ទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រុមសង្គមស៊ីវិលផ្នែកការងារ សហជីព និងកម្មករប្រមាណជាង ២០០នាក់បានជួបជុំគ្នានៅលើសួនច្បារខាងមុខស្ថានទូតបារាំង ដើម្បីដង្ហែរញត្តិទៅកាន់ស្ថានទូតលោកខាងលិចនានា និងទៅកាន់ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន។ ខ្លឹមសារញត្តិត្រូវបានមេដឹកនាំសហជីពផ្ដោតលើប្រធានបទ «ស្តារឡើងវិញ និងកែទម្រង់ឧបសគ្គនានារារាំងដល់ការអនុវត្តសេរីភាពសហជីព»។ តែក្រសួងការងារអះអាងថា ក្រសួងតែងយកចិត្តទុកដាក់ពីកង្វល់របស់កម្មករនិយោជិត និងស្វែងរកដំណោះស្រាយពិតប្រាកដសម្រាប់ពួកគេ៕

ធ្លាប់​រង​ការ​គំរាមកំហែង​​ភេរវកម្ម​បែប​​អ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយម ពេល​នេះ​សិង្ហបុរី​កំពុង​តាន​ដាន​និង​ទប់​ស្កាត់​ចរន្ត​ភេរវកម្ម​បែប​ជាតិ​និយមជ្រុល​របស់​ក្រុម​យុវជន​ផ្តាច់​ខ្លួន។ នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​មក​នេះ សិង្ហបុរី ក៏​ដូច​ជា​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​មួយ​ចំនួន ​បាន​កម្ចាត់​ផែនការវាយប្រហារ​ដោយ​ក្រុម​យុវជន​​ផ្តាច់​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​ជន​ជ្រុល​និយម​ បាន​ជា​ច្រើន​ករណី។ ​តើ​ចរន្ត​​ជ្រុលនិយមរបស់​​​យុវជនសិង្ហបុរី​ជា​អ្វី?

ជនសង្ស័យក្នុងបទវាយប្រហារដោយកាំបិត ទៅលើបុរសជនជាតិជ្វីហ្វពីរនាក់ នៅភាគខាងជើងទីក្រុងឡុងដ៏ បានបង្ហាញខ្លួននៅមុខចៅក្រម នៅថ្ងៃទី ០១ ខែឧសភា។ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសចាត់ទុកការវាយប្រហារនេះ ជាទង្វើប្រកាន់ពូជសាសន៍ ហើយសន្យាថានឹងពង្រឹងការការពារសន្តិសុខនៅតាមតំបន់សហគមន៍ជ្វីហ្វ។ 

ជនបរទេសចំនួន ៤០នាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិចិនត្រូវបានសាលាដំបូងខេត្តព្រះសីហនុឃុំខ្លួនជាបណ្តោះអាសន្ន ក្រោយរកឃើញថាពួកគេមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងខេត្តព្រះសីហនុចោទប្រកាន់​ជនបរទេសទាំងនោះពីបទឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងប៉ុនប៉ងដោយមានក្រុមចាត់តាំង រៀបចំ។ ចំណែកនៅខេត្តស្វាយរៀង តុលាការក៏បានចាត់វិធានការលើជនជាតិខ្មែរ និងវៀតណាមចំនួន ១៨នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសដូចគ្នា។

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការអ្នកយកការណ៍គ្មានព្រំដែន ហៅកាត់ RSF បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំស្តីពីសេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងលោក។ របាយការណ៍បានបង្ហាញថា ចំណាត់ថ្នាក់សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ បានឡើងចំនួន ១០លេខ ពោលពីចំណាត់ថ្នាក់ទី ១៦១ មកចំណាត់ថ្នាក់ទី ១៥១ ក្នុងចំណោម ១៨០ប្រទេស។

ថ្មីៗនេះ ការិយាល័យស្រាវជ្រាវម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានបូក៣ ឬ AMRO បានទម្លាក់ការព្យាករណ៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះមកនៅត្រឹម ៤,៣%។ ការទម្លាក់អត្រាសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះត្រូវបានAMRO លើកយកហេតុផលមកពន្យល់ថា គឺដោយសារការកើនឡើងតម្លៃប្រេងឥន្ទនៈដែលប៉ះពាល់ដល់វិស័យជាច្រើន ពិសេសច្រវ៉ាក់ផលិតកម្ម និងការផ្គត់ផ្គង់។ តាមពិតទៅ ការព្យាករណ៍របស់ AMRO ក៏មិនសូវខុសគ្នាពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិមួយចំនួនដែរ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចនានាបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រៀមឆ្លើយតបនឹងការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍ពិភពលោក និងបន្តដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយថ្មីៗបន្ថែមទៀត។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរមានវិធានការអ្វីបន្ថែមដើម្បីស្តារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងបរិបទពិភពលោកសព្វថ្ងៃ?

នៅក្នុងប្រទេសចិន រដ្ឋអំណាចហាមមិនឲ្យលក់ ឬនាំចេញ នាំចូលដ្រូនក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង ហើយអ្នកដែលមានដ្រូនត្រូវសុំការអនុញ្ញាតជាមុនសិនទើបអាចបង្ហោះដ្រូននៅក្នុងលំហអាកាសទីក្រុងប៉េកាំងបាន។ វិធានការថ្មីនេះចាប់ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ០១ ឧសភា ដោយរដ្ឋអំណាចពន្យល់ពីហេតុផលសន្តិសុខជាតិ។ 

នៅ​ថ្ងៃសុក្រ​ទី​១​ឧសភា​នេះ ជា​គម្រប់​៦០​ថ្ងៃ​គត់​នៃសង្គ្រាម​អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល​វាយប្រហារ​លើ​អ៊ីរ៉ង់។ បើតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​អាមេរិក​ លោក​ដូណាល់ត្រាំ ត្រូវ​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​សភា ​​ទើប​អាច​បន្ត​ធ្វើសង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ទៀត។ ប៉ុន្តែ​លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទំនង​មិន​ខ្វល់​នឹង​ច្បាប់​ក្បួន​នេះ​ទេ។ ចំណែក ​អ៊ីរ៉ង់ ក៏បាន​បើក​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ​ប្រព័ន្ធការពារ​អាកាសឡើង​វិញ​ដែរ នៅ​​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី ៣០​មេសា​ម្សិលមិញ។

នៅក្នុងពិធីអបអរ​ខួបលើកទី១៤០ នៃទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ នាថ្ងៃ​ទី១ឧសភានេះ នៅឯ​កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន​ ​ម៉ាណែត​​ បាន​បញ្ជាក់ឡើងវិញ​ថា​ រដ្ឋគ្មានគោល​ការណ៍​បង្កើត​ច្បាប់ថ្មី​ ដើម្បី​បញ្ចូន​ក្មេង​ទំនើង​ឱ្យ​ធ្វើជា​ទាហាន​នៅសមរភូមិ​មុខ​ទេ​។​ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ត​ថា​ ការ​បញ្ជូន​ក្មេងទំនើង​ទៅ​សមរភូមិ​ គឺគ្រាន់តែ​ឱ្យ​ពួក​គេ​ធ្វើ​សកម្មភាពមួយ​ចំនួន​ ពោលមិន​មែន​ឱ្យ​ឈរ​ជើង ឬកាន់​កាំ​ភ្លើងតតាំង​សត្រូវ​​ឡើយ​។ ការ​បញ្ជាក់ជា​ថ្មី​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​នាពេល​នេះ​ គឺដើម្បីជម្រះមន្ទិលរបស់​គណបក្ស​ក្រៅរដ្ឋាភិ​បាលមួយ និងការរិះគន់របស់មហាជនមួយចំនួន​ ដែល​​ស្នើ​ឱ្យ​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ពិចារណាកុំ​យក​ក្មេង​ទំនើង​ទៅ​បម្រើក្នុងជួរកងទ័ព​៕​​

ថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ទូរទស្សន៍ដ៏ធំមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺ PNN បានសម្រេចបញ្ចប់ការផ្សាយរបស់ខ្លួន ក្រោយដំណើរការមកជាង ១ទសវត្សរ៍។ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ PNN មិនបានបញ្ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយ អំពីហេតុផលនៃការបិទដំណើរការឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន មូលហេតុចម្បងនៃការបិទដំណើរការស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដ៏ធំមួយនេះ គឺដោយសារតែបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។

នៅ​ថ្ងៃសុក្រ​ទី​១​ឧសភា​នេះ ជា​គម្រប់​៦០​ថ្ងៃ​គត់​នៃសង្គ្រាម​អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល​វាយប្រហារ​លើ​អ៊ីរ៉ង់។ បើតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​អាមេរិក​ លោក​ដូណាល់ត្រាំ ត្រូវ​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​សភា ​​ទើប​អាច​បន្ត​ធ្វើសង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ទៀត។ ប៉ុន្តែ​លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ទំនង​មិន​ខ្វល់​នឹង​ច្បាប់​ក្បួន​នេះ​ទេ។ ចំណែក ​អ៊ីរ៉ង់ ក៏បាន​បើក​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ​ប្រព័ន្ធការពារ​អាកាសឡើង​វិញ​ដែរ នៅ​​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី ៣០​មេសា​ម្សិលមិញ។

កងនាវាជំនួយមនុស្សធម៌ « Flottille pour Gaza » ដែលធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់តំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលឃាត់ នៅសមុទ្រក្រិក ក្នុងថ្ងៃទី៣០ខែមេសា។ សកម្មជនប្រមាណ១៧៥នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ក្នុងនោះ១៥នាក់ជាជនជាតិបារាំង។ បណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបរងការរិះគន់ទង្វើរបស់អ៊ីស្រាអែលនេះ ថាជាបទល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិ និងទាមទារឲ្យមានការដោះលែងក្រុមសកម្មជនដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនទាំងអស់។ 

ការ​ចរចាស្វែង​រក​វិធី​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​នៅអ៊ីរ៉ង់​​កំពុង​ជាប់​គាំង​ស្តូក តែ​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សំដី​ នៅតែ​បន្ត​ផុស​ផុល​ខ្លាំង។​ នៅ​ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍​ទី ៣០​មេសា​នេះ​ ​​ក្នុង​ពេល​ដែល​អ្នកទទួល​ខុស​ត្រូវ​ជាន់​ខ្ពស់​អាមេរិក​លើក​ឡើង​អំពី​លទ្ធភាព​បន្ត​វិធានការ​ឈប់​បាញ់ ​និង​បិទ​ខ្ទប់​ច្រក​សមុទ្ទ​អកមូហ្ស រាប់​ខែ​​ទៅមុខ​ទៀត អគ្គមគ្គុទេសក៍អ៊ីរ៉ង់បាន​អះអាង​ថា​អាមេរិក​កំពុង​ចាញ់​សង្គ្រាម​យ៉ាង​អាម៉ាស។ ភាព​តាន​តឹង​ថ្មី​នេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​​ប្រេង​ឆៅ​​ឡើង​ថ្លៃខ្ពស់​ខ្លាំង​ ​ដល់​១២៦​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ធុង​បារីល​។ “ពិភពលោក​​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​វិបត្តិ​ថាមពល​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​មិន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ”​នេះ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​នាយក​ទីភ្នាក់ងារ​ថាមពល​អន្តរជាតិ​។ ចំណែក​ប្រធានសន្និសីទអាកាសធាតុ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​​ COP៣១ ថា​ត្រូវ​ពន្លឿន​វឌ្ឍនភាព​ថាមពល​កកើត​ឡើង​វិញ។

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍បានប្រកាសសាលដីកាដោយតម្កល់ការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញទុកជាបានការទាក់ទងនឹងទោសក្បត់ជាតិរបស់លោក កឹម សុខា។ លើសពីនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍បានបន្ថែមទោសមិនឲ្យមេដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំងរូបនេះចេញពីប្រទេសរយៈពេល ៥ឆ្នាំ។ អ្នកតាមដាននយោបាយស្រុកខ្មែរយល់ថា ការតម្កល់ទោសក្បត់ជាតិរបស់លោក កឹម សុខានឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧ និង២០២៨ ខាងមុខ។ ផលប៉ះពាល់ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិមួយចំនួននឹងអាចចាត់ទុកថា ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាកាន់តែដើរថយក្រោយថែមទៀត។

នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរសព្ទ នៅថ្ងៃពុធ ទី ២៩ ខែ មេសា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន បានថ្លែងប្រាប់ទៅសមភាគី លោក ដូណាល់ ត្រាំ ឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នពីក្តីវិនាសអន្តរាយ ប្រសិនអាមេរិកបើកការវាយប្រហារជាថ្មី ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ ។ លោក ពូទីន ក៏បានបញ្ជាក់ម្តងទៀតអំពីជំហររបស់រស្ស៊ី ដែលត្រៀមខ្លួនរួមជាស្រេច ដើម្បីជួយអន្តរាគមន៍ ដោះស្រាយ ជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា​ ។ 

នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥ នៅ​តែ​មាន​អ្នក​កាសែត​រង​ការ​ធ្វើ​ឃាត ​អ្នក​កាសែតជាប់​​ក្នុង​ពន្ធនាគារ ... សេរីភាព​សារព័ត៌មាន នៅលើ​ពិភពលោក ​បាន​​ធ្លាក់​ចុះ​ដល់​កំរិត​ដ៏​ទាប​បំផុត មិន​ធ្លាប់​មាន​គិត​ចាប់​តាំងពី​​ឆ្នាំ​២០០២​មក។ នេះ​បើ​តាម​របាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ របស់​អង្គការ​អ្នក​យកការណ៍​គ្មានព្រំដែន​ ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​៣០​មេសា​២០២៦។

នៅថ្ងៃទី៣០ មេសា អាជ្ញាធរកូរ៉េខាងជើង តាមរយៈទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានផ្លូវការ KCNA បានប្រាប់ឲ្យដឹងពីស្ថានភាពគ្រោះរាំងស្ងួតធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងប្រទេស។ បើតាម KCNA គ្រោះរាំងស្ងួតដែលកូរ៉េខាងជើងទើបជួបប្រទះពេលនេះជាគ្រោះរាំងស្ងួតដែលប្រទេសឯកោមួយនេះមិនធ្លាប់ជួបពីឆ្នាំមុនៗមកទេ និងថា ប្រជាកសិករនៅតាមតំបន់ដែលកំពុងជួបគ្រោះរាំងស្ងួតកំពុងប្រឹងប្រែងការពារដំណាំ និងដាំដើមឈើបន្ថែមដើម្បីការពារ និងទប់ទល់ពីផលប៉ះពាល់លើដំណាំកសិកម្មរបស់ខ្លួន។ 

បណ្តាអង្គទូតបរទេសប្រចាំកម្ពុជារួមមានសហភាពអឺរ៉ុប បារាំង អាល្លឺម៉ង់ សាធារណរដ្ឋឆែក អូស្ត្រាលី អង់គ្លេស និងកាណាដាជាដើម បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ខកចិត្ត ចំពោះសេចក្តីសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ ក្នុងការតម្កល់ការផ្តន្ទាទេសមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា។ បណ្តាអង្គទូតលោកខាងលិចទាំងនេះ បានអំពាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទម្លាក់បទចោទប្រកាន់លើលោក កឹម សុខា ដើម្បីធានាដល់ការគោរពនីតិរដ្ឋ ពង្រីកលំហនយោបាយ សេរីភាពស៊ីវិល និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ 

សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងករណីសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា និងបន្ថែមទោសហាមឃាត់មិនឲ្យចាកចេញពីប្រទេសរយៈពេល ៥ឆ្នាំ។ សហមេធាវីការពារក្តីឲ្យលោក កឹម សុខា និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលមានការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក្រុមមេធាវី និងសង្គមស៊ីវិល ក៏បានអំពាវនាវឲ្យមានការសន្ទនា និងផ្សះផ្សាជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា។ ពីមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ សូមទស្សនាសេចក្តីរាយការណ៍ផ្ទាល់របស់ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៕

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជាបានប្រកាសថា រដ្ឋាភិបាលជប៉ុននឹងបេ្តជ្ញាបន្តខិតខំប្រឹងប្រែង ជួយជំរុញការអនុវត្តឱ្យពិតប្រាកដនៃកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ការអះអាងជួយសម្របសម្រួលបន្ថែមទៀតរបស់ជប៉ុនដូចនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលដែលអនុព័ន្ធយោធា និងប្រធានផ្នែកកិច្ចការនយោបាយជប៉ុនបានចូលរួមសកម្មភាពចុះពិនិត្យទីតាំងតាមព្រំដែនក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ និងឧត្តរមានជ័យ និងបន្ទាប់ពីទាហានថៃផ្ទុះអាវុធ ៩គ្រាប់ក្នុងតំបន់អូរស្មាច់នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា។

ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ កម្ពុជាបានសម្រេចលុបចោលកម្រៃ «ស្កេនកុងតឺទ័រ»​ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកថ្លៃភស្តុភារកម្ម(Logistics)ខណៈដែល​តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈនៅមានតម្លៃខ្ពស់។ នេះជាការបញ្ជាក់​របស់លោក គុណ ញឹម អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករក​ម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។  អ្នកជំនាញបានកត់សំគាល់ថា តម្លៃដឹកជញ្ជូននៅកម្ពុជា បានហក់ឡើងចន្លោះពី២៥% ទៅ ៣០% ចាប់តាំងពីមានការឡើងថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈឹមបូព៌ា។ កំណើនថ្លៃដឹកជញ្ជូននេះ បានជះផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរទៅលើពលរដ្ឋជាអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ តើថ្លៃដឹកជញ្ជូននៅកម្ពុជា​អាចនឹងចុះមកវិញទេ នៅពេល​ដែល​រដ្ឋ​សម្រេចលុប​ចោល​កម្រៃ «ស្កេនកុងតឺទ័រ»?

បណ្តាអង្គទូតបរទេសប្រចាំកម្ពុជារួមមានសហភាពអឺរ៉ុប បារាំង អាល្លឺម៉ង់ សាធារណរដ្ឋឆែក អូស្ត្រាលី អង់គ្លេស និងកាណាដាជាដើម បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ខកចិត្ត ចំពោះសេចក្តីសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ ក្នុងការតម្កល់ការផ្តន្ទាទេសមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា។ បណ្តាអង្គទូតលោកខាងលិចទាំងនេះ បានអំពាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទម្លាក់បទចោទប្រកាន់លើលោក កឹម សុខា ដើម្បីធានាដល់ការគោរពនីតិរដ្ឋ ពង្រីកលំហនយោបាយ សេរីភាពស៊ីវិល និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ ស៊ឹម ចាន់សំណាង រាយការណ៍លម្អិតព័ត៌មាននេះ៖

ចិននៅតែចញ្ចឹមចិត្តចង់ឲ្យតៃវ៉ាន់រួបរួមជាមួយខ្លួន ដោយយកគំរូគ្រប់គ្រងតាមបែបហុងកុង គឺប្រទេសមួយ ប្រព័ន្ធពីរ។ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងបានប្រកាសនៅថ្ងៃពុធ ទី២៩ មេសាថា បើសិនជាតៃវ៉ាន់សុខចិត្តរួបរួមជាមួយចិនដីគោក នោះសេដ្ឋកិច្ចរបស់តៃវ៉ាន់នឹងកាន់តែរីកចម្រើន។ តែប្រមុខដឹកនាំតៃវ៉ាន់បានបដិសេធជាថ្មីម្តងទៀត និងប្រកាន់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់មិនព្រមតាមការចង់បានរបស់ក្រុងប៉េកាំងទេ។

ប៉ូលិសស៊ុយអែត និងទីភ្នាក់ងារនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប៉ូលិស និងយុត្តិធម៌របស់សហភាពអឺរ៉ុបហៅកាត់ Europol បានប្រកាសឲ្យដឹងនៅថ្ងៃពុធ ទី២៩ មេសាថា ប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ « Grimm » ដែលដឹកនាំដោយប្រទេសស៊ុយអែត និងមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពី Europol រួមទាំង ១០ប្រទេសអឺរ៉ុបបានឈានដល់ការឃាត់ខ្លួនមនុស្សជិត ៣០០នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំទុកជាមុន។

ថ្ងៃពុធ ទី២៩ មេសានេះជាថ្ងៃទី២ និងជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីអនាគតថាមពលហ្វូស៊ីលរៀបចំនៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី។ កម្មវត្ថុនៃសន្និសីទនេះគឺដើម្បីជំរុញឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរពីថាមពលបានមកពីប្រេងឥន្ធនៈ និងធ្យូងថ្មដែលបំពុលបរិយាកាសទៅជាថាមពលស្អាត ឬថាមពលកកើតឡើងវិញ។ នៅក្នុងន័យនេះ ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីលោក ហ្គូស្តាវ៉ូ ប៉េត្រូក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំសន្និសីទបានឲ្យអំពាវនាវឲ្យពន្លឿនការប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាតក្នុងពេលដែលពិភពលោកកំពុងកំពុងជួបវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈដោយសារសង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

ការចរចាអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីឈានទៅបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ហាក់បានដើរមកដល់ចំណុចទាល់ច្រក។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានគំរាមថា អាមេរិកឈប់ប្រើធម៌ត្រជាក់ទៀតហើយ និងបានបញ្ជាឲ្យត្រៀមបន្តបិទច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។ ចំណែក អ៊ីរ៉ង់បានប្រាប់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឲ្យបញ្ឈប់នូវសកម្មភាពខុសច្បាប់ និងការទាមទារជ្រុលហួសហេតុ ហើយថា អាមេរិកក៏គ្មានសិទ្ធិមកបង្គាប់បញ្ជាឲ្យអ៊ីរ៉ង់ដែលជារដ្ឋឯករាជ្យធ្វើអ្វីតាមដែលខ្លួនចង់បានដែរ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ៊ីរ៉ង់ថាខ្លួនអាចបន្តកំដរសង្គ្រាមទល់នឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានយូរតទៅមុខទៀត។

ធនាគារពិភពលោក(World Bank) កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានសរុប ៣០០លានដុល្លារ ដល់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងបណ្តាញផ្លូវដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្ម(Logistic)។ ការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាននេះគឺជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីកែលម្អការតភ្ជាប់តំបន់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងបង្កើនឱកាសការងារ ពង្រីកទីផ្សារ និងសេវាកម្ម និងជំរុញការវិនិយោគឯកជនក្នុងវិស័យភស្តុភារកម្ម កសិឧស្សាហកម្ម សេវាកម្មដឹកជញ្ជូន និងទេសចរណ៍។

ថ្ងៃ អង្គារ ទី ២៨ ខែ មេសា វិមានក្រេមឡាំង បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីចង់ឃើញស្ថានការណ៍ នៅក្នុងប្រទេសម៉ាលី វិលមករកភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាធម្មតាវិញ ក្នុងពេលយ៉ាងឆាប់បំផុត ។ កាលពីចុងសប្តាហ៍មុន ពួកឧទ្ទាមប្រដាប់អាវុធ ក្នុងប្រទេសម៉ាលី បានបើកការវាយប្រហារ ដែលបណ្តាលឲ្យមានមនុស្សស្លាប់ និង រងរបួស ជាច្រើននាក់ ។

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងខេត្តតាកែវ បានសម្រេចផ្តន្ទាទោសលោក ភុ​ន​ ​យុទ្ធ​ ​​ដែលជាសកម្ម​ជន​នយោបាយ​ ដោយ​ដាក់​ពន្ធ​នាគា​រ​កំណត់​ចំនួន​ ​១​៨​​ខែ​ ​ពីបទ​ «​ញុះញង់​ឱ្យ​ប្រព្រឹត្ត​បទឧក្រិដ្ឋ​ជាអាទិ៍​» ​និង​បទ​ «​ការ​មិន​រាងចាល​ក្នុង​បទមជ្ឈិម​បន្ទាប់ពី​ការ​ផ្តន្ទាទោស​បទមជ្ឈិម​»។ ការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងខេត្តតាកែវដូចនេះ ធ្វើឡើង​បន្ទាប់ពីបុរសមានពិការភាពរូបនេះ ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការ​បង្ហោះ​សារ​លើ​បណ្តាញ​សង្គម​​ជុំវិញ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ កាលពីពេលកន្លងទៅនេះ។ ​ ​

របាយការណ៍របស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយនៅកូរ៉េខាងត្បូងឈ្មោះ Transitional Justice Working Group ឬហៅកាត់ TJWG ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃអង្គារ ទី២៨ មេសាបានបង្ហាញថា កូរ៉េខាងជើងបានបានបង្កើនការកាត់ទោសប្រហារជីវិតតាំងពីកូវីដ-១៩។ បើតាម TJWG អ្នកដែលជាប់ចោទពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មនយោបាយ និងមានទំនោររកវប្បធម៌បរទេស ដូចជាការមើលកុនកូរ៉េខាងត្បូង ឬស្តាប់បទចម្រៀង K-pop ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត។ 

ជិត២ខែមកហើយ ដែលច្រកសមុទ្រអកមូហ្សត្រូវបិទខ្ទប់ទាំងស្រុង។ ប្រឈមនឹងតម្លៃប្រេងឥន្ទនៈឡើងថ្លៃខ្ពស់យ៉ាងដូច្នេះ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអូស្ត្រាលី លោកស្រី ប៉េនី វង់ បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅជប៉ុន។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រមុខការទូតអូស្ត្រាលីនៅជប៉ុនលើកនេះ គឺដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី លើវិស័យថាមពល។ បន្ទាប់មក លោកស្រី ប៉េនី វង់ នឹងបន្តដំណើរទៅចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង។

ប្រឈមនឹងស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរ ប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការមិនសាយភាយនុយក្លេអ៊ែរបានជួបប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសា នៅទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាតិក្រុងញូយ៉ក។ កម្មវត្ថុសំខាន់នៃសន្និសីទលើកនេះ គឺផ្តោតលើការពិនិត្យឡើងវិញនូវច្បាប់ទប់ស្កាត់ការផលិត និងរឹតបន្តឹងការសាកល្បងគ្រាប់បែកបរិមាណូ។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសសមាជិកក៏នឹងត្រូវពិភាក្សាគ្នាពីហនិភ័យនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិមិ្មត ក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធបញ្ជាអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ នាពេលអនាគតដែរ។

ជនដៃដល់ដែលបានបាញ់ប្រហារនៅក្នុងពិធីជួបជុំក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ត្រូវបានតុលាការក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចោទប្រកាន់នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៧ មេសា ពីបទប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ត្រាំ។ ជាមួយនឹងបទចោទប្រកាន់នេះ ជនដៃដល់អាចប្រឈមនឹងទោសជាប់ក្នុងពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។