្លែង ក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ។ នេះបើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានលោក នេត្រ ភក្ត្រា និងថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានបញ្ជូនសំណុំរឿងចំនួន ១១២ករណីទៅតុលាការដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងជនសង្ស័យចម្រុះជាតិសាសន៍ជាង ១ពាន់នាក់។ អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលធ្វើយ៉ាងណាកាត់ផ្តាច់មន្ត្រីមិនឲ្យពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ ដើម្បីឲ្យការបង្ក្រាបមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់  និងឈានទៅកម្ចាត់ចោលបណ្តាញពួកឧក្រិដ្ឋជនទាំងស្រុង។

នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំងបានបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពព្រះរាជសុខភាពរបស់ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី បានប្រសើរជាងមុនបន្តិច បន្ទាប់ពីបានគង់ប្រថាប់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យទីក្រុងប៉េកាំងអស់រយៈពេលមួយសប្តាហ៍មកនេះ។ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដែលបានទទួលការព្យាបាលដោយវះកាត់ ព្រះរោគមហារីក នៅក្រពេញប្រូស្តាត ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦មកម៉្លេះ។

ក្នុង​យប់​ឆ្លង​ចូល​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី​២៦​មេសា​នេះ ដែល​​ជា​គម្រប់​ខួប​៤០​ឆ្នាំគត់​នៃ​មហន្តរាយ​នុយក្លេអ៊ែរ​ឈែរណូប៊ីល​ អ៊ុយក្រែន​រង​ការ​វាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជា​ថ្មី។ ដ្រូន​អត្តឃាត​រុស្ស៊ី​មិន​តិច​ជាង​១៤៤​គ្រឿង​បាន​ធ្លាក់​បំផ្លាញ​ការ​ខូត​ខាត​នៅ​ជា​ច្រើន​ក្នុង​កន្លែង​ក្នុង​ផ្ទៃ​ប្រទេស ជាពិសេស​នៅ ឈែនីហ៊ីល និ​ងអូដេសា។ ក្នុងឱកាស​នេះ លោកប្រធានាធិបតី​អ៊ុយក្រែន ហ្សេឡេនស្គី បាន​ចោទ​ប្រកាន់​រុស្ស៊ី ថា​ជា “​ប្រទេស​ភេរវនិយម​នុយក្លេអ៊ែរ”។

នៅប្រទេសម៉ាលី ក្រុមឧទ្ទាម Touaregs និងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល បន្តប្រយុទ្ធគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើង នៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៦ មេសា។ ការវាយប្រហារភេរវកម្មនេះបានបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ នៅក្នុងនោះ មានរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិម៉ាលី។ ក្រុមឧទ្ទាមបានអះអាង ថាបានចូលកាន់កាប់ដែនដី នៅភាគខាងជើងប្រទេស។ ចំណែក អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិបានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្កា ចំពោះការវាយប្រហារភេរវកម្មរបស់ក្រុមឧទ្ទាមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម។

ពីរ​បី​ម៉ោង​ក្រោយការ​ប៉ុន​ប៉ង​បាញ់​ប្រហារ​លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក​​ ​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធីជួប​ជុំ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​​របស់​​ក្រុម​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ លោក​ដូណាល់ត្រាំ​បាន​អះអាង​នៅ​យប់​​ថ្ងៃ​សោរ៍​ទី ២៥​មេសា​ថា ហេតុការណ៍នេះ​មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ប្តូរ​ចិត្ត​​ ក្នុង​ការ​យក​ឈ្នះ​សង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​ទេ។ ​​តើ​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​​ជា​នរណា? មាន​ចេតនា​អ្វី​ឱ្យ​ប្រាកដ? ហេតុការណ៍​បាញ់​រះ​ក្នុង​កម្មវិធី​ជួប​ជុំ​ក្រោម​វត្តមាន​ប្រធានាធិបតី​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ខ្លះ?

ក្រសួងការពារជាតិអាល្លឺម៉ង់បានប្រកាសនៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៥ មេសា បញ្ជូននាវាចម្បាំង ៣គ្រឿង រួមជាមួយនាវិកជិត ៥០នាក់ ជំនាញខាងដោះមីន ទៅច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។ នាវាទាំង៣គ្រឿងនេះនឹងធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រម៉េឌីទែរ៉ាណេ ឆ្ពោះទៅតំបន់ក្បែរច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បីត្រៀមបើកប្រតិបត្តិការដោះមីនរួមគ្នាជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តអូតង់។

ប្រទេសចិន និងភូមា បានសន្យាពង្រីកចំណងទាក់ទងពាណិជ្ជកម្ម និងសន្តិសុខ ដែលផ្តោតជាសំខាន់នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ​។ ការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ ធ្វើឡើងក្នុងអំឡុលពេលនៃការពិភាក្សាគ្នារវាងលោក មីន អ៊ុងឡាំង ប្រធានាធិបតីភូមា និងមន្ត្រីការទូតកំពូលៗរបស់ប្រទេសទាំងពីរនៅក្នុងប្រទេសនៃប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ។ អ្នកវិភាគយល់ថា មេដឹកនាំរបបយោធាភូមានៅបន្តពង្រឹងការក្តោបក្តាប់អំណាច តាមរយៈការខិតខំរឹតចំណងទាក់ទងជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង។

ថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ជាខួប ១៤ឆ្នាំ នៃការបាញ់សម្លាប់លើអ្នកការពារព្រៃឈើដ៏ល្បីឈ្មោះ គឺលោក ឈុត វុទ្ធី។ ក្នុងឆ្នាំនេះ បណ្តាអង្គការសង្គមស៊ីវិលមិនបានធ្វើពិធីជួបជុំបែបសាសនាណាមួយ ដើម្បីរម្លឹកដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធលោក ឈុត វុទ្ធី ឡើយ។ ប៉ុន្តែពួកគេបានចេញសាររៀងៗខ្លួនតាមបណ្តាញសង្គម បន្តទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលបើកការស៊ើបអង្កេតនិងវែកមុខឃាតករនៅពីក្រោយខ្នង​នៃការបាញ់សម្លាប់លើលោក ឈុត វុទ្ធី។

ពីរ​បី​ម៉ោង​ក្រោយការ​ប៉ុន​ប៉ង​បាញ់​ប្រហារ​លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក​​ ​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធីជួប​ជុំ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​​របស់​​ក្រុម​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ លោក​ដូណាល់ត្រាំ​បាន​អះអាង​នៅ​យប់​​ថ្ងៃ​សោរ៍​ទី ២៥​មេសា​ថា ហេតុការណ៍នេះ​មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ប្តូរ​ចិត្ត​​ ក្នុង​ការ​យក​ឈ្នះ​សង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​ទេ។ ​​តើ​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​​ជា​នរណា? មាន​ចេតនា​អ្វី​ឱ្យ​ប្រាកដ? ហេតុការណ៍​បាញ់​រះ​ក្នុង​កម្មវិធី​ជួប​ជុំ​ក្រោម​វត្តមាន​ប្រធានាធិបតី​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ខ្លះ?

នៅក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយសហជីពកម្មករ ដើម្បីអបអរទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ឧសភា នាថ្ងៃ ទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ករណីក្មេងទំនើងដែល​តែងតែបង្កការអុកឡុកនៅក្នុងសង្គម អាចត្រូវបានពិចារណាចាប់បញ្ជូនពួកគេទៅកាន់សមរភូមិមុខ ឲ្យធ្វើការ​ងារមួយចំនួន ដូចជា ជីកលេណដ្ឋាន ជាដើម។ អ្នកវិភាគមួយចំនួន បានគាំទ្រគំនិតនេះ តែអ្នកខ្លះទៀត ចាត់ទុកថានេះ«គ្រាន់តែនយោបាយ​ផ្គាប់ចិត្តមហាជន»។ ប្រសិនបើចាប់បញ្ជូនក្មេងទំនើងទៅកាន់សមរភូមិមុខ តើមានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិអ្វីខ្លះ?

រ៉ឺម៉កសណ្តោងអ្នក​ដំណើរ​ ដែលអាចដឹកមនុស្សបានច្រើនប្រហាក់ប្រហែលរថយន្តដឹកទំនិញធុនតូច ហាក់​មិន​សូវ​មាន​វត្តមាន​ច្រើន​ទេ​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​។ ទោះយ៉ាងណា​មធ្យោ​បាយធ្វើ​ដំណើររួម ដែលគេនិយមជិះកាលពីជាង៣០ឆ្នាំមុន ​នៅ​តែបន្តវត្តមាន​បម្រើ​ដល់​ពល​រដ្ឋ​ សិស្សសាលា​ ក្នុង​ភូមិសាស្ត្រខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ​ រាជធានីភ្នំពេញ​​។ លោក ជា រដ្ឋា អ្នកបើក​​រ៉ឺម៉កសណ្តោង អះអាង​ថា​ របរ​នេះ​បាន​ផ្តល់​កម្រៃ​ឱ្យ​លោក​សម​រម្យ​ សម្រាប់​ទ្រទ្រង់​ជីវភាព​គ្រួសារ។

នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ការជ្រើសរើសកងទ័ព ឲ្យចូលបម្រើការងារការពារជាតិក្នុងរយៈពេល២ឆ្នាំ ត្រូវធ្វើឡើងតាមរូបមន្តស្ម័គ្រចិត្ត និងការចាប់បង្ខំ។ ការបញ្ជាក់របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើឡើងអំឡុងពេលលោកជួបសំណេះសំណាលជាមួយសហជីព កម្មករ នៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ដើម្បីអបអរទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ឧសភា។

មេធាវីការពារក្តីឱ្យគណបក្ស និងអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនៅកម្ពុជា លោក ជូង ជូងី បានប្រកាសចង់បង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មីមួយ ដែលមានឆន្ទៈជួយជាតិពិតប្រាកដ។ តាមរយៈវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោកមេធាវី ជូង ជូងី បញ្ជាក់ថាការគ្រោងបង្កើតគណបក្សនយោបាយរបស់លោក គឺដោយសារលោកសង្កេតឃើញថាអ្នកនយោបាយនៅក្នុងគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នមិនបានដាក់គោលដៅជួយជាតិពិតប្រាកដទេ។ មួយវិញទៀត លោកថាគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលកន្លងមក មិនសម្រេចអ្វីបានទេ ដោយសារមិនមានការសម្រិតសម្រាំងបេក្ខជន ដែលត្រូវឈរឲ្យគេបោះឆ្នោតប្រកបដោយសីលធម៌ និងគុណធម៌។ ​​តាមលោក ជូង ជូងី គណបក្សដែលលោកគ្រោងបង្កើតឡើង នឹងត្រូវមានសម្ព័ន្ធភាពជាមួយគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យឯទៀត ដោយយកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាគំរូ។

កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន បានផ្តើមបេសកកម្មចុះជួបក្រុមប្រឹក្សា ដែលជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅតាមមូលដ្ឋានក្នុងខេត្តកំពង់ចាម និងឆ្ពោះទៅកាន់ខេត្តត្បូងឃ្មុំនៅថ្ងៃអាទិត្យទី២៦មេសានេះ។ ការចុះជួបសមាជិកតាមមូលដ្ឋានរបស់ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចធ្វើឡើង ខណៈដែលមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងនៅក្នុងស្រុកកំពុងសកម្មចុះទៅជួបអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន និងលើកផ្លាកគណបក្សនៅតាមមូលដ្ឋានដែរ។ អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមនានាយល់ឃើញថាដំណើរចុះជួបសមាជិករបស់មេដឹកនាំគណបក្សកាន់អំណាច និងគណបក្សប្រឆំាង ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅពង្រឹងកម្លាំង និងផ្តល់សារនយោបាយសំខាន់ៗ។

អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនបានរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់លើកទី១ បើគិតតាំងពីសង្រ្គាមនៅហ្កាហ្សាបានផ្ទុះឡើង កាលពីឆ្នាំ២០២៣។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន នៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី និងនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ជាង១លាននាក់ បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ការបោះឆ្នោតលើកនេះ ដំណើរការយ៉ាងរលួន ដោយគ្មានការប្រឆាំងពីក្រុមប្រដាប់អាវុធហាម៉ាស ដែលជាអ្នកតែងតែជំទាស់នឹងការរៀបចំការបោះឆ្នោត។

នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេសបានចាត់ទុកជំហររបស់ភាគីថៃ ដែលចង់ដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១(MOU២០០១) ថា​ជាការប៉ុនប៉ងមិនដោះស្រាយបញ្ហានៅតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា និងស្របតាមការព្រមព្រៀងគ្នាកន្លងមកស្តីពីការរៀបចំផ្នែកបច្ចេកទេស។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា បើភាគីថៃពិតជា​លុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០១នេះ ជាឯកតោភាគីមែន កម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីងាកទៅរកយន្តការអន្តរជាតិតាមរយៈតុលាការយត្តិធម៌អន្តជាតិ (ICJ)នោះទេ។