ថ្ងៃទី​៤កក្កដា​ឆ្នាំ​១៧៧៦ ដែនដីអាណានិគមអង់គ្លេសចំនួន​​១៣តំបន់នៅអាមេរិក បានប្រកាស​ឯករាជ្យ​ ដែលនាំឲ្យ​កកើត​ប្រជាជាតិថ្មីមួយ​ ឈ្មោះថា សហរដ្ឋអាមេរិក​។ ២៥០ក្រោយ​មក កាលបរិច្ឆេទ​នេះ គឺ​ជាព្រឹត្តិការណ៍​​​មួយដ៏សំខាន់នៃប្រវតិ្តសាស្ត្រទំនើបរបស់ពិភពលោក ដែលនៅតែ​ស្ថិតនៅ​​ក្នុងការចងចាំ។ ពីក្រោយ​​រូបភាពនៃឥស្សរៈជនអាមេរិក​ដែលបាន​ផ្តួចផ្តើម​គំនិតទាមទារឯករាជ្យ ការចាប់បដិសន្ធិនៃសហរដ្ឋអាមេរិក គឺបានឆ្លងកាត់នូវការធ្វើបដិវត្តន៍​​ដ៏ស្មុគស្មាញ កើតចេញពីជម្លោះនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ចនិងមនោគមន៍វិជ្ជា។ ហេតុការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ បាន​ជះឥទ្ធិពលជារៀងដរាប មកលើដំណើរវិវឌ្ឍន៍របស់​​​បស្ចិមលោក​។

នៅ​ថ្ងៃទី​៣​ ខែ​កក្ក​ដា​ ឆ្នាំ២០២៦​ អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ សមាគម​ សហជីព​ និង​សហ​ព័ន្ធ​មក​ពី​ ២៥​ស្ថាប័ន បាន​ចេញ​មុខ​អំពាវនាវ​ជា​ថ្មី​ឱ្យតុលាការ​ និងអា​ជ្ញា​ធរ​បញ្ឈប់រាល់ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​លើ​ក្រុម​កូដ​ករ​ណា​ហ្គាវើលដ៍​។​ ជា​ការ​អំពាវ​នា​​វ​នៅក្រោយ​ពេល​ដែល​តុលាការ​កោះហៅក្រុមកូដករទៅសួរនាំពីដំណើររឿង «ធ្វើឱ្យខូចខាតដោយចេតនាមានស្ថានទម្ងន់ទោស» បន្ទាប់ពីពួកគេបានធ្វើកូដកម្មអហិង្សានៅពីមុខក្រុមហ៊ុនណាហ្គាលវើលដ៍កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ 

សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃសុក្រទី៣កក្កដា​ បានសម្រេចដោះលែងលោក ឃឿន សុឡា ហៅ K01 ឲ្យនៅក្រៅឃុំបន្ទាប់ពីបញ្ជូនទៅដាក់ពន្ធនាគារបានមួយថ្ងៃ។ ការដោះលែងលោក ឃឿន សុឡា ឲ្យនៅក្រៅឃុំតែបន្តស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ​​ បានបន្សល់ចម្ងល់ពីមហាជនថា ហេតុអ្វីលោក ឃឿន សុឡា អាចនៅក្រៅឃុំ ក្រោយប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សាដោយចេតនាលើយុវជនមួយរូប​។​ តើការចាប់ខ្លួនជនបង្កហេតុ រួចដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំដូច្នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងណាពីការអនុវត្តច្បាប់?

ថ្ងៃទី​៤កក្កដា​នេះ ជា​ឱកាស​ខួប​បុណ្យ​ឯករាជ្យអាមេរិក គម្រប់​២៥០ឆ្នាំ។ ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ ​ប្រកាសថា អត្តសញ្ញាណ​អាមេរិក កំពុង​រងការ​គំរាម​កំហែង ព្រោះតែលិទ្ធិកុម្មុយនិស្តនិងវិបត្តិ​អន្តោប្រវេសន៍។ ​លោក​ក៏បាន​ចោទប្រកាន់​ថា លិទ្ធិកុម្មុយនិស្ត កំពុងតែ​ឋិតក្នុង​ជួរ​បក្សប្រឆាំង​ គឺគណបក្ស​ប្រធិបតេយ្យ​។ ក្នុងឱកាស​ខួប​ឯករាជ្យជាតិនេះដែរ ពលរដ្ឋអាមេរិក​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពីការ​បែកបាក់ ក្នុង​សង្គម​​ជាតិ ដ្បិត​ ស្នាមប្រេះឆាឃើញ​កាន់តែ​ច្បាស់ឡើងៗ ក្រោម​អំណាច​ដឹកនាំ​របស់​លោក ត្រាំ។ 

ចាប់​តាំង​ពីខែ​មករា​ រហូត​ដល់​ខែ​មិថុនា ​ឆ្នាំ២០២៦ ជន​ជាតិ​ឥណ្ឌូ​នេស៊ីយ៉ាង​តិច​ ១១០០០នាក់បានស្នើសុំ​ចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ពោល​គឺ​នៅក្រោយ​ពេល​​​រដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជាបើក​យុទ្ធនាការ​បង្ក្រាបចាស់ដៃលើ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ឆបោក​តាម​ប្រព័ន្ធអនឡាញ​។ បើ​តាម​​សារព័ត៌មាន​សិង្ហ​បុរី The Straits Times នៅ​ថ្ងៃទី​៣​ ខែកក្ក​ដា​​ ឆ្នាំ២០២៦​ ប្រធានផ្នែកការពារពលរដ្ឋនៃក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌូ​នេស៊ីបញ្ជាក់​ថា ចំនួនពល​រដ្ឋ​ឥណ្ឌូនេស៊ីដែល​ស្នើ​ត្រឡប់​មក​កាន់ប្រទេស​កំណើត​វិញ​​ បាន​កើន​ឡើង​ទ្វេ​ដង​ បើ​ប្រៀប​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ២០២៥​។​ 

ក្រសួង​សុខាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសរកឃើញ​​ករណីជំងឺកូវីដ១៩ ដែលឆ្លង​ចូល​ក្នុងសហគមន៍ជាថ្មី​ ក្នុងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ​ជាប់ៗគ្នា​។ ​​​​ឆ្លើយប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ Rfi នៅថ្ងៃទី​​៤កក្កដានេះ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវណ្ណ ប្រធាននាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធជំងឺឆ្លង បានអះអាងថា ​​បាតុភាពនេះនឹងមិនអាចបង្កឱ្យមានក្តីបារម្ភសុខភាពសាធារណៈកម្ពុជាឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ​មន្ត្រីជំនាញសុខាភិបាលរូបនេះ​​បានស្នើឱ្យពលរដ្ឋត្រូវ​តែ​មាន​​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន ​ពិសេស​​ក្នុង​ករណីឆ្លងចូលក្នុងសហគមន៍បែបនេះ។ 

អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានបញ្ចប់ការចុះធ្វើកំណាយ និងកំណត់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រថ្មីនៃបុរាណដ្ឋានសរុបចំនួន១០១៨៨ទីតាំង នៅទូទាំងខេត្តសៀមរាប។ ក្នុងបទសម្ភាសខ្លីជាវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដានេះ លោក ហង់ ពៅ អគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បញ្ជាក់ថា ទីតាំងបុរាណដ្ឋានទាំងជាង ១ម៉ឺនកន្លែងនេះមិនមែនជាការរកឃើញថ្មីឡើយ ​តែជាទីតាំងដែលមានក្នុងទិន្នន័យបន្សល់ទុកស្រាប់ដោយសាលាបារាំងចុងបូព៌ា និងក្រសួងវប្បធម៌។ បើតាមលោក ហង់ ពៅ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាគ្រាន់តែជាអ្នក​ចុះធ្វើកំណាយបន្ថែម និងកំណត់កូអរដោនេថ្មីឱ្យ​មានភាពសុក្រិត្យជាងមុន។ តាមអគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរារូបនេះ​​ ទីតាំងបុរាណដ្ឋានខ្លះនៅរក្សាភាពដើមស្ទើរទាំងស្រុង និងខ្លះទៀតស្ទើរបាត់បង់ភាពដើមរបស់ខ្លួន។

អ្នកជាប់ឃុំនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា​បច្ចុប្បន្នមានចំនួនជាង​ ៦​ម៉ឺ​​ន៧ពាន់នាក់​ និងអាច​បន្តកើនដល់​ប្រមាណ ៨ម៉ឺន ៥ពាន់នាក់​ នៅចុង​ឆ្នាំ​២០២៨ខាងមុខ។ នេះបើតាមការ​បញ្ជាក់របស់​​​អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ លោក ឈន សាណាត នៅក្នុងបទសម្ភាសជាមួយទូរទស្សន៍​​ក្រសួងមហាផ្ទៃ​នៅថ្ងៃទី​៣កក្កដាម្សិលមិញ។ ប្រឈមនឹង​កំណើនអ្នកជាប់ឃុំនេះ​ លោក ឈន សាណាត បានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភចំពោះបញ្ហា​​ចង្អៀតណែននៅក្នុងពន្ធនាគារនៅកម្ពុជា​​។ តែទោះយ៉ាងណា ​​​អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគាររូបនេះ​បានអះអាង​​ថា ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារយក​ចិត្តទុកដាក់លើ​ការគ្រប់គ្រងពន្ធនាគារ និងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប​ន្ថែមដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកំណើននៃអ្នកជាប់ឃុំ។ តាមលោក ឈន សាណាត ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារក៏ដាក់ចេញវិធានការដើម្បីបង្ការភាពវឹកវរឬការបះបោរក្នុងពន្ធនាគារ និងវិធានការផ្សេងៗដើម្បីបន្ថយភាពចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារផងដែរ។

គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា (គ.ល.ក) បានធានាថា ប្រតិបត្តិការឆបោកអនឡាញនឹងមិនអាចកើតឡើងនៅតាមកាស៊ីណូបានឡើយ។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះថ្ងៃទី៣ខែកក្កដា គ.ល.ក​ បានអះអាង​ចាត់វិធានការច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ បើសិនកាស៊ីណូណាមួយត្រូវបានរកឃើញថាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោកអនឡាញ​។ អ្នកតាមដានសង្គមយល់ថា ការទទួលបានជោគជ័យឬយ៉ាងណាក្នុងការចាត់វិធានការដូចនេះអាស្រ័យលើការបំពេញការងារ និងភាពស្មោះត្រង់របស់មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ។

នៅក្នុង​គោលដៅ​លើកតម្កើង​វប្បធម៌ជាតិ និង​បន្ទុចបង្អាក់​ឥទ្ធិពល​បរទេស ជាពិសេស​រុស្ស៊ី និង​អ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយម រដ្ឋាភិបាល​តាហ្ស៊ីគីស្ថាន​ពង្រឹង​ច្បាប់​ស្តីពី​អត្រានុកូលដ្ឋាន នៅ​ត្រង់ចំណុច ចុះឈ្មោះ​របស់​ទារក។ ជាប់ឈ្មោះជា​បិតាស្ថាបនិក​​សន្តិភាព និង​បង្រួបបង្រួមជាតិ លោក​ប្រធានាធិបតី​តាហ្ស៊ីគីស្ថាន​ក្តោបក្តាប់យ៉ាងជាប់ណែន ឥទ្ធិពល​អ៊ីស្លាម និង​ការដកឃ្លា ឃ្លាតចាកឆ្ងាយ​ពីលំហរអតីតសហភាពសូវៀត។

នៅក្នុង​គោលដៅ​លើកតម្កើង​វប្បធម៌ជាតិ និង​បន្ទុចបង្អាក់​ឥទ្ធិពល​បរទេស ជាពិសេស​រុស្ស៊ី និង​អ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយម រដ្ឋាភិបាល​តាហ្ស៊ីគីស្ថាន​ពង្រឹង​ច្បាប់​ស្តីពី​អត្រានុកូលដ្ឋាន នៅ​ត្រង់ចំណុច ចុះឈ្មោះ​របស់​ទារក។ ជាប់ឈ្មោះជា​បិតាស្ថាបនិក​​សន្តិភាព និង​បង្រួបបង្រួមជាតិ លោក​ប្រធានាធិបតី​តាហ្ស៊ីគីស្ថាន​ក្តោបក្តាប់យ៉ាងជាប់ណែន ឥទ្ធិពល​អ៊ីស្លាម និង​ការដកឃ្លា ឃ្លាតចាកឆ្ងាយ​ពីលំហរអតីតសហភាពសូវៀត។

សហរដ្ឋអាមេរិក​ សម្រេច​ដក​កងទ័ព​ចេញពី​ប្រទេស​នីហ្សេរីយ៉ា ក្រោយពី​​បាន​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការពិសេសសម្លាប់​ពួក​ភេរវជន​ជីហាត ជាង​២០០នាក់។ វត្តមាន​ទាហាន​អាមេរិក​នៅទីនោះ​ គឺដើម្បី​កម្ចាត់​ពួកក្រុម​ភេរវជន​​ជីហាត​ប្រកាន់​សាសនាអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ដែលបាន​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​និង​ប្រើអំពើហិង្សា​ព្រៃផ្សៃ​​ទៅ​លើក្រុម​អ្នក​កាន់​គ្រិស្តសាសនា។​​

អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​បាន​ទាញ​សញ្ញា​អាសន្ន​នៅថ្ងៃ​សុក្រ​នេះ​ ថា​​បាតុភូត​អាកាសធាតុ​អែល​នីញ៉ូ (El Nino) ដែល​ជា​បាតុភូត​ធម្មជាតិ​ ​បាន​និង​កំពុង​បង្កើន​ឥទ្ធិពល​​ដល់​កំរិត​ខ្ពស់​ខ្លាំង​ នៅ​រវាង​ខែ​កក្កដា​និង​កញ្ញា។ អែលនីញ៉ូ​មាន​កម្រិត​អាំង​តង់ស៊ីតេខ្លាំង ពិភពលោក​នឹង​ជួប​បាតុភូត​ក្តៅ ​​រាំង​ស្ងួត​ ឬ​បាតុភូតអាកាសធាតុ​​អាក្រក់​ខ្លាំង​ហួសហេតុ​ផ្សេង​ៗទៀត។

នេះ​ជា​លើក​ទីមួយ​ហើយ​គិត​ចាប់​តាំងពី​សង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង ដែល​ប្រមុខ​ឆ្មាំ​បដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ លោក អាម៉ាដ វ៉ាហិឌី ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បាន​លេច​មុខ​ជា​សាធារណៈ។​ នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​៣​កក្កដានេះ លោក Ahmad Vahidi បានអញ្ជើញ​​ទៅ​គោរព​សព​​​អាយ៉ាតូឡា អាលី​ ខាមេណី​ មគ្គុទេសក៍​សាសនា​របស់​អ៊ីរ៉ង់។ តើ​អាម៉ាដ វ៉ាហិឌី ជានរណា?

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតហ្វីលីពីនប្រចាំនៅកម្ពុជា ដែលផុតអាណត្តិ បានគូសបញ្ជាក់ថា ក្រុមសង្កេតការណ៍អាស៊ាន(AOT) ដែលដឹកនាំដោយហ្វីលីពីន នឹងបន្តអនុវត្តបេសកកម្មប្រកបដោយតម្លាភាព និងអព្យាក្រឹត។ ការបញ្ជាក់របស់ទូតហ្វីលីពីន​ដូច្នេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងជំនួបមួយជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីរសៀលថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នៅវិមានសន្តិភាព។

សហព័ន្ធសហជីពអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២កក្កដា បានដាក់លិខិតមករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាចំនួន ២រូបដើម្បីស្នើសុំឲ្យជួយអន្តរាគមន៍ដកការផ្តន្ទាទោស និងការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពលើលោក រ៉ុង ឈុន។ ការស្នើនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសហព័ន្ធសហជីពអន្តរជាតិបានដឹងឮពីសាលដីការបស់តុលាការកំពូលដែលបានសម្រេចតម្កល់ទោសទណ្ឌយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើលោក រ៉ុង ឈុន អតីតមេដឹកនាំសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា។

វិចិត្រសាលសិល្បៈមួយនៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រគល់វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន ២០រូបទៅឲ្យអាជ្ញាធរអាមេរិក បន្ទាប់ពីរកឃើញ​ថា វត្ថុទាំងនោះត្រូវបានលួចយក​ចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយដោយកាសែត The New York Times នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាម New York Times អាជ្ញាធរអាមេរិកត្រូវឆ្លងកាត់ការដាក់ឯកសារនៅតុលាការ មុននឹងបញ្ជូនវត្ថុបុរាណខ្មែរទាំងនោះ​ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។

តុលាការ​អាល្លឺម៉ង់​បានចោទ​ប្រកាន់​ជា​ផ្លូវការ ​អ៊ុយក្រែន​ ថា​ជា​អ្នក​រៀប​ចំ​ផែនការ​បំផ្លាញ​បំពង់​បង្ហូរ​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​ Nord Stream ដែល​ត​ភ្ជាប់​ពី​រុស្ស៊ី​មក​អឺរ៉ុប កាលពី​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​២០២២។ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​តែ​មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ពី​ តុលាការ​អាល្លឺម៉ង់​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ជន​សង្ស័យ​ជាតិ​អ៊ុយក្រែន​ម្នាក់ ពី​បទ​ប្រព្រឹត្ត​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម។

នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន លោកស្រី តាកាអ៊ីជី សាណាអេ កំពុង​បំពេញ​ដំណើរទស្សនកិច្ច​ផ្លូវការ ​​​ នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា។ ក្នុង​ជំនួប​ដ៏ស្និទ្ធស្នាលនៅរដ្ឋធានីញូវដែលី នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា លោក ណារិនដ្រា ម៉ូឌី បាន​ចាត់ទុក​ប្រមុខដឹកនាំ​ជប៉ុន ​ថា​ជាប្អូនស្រី និង​ចង់​ឲ្យប្រទេស​ទាំង២ ទាក់​ទង​​រកស៊ី​សហការគ្នា​ដូចជា​បងប្អូន។​ ដោយ​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាង១២០ ប្រទេស​ទាំង​២បាន​​ឯកភាពពង្រឹង​យុទ្ធសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​សន្តិសុខ ដោយឈរលើស្មារតី​ជឿទុកចិត្តគ្នា និង​បែងចែក​ផលប្រយោជន៍រួម។​

២ខែ​មក​ហើយ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​មីនអ៊ុងឡាំង អតីត​មេដឹកនាំ​របបសឹកភូមា ប្រកាស​ផ្ទេរ​លោកស្រី​អ៊ុងសាន ស៊ូជី​ចេញពីពន្ធនាគារ​ទៅ​ដាក់​ឃុំ​ក្នុងគេហដ្ឋាន។ ប៉ុន្តែ រហូត​មកដល់​ពេលនេះ ទាំងក្រុមគ្រួសារ និង​មនុស្សស្និទ្ធ​នឹង​លោកស្រី នៅតែ​មិន​ទាន់ដឹងថា តើ​ក្រុមយោធាភូមា​បាន​យក​ជ័យលាភីណូបែល​សន្តិភាព​ទៅ​លាក់ទុក នៅកន្លែងណាទេ។ គ្មាន​ដំណឹង​ណាមួយ​ពីម្តាយ លោក​គីម អារីស កូនប្រុស​របស់​លោកស្រី​ផ្ទាល់​មិន​ដឹងថា តើ​ម្តាយ​របស់​លោក​នៅ មានជីវិតរស់​ដែរឬទេ។ តើមេដឹកនាំភូមា​ពិតជា​សម្រាលទោស និង​ផ្ទេរ​លោកស្រី​អ៊ុងសាន ស៊ូជី​ចេញពី​ពន្ធនាគារ ទៅ​កន្លែងឃុំខ្លួន​ក្នុង​គេហេដ្ឋានមែន ឬ​គ្រាន់​តែ​បោកបញ្ឆោត​សហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បី​ទាក់ទាញ​ចំណាប់អារម្មណ៍ និងទទួល​បាន​ការយោគយល់​នៅក្រោយ​ដោះចោល​ឯកសណ្ឋានយោធា? តើ​លោកស្រី​អ៊ុងសាន ស៊ូជី​កំពុង​ស្ថិតនៅ​កន្លែងណា​ឲ្យប្រាកដ? យើងស្តាប់សេចក្តីរាយការណ៍​របស់​ឈាង បុប្ផា

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេចបង្កើតក្រុមការងារអន្តរក្រសួងចំនួន៣ គឺក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ក្រសួងការងារ និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានាំចូលទំនិញដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការងារដោយបង្ខំ។ ផ្តួចផ្តើមឡើងដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោកអូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ក្រុមការងារអន្តរក្រសួងថ្មីនេះមានភារកិច្ចត្រួតពិនិត្យទំនិញនាំចូលដែលសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងពលកម្មដោយបង្ខំ។ គួរដឹងថា ការបង្កើតក្រុមការងារអន្តរក្រសួងនេះធ្វើឡើងក្រោយ រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកស្នើដាក់ពន្ធលើទំនិញបន្ថែមក្នុងអត្រា ១០-១២,៥% លើទំនិញនាំចូលពីប្រទេសចំនួន ៦០ រួមទាំងកម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងកង្វល់ស្តីពីបញ្ហាពលកម្មដោយបង្ខំ។

ទឹក​អប់ក្រមួន​ Apsor ជា​ផលិត​ផល​គ្រឿង​សម្អាង​មួយ​ប្រភេទ​ដែលត្រូវបាន​និស្សិតនៃ​វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា ឬសាលាតិចណូ រួមគ្នា​បង្កើត​ឡើង​ក្នុងគោល​បំណង​ការពារ​បរិស្ថាន​ផង​ និង​គិត​គូ​ពី​សុវត្ថិភាពរបស់អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ផង​។​ ជា​គម្រោង​ដែលធ្លាប់​ទទួល​បាន​ជ័យ​លាភី​ដល់​ទៅ ២​លើក​ ក្នុងការ​ប្រកួត​ប្រជែង​កម្ម​វិធី​ធុរកិច្ច​ និង​នវានុវត្តន៍​កាល​ពីពេល​ថ្មី​ៗ។​​

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៥មិថុនា បានប្រកាសពីការបន្តផ្អាកការប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូកឆ្នាំ២០២៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ក្រោមមូលហេតុនៃការតាមដានស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗទៀត រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេចផ្អាកព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក ២ឆ្នាំជាប់គ្នាផ្ទួនៗ។ អ្នកតាមដានសង្គមយល់ថា រដ្ឋាភិបាលប្រហែលគិតគូរច្បាស់លាស់ពីការផ្អាកព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូកនៅឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីសន្សំសំចៃថវិកាដែលត្រូវចំណាយ។ តើកម្ពុជាពិតជាចាំបាច់ត្រូវផ្អាកការរៀបចំព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូកជាថ្មីម្តងទៀត?

នៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការស៊ើបអង្កេតបរិស្ថានរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស (EIA) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយ ដោយទាមទារឱ្យវៀតណាមត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពស្របច្បាប់នៃការនាំចូលឈើពីប្រទេសកម្ពុជា។ បើតាមរបាយការណ៍របស់ EIA កម្ពុជាជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ឈើប្រកបដោយហានិភ័យខ្ពស់ ព្រោះថា ជាក់ស្តែង ឈើនាំចេញពីកម្ពុជាទៅទីផ្សារវៀតណាមមួយចំនួន បានមកពីការកាប់បំផ្លាញ់ព្រៃឈើដោយខុសច្បាប់ និងអំពើពុករលួយ។

រុស្ស៊ីសម្រុកវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំទៅលើរដ្ឋធានីកៀវ នៅយប់ថ្ងៃពុធឈានចូលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២កក្កដានេះ។ យ៉ាងហោច ៥ សង្កាត់ បានទទួលរងគ្រោះ។ ក្នុងនោះ មានអគារស្នាក់នៅមួយកន្លែងបាក់រាប និងសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិច១៧ នាក់ ចំណែកមនុស្សប្រមាណ៩០នាក់ទៀត រងរបួសធ្ងន់។ ប្រឈមនឹងការវាយផ្លូវអាកាសយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅបែបនេះ ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោក ហ្សេឡេនស្គី បានទទូចសុំអាជ្ញាប័ណ្ណផលិតមីស៊ីល Patriot ពីសហរដ្ឋអាមេរិក។

ជា​ភេសជ្ជៈ​ដ៏​ល្អ​ មិន​សូវ​ផ្អែម អាច​បំបាត់ការ​​ស្រេក​ទឹក​បាន នៅ​ពេល​មេឃ​ក្តៅ​​ខ្លាំង​បាន ទឹក​ដូង មាន​គុណ​ប្រយោជន៍ចំពោះ​​សម្រាប់​សុខភាព​យ៉ាង​ណា? តើ​គេ​អាច​បរិភោគ​ទឹក​ដូង​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ បាន​ដែរឬទេ?

ក្នុងរយៈពេល​៦ខែ ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រសួងបរិស្ថានបានទប់ស្កាត់ទឹកកខ្វក់ពីក្រុមហ៊ុន រោងចក្រសហគ្រាស ចំនួនជិត​ ១៣លានម៉ែត្រគូប ​ មិនឱ្យហូរចូលធម្មជាតិ។ នេះបើតាមតាមទិន្នន័យ ក្រសួងបរិស្ថានដែលផ្សាយនៅថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ និងថា បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ការទប់ស្កាត់ទឹកកខ្វក់នេះបានកើនឡើងជាង ៤,៧​ លាន​ម៉ែត្រគូប  ។

អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពកម្ពុជា កាលថ្ងៃទី២៩មិថុនាកន្លងទៅ បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅកាន់អគ្គសេនាធិការកងទ័ពហ្វីលីពីន ដើម្បីប្តឹងក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន(AOT)ប្រចាំនៅប្រទេសថៃ ករណី​ឆ្លងចូលទឹកដីកម្ពុជា​​ជាមួយ​យោធាថៃ ដោយមិនសហការជាមួយភាគីកម្ពុជា។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា AKP នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ និងថា មេទ័ពកម្ពុជាបានស្នើសុំការគាំទ្រពីមេទ័ពហ្វីលីពីន ក្នុងការពិនិត្យឡើងវិញពីសកម្មភាពការងាររបស់ក្រុម AOT ប្រចាំប្រទេសថៃ។

ក្នុងឱកាសប្រារព្ធខួបលើកទី២៥០ នៃទិវាឯករាជ្យអាមេរិក ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជាបានលើកឡើងពីសមិទ្ធផល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាច្រើនជាមួយកម្ពុជា រាប់ចាប់ពីវិស័យសន្តិសុខ ការពារជាតិ សេដ្ឋកិច្ច រហូតដល់វប្បធម៌ ការអប់រំ និងសុខាភិបាល។ បន្ថែមពីនេះ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាបន្តពង្រឹងភាពជាដៃគូជាមួយកម្ពុជាឲ្យកាន់តែរីកចម្រើនថែមទៀត។

ប្រធានាធិបតីស៊ីរី ទើបតែបានតែងតាំងសមាជិករដ្ឋសភាថ្មី ៧០ នាក់បន្ថែមទៀត ក្នុងថ្ងៃពុធ ទី១កក្កដា ដើម្បីទៅបង្គ្រប់អាសនៈសភាចំនួន ២១០។ ក្នុងចំណោមសមាជិកតែងតាំងថ្មីនេះ មានបេក្ខនារីចំនួន ១៥ រូប ដែលស្ទើរតែមិនធ្លាប់មាន ក្នុងប្រវត្តិនយោបាយស៊ីរី។

ចំនួន​ប្រជាជន​វៀតណាម មានប្រមាណ​​​១០២​លាននាក់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី​១កក្កដា​ឆ្នាំ​២០២៦។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ ចំនួន​ប្រជាជនវ័យចំណាស់ កាន់តែកើនឡើងច្រើន ដែលអាចធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាព​ប្រជាសាស្ត្រ​។ កាលពីឆ្នាំទៅម៉ិញ រដ្ឋវៀតណាម​បានលុបចោល​ការដាក់កំហិត​ហាមឃាត់ មិន​ឲ្យ​ប្រជាជនមានកូន​លើស​ពី​២នាក់។ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ ថ្ងៃ​ពុធទី១​​កក្កដា២០២៦​ វៀតណាម​បានចេញច្បាប់ផ្តល់​អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួន​ ដល់​ក្រុមគ្រួសារដែលមានកូន​២នាក់។ តើវិធានការលើកទឹកចិត្តនេះ អាចជំរុញ​ឲ្យ​ប្រជាជន​វៀតណាម យកកូនច្រើនដែរឬទេ ក្នុងបរិបទដែល​តម្លៃជីវភាពប្រចាំថ្ងៃកាន់តែ​ចំណាយ​ច្រើន?

ក្នុងរយៈពេល៥ខែឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាមានភ្ញៀវទេសចរជាតិដើរកម្សាន្តជាង ២០លាននាក់។ នៅក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ Rfi នាថ្ងៃពុធទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោក ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍បានបញ្ជាក់ថា ទិន្នន័យនេះជាទិន្នន័យដែលក្រសួងទេសចរណ៍ធ្វើឡើងដោយវិជ្ជាជីវៈ ស្របទៅតាមអនុលោមអន្តរជាតិ។ ឆ្លើយតបចំពោះវិបត្តិជាសកលវិញ លោក ហួត ហាក់ បានអះអាងពីអភិក្រមមួយចំនួនដើម្បីស្តារសន្ទុះវិស័យទេសចរណ៍ឡើងវិញ។ អភិក្រមទាំងនោះ​រួមមាន «យកកង្កែបចេញពីអណ្តូង» ដែលរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ពន្យល់ថា ពលរដ្ឋគ្រប់រូបអាចជួយផ្សព្វផ្សាយពីសក្តានុពលតំបន់ទេសចរណ៍របស់កម្ពុជាប្រាប់ទៅអន្តរជាតិ។

នៅប្រទេសភូមា មនុស្សយ៉ាងតិច ១០ម៉ឺននាក់ ស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល ដែលបន្តអូសបន្លាយ ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ២០២១។ នេះបើតាមអង្គការអាមេរិក (ACLED) ដែលតាមដានស្ថានការណ៍ភូមា ហើយបានបញ្ចេញរបាយការណ៍បូកសរុបទិន្នន័យជនរងគ្រោះ នៅថ្ងៃពុធ ទី១កក្កដា ។