តើសង្គ្រាម​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា កំពុងឆេះ​អណ្តាតភ្លើងឡើងវិញឬ? ព្រឹកថ្ងៃទី​១២កក្កដា​នេះ អ៊ីរ៉ង់​បានប្រកាស​បិទ​ខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្សទាំងស្រុង បន្ទាប់ពីកងទ័ពអាមេរិក​បានបើកការវាយប្រហារទៅ​លើគោលដៅ ១៤០ចំណុច នៅភាគខាងត្បូងអ៊ីរ៉ង់​។ យ៉ាងហោចណាស់ មាននាវាដឹកទំនិញចំនួន​២គ្រឿង​ ត្រូវបាន​អ៊ីរ៉ង់​វាយប្រហារចំ​ ដើម្បីរារាំងមិន​ឲ្យ​ឆ្លងកាត់ច្រកអូកមូហ្ស។ ហ្សកដានី បារ៉ែន កាតា និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម សុទ្ធតែបានអះអាងថា បានរងនូវការវាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាសសាជាថ្មី ពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់​។

ពិព័រណ៍ផ្លែឈើបាត់ដំបងឆ្នាំ២០២៦ បានចាប់ផ្តើមហើយកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយមានកម្មវិធីមួយចំនួន ដូចជាការដាក់តាំងបង្ហាញលក់ផ្លែឈើប្រចាំខេត្តបាត់ដំបង ការដង្ហែក្បួនផ្លែឈើតំណាងក្រុង ស្រុកទាំង១៤ ក្នុងខេត្ត កម្មវិធីបុហ្វេទុរេន និងការភ្លក្សរសជាតិផ្លែឈើបាត់ដំបង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏មានការតាំងបង្ហាញផលិតផលកសិកម្ម និងផលិតផលក្នុងស្រុក កម្មវិធីសិល្បៈវប្បធម៌ ការប្រគុំតន្ត្រី ការប្រកួតប្រជែង និងសកម្មភាពកម្សាន្តផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។

លោក នីកូឡា ហ្វ័ររីស្យេ(Nicolas Forissier) រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូ អមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអឺរ៉ុប និងការបរទេសបារាំង ទទួលបន្ទុកពាណិជ្ជកម្មបរទេស និងការទាក់ទាញវិនិយោគបានវាយតម្លៃថា កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ នឹងបើកផ្លូវឲ្យកម្ពុជាបង្កើតឱកាសសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ។ ការថ្លែងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូបារាំងដូចនេះ​ ធ្វើឡើងនៅក្នុងឱកាសនៃសន្និសីទកាសែតមួយកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នៅក្នុងស្ថានទូតបារាំងប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា។ 

បន្ទាប់ពីរងគ្រោះដោយ​ខ្យល់ព្យុះទីហ្វុងម៉ៃសាក់ ចិន​កំពុងត្រៀម​ដោយ​ភ័យបារម្ភជាមួយនឹងខ្យល់ព្យុះទីហ្វុងមួយទៀត ឈ្មោះ បាវី ដែលកំពុងតែរំកិលខ្លួនមកដល់។ អាជ្ញាធរចិនបានជម្លៀស​មនុស្ស​ប្រមាណជិត​២លាននាក់ នៅតំបន់ខេត្ត​​ភាគខាងកើត ខណៈព្យុះទីហ្វុង​នេះ កំពុងឆ្លងកាត់តៃវ៉ាន់ និងប្រជុំកោះភាគខាងត្បូងជប៉ុន​។

ថ្ងៃសោរ៍ទី​១១កក្កដា ទីភ្នាក់ងារអវកាសជប៉ុន បានប្រកាសដំណឹងល្អមួយ ស្តីពី​ការសាកល្បងបានជោគជ័យ នូវយានគម្រូ​​ថ្មីមួយ ដែល​អាចហោះឡើង ហើយហោះ​​ចុះមកវិញបាន​ ដើម្បី​ប្រើប្រាស់សាជាថ្មី​ទៀត​។ ដំណើរឆ្ពោះទៅរកបច្ចេកវិទ្យានេះ ដែលបច្ចុប្បន្នមានតែយានរបស់ Space X មួយគត់ដែលអាចធ្វើបាន គឺនឹង​អនុញ្ញាតឲ្យបេសកកម្ម​អវកាសជប៉ុន អាចសន្សំថវិកាបានច្រើន។

នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ទី​១១​កក្កដា​នេះ ប្រមុខ​ដឹកនាំ​កំពូល​អ៊ីរ៉ង់ ម៉ូតាបា ខាមេណី បាន​អះអាង​ថា មិន​អាច​ចៀស​មិន​​សង​សឹក​ ឱ្យ​ឪពុកជា​អតីត​អាយ៉ាតូឡា​​ដែល​បាន​ស្លាប់​​ដោយ​ការ​បាញ់​ប្លោងរបស់​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល ក្នុង​ថ្ងៃទីមួយ​នៃសង្គ្រាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​ ​បាន​ទេ។ ​អគ្គមគ្គុទេសក៍​អ៊ីរ៉ង់ បញ្ជាក់​ជំហរ​សង​សឹក ដោយ​ច្បាស់​ៗ ចំ​ពេល​ដែល​លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ ដូណាល់ត្រាំ ស្រែក​គំរាម​ថា​នឹង​កម្ទេច​អ៊ីរ៉ង់​ទាំង​ស្រុង ប្រសិន​បើ​អ៊ីរ៉ង់​ប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​ឃាត​លោក។

ការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជាជាមួយបណ្តាប្រទេសនានា ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មានទំហំទឹកប្រាក់សរុបជាង ៣៦,៨ពាន់លានដុល្លារ កើនឡើងជាង២០% ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ពីអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ថា ក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ ព័ត៌មានក្លែងក្លាយបានកើតឡើងជាង ២ពាន់ករណី ពោលកើន ៣០% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ អ្នកជំនាញសង្គម និងផ្នែកសារព័ត៌មាននានា បានកត់សំគាល់ថា កំណើនព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ដោយសារតែការថយចុះនៃព័ត៌មានវិជ្ជាជីវៈ។ ម្យ៉ាងទៀត កំណើននៃព័ត៌មានក្លែង​ក្លាយ ក៏ដោយសារតែការបញ្ចេញព័ត៌មានពិតនៅមានភាពយឺតយ៉ាវ និងមានការរឹតត្បិត៕

នៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំនយោបាយប្រឆាំងនៅឯក្រៅប្រទេស បានចេញលិខិតរំលែកទុក្ខដល់លោក កឹម សុខា និងក្រុមគ្រួសារ ចំពោះមរណភាពម្តាយរបស់លោក កឹម សុខា។ ការចេញលិខិតរំលែកទុក្ខរបស់លោក សម រង្ស៊ី នៅពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីម្តាយរបស់លោក កឹម សុខា បានទទួលមរណភាពកាលពីរាត្រីថ្ងៃទី៨ខែកក្កដា និងបន្ទាប់ពីមេដឹកនាំគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន រួមនឹងអ្នកនយោបាយទាំងក្នុង និងក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានចេញលិខិតរំលែកមរណទុក្ខជាបន្តបន្ទាប់ និងចូលរួមពិធីបុណ្យសពដោយផ្ទាល់។

កម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេស បានចេញលិខិតតវ៉ាជាថ្មី នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ចំពោះការបន្តរំលោភបំពានរបស់យោធាថៃមកលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា។ ក្នុងការតវ៉ាលើកនេះ កម្ពុជាបានចោទភាគីថៃថា បានរំលោភចូលលើទឹកដីរបស់ខ្លួននៅត្រង់តំបន់ភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។

ដើម្បីបំពេញ​បំណង ក្តីប្រាថ្នារបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនដែលទាមទារ​ចង់បាន​សិទ្ធិផលិត​ប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលតាំងពីយូរណាស់មកហើយ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ត្រាំ​បាន​បញ្ជាក់ប្រាប់សមភាគីអ៊ុយក្រែន នៅក្នុងជំនួបទ្វេភាគី​នៅប្រទេស​តួកគីថា លោក​យល់ព្រម​ឲ្យ​អ៊ុយក្រែនមានសិទ្ធិ​ផលិត​ប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិក Patriots។ មេដឹកនាំ​អាមេរិក​បើកភ្លើងខៀវ​ឲ្យអ៊ុយក្រែន​មានសិទ្ធិ​ផលិត​មីស៊ីល​អាមេរិក ប៉ុន្តែ សំណួរសួរថា តើ​អ៊ុយក្រែន​មាន​សមត្ថភាព​ផលិត​ប្រព័ន្ធខែល​មីស៊ីល​ដ៏ទំនើប​ និងស្មុគស្មាញនេះដែរឬទេ? 

នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​១០​កក្កដា​២០២៦​នេះ ហ្វីលីពីន​បាន​ប្រកាស​ចា្រន​ចោល​ សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ចិន​ ទាក់​ទង​នឹង​បូរណភាពប្រជុំ​​កូន​កោះ ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្ទ​ចិនខាង​ត្បូង។ បើ​តាម​​ក្រុមបញ្ញាវន្ត​ចិន​ទាំងអស់​នោះ​​ ក្រុម​កោះ​បាតាណេ (Batanes) ដែល​ស្ថិត​នៅចុង​​ខាងជើងបំផុត​នៃប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន ជា​ដែន​កោះ​របស់​ចិន។

នៅរសៀលថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន បានចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងសំលៀកបំពាក់អាវពណ៌ទឹកប៊ិច បានអុជធូបគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសព និងជួបសំណេះសំណាលជាមួយលោក កឹម សុខា។ លោកបណ្ឌិត គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា វត្តមានរបស់លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយរបស់លោក កឹម សុខា គឺជារូបភាពមួយដ៏ល្អ។ បើតាមលោកបណ្ឌិត គិន ភា អ្នកនយោបាយត្រូវបង្កើតភាពជាគំរូ នៅក្នុងស្មារតីសាមគ្គីភាព និងឯកភាពជាតិ ចៀសវាងយកគ្នាជាសត្រូវ។ សូមបញ្ជាក់ថា ការចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យសពម្តាយលោក កឹម សុខា របស់ លោក ហ៊ុន សែន នាពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់បេសកកម្ម ក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយក្រុមប្រឹក្សា និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរ-អង្គភាពនានា នៅខេត្តព្រះវិហារ។ នេះបើតាមសំណេរនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃសុក្រទី១០កក្កដានេះ ដែលបញ្ជាក់បន្ថែមថា លោកបានបន្តធ្វើដំណើរតាមរថយន្តភ្លាមៗ ក្នុងរយៈពេលប្រមាណ ៤ម៉ោង ដើម្បីចូលរួមអុជធូបគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសព លោកយាយឧបាសិកា សៅ ង៉ែត ដែលជាមាតាបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា។ សូមរម្លឹកថា ម្តាយបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា បានទទួលមរណភាព កាលពីរាត្រីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងជន្មាយុ ១០១ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ។ កាលពីថ្ងៃទី៩កក្កដា ម្សិលមិញ លោក ហ៊ុន សែន បានផ្ញើលិខិតរំលែកមរណទុក្ខមួយជូនលោក កឹម សុខា និងក្រុមគ្រួសារម្តងហើយ។ កាលពីឆ្នាំ២០២០ និងឆ្នាំ២០២២ ប្រធានអតីតគណបក្សប្រឆាំងលោក កឹម សុខា ក៏ធ្លាប់បានចូលរួមរំលែកមរណទុក្ខ និងធ្វើដំណើរដោយផ្ទាល់ទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសពម្តាយក្មេករបស់លោក ហ៊ុន សែន និងសពបងប្រុសរបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺលោក ហ៊ុន ណេង ដែលបានទទួលមរណភាព៕

នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួប១០ឆ្នាំនៃឃាតកម្មលើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នៅព្រឹកថ្ងៃដដែលនេះ អ្នកនយោបាយ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជន និងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើននាក់បានមកជួបជុំគ្នាអុជធូប ដាក់កម្រងផ្កា និងឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធលោកបណ្ឌិត កែម ឡី នៅការ៉ាសសាំងកាល់តិច ស្តុបបូកគោ រាជធានីភ្នំពេញ ទីដែលលោកត្រូវបានឃាតករសម្លាប់។ ក្នុងខួប ១០ឆ្នាំនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជននានានៅតែបន្តស្រែកអំពាវនាវរកយុត្តិធម៌ឲ្យលោក កែម ឡី ដោយស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលស៊ើបអង្កេតឲ្យហ្មត់ចត់ ឯករាជ្យ យុត្តិធម៌ និងប្រសិទ្ធភាព។ ពីការ៉ាសសាំងកាល់តិច ស្តុបបូកគោ រាជធានីភ្នំពេញ យើងមានសេចក្តីរាយការណ៍ផ្ទាល់របស់ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៖

ច្រកបឹងត្រកួន ក្នុងភូមិបន្ទាយមានរិទ្ធ ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាទីតាំងមួយកន្លែងទៀតដែលកងទ័ពថៃបានចូលមករាយលួសបន្លា និងដាក់ទូកុងតឺន័រនៅលើដែនដីកម្ពុជា។ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន បានអះអាង កងទ័ពថៃបានឈ្លានពានចូលទឹកដីកម្ពុជានៅច្រកបឹងត្រកួនចម្ងាយជាង ១គីឡូម៉ែតពីព្រំដែន បើទោះជាច្រកតំបន់មួយនេះមានបង្គោលឡាក់កំណត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ នៅពីក្រោយទូកុងតឺន័រ ដែលយោធាថៃយកមកដាក់ទន្រ្ទានដោយខុសច្បាប់នេះ មានភូមិរបស់កម្ពុជាចំនួន ៤ភូមិ៕  ជួប នរក្សា រាយការណ៍ផ្ទាល់ពីពីច្រកបឹងត្រកួន៖

កូរ៉េខាង​ជើង​នឹង​បង្កើន​សមត្ថភាព​នុយក្លេអ៊ែរ ទាំង​​ផ្នែក​បរិមាណ​និង​គុណភាព​ឱ្យ​បាន​ប្រសើរ​ឡើង។ ជាង​នេះទៅ​ទៀត ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​ការ​ធ្វើទំនើប​កម្ម​វិស័យ​យោធា ព្យុងយ៉ាង​នឹង​ពង្រីក​សកម្មភាព​​ចារកិច្ច។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​ផ្លូវការ​​កូរ៉េខាង​ជើង KCNA។

ថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ៩ ខែ កក្កដា វិមានក្រេមឡាំងបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ការដែលអ៊ុយក្រែនសម្រុកវាយប្រហារខ្លាំងមកលើរុស្ស៊ី គឺនឹងធ្វើឲ្យសង្គ្រាមកាន់តែ អូសបន្លាយ យូរទៅមុខទៀត ។ ការលើកឡើងដូច្នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ចេញយោបល់ថា ការបង្កើនសន្ទុះវាយប្រហារពីសំណាក់អ៊ុយក្រែន នឹងអាចជំរុញឲ្យរុស្ស៊ី សុខចិត្តចរចា ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម ។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួប ១០ឆ្នាំ នៃការបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយដ៏លេចធ្លោមួយរូបនៅកម្ពុជា។ លោកកែម ឡីត្រូវឃាតករបាញ់សម្លាប់ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ នៅស្តារម៉ាតរបស់ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈកាល់តិច ស្តុបបូកគោ។ គណបក្សនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានា និងអ្នក កែម ឡី និយម បានបញ្ចេញសារ តាមរយៈបណ្តាញសង្គម ដើម្បីបង្ហាញពីការចងចាំ ការរំឭកអនុស្សាវរីយ៍ និងគំរូវីរភាពរបស់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី។

អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​វាយប្រហារ​គ្នា ដោយ​មិនអនុគ្រោះ លើកលែង​ឲ្យគ្នា សូម្បីតែ​ថ្ងៃបុណ្យសព​របស់​ប្រមុខសាសនា​កំពូល អាលី ខាមេណី។ នៅថ្ងៃបញ្ចុះសព​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី នៅថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ទី ៩កក្កដា អាមេរិក​និង​អ៊ីរ៉ង់​បាន​វាយប្រហារ​សងសឹកគ្នា​សាជាថ្មី នៅបន្ទាប់ពី កប៉ាល់​ដឹកប្រេង​៣គ្រឿង​រងការវាយប្រហារ​នៅពេល​ឆ្លងកាត់​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស​នៅ សប្តាហ៍នេះ។ បើតាម​ក្រសួងសុខាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ ការវាយប្រហារ​២ថ្ងៃ​របស់អាមេរិក​បាន​សម្លាប់មនុស្ស​យ៉ាងហោច ១៧នាក់ និង​របួស​ជាង​៩០នាក់។ កូវ៉ែត បារ៉ែន និងការតា​ដែលមាន​មូលដ្ឋានទ័ព​របស់អាមេរិក ក៏បាន​ក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់​អ៊ីរ៉ង់វិញដែរ។

ច្រកថ្មដា ស្ថិតក្នុងឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ត្រូវបានកងទ័ពថៃដាក់ទូកុងតឺន័រ ព័ទ្ធចូលទឹកដីកម្ពុជា រាប់ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ មកដល់ពេលនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនបានត្រលប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញ។ បើទោះជានៅព្រំដែន គ្មានការប្រទូស្តរ៉ាយរវាងកម្ពុជា និងថៃទៀតមែន តែភាគីកម្ពុជានៅតែបន្តតវ៉ា ទាមទារឲ្យកងទ័ពថៃដកទូកុងតឺន័រពីដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន។ សូមទស្សនាសេចក្តីរាយការណ៍របស់ជួប នរក្សា ពីច្រកថ្មដា

កិច្ចប្រជុំកំពូលអូតង់ បានបិទបញ្ចប់ នៅថ្ងៃពុធទី៨ កក្កដា ក្នុងប្រទេសតួកគី។ ខុសពីឆ្នាំមុនៗ ក្នុងជំនួបកំពូលអូតង់លើកនេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ មិនសូវបង្ហាញកំហឹងខឹងក្រោធ តែបានសម្តែងស្មារតីសាមគ្គីភាពជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ទោះយ៉ាងណាក្តី លោក ត្រាំ បន្តរិះគន់អេស្ប៉ាញ និងនៅតែគិតថា កោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍ មានសារៈសំខាន់ចំពោះអាមេរិក ជាងចំពោះដាណឺម៉ាក។ ​

ប្រធានាធិបតីតួកគី បាន​ធ្វើ​អំណោយអនុស្សាវរីយ៍ ជា​កាំភ្លើង​ខ្លី​និង​គ្រាប់​ពិត ទៅដល់​បណ្តាមេដឹកនាំប្រទេស​​សមាជិក​​អូតង់ និង​​សហភាពអឺរ៉ុប​​​។ ​អំណោយកាំភ្លើងខ្លី Revolver (រេវុលវែរ) មួយ​ដើម​នេះ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គេភ្ញាក់ផ្អើល​ និងជជីក​ចោទសួរអំពី​​គោល​បំណង​ពិតប្រាកដរបស់​ប្រមុខរដ្ឋតួកគី ថា​តើ​លោក​មាន​ចេតនាអ្វីនៅពីក្រោយ«​​​អំណោយក្តៅក្រហាយ» យ៉ាងដូច្នេះ​?

ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ទំហំឥណទាននៃវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាបានកើនដល់ប្រមាណ ៦ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កើនជាង ១៥% ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ និងមានអ្នកខ្ចីប្រាក់ជាង ១,៥៣លាននាក់​។​នេះបើតាមរបាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ២០២៥ ​របស់​សមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃ​ទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ តាមរបាយការណ៍ដដែល វិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃឥណទានមានហានិភ័យ និងបំណុលលើសពីសមត្ថភាពរបស់អតិថិជន។ តើកំណើនឥណទានមានហានិភ័យឆ្លុះបញ្ចាំយ៉ាងណាពីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ?

លោក នីកូឡា ហ្វ័ររីស្យេ (Nicolas Forissier) រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូ​អម​​រដ្ឋមន្ត្រី​​ក្រសួងអឺរ៉ុប​ និងការបរទេស​បារាំង ទទួលបន្ទុក​ពាណិជ្ជកម្ម​បរទេស​​ និង​ការទាក់ទាញ​វិនិយោគបាន​បញ្ជាក់​ថា បារាំង​មិន​ត្រឹម​តែ​ចាត់​ទុក​កម្ពុជាត្រឹម​តែ​ជា​ទីផ្សារមួយនោះ ប៉ុន្តែ​ជាដៃគូដែល​បារាំង​ទុក​ចិត្តក្នុង​រយៈពេល​វែង​។​ មន្ត្រីជាន់​ខ្ពស់​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​បារាំង​រូប​នេះបញ្ជាក់​ថា​ បារាំង​ត្រូវ​តែពង្រីក​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងជាមួយ​កម្ពុជាបន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ជំរុញ​ឱ្យ​កម្ពុជា​សម្រេច​គោលដៅក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅ​ឆ្នាំ២០៣០​។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ កម្មករនៅរោងចក្រ ខូហ្ស៊ី នីត បានចុះតវ៉ាបិទផ្លូវជាតិលេខ៣ ត្រង់ចំណុចជិតផ្សារព្រៃទទឹង ស្ថិត​នៅក្នុងភូមិអន្លង់រមៀតខាងលិច ឃុំអន្លង់រមៀត ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល។ លោក ឃុន ថារ៉ូ អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះថា ផ្អែកតាមបណ្តាញកម្មករនៅរោងចក្រ ខូហ្ស៊ី នីត ការបិទផ្លូវនៅព្រឹកថ្ងៃទី​៨កក្កដានេះដោយសារការ​បញ្ឈប់ប្រធានក្រុមកម្មករ​នៅរោងចក្រខូហ្ស៊ី នីត ​និងបញ្ហាការររឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពនៅកន្លែងការងារ។ 

លោកស្រី Caroline Vik ប្រធានផ្នែកគោលនយោបាយនៃសាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (DFC) បានលើកឡើងថា អំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២២មិថុនា លោកស្រីបានមើលឃើញផែនការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់ជាតិដ៏មានមហិច្ឆតារបស់ក​ម្ពុជា។ ក្នុងន័យនេះ លោកស្រី Caroline Vik អះអាងថា សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (DFC) នឹងចូលរួមជំរុញការអនុវត្តគម្រោងទាំងនោះជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​។

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ពលរដ្ឋដែលប្រើប្រាស់បណ្តាញទំនាក់ទំនង​សង្គម បានរិះគន់ការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលដែលថា ការបាក់ច្រាំងទន្លេមិនមែន​បណ្តាលមកពីការបូមខ្សាច់របស់ក្រុមហ៊ុនឯកជនទាំងស្រុងឡើយ តែបូកផ្សំពីកត្តាធម្មជាតិ និងកត្តាមួយចំនួនរបស់មនុស្ស។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងរ៉ែ​បានលើកឡើងថា ការបូមខ្សាច់ត្រឹមត្រូវ​តាមបច្ចេកទេសមិនបណ្តាល​​​ឱ្យបាក់ច្រាំង​​ទន្លេទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ​ និងបើតាម​​មន្ត្រីក្រសួងរ៉ែដដែល ការបូមខ្សាច់ដែល​អនុវត្តស្របតាមបច្ចេកទេស និងដែនអាជ្ញាបណ្ណកំណត់ អាច​ជួយឱ្យច្រាំងទន្លេមានភាពរឹងមាំជាងមុន។ ទោះយ៉ាងណា ពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតែ​មើលឃើញផលវិជ្ជមាននៃការ​បូមខ្សាច់ចេញពីទន្លេ និងខ្លះទៀត​ថា ​ការអនុវត្តគម្រោង​បូម​ខ្សាច់ទន្លេខ្លះ​មានភាព​មិនប្រក្រតី។ ​​ ​​​​​តើរដ្ឋាភិបាលគួរធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋទុកចិត្តលើការអនុវត្តគម្រោងបូមខ្សាច់ក្នុង​ទន្លេ?

ចិន​កំពុង​ជួប​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ។ ជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅភាគខាងត្បូងចិន បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាងតិច​​ ១៧ នាក់។ ចំណែក នៅភាគខាងជើង គ្រោះបាក់ដី​ផ្តាច់ជីវិត ២១នាក់​។ នៅមាន​មនុស្ស​កំពុងតែ​បាត់ខ្លួន​ច្រើន​នាក់ទៀត។​ តុល្យការបឋម អាជ្ញាធរ​ចិន​ ជម្លៀសមនុស្ស ជាង ១៣០ ០០០នាក់ ដើម្បី​​រក​កន្លែង​សុវត្ថិភាព​។  

បទឈប់បាញ់ និង​កិច្ចព្រមព្រៀង​បឋម​រវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងគ្រោះថ្នាក់​ត្រូវ​រលាយ​រលត់ បន្ទាប់ពីកងទ័ពទាំង២បាន​ចាប់ផ្តើមបាញ់​ប្លោងគ្រាប់ វាយប្រហារគ្នាសាជាថ្មី។​ ថ្ងៃទី​៨​កក្កដា នៅ​ទីក្រុងអង់ការ៉ា លោក​ដូណាល់ ត្រាំ បាន​បញ្ជាក់ថា សម្រាប់លោកគឺចប់ហើយ  លែងមានបទឈប់បាញ់ លែងមានការចរចាអ្វីទាំងអស់ជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ព្រោះពួកអ៊ីរ៉ង់ គឺជាពួកល្បិច​បោកប្រាស់និង​​ឆ្កួតវិកលចរិក  ។

កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី ២០ នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​កាន់តែ​ខិតចូលមកដល់។ នៅក្នុង​ឱកាស​ដែល​កម្ពុជា​ធ្វើជា​ម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំជំនួបកំពូលអន្តរជាតិ អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​មួយ​នៅប្រទេស​ស្វ៊ីស ដែលមានឈ្មោះថា Bruno Manser Funds បាន​ដាក់​លិខិត​ទៅកាន់អគ្គលេខាធិការ​របស់​អង្គការ​ហ្វ្រង់កូហ្វូនី​ដើម្បី​ជួយ​អន្តរាគមន៍ ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាលរបស់​លោក​ហ៊ុន ម៉ាណែត​ដោះលែង​សកម្មជនការពារ​បរិស្ថាន ទាំង​៥នាក់​របស់​ចលនា​មាតាធម្មជាតិ ដែលកំពុង​ជាប់​ក្នុងពន្ធនាគារ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចរបស់ជប៉ុនបានចោទប្រកាន់ក្រុមហ៊ុនជប៉ុន Fujipassc និងបុគ្គលិក​ ៣នាក់ ពីបទ​​​សូកប៉ាន់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាម្នាក់ ក្នុងទឹកប្រាក់ ១០០០ដុល្លារ។ ជាការសូកប៉ាន់ដើម្បីពន្លឿនការកែប្រែឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការចុះបញ្ជីក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជា។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់កាសែតជប៉ុន The Japanese Times ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៧កក្កដា។

​​ធ្ងន់​ជើង​ មាន​អារម្មណ៍​តឹងនៅ​បាត​ដៃ ហើមនៅ​​ម្រាម​ដៃ ម្រាម​ជើង ​​... អាការៈ​នេះ​តែង​កើត​មាន​ជា​ញឹកញាប់ នា​ពេល​អាកាសធាតុ​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង។ ការ​ហើម​ដៃ​ហើម​ជើង​បែប​នេះ មិនធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ​ជាទូទៅ។ ប៉ុន្តែហេតុ​អ្វី​បាន​ដៃ​ជើង​ឡើង​ហើម និង​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរឬទេ ? តើ​​វិធី​ចៀស​វាង​បាន​ទេ?