នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​១០​កក្កដា​២០២៦​នេះ ហ្វីលីពីន​បាន​ប្រកាស​ចា្រន​ចោល​ សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ចិន​ ទាក់​ទង​នឹង​បូរណភាពប្រជុំ​​កូន​កោះ ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្ទ​ចិនខាង​ត្បូង។ បើ​តាម​​ក្រុមបញ្ញាវន្ត​ចិន​ទាំងអស់​នោះ​​ ក្រុម​កោះ​បាតាណេ (Batanes) ដែល​ស្ថិត​នៅចុង​​ខាងជើងបំផុត​នៃប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន ជា​ដែន​កោះ​របស់​ចិន។

នៅរសៀលថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន បានចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងសំលៀកបំពាក់អាវពណ៌ទឹកប៊ិច បានអុជធូបគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសព និងជួបសំណេះសំណាលជាមួយលោក កឹម សុខា។ លោកបណ្ឌិត គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា វត្តមានរបស់លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយរបស់លោក កឹម សុខា គឺជារូបភាពមួយដ៏ល្អ។ បើតាមលោកបណ្ឌិត គិន ភា អ្នកនយោបាយត្រូវបង្កើតភាពជាគំរូ នៅក្នុងស្មារតីសាមគ្គីភាព និងឯកភាពជាតិ ចៀសវាងយកគ្នាជាសត្រូវ។ សូមបញ្ជាក់ថា ការចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយលោក កឹម សុខា របស់ លោក ហ៊ុន សែន នាពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់បេសកកម្ម ក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយក្រុមប្រឹក្សា និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរ-អង្គភាពនានា នៅខេត្តព្រះវិហារ។ នេះបើតាមសំណេរនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃសុក្រទី១០កក្កដានេះ ដែលបញ្ជាក់បន្ថែមថា លោកបានបន្តធ្វើដំណើរតាមរថយន្តភ្លាមៗ ក្នុងរយៈពេលប្រមាណ ៤ម៉ោង ដើម្បីចូលរួមអុជធូបគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសព លោកយាយឧបាសិកា សៅ ង៉ែត ដែលជាមាតាបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា។ សូមរម្លឹកថា ម្តាយបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា បានទទួលមរណភាព កាលពីរាត្រីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងជន្មាយុ ១០១ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ។ កាលពីថ្ងៃទី៩កក្កដា ម្សិលមិញ លោក ហ៊ុន សែន បានផ្ញើលិខិតរំលែកមរណទុក្ខមួយជូនលោក កឹម សុខា និងក្រុមគ្រួសារម្តងហើយ។ កាលពីឆ្នាំ២០២០ និងឆ្នាំ២០២២ ប្រធានអតីតគណបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា ក៏ធ្លាប់បានចូលរួមរំលែកមរណទុក្ខ និងធ្វើដំណើរដោយផ្ទាល់ទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសពម្តាយក្មេករបស់លោក ហ៊ុន សែន និងសពបងប្រុសរបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺលោក ហ៊ុន ណេង ដែលបានទទួលមរណភាព៕

នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួប១០ឆ្នាំនៃឃាតកម្មលើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នៅព្រឹកថ្ងៃដដែលនេះ អ្នកនយោបាយ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជន និងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើននាក់បានមកជួបជុំគ្នាអុជធូប ដាក់កម្រងផ្កា និងឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិត កែម ឡី នៅការ៉ាសសាំងកាល់តិច ស្តុបបូកគោ រាជធានីភ្នំពេញ ទីដែលលោកត្រូវបានឃាតករសម្លាប់។ ក្នុងខួប ១០ឆ្នាំនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជននានានៅតែបន្តស្រែកអំពាវនាវរកយុត្តិធម៌ឲ្យលោក កែម ឡី ដោយស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលស៊ើបអង្កេតឲ្យហ្មត់ចត់ ឯករាជ្យ យុត្តិធម៌ និងប្រសិទ្ធភាព។ ពីការ៉ាសសាំងកាល់តិច ស្តុបបូកគោ រាជធានីភ្នំពេញ យើងមានសេចក្តីរាយការណ៍ផ្ទាល់របស់ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៖

ច្រកបឹងត្រកួន ក្នុងភូមិបន្ទាយមានរិទ្ធ ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាទីតាំងមួយកន្លែងទៀតដែលកងទ័ពថៃបានចូលមករាយលួសបន្លា និងដាក់ទូកុងតឺន័រនៅលើដែនដីកម្ពុជា។ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន បានអះអាង កងទ័ពថៃបានឈ្លានពានចូលទឹកដីកម្ពុជានៅច្រកបឹងត្រកួនចម្ងាយជាង ១គីឡូម៉ែតពីព្រំដែន បើទោះជាច្រកតំបន់មួយនេះមានបង្គោលឡាក់កំណត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ នៅពីក្រោយទូកុងតឺន័រ ដែលយោធាថៃយកមកដាក់ទន្រ្ទានដោយខុសច្បាប់នេះ មានភូមិរបស់កម្ពុជាចំនួន ៤ភូមិ៕  ជួប នរក្សា រាយការណ៍ផ្ទាល់ពីពីច្រកបឹងត្រកួន៖

កូរ៉េខាង​ជើង​នឹង​បង្កើន​សមត្ថភាព​នុយក្លេអ៊ែរ ទាំង​​ផ្នែក​បរិមាណ​និង​គុណភាព​ឱ្យ​បាន​ប្រសើរ​ឡើង។ ជាង​នេះទៅ​ទៀត ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​ការ​ធ្វើទំនើប​កម្ម​វិស័យ​យោធា ព្យុងយ៉ាង​នឹង​ពង្រីក​សកម្មភាព​​ចារកិច្ច។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​ផ្លូវការ​​កូរ៉េខាង​ជើង KCNA។

ថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ៩ ខែ កក្កដា វិមានក្រេមឡាំងបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ការដែលអ៊ុយក្រែនសម្រុកវាយប្រហារខ្លាំងមកលើរុស្ស៊ី គឺនឹងធ្វើឲ្យសង្គ្រាមកាន់តែ អូសបន្លាយ យូរទៅមុខទៀត ។ ការលើកឡើងដូច្នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ចេញយោបល់ថា ការបង្កើនសន្ទុះវាយប្រហារពីសំណាក់អ៊ុយក្រែន នឹងអាចជំរុញឲ្យរុស្ស៊ី សុខចិត្តចរចា ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម ។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួប ១០ឆ្នាំ នៃការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយដ៏លេចធ្លោមួយរូបនៅកម្ពុជា។ លោកកែម ឡីត្រូវឃាតករបាញ់សម្លាប់ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ នៅស្តារម៉ាតរបស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈកាល់តិច ស្តុបបូកគោ។ គណបក្សនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានា និងអ្នក កែម ឡី និយម បានបញ្ចេញសារ តាមរយៈបណ្តាញសង្គម ដើម្បីបង្ហាញពីការចងចាំ ការរំឭកអនុស្សាវរីយ៍ និងគំរូវីរភាពរបស់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី។

អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​វាយប្រហារ​គ្នា ដោយ​មិនអនុគ្រោះ លើកលែង​ឲ្យគ្នា សូម្បីតែ​ថ្ងៃបុណ្យសព​របស់​ប្រមុខសាសនា​កំពូល អាលី ខាមេណី។ នៅថ្ងៃបញ្ចុះសព​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី នៅថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ទី ៩កក្កដា អាមេរិក​និង​អ៊ីរ៉ង់​បាន​វាយប្រហារ​សងសឹកគ្នា​សាជាថ្មី នៅបន្ទាប់ពី កប៉ាល់​ដឹកប្រេង​៣គ្រឿង​រងការវាយប្រហារ​នៅពេល​ឆ្លងកាត់​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស​នៅ សប្តាហ៍នេះ។ បើតាម​ក្រសួងសុខាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ ការវាយប្រហារ​២ថ្ងៃ​របស់អាមេរិក​បាន​សម្លាប់មនុស្ស​យ៉ាងហោច ១៧នាក់ និង​របួស​ជាង​៩០នាក់។ កូវ៉ែត បារ៉ែន និងការតា​ដែលមាន​មូលដ្ឋានទ័ព​របស់អាមេរិក ក៏បាន​ក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់​អ៊ីរ៉ង់វិញដែរ។

ច្រកថ្មដា ស្ថិតក្នុងឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ត្រូវបានកងទ័ពថៃដាក់ទូកុងតឺន័រ ព័ទ្ធចូលទឹកដីកម្ពុជា រាប់ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ មកដល់ពេលនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនបានត្រលប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញ។ បើទោះជានៅព្រំដែន គ្មានការប្រទូស្តរ៉ាយរវាងកម្ពុជា និងថៃទៀតមែន តែភាគីកម្ពុជានៅតែបន្តតវ៉ា ទាមទារឲ្យកងទ័ពថៃដកទូកុងតឺន័រពីដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន។ សូមទស្សនាសេចក្តីរាយការណ៍របស់ជួប នរក្សា ពីច្រកថ្មដា

កិច្ចប្រជុំកំពូលអូតង់ បានបិទបញ្ចប់ នៅថ្ងៃពុធទី៨ កក្កដា ក្នុងប្រទេសតួកគី។ ខុសពីឆ្នាំមុនៗ ក្នុងជំនួបកំពូលអូតង់លើកនេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ មិនសូវបង្ហាញកំហឹងខឹងក្រោធ តែបានសម្តែងស្មារតីសាមគ្គីភាពជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ទោះយ៉ាងណាក្តី លោក ត្រាំ បន្តរិះគន់អេស្ប៉ាញ និងនៅតែគិតថា កោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ មានសារៈសំខាន់ចំពោះអាមេរិក ជាងចំពោះដាណឺម៉ាក។ ​

ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ទំហំឥណទាននៃវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាបានកើនដល់ប្រមាណ ៦ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កើនជាង ១៥% ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ និងមានអ្នកខ្ចីប្រាក់ជាង ១,៥៣លាននាក់​។​នេះបើតាមរបាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ២០២៥ ​របស់​សមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃ​ទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ តាមរបាយការណ៍ដដែល វិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃឥណទានមានហានិភ័យ និងបំណុលលើសពីសមត្ថភាពរបស់អតិថិជន។ តើកំណើនឥណទានមានហានិភ័យឆ្លុះបញ្ចាំយ៉ាងណាពីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ?

លោក នីកូឡា ហ្វ័ររីស្យេ (Nicolas Forissier) រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូ​អម​​រដ្ឋមន្ត្រី​​ក្រសួងអឺរ៉ុប​ និងការបរទេស​បារាំង ទទួលបន្ទុក​ពាណិជ្ជកម្ម​បរទេស​​ និង​ការទាក់ទាញ​វិនិយោគបាន​បញ្ជាក់​ថា បារាំង​មិន​ត្រឹម​តែ​ចាត់​ទុក​កម្ពុជាត្រឹម​តែ​ជា​ទីផ្សារមួយនោះ ប៉ុន្តែ​ជាដៃគូដែល​បារាំង​ទុក​ចិត្តក្នុង​រយៈពេល​វែង​។​ មន្ត្រីជាន់​ខ្ពស់​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​បារាំង​រូប​នេះបញ្ជាក់​ថា​ បារាំង​ត្រូវ​តែពង្រីក​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងជាមួយ​កម្ពុជាបន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ជំរុញ​ឱ្យ​កម្ពុជា​សម្រេច​គោលដៅក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅ​ឆ្នាំ២០៣០​។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ កម្មករនៅរោងចក្រ ខូហ្ស៊ី នីត បានចុះតវ៉ាបិទផ្លូវជាតិលេខ៣ ត្រង់ចំណុចជិតផ្សារព្រៃទទឹង ស្ថិត​នៅក្នុងភូមិអន្លង់រមៀតខាងលិច ឃុំអន្លង់រមៀត ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល។ លោក ឃុន ថារ៉ូ អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះថា ផ្អែកតាមបណ្តាញកម្មករនៅរោងចក្រ ខូហ្ស៊ី នីត ការបិទផ្លូវនៅព្រឹកថ្ងៃទី​៨កក្កដានេះដោយសារការ​បញ្ឈប់ប្រធានក្រុមកម្មករ​នៅរោងចក្រខូហ្ស៊ី នីត ​និងបញ្ហាការររឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពនៅកន្លែងការងារ។ 

លោកស្រី Caroline Vik ប្រធានផ្នែកគោលនយោបាយនៃសាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (DFC) បានលើកឡើងថា អំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២២មិថុនា លោកស្រីបានមើលឃើញផែនការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់ជាតិដ៏មានមហិច្ឆតារបស់ក​ម្ពុជា។ ក្នុងន័យនេះ លោកស្រី Caroline Vik អះអាងថា សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (DFC) នឹងចូលរួមជំរុញការអនុវត្តគម្រោងទាំងនោះជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​។

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ពលរដ្ឋដែលប្រើប្រាស់បណ្តាញទំនាក់ទំនង​សង្គម បានរិះគន់ការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលដែលថា ការបាក់ច្រាំងទន្លេមិនមែន​បណ្តាលមកពីការបូមខ្សាច់របស់ក្រុមហ៊ុនឯកជនទាំងស្រុងឡើយ តែបូកផ្សំពីកត្តាធម្មជាតិ និងកត្តាមួយចំនួនរបស់មនុស្ស។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងរ៉ែ​បានលើកឡើងថា ការបូមខ្សាច់ត្រឹមត្រូវ​តាមបច្ចេកទេសមិនបណ្តាល​​​ឱ្យបាក់ច្រាំង​​ទន្លេទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ​ និងបើតាម​​មន្ត្រីក្រសួងរ៉ែដដែល ការបូមខ្សាច់ដែល​អនុវត្តស្របតាមបច្ចេកទេស និងដែនអាជ្ញាបណ្ណកំណត់ អាច​ជួយឱ្យច្រាំងទន្លេមានភាពរឹងមាំជាងមុន។ ទោះយ៉ាងណា ពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតែ​មើលឃើញផលវិជ្ជមាននៃការ​បូមខ្សាច់ចេញពីទន្លេ និងខ្លះទៀត​ថា ​ការអនុវត្តគម្រោង​បូម​ខ្សាច់ទន្លេខ្លះ​មានភាព​មិនប្រក្រតី។ ​​ ​​​​​តើរដ្ឋាភិបាលគួរធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋទុកចិត្តលើការអនុវត្តគម្រោងបូមខ្សាច់ក្នុង​ទន្លេ?

ចិន​កំពុង​ជួប​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ។ ជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅភាគខាងត្បូងចិន បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាងតិច​​ ១៧ នាក់។ ចំណែក នៅភាគខាងជើង គ្រោះបាក់ដី​ផ្តាច់ជីវិត ២១នាក់​។ នៅមាន​មនុស្ស​កំពុងតែ​បាត់ខ្លួន​ច្រើន​នាក់ទៀត។​ តុល្យការបឋម អាជ្ញាធរ​ចិន​ ជម្លៀសមនុស្ស ជាង ១៣០ ០០០នាក់ ដើម្បី​​រក​កន្លែង​សុវត្ថិភាព​។  

បទឈប់បាញ់ និង​កិច្ចព្រមព្រៀង​បឋម​រវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងគ្រោះថ្នាក់​ត្រូវ​រលាយ​រលត់ បន្ទាប់ពីកងទ័ពទាំង២បាន​ចាប់ផ្តើមបាញ់​ប្លោងគ្រាប់ វាយប្រហារគ្នាសាជាថ្មី។​ ថ្ងៃទី​៨​កក្កដា នៅ​ទីក្រុងអង់ការ៉ា លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​បញ្ជាក់ថា សម្រាប់លោកគឺចប់ហើយ  លែងមានបទឈប់បាញ់ លែងមានការចរចាអ្វីទាំងអស់ជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ព្រោះពួកអ៊ីរ៉ង់ គឺជាពួកល្បិច​បោកប្រាស់និង​​ឆ្កួតវិកលចរិក  ។

កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី ២០ នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​កាន់តែ​ខិតចូលមកដល់។ នៅក្នុង​ឱកាស​ដែល​កម្ពុជា​ធ្វើជា​ម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំជំនួបកំពូលអន្តរជាតិ អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​មួយ​នៅប្រទេស​ស្វ៊ីស ដែលមានឈ្មោះថា Bruno Manser Funds បាន​ដាក់​លិខិត​ទៅកាន់អគ្គលេខាធិការ​របស់​អង្គការ​ហ្វ្រង់កូហ្វូនី​ដើម្បី​ជួយ​អន្តរាគមន៍ ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលរបស់​លោក​ហ៊ុន ម៉ាណែត​ដោះលែង​សកម្មជនការពារ​បរិស្ថាន ទាំង​៥នាក់​របស់​ចលនា​មាតាធម្មជាតិ ដែលកំពុង​ជាប់​ក្នុងពន្ធនាគារ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចរបស់ជប៉ុនបានចោទប្រកាន់ក្រុមហ៊ុនជប៉ុន Fujipassc និងបុគ្គលិក​ ៣នាក់ ពីបទ​​​សូកប៉ាន់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាម្នាក់ ក្នុងទឹកប្រាក់ ១០០០ដុល្លារ។ ជាការសូកប៉ាន់ដើម្បីពន្លឿនការកែប្រែឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការចុះបញ្ជីក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជា។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់កាសែតជប៉ុន The Japanese Times ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៧កក្កដា។

​​ធ្ងន់​ជើង​ មាន​អារម្មណ៍​តឹងនៅ​បាត​ដៃ ហើមនៅ​​ម្រាម​ដៃ ម្រាម​ជើង ​​... អាការៈ​នេះ​តែង​កើត​មាន​ជា​ញឹកញាប់ នា​ពេល​អាកាសធាតុ​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង។ ការ​ហើម​ដៃ​ហើម​ជើង​បែប​នេះ មិនធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ​ជាទូទៅ។ ប៉ុន្តែហេតុ​អ្វី​បាន​ដៃ​ជើង​ឡើង​ហើម និង​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរឬទេ ? តើ​​វិធី​ចៀស​វាង​បាន​ទេ?

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបានបញ្ជាក់​ពីការគាំទ្រសេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពី «ការធ្វើឲ្យលែងមានទោសជាសកលនៃការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា» ដែលគ្រោងដាក់ឲ្យអនុម័តនៅក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ការបញ្ជាក់នេះធ្វើឡើងក្នុងជំនួបទ្វេភាគីរវាងលោក កែវ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា និងលោកស្រី ម៉ាធីលតា ប៉ងនឺ (Matilda Bogner) តំណាងការិយាល័យឧត្តមស្នងការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ សង្គមស៊ីវិល​ដែលធ្វើការងារលើកកម្ពស់សិទ្ធិក្រុមអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា​​យល់ថានេះជាសញ្ញាបង្ហាញពីការបន្តប្តេជ្ញារបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។

លោក អ៊ិត សុត្ថា រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនបាន​ចេញ​មុខបញ្ជាក់ជាថ្មី​​ថា​ ប្រាសាទតាមាន់ធំស្ថិត​ក្នុ​ង​ដែន​ដីកម្ពុជា​ទាំង​ស្រុង​ និងថា ​ផែន​ទី​ដែលថៃ​គូស​​ឯក​តោភាគី​ក៏​បង្ហាញ​ថា​ ប្រាសាទបុរាណ​ខ្មែរ​នេះស្ថិតនៅទឹក​ដីខ្មែរ​ដែរ។​ ​ការ​បញ្ជាក់របស់​​​រដ្ឋ​លេខា​ធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែននេះ គឺ​​សំអាង​លើមាត្រដ្ឋាន ១/២០០.០០០ របស់គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ប្លង់បង្ហាញលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងផែនទីខ្នាត ១/៥០,០០០ ឬផែនទី L7017 របស់ថៃ។ 

​ឥណ្ឌា និង ឥណ្ឌូណេស៊ី យល់ព្រម​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ទិញ-លក់​ប្រព័ន្ធមីស៊ីលបាញ់​រយៈចម្ងាយ​ឆ្ងាយ​ BrahMos។ ព័ត៌មាន​នេះត្រូវ​ប្រកាស​ឲ្យ​ដឹង ក្នុង​ឱកាស​​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា ណារិនដ្រា ម៉ូឌី ចំនួន​ ៣ថ្ងៃ​ ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី។​ ប្រទេស​ទាំង​២ ក៏​បាន​ឯកភាព​​សហការ​ក្នុង​វិស័យ​ជាច្រើនទៀត តួយ៉ាង​ រ៉ែដីកម្រ បច្ចេកវិទ្យា និងការពារជាតិ​។​

ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា​​បានឱ្យដឹងថា ដោយគិតត្រឹមពេលនេះ ​មានអ្នកឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាមប្រមាណ ១២,០០០ករណី។ ​ចំនួន​អ្នកឆ្លងជំងឺ​គ្រុនឈាមក្នុង​រដូវវស្សាដែលទើបចាប់ផ្តើម​​នេះត្រូវបានក្រសួងសុខាភិបាល​​​បារម្ភថាកំពុងវិវត្តកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ​ទោះជាយ៉ាងណា ក្រសួងសុខាភិបាលបានអះអាង​​តាមដាន និងគ្រប់គ្រង​ស្ថានភាពជំងឺគ្រុនឈាមឱ្យបាន​ម៉ត់ចត់ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលឱ្យបានទាន់ពេល។

ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម​បានចេញមក​ប្រតិកម្មជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះ​​ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់អក្សរ​​​ខ្មែរដែលថៃហៅថាអក្សរ «ខម-ថៃ» ទៅ​​ក្នុងកម្មវិធីសិក្សានៅប្រទេសថៃ។ សម្រាប់​ពលរដ្ឋខ្មែរ ​​អក្សរ «ខម-ថៃ» គឺ​ជាអក្សរខ្មែរទាំងស្រុង ដោយថៃយកទៅបន្ថែមស្រះ​​​ និងជើងត្រួតគ្នាច្រើនសម្រាប់ប្រកបសំនៀងតាមភាសាថៃ​ប៉ុណ្ណោះ​។ អ្នកជំនាញពាក់ព័ន្ធ​នានាបានលើកទឹកចិត្តឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរត្រៀមឆ្លើយតបរាល់ការព្យាយាមកាឡៃមរតកអក្សរសាស្ត្រ ឬវប្បធម៌ខ្មែរពីប្រទេសណាមួយ។​​​ទន្ទឹមនេះ ពួកគេទទូចឱ្យពលរដ្ឋគ្រប់គ្នា​ត្រូវ​​​​​ប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរដែលជាភាសាជាតិ​​ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និង​​ខ្ជាប់ខ្ជួន​៕​

នៅស៊ីរី មា​នផ្ទុះ​គ្រាប់​បែក​ ២ លើក ​​ក្បែ​រសណ្ឋាគារ​ស្នាក់​នៅ​របស់​ប្រធានាធិបតី​បារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ដែល​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច ចំនួន២ថ្ងៃ ​នៅរដ្ឋធានី​ដាម៉ាស។ អាជ្ញាធរស៊ីរី​ចាត់ទុកថា នេះ​ជា​អំពើ​ភេរវកម្ម។ ចំណែក​ វិមាន​ប្រធានាធិបតី​បារាំង បញ្ជាក់ថា លោក​ប្រមុខ​រដ្ឋ ម៉ាក្រុង មា​នសុវត្ថិភាព​។ 

ថ្ងៃទី ៧កក្កដា ជំនួបកំពូល​អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តអាត្លង់ទិកខាងជើង ហៅកាត់​ថា​ អូតង់ ឬ ណាតូ  ត្រូវបើកទ្វារនៅទីក្រុង​អង់ការ៉ា ប្រទេសតួកគី។ អ្វីដែលជាការព្រួយបារម្ភធំបំផុតមួយ នៅក្នុងជំនួបកំពូលនេះ គឺភាពប្រែប្រួល​ផ្លូវចិត្តដ៏លឿនរហ័សរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។ ថ្នាក់ដឹកនាំ​អូតង់ បារម្ភខ្លាចក្រែង​ កំហឹងដ៏កំរោលរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ នឹងមករំខានធ្វើ​ឲ្យជំនួបកំពូលនេះជួបបរាជ័យ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ សមាជិកអូតង់សង្ឃឹមថាគម្រោង​កិច្ចសន្យា​ទិញសព្វាវុធ តម្លៃ​រាប់ពាន់​លានដុល្លារ​ ​នឹងអាចធ្វើ​ឲ្យ​លោកដូណាល់ ត្រាំ សប្បាយចិត្ត​។

តំណាងឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី ម៉ាធីលដា ប័ហ្គនើ បានជួបជាមួយ លោកស្រី ជា លាង អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាតុលាការកំពូល កាលពីថ្ងៃទី ២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការបន្តនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងការពង្រឹងនីតិរដ្ឋ និងការគ្រប់គ្រងវិស័យយុត្តិធម៌ប្រកបដោយស្មើភាព និងមិនលំអៀង នៅកម្ពុជា។ តាមឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស ករណីសកម្មជនមួយចំនួនដែលបានលើកឡើងដោយយន្តការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិក៏ត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សាក្នុងជំនួបនោះដែរ។

នៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានដាក់បញ្ជាផ្ទាល់មាត់​ឲ្យបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ការ​សាងសង់​ផ្លូវដោយលួចគុណភាព នៅក្រោមពាក្យថា«ចាក់ក្រាសស៊ីស្ដើង ចាក់ស្តើងស៊ីក្រាស់»។ ការព្រមាននេះធ្វើឡើងនៅក្នុងពិធី​សម្ពោធដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់កំណាត់​ផ្លូវជាតិលេខ៧ ចាប់ពីរង្វង់មូលស្គន់ទៅដល់ក្រុង​កំពង់ចាម។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានរំលឹកមន្ត្រីជំនាញឲ្យធ្វើការជួសជុល​ផ្លូវខូចខាតជាប្រចាំដោយមិនត្រូវទុកផ្លូវដែលខូចចោលរហូតខូចធ្ងន់ធ្ងរនោះឡើយ។

ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា តាមរយៈក្រុមអ្នកសម្របសម្រួល (CLG) បានដឹកនាំប្រធានបេសកម្មក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (HOM AOT) ទៅក្បែរ​របង​ព្រំដែនលេខ ៥២​ ​និង​ ៥៤​ ដែល​ថៃ​ទើប​សាង​សង់ ក្នុងភូមិសាស្រ្តស្រុកកំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ បើតាម​​សេចក្តីប្រកាស​ព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិ​កម្ពុជា​ ចុះនៅ​ថ្ងៃ​ទី៦​កក្ក​ដា​ ឆ្នាំ២០២៦​ ក្រុម​អ្នក​សម្រប​សម្រួលក៏បាននាំអ្នក​សង្កេត​ការណ៍​អាស៊ាន​​ទៅ​ពិនិត្យ​​បង្គោលព្រំដែនចន្លោះលេខ ៥២ និង៥៩ ជា​ទី​ដែល​​ពលរដ្ឋថៃយក​ដីខ្មែរ​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ​​។​

សមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាបានអះអាងថា វិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាបន្តរីកចម្រើន​ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយទំហំឥណទានសរុបកើនដល់ប្រមាណ ៦ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក និងមានអតិថិជនខ្ចីប្រាក់ជាង ១,៥៣លាននាក់។ ទោះជាយ៉ាងណា របាយការណ៍ថ្មីនេះ​ក៏ទទួលស្គាល់ថា វិស័យនេះកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃឥណទានមានហានិភ័យ បំណុលលើសសមត្ថភាពរបស់អតិថិជន និងភាពមិនច្បាស់លាស់នៃសេដ្ឋកិច្ចដែលជំរុញឲ្យមានការ​ពង្រឹងវិធានការការពារអ្នកប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុ។

សម្រាប់​ជនជាតិដើមភាគតិចព្នង (ពូនង) របាំមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងធម្មជាតិ ជំនឿអរូបី គោរពព្រលឹងអារក្ស អ្នកតា និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃក្នុងសហគមន៍។ ក៏ប៉ុន្តែរ​បាំប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិចព្នង (ពូនង) កំពុងត្រូវបានគេបំភ្លេចចោលបន្តិចម្តងៗ។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រឹទ្ធាចារ្យមរតកមនុស្សរស់ និងក្រុមរបាំភូមិពូតាំង កំពុង​រួមគ្នា​ខិតខំប្រឹងប្រែងថែរក្សាព្រលឹងនៃបេតិកភណ្ឌ ជនជាតិដើមភាគតិចពូនង លើផ្លូវដ៏វែងឆ្ងាយ៕