តាំងពីជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃបានផ្ទុះឡើង ក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៥ មិនថាអ្នកកាសែតខ្មែរ ឬបរទេសមកពីសឹងគ្រប់ស្ថាប័នបាននាំគ្នាចុះទៅដល់ទីតាំងជម្លោះតាមព្រំដែន ដើម្បីសង្កេតការណ៍ និងធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៍ផ្ទាល់ប្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិពីព័ត៌មានពិត និងច្បាស់លាស់ស្តីពីការវិវត្តន៍នៃស្ថានការណ៍នៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ អ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួន ដែលអ្នកកាសែតវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI បានជួបសម្ភាសន៍សុទ្ធតែបានអះអាងស្រដៀងគ្នាថា អ្នកសារព័ត៌មានត្រូវតែរាយការណ៍ដោយផ្អែកលើការពិត មានប្រភពច្បាស់លាស់ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ ពិសេសត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នពីការផ្សាយព័ត៌មានណា ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិ៕

បាតុកម្ម​ដោយ​សន្តិវិធី ក្លាយ​ជា​ការប៉ះទង្គិច​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា។ នៅ​រសៀល​ថ្ងៃ​ចន្ទទី​២០​កក្កដា​២០២៦​នេះ ប៉ូលិស​ឥណ្ឌា​ បាន​ប្រើ​គ្រាប់​បែក​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែក ដំបង វាយ​​ក្រុម​បាតុករ​ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​និស្សិត។ បាតុករ​ជា​ច្រើ​ន​សិប​ពាន់​នាក់ បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ ដ៏​ធំ​បំផុត​មួយ នៅ​រដ្ឋ​ធានី​ញូវដេលី​ ដើម្បី​បរិហារ​ការ​លួច​បន្លំ​ក្នុង​ពេល​​ប្រឡង​ និង​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​អប់​រំ​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង។

ក្រុមកីឡាករ​អេស្ប៉ាញ​ បានទាត់​ឈ្នះ​ក្រុមកីឡាករ​អាហ្សង់ទីន ១-០​​ និង​ក្លាយ​ជា​ជើងឯក​ពិភពលោក​នៃ​ការ​ប្រកួត​បាល់​ទាត់​ពិភពលោក ថ្ងៃ​ទី​២០​កក្កដា ឆ្នាំ​២០២៦។ ក្នុង​ពិធី​ប្រគល់​ពាន​មាសដល់​ក្រុមជ័យលាភី​​​ពិភពលោក​​ ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ បានបង្ហាញ​ខ្លួន​យ៉ាង​យូរ លើវេទិកា​ជា​មួយ​ក្រុម​កីឡាករ​ជើង​ឯកអេស្ប៉ាញ បើទោះ​បី​ជា​មាន​សំឡេង​​​ស្រែកមិន​ពេញ​ចិត្ត​ប្រឆាំង​នឹង​រូប​លោក​ក៏​ដោយ។

ជប៉ុន តាមរយៈឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រចាំកម្ពុជាបានប្រកាសក្នុងថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ពីការផ្តល់ជំនួយក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ចំនួន ៥០០លានយ៉េន ឬស្មើនឹង ៣លានដុល្លារឲ្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។ កម្មវិធីជំនួយនេះមានការផ្តល់ឧបករណ៍បញ្ជូនសារដល់កងទ័ពជើងគោក និងនាវាល្បាតដល់កងទ័ពជើងទឹកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា ការផ្តល់ជំនួយឲ្យវិស័យយោធាកម្ពុជាពីសំណាក់ជប៉ុនពេលនេះជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយសន្តិសុខរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន លោកស្រី សាណាអេ តាកាអ៊ិឈឺ និងថា កម្ពុជាគួរតែសហការជាមួយជប៉ុនដើម្បីពង្រឹងវិស័យកងទ័ពផងដែរ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ្នកជំនាញក៏ចង់ឃើញកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសក្នុងលោកដោយតម្លាភាព អព្យាក្រឹតភាព និងតុល្យភាពដើម្បីធ្វើឲ្យវិស័យការពារជាតិកាន់តែរឹងមាំ។

ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង បានជំរុញឲ្យប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដែលអូសបន្លាយរវាងគ្នាដោយសន្យាថា ចិននឹងដើរតួជា «អ្នកស្ថាបនា» ឬជាអ្នកសម្របសម្រួល។ ការជំរុញរបស់ភាគីទី៣ ធ្វើឡើងក្នុងថ្ងៃតែមួយនៃជំនួបដាច់ឡែកពីគ្នារវាងប្រធានាធិបតីចិនជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃនៅក្រៅសន្និសីទស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងទីក្រុងសៀងថៃកាលពីចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ 

លោក អ៊ែនឌី ប៊ើនហេម​ (Andy Burnham)​ ប្រធាន​បក្ស​ពលករអង់គ្លេស ​ចាប់ផ្តើមចូលកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស ជាផ្លូវ​ការ​នៅថ្ងៃចន្ទទី​២០​កក្កដានេះ​។ លោកគារ ស្តារមើ​ បានសម្រេចចិត្តលាចុះពីតំណែង​កាលពី​ចុងខែ​មិថុនា បន្ទាប់​ពីរងការរិះគន់ខ្លាំងឡើងៗ​ពីក្នុងបក្សនិងពីប្រជាជន​។ ក្នុងរយៈពេល​១០​ឆ្នាំមកនេះ​​ អង់គ្លេសបាន​ផ្លាស់ប្តូរនាយករដ្ឋមន្ត្រី១០​នាក់ហើយ។ វិបត្តិនយោបាយ សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ច កំពុងរងចាំដំណោះស្រាយពីរដ្ឋាភិបាលថ្មី របស់​លោក អ៊ែនឌី ប៊ើនហេម។

កាលពីថ្ងៃសុក្រសប្តាហ៍កន្លងទៅ សភាជប៉ុន​បានអនុម័តការធ្វើវិសោធនកម្ម លើច្បាប់​ស្នងរាជបល្លង្ក​ ដើម្បីពង្រីក​លទ្ធភាពរកអ្នកមកបន្តធ្វើជា​ព្រះចៅអធិរាជ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាមរយៈច្បាប់ថ្មីនេះ សភាជប៉ុនបាន​បន្តបដិសេធ មិន​ព្រមអនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​មនុស្ស​ស្រី អាចឡើងធ្វើ​ជា​ព្រះចៅអធិរាជ​បាន​ឡើយ​។ ការបដិសេធ ដែលហាក់ផ្ទុយពី​មតិភាគច្រើនរបស់ប្រជាជនជប៉ុន ដែលចង់​ឃើញ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អៃកូ បុត្រីតែ​មួយអង្គគត់របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណារូហ៊ីតូ ឡើងគ្រងរាជ្យ​បន្តពីព្រះបិតា​។

នៅទីបំផុត ក្រុមបាល់ទះបុរសជម្រើសជាតិកម្ពុជាបានទទួលជ័យជម្នះលើក្រុមជម្រើសជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី ក្នុងលទ្ធផល ៣ទល់នឹង២ សម្រាប់ការប្រកួតពានរង្វាន់ SEA V-CUP លើកទី៦ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន នាថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានចាត់ទុកថា នេះជាការទទួលបានជោគជ័យរបស់​ក្រុមបាល់ទះជម្រើសជាតិកម្ពុជា បន្ទាប់ពីបានវាយទម្លាក់ក្រុមជម្រើសជាតិថៃ ក្នុងលទ្ធផល ៣ទល់នឹង១ ក្នុងថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២៦។

បណ្ណាការ ដែល​គេហៅសាមញ្ញថា​ ប្រាក់​ជំនូន ឬក៏ លុយថ្លៃទឹកដោះ ទម្លាក់​បន្ទុក​យ៉ាង​ទម្ងន់ទៅលើ​ស្ត្រីក្នុង​សង្គមឥណ្ឌា និង​ធ្វើ​ឲ្យ​​ភរិយា​ឥណ្ឌា​ រងអំពើ​ហិង្សា​យ៉ាងសាហាវ​​រ៉ាំរ៉ៃ​ក្នុងគ្រួសារ ដែល​ឈាន​ទៅដល់​ស្លាប់ ឬក៏ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​សម្លាប់​ខ្លួន​​។ ​អត្រាមរណភាព​របស់ភរិយា​ឥណ្ឌា ក្នុង​បញ្ហា​នេះ មាន​ចំនួន​កើនឡើង​ខ្លាំង​ គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ។ នេះបើតាម​ការ​សិក្សា​បែប​នរវិទ្យា របស់​សកលវិទ្យាល័យ​អង់គ្លេស King’s College។ ​

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋ និងអ្នកប្រកបរបរក្នុងវិស័យសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម(SME) លើកឡើងពីបញ្ហា ដែលកំពុងប្រឈមក្នុងវិស័យនេះ ដើម្បីឱ្យរដ្ឋាភិបាលដាក់ចេញនូវវិធានការដោះស្រាយជូនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងចំគោលដៅ។ នេះបើតាមសំណេរបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គមផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ និងថារដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណាជួយជំរុញវិស័យ SMEនេះ ឱ្យមានភាពរឹងមាំ។

មន្ទីរប្រឆាំងគ្រឿងញៀន កាលពីថ្ងៃទី១៦កក្កដា បានព្រមានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងលោក រិន ច័ន្ទរិទ្ធិ ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Ren Chanrith ជុំវិញការបង្ហោះព័ត៌មាន ដោយចោទប្រកាន់គ្មានមូលដ្ឋាន លើមន្ត្រីនគរបាលនៃមន្ទីរគ្រឿងញៀន។ ការព្រមានឲ្យកែតម្រូវ និងលុបព័ត៌មានគ្មានមូលដ្ឋានចេញពីហ្វេសប៊ុក ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីគណនីហ្វេសប៊ុក Ren Chanrith បានសរសេរកាលពីថ្ងៃទី១៥កក្កដាថា បច្ចុប្បន្នមានករណីកៀបស៊ីលើពលរដ្ឋ ដោយទាមទារឲ្យពលរដ្ឋបង់លុយជាថ្នូរនឹងការដោះលែង។

អភិបាល​ក្រុង​ញូវយ៉ក ​លើកឡើងថា កំពុងពិចារណា ​ចាប់ឃាត់​ខ្លួន​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អ៊ីស្រាអែល ​ប្រគល់​​ទៅឲ្យ ​តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ​ក្រុងឡាអេ នៅពេល​ដែល​លោក បេនចាមិន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ចូលរួម​មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅ​ខែ​កញ្ញា​​។ លោក ​នេតាន់យ៉ាហ៊ូ ជាប់​ដីកាតាម​ចាប់ខ្លួន​របស់​តុលាការក្រុង​ឡាអេ ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​និង​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ ប្រព្រឹត្ត​​នៅ​តំបន់​ហ្កាហ្សា។ ថ្ងៃយប់ថ្ងៃសៅរ៍ ឈានចូល​អាទិត្យ​ ទី​១៩កក្កដា​ កង​ទ័ព​អ៊ីស្រាអែលបានបន្ត​​​វាយប្រហារ​​តំបន់​ហ្កាហ្សា និង​សម្លាប់​ពលរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន ជាង​ ១០ នាក់។​ ​

សង្គ្រាម​នៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា​កាន់តែពុះកញ្ជ្រោលខ្លាំងឡើង បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់​បានវាយប្រហារទៅលើ​មូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក​នៅហ្សកដានី បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់ទាហានអាមេរិក​២នាក់ និងរបួសច្រើននាក់ កាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ​។ កងទ័ពអាមេរិក​បាន​វាយប្រហារសងសឹកវិញ ដោយ​បានបាញ់ប្លោងគ្រាប់ទៅលើទីតាំងយោធាច្រើនកន្លែងរបស់អ៊ីរ៉ង់​។ នៅកូវ៉ែត អ៊ីរ៉ង់​បាន​ប្រើដ្រូន​និងបាញ់​មីស៊ីល បង្ករការខូចខាត​ស្ថានីយ​បូមប្រេង រោងចក្រអគ្គិសនី និងស្ថានីយ​បន្សាប​ទឹកសមុទ្រ​ថែមទៀត។

នាពេលថ្មីៗនេះ បញ្ញវន្តខ្មែរមួយចំនួន បាននិយាយវែកញែកអំពីបញ្ហានានា ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ដូចជាបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ ការរិះគន់ពីសញ្ញាបត្របណ្ឌិត និងការទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគបរទេសជាដើម។ ទាំងអស់នេះជា​បញ្ហា ដែលបញ្ញវន្តខ្មែរខ្លះ យល់ថាកម្ពុជាដើរមិនទាន់ប្រទេសជិតខាង។ តែការលើកឡើងទាំងនេះ​ បានទាក់ទាញប្រតិកម្មពីថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសជាបន្ត​បន្ទាប់ តាមរយៈសារបញ្ឆិតបញ្ឆៀង និងការក្រើនរំឭកដាស់តឿន ឲ្យអ្នកបញ្ចេញមតិមានការប្រយ័ត្នប្រយែង ​ជាពិសេសទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ។​ អ្នកតាមដានសង្គម និងអ្នកនយោបាយនានា យល់ឃើញផ្សេងៗគ្នា ដោយខ្លះចង់ឲ្យបញ្ញវន្តចែករំលែកយោបល់ដោយសេរី ដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ និងខ្លះទៀតចង់ឲ្យបញ្ញវន្តផ្តល់មតិដែលមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ និងមិនហៃអើតែតាមអ្នកនយោបាយ។ តើកម្ពុជាគួរបើកចំហឲ្យបញ្ញវន្តបង្ហាញពីការចែករំលែកទស្សនៈ ដោយគ្មានសម្ពាធ ឬត្រូវកម្រិតសិទ្ធិបញ្ចេញមតិយ៉ាងណា?

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២៦ ប្រទេសជប៉ុន បានផ្តល់ជំនួយ ដែលមានទឹកប្រាក់ចំនួន ៥០០លានយ៉េន ឬស្មើនឹង ៣លានដុល្លារអាមេរិក ដល់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។ គម្រោងនេះ នឹងប្រគល់នូវឧបករណ៍បញ្ជូនសារ ដល់កងទ័ពជើងគោក និងផ្តល់នាវាល្បាត ទៅកាន់កងទ័ពជើងទឹកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ នេះបើតាមស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា។

ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ស្នើទៅបណ្តាអ្នកវិភាគឲ្យជៀសវាងការវិភាគដាក់ក្បាលមេក្រូលើបញ្ហាយោធា សន្តិសុខ និងផ្សព្វផ្សាយរឿងទាំងនេះចេញទៅក្រៅ ដោយចាត់ទុកថា ជារឿងសម្ងាត់របស់ជាតិ។ ការលើកឡើងរបស់​ប្រមុខ​គណបក្សកាន់អំណាច ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានការផ្សព្វផ្សាយ​​អំពីទស្សនៈវិភាគ​របស់​លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយមកពីប្រទេសរុស្ស៊ី។

នៅកាណាដា ភ្លើងឆេះព្រៃ​ច្រើន​រយកន្លែង និង​ស្ទើរតែគ្រប់គ្រងលែង​បាន​។ ផ្សែងភ្លើងដ៏​សន្ធោសន្ធៅ​ជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ខ្យល់​ដកដង្ហើម និង​បោកបក់យ៉ាង​សន្ធាប់​ទៅលើ​បណ្តារដ្ឋ​ជាច្រើន​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ ដោយ​មិន​សប្បាយចិត្ត ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ លោក ដូណាល់ ​ត្រាំ ​បាន​​ចោទប្រកាន់​ កាណាដា​ ថាមា​នចេតនា​ចង់​បំពុល​ពលរដ្ឋ​អា​មេរិក ហើយ​លោក​ក៏​​គំរាម​ដំឡើង​ពន្ធគយបន្ថែម​លើទំនិញកាណាដា​​។ 

វេលាទៀបភ្លឺព្រឹកថ្ងៃទី១៨កក្កដា អ៊ុយក្រែនបានបញ្ជូនដ្រូន​ជាង​៣០០គ្រឿង ទៅកាន់រុស្ស៊ី។ ថ្វីបើ​ដ្រូនភាគ​ច្រើនត្រូវបានប្រព័ន្ធការពារ​ផ្លូវអាកាសរុស្ស៊ី ស្ទាក់កម្ទេចបាន តែមាន​ដ្រូនច្រើនគ្រឿង បានវាយប្រហារចំ​ទីតាំងឃ្លាំងទំនិញ​ធំៗ នៅតំបន់ក្បែរទីក្រុងម៉ូស្គូ។ ផ្អែកតាមអាជ្ញាធររុស្ស៊ី ការវាយប្រហាររបស់អ៊ុយក្រែន បានបណ្តាលឲ្យ​ស្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាងតិច​៨នាក់ និងរបួសច្រើនសិបនាក់។​

ច្រើនថ្ងៃមកហើយ ដែល​ប្រជាជន​អ៊ុយក្រែនច្រើនពាន់នាក់ បានមកជួបជុំគ្នានៅទីក្រុងកៀវ ដើម្បី​តវ៉ាប្រឆាំងនឹង​ការដកហូតតំណែង របស់លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ  Mykhaïlo Fedorov ។ ការ​ផ្លាស់ប្តូរតំណែងនេះ ត្រូវបាន​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុងក្របខណ្ឌរុះរើសមាជិក​​រដ្ឋាភិបាល​ សម្រេចដោយលោក​ប្រធានាធិបតីហ្សេឡេនស្គី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅ​​។ ក៏ប៉ុន្តែ ប្រភពពិតនៃបញ្ហានេះ គឺកើតចេញពីជម្លោះខ្វែងគំនិតគ្នាខ្លាំងឡើងៗ រវាងលោករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ និង​លោក​អគ្គ​មេបញ្ជាការកងទ័ពអ៊ុយក្រែន​។

បេក្ខភាពឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកថ្មី លោក Christopher Anderson បានអះអាងពីការងារអាទិភាពទី១ នៅពេលមកបំពេញការងារនៅកម្ពុជា ថាលោកនឹងរុះរើឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ ព្រមទាំងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជន ដែលនៅពីក្រោយ។ ការបញ្ជាក់នេះធ្វើឡើង នៅអំឡុងពេល លោក Christopher Anderson បេក្ខភាពឯកអគ្គរដ្ឋអាទូតអាមេរិក ឡើងផ្តល់សក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខគណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនងការបរទេសព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

សហរដ្ឋ​អាមេរិក និងអតីតគូសត្រូវ អ៊ីរ៉ាក់ ​ ​បាន​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ ជិត ​៥០ ស្តីពីភាព​ជា​​ដៃគូសហការ ហើយ​ជាពិសេស​ផ្តោ​ត​លើ​វិស័យ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​។ លើសពីនេះ​ ក្រោម​អន្តរការីសម្របសម្រួល​របស់លោកប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ ដូណាល់ ​ត្រាំ, អ៊ីរ៉ាក់​និង​ស៊ីរី ក៏​បាន​យល់ព្រម​ដាក់​ឲ្យ​ដំណើរការ​បំពង់​បង្ហូរប្រេង​ឡើងវិញ ដែល​ត្រូវ​នាំចេញប្រេងពីអ៊ីរ៉ាក់​ទៅស៊ីរី មុននឹងបន្តទៅកាន់​តំបន់សមុទ្រ​​មេឌីទែរ៉ាណេ​​។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីមួយរបស់​រដ្ឋបា​លទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ​ ក្នុងការនាំចេញប្រេងតាមផ្លូវផ្សេង ​ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រអកមូស្ស។​

អ្នកជំនាញផ្នែកសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់ឃើញភាពយឺតយ៉ាវនៃការធ្វើច្បាប់ ឬធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់មួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យព័ត៌មាន ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សង្គម និងសិទ្ធិរបស់អ្នកកាសែត។ ច្បាប់ដែលអ្នកជំនាញបានលើកឡើងនោះ ​គឺច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ដែលគួរធ្វើវិសោធនកម្មឱ្យបានលឿន និងច្បាប់ផ្សេងៗទៀត ដូចជា ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ច្បាប់ស្តីពីការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ច្បាប់ស្តីពីបច្ចេកវិទ្យាAI ​និងច្បាប់ស្តីពីការការពារទិន្នន័យបុគ្គលជាដើម។

មេដឹកនាំចិនជាន់ខ្ពស់ បានចាត់ទុកទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ជាអាទិភាពនៃការទូតរបស់ចិន។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាសេចក្តីប្រកាសបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបពិភាក្សាជាមួយមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ចិន លោក ស៊ី ជីនពីង និងលោក លី ឈាង អំឡុងពេលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិនពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវ បានជួយសង្រ្គោះបុរសខ្មែរម្នាក់ ដែលមានឈ្មោះថា កែងវ៉ាន់ធី ហ៊ុនហេង ពីការជួញដូរមនុស្ស។ តាមការបង្ហោះផ្សាយលើបណ្តាញសង្គមរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវ បុរសជនជាតិខ្មែររូបនេះ ត្រូវបានគេបោកប្រាស់ឱ្យមកធ្វើការនៅខេត្តបរកែវ ប្រទេសឡាវ និងគ្រោងលក់បន្តទៅប្រទេសទីបី គឺភូមា។ នៅក្នុងវីដេអូឃ្លីប ដែលបានផ្សាយលើហ្វេសប៊ុករបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឡាវដដែល លោក កែងវ៉ាន់ធី ហ៊ុនហេង បានរៀបរាប់ថា លោកត្រូវបានជនជាតិចិនម្នាក់ បោកបញ្ឆោតនាំទៅធ្វើការនៅក្នុងប្រទេសឡាវ។ ក្រោយទៅដល់ប្រទេសឡាវ ទើបគាត់ដឹងថា ជនជាតិចិននោះគ្រោងនឹងនាំគាត់ទៅលក់បន្តនៅប្រទេសភូមា។ ទោះយ៉ាងណា ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ស្ថានទូតបានសម្របសម្រួលឲ្យបុរស ដែលជាជនរងគ្រោះខាងលើ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុធិន​ ឆានវីរៈគូន  និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី​ ជីនពីង បានពិភាក្សាគ្នាត្រង់ទៅត្រង់មកនៅក្នុងជំនួបមួយនាទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិន អំពីរថក្រោះ ដែលកម្ពុជាបានទទួលពីប្រទេសចិនកាលពីពេល​ថ្មីៗនេះ។ លោក ស៊ី​​ ជីនពីង បានបញ្ជាក់ថា រថក្រោះដែលចិនប្រគល់ឲ្យកម្ពុជា ជាផ្នែកមួយនៃការទិញដូរអាវុធតាមកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលធ្វើឡើងមុនទាហានកម្ពុជា និងថៃប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងន័យនេះ លោក ស៊ី ថា ថៃមិនគួរមានការបារម្ភនោះឡើយ។

ក្នុង​ទិសដៅបន្ត​ពង្រឹង​នយោបាយ​អន្តោប្រវេសន៍ រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិកប្រកាស​រឹតបន្តឹងទិដ្ឋាការស្នាក់នៅចំពោះ​និស្សិតនិងអ្នកសារព័ត៌មានបរទេស។ វិធានការ​ថ្មីបាន​កំណត់​រយៈពេលស្នាក់នៅស្របច្បាប់​សម្រាប់​​និស្សិតបរទេស យ៉ាង​ច្រើន​បំផុត ត្រឹម​៤ឆ្នាំ ហើយចំពោះ​ ​អ្នក​កាសែត​ ត្រឹម​៨ខែ។ រយៈពេលនេះ ​​តិចខ្លាំង បើប្រៀប​នឹង​ការ​អនុវត្ត​ពីមុន។ ប្រទេស​ចិន ដែលមាននិស្សិត​រៀន​ច្រើន​នៅអាមេរិក បញ្ចេញ​​ប្រតិកម្ម​មិនសប្បាយចិត្ត និង​​សន្យា​ដាក់​វិធានការ​វាយបក​។ ចំណែក ​ស្ថាប័នកាសែត​អន្តរជាតិ ​រិះគន់ថា អាមេរិកកំពុងរឹតត្បឹត​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង​ធ្វើឲ្យ​ស្រអាប់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​។​​  

យុទ្ធនាការបង្ក្រាបក្រុមអន្ធពាល​ និងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរគ្រឿងញៀន​នៅ​ប្រទេសអេលសាល់វ៉ាឌ័រ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​២០២២មក មានដឹតដាមទៅដោយ​ករណីរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងអាចជាករណីឧក្រិដ្ឋម្ម​ប្រឆាំងមនុស្សជាតិ​​។ ផ្អែកតាម​ អង្គការ Amnesty International គឺអាជ្ញាធរអេលសាល់វ៉ាឌ័រ បាន​ចាប់ឃុំខ្លួន​មនុស្ស​ក្រៅប្រព័ន្ធច្បាប់ ប្រមាណ​៩ម៉ឺននាក់ ក្នុងនោះមានមនុស្ស​​យ៉ាងតិច​៤៧០នាក់ បានស្លាប់​នៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង​។​

នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចចូលរួមសន្និសីទពិភពលោកស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅប្រទេសចិន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានឆ្លៀតជួបក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់ចិនចំនួន ៩ ដែលសុទ្ធសឹងជាក្រុមហ៊ុនសំខាន់ និងមានសក្តានុពល។ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនទាំង ៩ មានខ្លះដែលកំពុងវិនិយោគនៅកម្ពុជាបានអះអាងពីការពង្រីក​ទុនវិនិយោគបន្ថែម ខណៈក្រុមហ៊ុនខ្លះទៀតបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ចង់វិនិយោគនៅកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមានសុទិដ្ឋិនិយមថា ក្រុមហ៊ុនយក្សរបស់ចិនទាំងនេះមិនបង្ហាញត្រឹមចំណាប់អារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ តែពួកគេនឹងបោះទុនវិនិយោគជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាតែម្តង។ ដូច្នេះសួរថា តើប្រទេស និងប្រជាជនអាចទទួលបានផលអ្វីខ្លះពីការបោះទុនវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗចិននៅកម្ពុជា?

អ្នកនយោបាយប្រឆាំងដ៏កម្រមួយរូបក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី លោក Boris Nadejdine បានថ្លែងទៅកាន់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង AFP នៅថ្ងៃ ទី ១៦ ខែ កក្កដា ថា នយោបាយដឹកនាំរបស់ លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន កំពុងអូសទាញប្រទេស ឲ្យធ្លាក់ទៅក្នុងក្តីវិនាសអន្តរាយ ។ ឈរឈ្មោះជាបេក្ខជន ក្នុងការបោះឆ្នោតសភារុស្ស៊ី នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ខាងមុខ អ្នកនយោបាយជើងចាស់់រូបនេះ ដែលមិនខ្លាចនិយាយរិះគន់លោក ពូទីន ដោយចំៗ កំពុងរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយប្រព័ន្ធតុលាការ ដែលនឹងអាចរំខានដល់យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត របស់លោក ។

ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលជិត ២០ស្ថាប័នបានផ្ញើលិខិតចំហទៅលោក ហ៊ុន ម៉ាណែតឲ្យស្នើសុំព្រះមហាក្សត្រលើកលែងទោសអ្នកកាសែត ២រូប គឺលោក ផន សុភាព និងលោក ភាព ភារ៉ាដែលត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឱ្យជាប់ក្នុងពន្ធនាគារចំនួន ១៤ឆ្នាំ។ ចំពោះក្រុមសង្គមស៊ីវិល មានតែនាយករដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់គត់ដែលអាចសុំការបន្ធូបន្ថយ និងលើកលែងទោសអ្នកកាសែតទាំង ២នាក់បាន។

មហាយក្សចិនធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំសន្និសីទក្នុងក្រុងសៀងហៃស្តីពីបញ្ញាសប្បនិម្មិតដែលមានប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលមកពីប្រមាណ ៣០ប្រទេសចូលរួម។ ជាគូប្រជែងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីងបានថ្លែងក្នុងឱកាសបើកវេទិកាសន្និសីទនៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៧កក្កដានេះ ថា ប្រទេសមួយមិនត្រូវគ្រប់គ្រងវិស័យបញ្ញាសប្បនិម្មិតដោយផ្តាច់មុខតែម្នាក់ឯងទេ។ ក្រៅពីក្រើនរំឭកឲ្យមានបទដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិគ្រប់គ្រងបញ្ញាសប្បនិម្មិត ប្រមុខរដ្ឋចិនក៏ដាស់តឿនថា រាល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យបញ្ញាសប្បនិម្មិតគួរតែត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស និងបម្រើផលប្រយោជន៍មនុស្សជាតិ។ ​