ច្រើនថ្ងៃមកហើយ ដែល​ប្រជាជន​អ៊ុយក្រែនច្រើនពាន់នាក់ បានមកជួបជុំគ្នានៅទីក្រុងកៀវ ដើម្បី​តវ៉ាប្រឆាំងនឹង​ការដកហូតតំណែង របស់លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ  Mykhaïlo Fedorov ។ ការ​ផ្លាស់ប្តូរតំណែងនេះ ត្រូវបាន​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុងក្របខណ្ឌរុះរើសមាជិក​​រដ្ឋាភិបាល​ សម្រេចដោយលោក​ប្រធានាធិបតីហ្សេឡេនស្គី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅ​​។ ក៏ប៉ុន្តែ ប្រភពពិតនៃបញ្ហានេះ គឺកើតចេញពីជម្លោះខ្វែងគំនិតគ្នាខ្លាំងឡើងៗ រវាងលោករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ និង​លោក​អគ្គ​មេបញ្ជាការកងទ័ពអ៊ុយក្រែន​។

សហរដ្ឋ​អាមេរិក និងអតីតគូសត្រូវ អ៊ីរ៉ាក់ ​ ​បាន​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ ជិត ​៥០ ស្តីពីភាព​ជា​​ដៃគូសហការ ហើយ​ជាពិសេស​ផ្តោ​ត​លើ​វិស័យ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​។ លើសពីនេះ​ ក្រោម​អន្តរការីសម្របសម្រួល​របស់លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ ដូណាល់ ​ត្រាំ, អ៊ីរ៉ាក់​និង​ស៊ីរី ក៏​បាន​យល់ព្រម​ដាក់​ឲ្យ​ដំណើរការ​បំពង់​បង្ហូរប្រេង​ឡើងវិញ ដែល​ត្រូវ​នាំចេញប្រេងពីអ៊ីរ៉ាក់​ទៅស៊ីរី មុននឹងបន្តទៅកាន់​តំបន់សមុទ្រ​​មេឌីទែរ៉ាណេ​​។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីមួយរបស់​រដ្ឋបា​លទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ​ ក្នុងការនាំចេញប្រេងតាមផ្លូវផ្សេង ​ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រអកមូស្ស។​

អ្នកជំនាញផ្នែកសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់ឃើញភាពយឺតយ៉ាវនៃការធ្វើច្បាប់ ឬធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់មួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យព័ត៌មាន ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សង្គម និងសិទ្ធិរបស់អ្នកកាសែត។ ច្បាប់ដែលអ្នកជំនាញបានលើកឡើងនោះ ​គឺច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ដែលគួរធ្វើវិសោធនកម្មឱ្យបានលឿន និងច្បាប់ផ្សេងៗទៀត ដូចជា ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ច្បាប់ស្តីពីការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ច្បាប់ស្តីពីបច្ចេកវិទ្យាAI ​និងច្បាប់ស្តីពីការការពារទិន្នន័យបុគ្គលជាដើម។

មេដឹកនាំចិនជាន់ខ្ពស់ បានចាត់ទុកទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ជាអាទិភាពនៃការទូតរបស់ចិន។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាសេចក្តីប្រកាសបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបពិភាក្សាជាមួយមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ចិន លោក ស៊ី ជីនពីង និងលោក លី ឈាង អំឡុងពេលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិនពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវ បានជួយសង្រ្គោះបុរសខ្មែរម្នាក់ ដែលមានឈ្មោះថា កែងវ៉ាន់ធី ហ៊ុនហេង ពីការជួញដូរមនុស្ស។ តាមការបង្ហោះផ្សាយលើបណ្តាញសង្គមរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវ បុរសជនជាតិខ្មែររូបនេះ ត្រូវបានគេបោកប្រាស់ឱ្យមកធ្វើការនៅខេត្តបរកែវ ប្រទេសឡាវ និងគ្រោងលក់បន្តទៅប្រទេសទីបី គឺភូមា។ នៅក្នុងវីដេអូឃ្លីប ដែលបានផ្សាយលើហ្វេសប៊ុករបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវដដែល លោក កែងវ៉ាន់ធី ហ៊ុនហេង បានរៀបរាប់ថា លោកត្រូវបានជនជាតិចិនម្នាក់ បោកបញ្ឆោតនាំទៅធ្វើការនៅក្នុងប្រទេសឡាវ។ ក្រោយទៅដល់ប្រទេសឡាវ ទើបគាត់ដឹងថា ជនជាតិចិននោះគ្រោងនឹងនាំគាត់ទៅលក់បន្តនៅប្រទេសភូមា។ ទោះយ៉ាងណា ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ស្ថានទូតបានសម្របសម្រួលឲ្យបុរស ដែលជាជនរងគ្រោះខាងលើ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុធិន​ ឆានវីរៈគូន  និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី​ ជីនពីង បានពិភាក្សាគ្នាត្រង់ទៅត្រង់មកនៅក្នុងជំនួបមួយនាទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិន អំពីរថក្រោះ ដែលកម្ពុជាបានទទួលពីប្រទេសចិនកាលពីពេល​ថ្មីៗនេះ។ លោក ស៊ី​​ ជីនពីង បានបញ្ជាក់ថា រថក្រោះដែលចិនប្រគល់ឲ្យកម្ពុជា ជាផ្នែកមួយនៃការទិញដូរអាវុធតាមកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលធ្វើឡើងមុនទាហានកម្ពុជា និងថៃប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងន័យនេះ លោក ស៊ី ថា ថៃមិនគួរមានការបារម្ភនោះឡើយ។

ក្នុង​ទិសដៅបន្ត​ពង្រឹង​នយោបាយ​អន្តោប្រវេសន៍ រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិកប្រកាស​រឹតបន្តឹងទិដ្ឋាការស្នាក់នៅចំពោះ​និស្សិតនិងអ្នកសារព័ត៌មានបរទេស។ វិធានការ​ថ្មីបាន​កំណត់​រយៈពេលស្នាក់នៅស្របច្បាប់​សម្រាប់​​និស្សិតបរទេស យ៉ាង​ច្រើន​បំផុត ត្រឹម​៤ឆ្នាំ ហើយចំពោះ​ ​អ្នក​កាសែត​ ត្រឹម​៨ខែ។ រយៈពេលនេះ ​​តិចខ្លាំង បើប្រៀប​នឹង​ការ​អនុវត្ត​ពីមុន។ ប្រទេស​ចិន ដែលមាននិស្សិត​រៀន​ច្រើន​នៅអាមេរិក បញ្ចេញ​​ប្រតិកម្ម​មិនសប្បាយចិត្ត និង​​សន្យា​ដាក់​វិធានការ​វាយបក​។ ចំណែក ​ស្ថាប័នកាសែត​អន្តរជាតិ ​រិះគន់ថា អាមេរិកកំពុងរឹតត្បឹត​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង​ធ្វើឲ្យ​ស្រអាប់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​។​​  

យុទ្ធនាការបង្ក្រាបក្រុមអន្ធពាល​ និងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរគ្រឿងញៀន​នៅ​ប្រទេសអេលសាល់វ៉ាឌ័រ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​២០២២មក មានដឹតដាមទៅដោយ​ករណីរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងអាចជាករណីឧក្រិដ្ឋម្ម​ប្រឆាំងមនុស្សជាតិ​​។ ផ្អែកតាម​ អង្គការ Amnesty International គឺអាជ្ញាធរអេលសាល់វ៉ាឌ័រ បាន​ចាប់ឃុំខ្លួន​មនុស្ស​ក្រៅប្រព័ន្ធច្បាប់ ប្រមាណ​៩ម៉ឺននាក់ ក្នុងនោះមានមនុស្ស​​យ៉ាងតិច​៤៧០នាក់ បានស្លាប់​នៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង​។​

នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចចូលរួមសន្និសីទពិភពលោកស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅប្រទេសចិន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានឆ្លៀតជួបក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់ចិនចំនួន ៩ ដែលសុទ្ធសឹងជាក្រុមហ៊ុនសំខាន់ និងមានសក្តានុពល។ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនទាំង ៩ មានខ្លះដែលកំពុងវិនិយោគនៅកម្ពុជាបានអះអាងពីការពង្រីក​ទុនវិនិយោគបន្ថែម ខណៈក្រុមហ៊ុនខ្លះទៀតបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ចង់វិនិយោគនៅកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមានសុទិដ្ឋិនិយមថា ក្រុមហ៊ុនយក្សរបស់ចិនទាំងនេះមិនបង្ហាញត្រឹមចំណាប់អារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ តែពួកគេនឹងបោះទុនវិនិយោគជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាតែម្តង។ ដូច្នេះសួរថា តើប្រទេស និងប្រជាជនអាចទទួលបានផលអ្វីខ្លះពីការបោះទុនវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗចិននៅកម្ពុជា?

អ្នកនយោបាយប្រឆាំងដ៏កម្រមួយរូបក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី លោក Boris Nadejdine បានថ្លែងទៅកាន់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង AFP នៅថ្ងៃ ទី ១៦ ខែ កក្កដា ថា នយោបាយដឹកនាំរបស់ លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន កំពុងអូសទាញប្រទេស ឲ្យធ្លាក់ទៅក្នុងក្តីវិនាសអន្តរាយ ។ ឈរឈ្មោះជាបេក្ខជន ក្នុងការបោះឆ្នោតសភារុស្ស៊ី នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ខាងមុខ អ្នកនយោបាយជើងចាស់់រូបនេះ ដែលមិនខ្លាចនិយាយរិះគន់លោក ពូទីន ដោយចំៗ កំពុងរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលនឹងអាចរំខានដល់យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត របស់លោក ។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលជិត ២០ស្ថាប័នបានផ្ញើលិខិតចំហទៅលោក ហ៊ុន ម៉ាណែតឲ្យស្នើសុំព្រះមហាក្សត្រលើកលែងទោសអ្នកកាសែត ២រូប គឺលោក ផន សុភាព និងលោក ភាព ភារ៉ាដែលត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឱ្យជាប់ក្នុងពន្ធនាគារចំនួន ១៤ឆ្នាំ។ ចំពោះក្រុមសង្គមស៊ីវិល មានតែនាយករដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់គត់ដែលអាចសុំការបន្ធូបន្ថយ និងលើកលែងទោសអ្នកកាសែតទាំង ២នាក់បាន។

មហាយក្សចិនធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំសន្និសីទក្នុងក្រុងសៀងហៃស្តីពីបញ្ញាសប្បនិម្មិតដែលមានប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលមកពីប្រមាណ ៣០ប្រទេសចូលរួម។ ជាគូប្រជែងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីងបានថ្លែងក្នុងឱកាសបើកវេទិកាសន្និសីទនៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៧កក្កដានេះ ថា ប្រទេសមួយមិនត្រូវគ្រប់គ្រងវិស័យបញ្ញាសប្បនិម្មិតដោយផ្តាច់មុខតែម្នាក់ឯងទេ។ ក្រៅពីក្រើនរំឭកឲ្យមានបទដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិគ្រប់គ្រងបញ្ញាសប្បនិម្មិត ប្រមុខរដ្ឋចិនក៏ដាស់តឿនថា រាល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យបញ្ញាសប្បនិម្មិតគួរតែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស និងបម្រើផលប្រយោជន៍មនុស្សជាតិ។ ​

មានរាជធានី ខេត្តយ៉ាងតិចចំនួន៨ បានប្រកាសរៀបចំផ្សាយបន្តផ្ទាល់តាមអេក្រង់ធំៗ នូវការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក ២០២៦(FIFA World Cup 2026) នៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ និងការប្រកួតដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣។ ការប្រកាសរៀបចំនេះត្រូវបានអ្នកជំនាញវិស័យកីឡាយល់ឃើញថាជារូបភាពមួយល្អ ដែលបង្ហាញពីសាមគ្គីភាព ការសប្បាយរួមគ្នា និងការបំផុសឲ្យមានស្មារតីស្រលាញ់កីឡាបាល់ទាត់នៅក្នុងចំណោមពលរដ្ឋខ្មែរ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ មេដឹកនាំគណបក្សកម្លាំងជាតិ បាននាំគ្នាដង្ហែញត្តិទៅកាន់ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីទូលថ្វាយព្រះមហាក្សត្រក្នុងព្រះបរមតួនាទីជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ មានព្រះរាជតម្រិះ ដើម្បីឲ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចពិនិត្យលទ្ធភាពអនុវត្តនីតិវិធី ដែលច្បាប់បានកំណត់។ ការដាក់ញត្តិរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិនៅពេលនេះ​ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់គណបក្សត្រូវតុលាការកំពូលកាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានផ្តន្ទាទោស និងដកហូតសិទ្ធិជាមួយដ្ឋានសំខាន់ៗមួយចំនួនរបស់លោក។

នៅថ្ងៃទី១៧កក្កដានេះ ស្ថានទូតរុស្ស៊ីប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញ និងសមាគមអតីតនិស្សិតកម្ពុជាពីសហភាពសូវៀត និងរុស្ស៊ីបានបញ្ជាក់ថា ស្រ្តីក្នុងវីដេអូដែលកំពុងចែកចាយលើបណ្តាញសង្គមមិនមែនជាពលរដ្ឋនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ីឡើយ។ ស្ថានទូតរុស្ស៊ីប្រចាំកម្ពុជា និងសមាគមអតីតនិស្សិតបានស្នើឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជា និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធយកចិត្តទុកដាក់ដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយសន្តិវិធី ព្រោះវាជា​​បញ្ហាមនុស្សធម៌ និងសិទ្ធិកុមារ។ 

គ្រូបង្រៀន និងកុមារកម្ពុជាជាច្រើនពាន់នាក់នៅតាមព្រំដែនកំពុងបន្តដក់ជាប់នូវការឈឺចាប់ លាយឡំនឹងការភ័យខ្លាចនៃភ្លើងសង្គ្រាមកម្ពុជា-ថៃកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ តែទោះជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះក្តី ក៏គ្រូបង្រៀននៅតែបន្តបេសកកម្មអប់រំសិស្សនៅជំរំភៀសសឹកតាមព្រំដែនដដែល។ ជាក់ស្តែងនៅសាលាបឋមសិក្សាជោគជ័យក្នុងភូមិរង់ចាំ ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គ្រូបង្រៀនបន្តបង្រៀនកុមារតូចៗដោយយកចិត្តទុកដាក់ស្របតាមកម្មវិធីអប់រំរបស់ក្រសួង៕

មន្ត្រី​រាជការថៃ​ជាង​៥ពាន់​នាក់ អាច​នឹង​ត្រូវ​ព្យូរ​ពីការ​ងារ និង​តួនាទី​ ដោយ​ហេតុ​មាន​រឿង​អាស្រូវ​ពុក​រលួយ​ និង​លួច​បន្លំ​នៅ​ពេល​ប្រលង​ចូល។ នេះ​បើតាម​ការ​អះអាង​របស់​អាជ្ញាធរ នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​១៦​កក្កដា ដោយ​បញ្ជាក់​ថា​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ជន​ជាប់​សង្ស័យ​បី​នាក់ ក្នុង​សំណុំរឿងនេះ។

នៅអ៊ុយក្រែន ​ យុវជនច្រើន​ពាន់នាក់​ ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម ​តាម​​បណ្តាទីប្រជុំជន​​ ទោះបី​ជាត្រូវ​​ប្រឈម​នឹង​ការវាយប្រហារ​របស់​ទ័ព​រុស្ស៊ី​ យ៉ាងណាក្តី​។ បាតុកម្ម​នេះ ប្រឆាំង​នឹង​ការដកតំណែងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ​ដ៏មានប្រជាប្រិយភាព និងជាអ្នក​ជំរុញដ៏ចម្បង​​ឲ្យ​ទ័ព​អ៊ុយក្រែន​សម្រុក​ប្រើ​ដ្រូន​​ចម្បាំង​។​ រដ្ឋមន្ត្រីវ័យក្មេងរូប​នេះ មាន​ទំនាស់​ជាមួយ​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​ ដែលបណ្តាលឲ្យ​​ត្រូវ​រុះរើរដ្ឋាភិបាល​ថ្មី។ ដោយមិន​​កាន់ជើង​ខាងណាមួយ ប្រធានាធិបតី​អ៊ុយក្រែន លោក  វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ«រួបរួម​ជាតិ​»។  ​

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតកំពុងមានវត្តមានក្នុងប្រទេសចិនដើម្បីចូលរួមសន្និសីទបញ្ញាសប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតក៏នឹងមានជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីងដែរ។ នៅប្រទេសថៃ នាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក អានុធិន ឆានវីរៈគូន ក៏ចូលរួមសន្និសីទបញ្ញាសប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ និងមានជំនួបជាមួយលោក ស៊ី ជីនពីងដែរ។ អ្នកតាមដានកិច្ចការអន្តរជាតិ​កត់​សម្គាល់ថា កិច្ចប្រជុំនៅចិនពេលនេះអាចជាវេទិកាដែលមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃឆ្លៀតជួបជជែកគ្នាពីបញ្ហាព្រំដែន។ ចំណែកអ្នកជំនាញយល់ថា ចិនអាចនឹងព្យាយាម​ជួយសម្របសម្រួលដើម្បីរៀបចំជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃ។

ក្រុមហ៊ុនចិនធំៗចំនួន ៩ក្រុមហ៊ុនបានបង្ហាញពីគោលបំណងចង់ពង្រីកបន្ថែមការវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ ចេតនានេះធ្វើឡើងនៅក្នុងជំនួបបន្តបន្ទាប់គ្នាជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាឱកាសដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចូលរួមសន្និសីទពិភពលោកស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅក្នុងប្រទេសចិន ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

សភា​បារាំង​បាន​អនុម័ត​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​១៥​កក្កដា​២០២៦ ច្បាប់​ជួយ​បញ្ចប់​ជីវិត​ ដែល​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ឱ្យ​អ្នកមាន​ជំងឺ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំងប្រុង​ស្លាប់និងលែង​មាន​មធ្យោបាយ​ព្យាបាល​ជា សុំ​អស់​ជីវិត​ ដោយថ្លៃថ្ងូរ។ តែ​​ដំណើរ​បែប​បទ​និងលក្ខខណ្ឌ​សុំ​បញ្ចប់​ជីវិត​មាន​​ច្រើន។

ជនជាតិដើមភាគតិចរ៉ូហ៊ីងយ៉ានៅភូមា ចំនួនជាង ៥០០ នាក់ ប្រឈមនឹងការបាត់បង់ជីវិត នៅក្នុងសមុទ្រឥណ្ឌា បន្ទាប់ពីក្រឡាប់ទូក កាលពីពេលថ្មីៗកន្លងទៅ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសរួមគ្នារបស់ឧត្តមស្នងការដ្ឋានអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន (HCR) និងអង្គការអន្តរជាតិដើម្បីជនអន្តោប្រវេសន៍ (OIM)។ ក្រៅពីសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង ស្ថាប័នអង្គការអន្តរជាតិទាំង២នេះក៏បានអំពាវនាវឲ្យបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ី និងអន្តរជាតិជួយរកមធ្យោបាយដើម្បីជួយសង្គ្រោះជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ា។ 

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រៅផ្លូវការ RBC កាលពីថ្ងៃទី១៥ កក្កដា ភាគីកម្ពុជាបានទាមទារឱ្យភាគីថៃផ្ទៀងផ្ទាត់ហេតុការណ៍បាញ់បោះ និងផ្ទុះអាវុធកាលពីពេលថ្មីៗដើម្បីចៀសវាងការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងតាមព្រំដែន។ ថៃ តាមរយៈកងទ័ពភូមិភាគទី២ បានបដិសេធដោយអះអាងថា ខ្លួនមិនមែនជាអ្នកបង្កឱ្យមានហេតុការណ៍នោះទេ។ 

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមប្រឹក្សាស្តង់ដារជាតិបានអនុម័តស្តង់ដារកម្ពុជាចំនួន ៤៥ដើម្បីលើកកម្ពស់ភាពប្រកួតប្រជែងផ្នែកឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ស្តង់ដារទាំង ៤៥ រួមមាន ស្តង់ដារសហភាពអឺរ៉ុប (Eurocode) ចំនួន ១៣ ស្តង់ដារ ISO ចំនួន ២៦ ស្តង់ដារ IEC ចំនួន ៤ និងវិសោធនកម្មស្តង់ដារចំនួន ២។ ស្តង់ដារទាំងអស់នេះគ្របដណ្តប់លើវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រ ដូចជាសំណង់ គីមីសាស្ត្រ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក កៅស៊ូ យានយន្ត គ្រឿងសម្អាង និងផលិតផលឈើ។ តើការអនុម័តស្តង់ដារទាំងនេះអាចជួយជំរុញការនាំចេញផលិតផលខ្មែរដែរ ឬទេ?

អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកជំនាញអន្តរជាតិជាង ៦០ស្ថាប័នបានដាក់ក្តីបារម្ភថា ការសម្រេចច្រានចោល​របាយការណ៍របស់​សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (IFC) ពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ចីមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា អាចបង្កជា​គំរូមិន​ល្អសម្រាប់ប្រព័ន្ធគណនេយ្យភាពរបស់ធនាគារពិភពលោក។ ទន្ទឹមនឹង​ការរិះគន់ IFC ក៏កំពុង​ជួបបញ្ហាអស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុង​ដោយសារ​ប្រធានស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យឯករាជ្យ​​​សម្រេចលាលែងពីតំណែងភ្លាម ក្រោយរបាយការណ៍​​ខ្លួនត្រូវបានច្រានចោល​​ដូច្នេះ។

ការ​ចាក់​ថ្នាំ​បង្ការកុមារ​នៅលើ​ពិភពលោក​​ បាន​ប្រសើរ​ឡើង​បន្តិច​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥ បើ​ប្រៀប​ទៅនឹង​ឆ្នាំ​២០២៤។ ប៉ុន្តែ​ការកាត់បន្ថយ​​ជំនួយ​អន្តរជាតិ ជម្លោះ​ប្រដាប់អាវុធ និង​ការផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត កំពុង​ធ្វើ​ឱ្យពិភពលោក​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ ​មានជំងឺ​ឆ្លង​​រាតត្បាត​ កើត​ឡើង​វិញ​ ព្រោះ​អត្រា​ចាក់​ថ្នាំបង្ការ​មិន​ដល់កំរិត​។ នេះ​បើ​តាម​របាយការណ៍​​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ ចេញផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃពុធ​ទី​១៥​កក្កដា​២០២៦។

សហភាពអឺរ៉ុប បានចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ផលិតដ្រូនចម្បាំងរួម​គ្នាជាមួយ​ អ៊ុយក្រែន​។ តាំងពី​សង្គ្រាម​រុស្ស៊ី​ឈ្លាន​ពាន​អ៊ុយក្រែន នៅដើមឆ្នាំ២០២២​មក អ៊ុយក្រែន​បា​នសម្រួច​បច្ចេទេស រហូត​ក្លាយ​ជាអ្នក​ជំនាញ​យ៉ាង​ប៉ិនប្រសប់​ខាងផលិត​ដ្រូនចម្បាំង។ សហភាព​អឺរ៉ុប ចង់​យក​ជំនាញ​របស់អ៊ុយក្រែន​នេះ ដើម្បី​វិនិយោគជំរុញ​ឧស្សាហកម្មយោធា ព្រមទាំង​ ជួយ​ការពារ​​​សន្តិសុខរួម​​ ផង​។ 

ក្រសួងការពារជាតិបានឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលនឹងបើកគណនីធនាគារជូនកងទ័ពទាំងអស់ឲ្យរួចរាល់នៅត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៧ខាងមុខ និងថាបច្ចុប្បន្ន ក្រសួងកំពុងត្រៀមបញ្ជីឈ្មោះនៅគ្រប់បណ្តាអង្គភាពទាំង ១០៩ សម្រាប់បញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធ។ បើតាមមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ក្នុងរយៈពេលជាង ១០ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ ចំនួនយោធិនដែលបើកប្រាក់ខែតាមប្រព័ន្ធធនាគារបានកើនដល់ជិត ៦ ៣០០នាក់។ អ្នកវិភាគសង្គមសាទរចំពោះការបើកប្រាក់ខែឱ្យកងទ័ពតាមប្រព័ន្ធធនាគារ តែក៏បានស្នើឱ្យក្រសួងការពារជាតិត្រួតពិនិត្យតម្លាភាព និងសុក្រិតភាពនៃបញ្ជីឈ្មោះរបស់កងទ័ពដើម្បីជៀសវាងអំពើពុករលួយ។

យោធាអ៊ីរ៉ង់​បាន​ប្រកាស​នៅថ្ងៃពុធ​ទី ១៥​កក្កដា​ ថា​មាន​ទាហាន​៧​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅក្នុងការ​វាយប្រហារ​របស់​អាមេរិក លើ​តំបន់​ភាគអាគ្នេយ៍​នៃ​ប្រទេស។ ក្រុង​កំពង់​ផែ​អ៊ីរ៉ង់​ដែល​មាន​មជ្ឈមណ្ឌល​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​តាំង​នៅ ​ក៏​រង​ការ​ដៅ​​វាយប្រហារ​ ពី​សំណាក់​អាមេរិក​ដែរ។ ទន្ទឹម​នឹង​ការ​វាយប្រហារ​យ៉ាង​សន្ធាប់​ជា​ថ្មី​ ជា​គម្រប់​បួន​ថ្ងៃ​ជាប់​គ្នា អាមេរិក​បាន​ប្រកាស​បិទ​ខ្ទប់​កំពង់​ផែ​អ៊ីរ៉ង់​នៅច្រក​អកមូហ្ស​ជា​ថ្មី។ ចំណែក​អ៊ីរ៉ង់​បាន​បាញ់​ប្រហារ​សង​សឹក​វិញ​ដល់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​អាមេរិក​នៅ​ហ្សកដានី។

កាលពី​ដើម​ខែមិថុនា អ្នក​ជំនាញ​បារាំង​បាន​ទាញ​សញ្ញា​អាសន្ន​ ដាស់​ប្រាប់​ពិភពលោក​ថា ក្មេង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ ប្រឈម​នឹង​ការ​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់​ខ្ពស់។ ក្មេង​កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ មាន​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទ​ទីពីរ ជំងឺ​ខ្លាញ់​ក្នុង​ឈាម​ ជំងឺ​ស្លោក​បេះ​ដូង... ពី​មុន​មក មាន​តែ​មនុស្ស​ទេ​ដែល​កើត​ជំងឺ​ទាំងអស់​នេះ។ តើ​អ្វី​ជាមូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់?

ក្រសួងបរិស្ថានបង្គាប់ឲ្យរោងចក្រ ហ្វាង ស៊ីង ហ្គាម៉ិន (FANG XING GARMENT) អនុវត្តច្បាប់ត្រឹមត្រូវ បន្ទាប់ពីរោងចក្រនេះបានដុតកម្ទេចកំណាត់ និងបញ្ចេញផ្សែងពុលលើសកម្រិតស្តង់ដារគុណភាពខ្យល់សាធារណៈ។ ក្នុងន័យនេះ ក្រសួងបានតម្រូវឲ្យរោងចក្របញ្ឈប់ការដុតកម្ទេចកំណាត់ក្នុងឡចំហាយជាបន្ទាន់ និងត្រូវបំពាក់ប្រព័ន្ធសម្អាតផ្សែងដែលចេញពីឡចំហាយរបស់ខ្លួនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

ក្រុម​ប្រដាប់​អាវុធ​នៅ​ស៊ូដង់​ ពឹង​ផ្អែក​ហិរញ្ញវត្ថុដើម្បី​​​បន្ត​ធ្វើ​សង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ តាមរយៈ​ការ​ក្តោបក្តាប់​ និង​ចម្រាញ់​ធនធានធម្មជាតិ ក្នុង​តំបន់​ដែល​ពួក​គេ​កាន់កាប់។ នេះបើតាម​ អង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយ​អំពាវនាវឲ្យ​បណ្តា​រដ្ឋាភិបាល​ផ្សេងទៀត ត្រូវ​យក​ចិត្តទុកដាក់ទប់​ស្កាត់​។ ទន្ទឹម​នឹងគ្នា​នេះ សហភាព​អឺរ៉ុប ក៏​បាន​សម្រេច​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ទៅលើ​អាជីវកម្ម​មាស ដែលមានប្រភព​មកពី ​ស៊ូដង់។  

ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ភ្ញៀវទេសចរជាច្រើននាក់បានជាប់គាំង ឬប្រឈមនឹងភាពគ្រោះថ្នាក់នៅតាមតំបន់រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិមួយចំនួនដោយសារតែជំនន់ទឹកភ្លៀង។ អ្នកតាមដានសង្គមមួយចំនួនអំពាវនាវឱ្យអ្នករៀបចំដំណើរកម្សាន្តប្រយ័ត្នប្រយែងខ្ពស់ ដោយត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពអំពីបញ្ហាអាកាសធាតុជាប្រចាំ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ្នកតាមដានសង្គមខ្លះក៏ចង់ឱ្យមានការរៀបចំប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្នដើម្បីជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យដល់ភ្ញៀវទេសចរដែលបានដើរកម្សាន្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ហេតុអ្វីកម្ពុជាត្រូវការ​​​ពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន​គ្រោះធម្មជាតិសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ?