ថ្មីៗនេះ វីដេអូចម្រៀងរបស់​តារាចម្រៀង​វៀតណាម​ម្នាក់​កំពុង​ផ្ទុះ ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង ទាំងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។ បទចម្រៀងនោះបាន​បង្ហាញ​ពីរូបភាព​ពិធីមង្គលការ និងរបាំជូនពរដែល​សុទ្ធសឹង​តែជា​វប្បធម៌ខ្មែរ។ នៅកម្ពុជា បទចម្រៀង​របស់​វៀតណាម​ដែលកំពុងល្បី ត្រូវបានអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមបន្ត​នាំគ្នាចែកចាយយ៉ាងព្រោងព្រាត ដោយពលរដ្ឋខ្លះមើលឃើញថា វៀតណាមចង់ជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ខ្មែរឱ្យកាន់តែល្បីល្បាញ។ តែពលរដ្ឋខ្មែរខ្លះវិញ បារម្ភខ្លាចជាតិសាសន៍ផ្សេង​ភាន់ច្រឡំវប្បធម៌ខ្មែរ ទៅ​ជាវប្បធម៌​វៀតណាម និងបាន​ទាមទារ​ឱ្យក្រសួងវប្បធម៌មានចំណាត់ការលើករណីនេះ។  តើការបញ្ចូលវប្បធម៌ខ្មែរទៅក្នុងបទចម្រៀងរបស់បរទេស ជាចំណែកក្នុងការជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ឱ្យកាន់តែល្បី ឬធ្វើឱ្យអន្តរជាតិភាន់ច្រឡំវប្បធម៌រវាងជាតិសាសន៍?

ទៅតាម​ការកំណត់ ដោយ​យោងទៅ​លើ​នីតិវិធីរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ កម្ពុជា និងថៃត្រូវជ្រើសរើសបេក្ខភាពប្រធានក្រុមអ្នកផ្សះផ្សា នៅក្នុងយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ នៅថ្ងៃទី១៤សីហានេះ។ មកដល់ពេលនេះ ភាគីកម្ពុជា និងថៃ នៅមិនទាន់បញ្ជាក់ជាផ្លូវការពីការសម្រេចជ្រើសតាំងប្រធានក្រុមអ្នកផ្សះផ្សានៅឡើយទេ។ ភាគីថៃបានដាក់ក្តីរំពឹងខ្ពស់ថា ប្រទេសទាំងពីរនឹងជ្រើសរើសប្រធានក្រុមអ្នកផ្សះផ្សា នៅថ្ងៃសុក្រនេះ ដោយគ្មានការពន្យារពេលទៀតឡើយ។

លោក Elbridge Colby អនុរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកគោលនយោបាយ​នៃ​ក្រសួងសង្គ្រាម​អាមេរិក បាន​ចូលជួប​ពិភាក្សា​ជាមួ​យ​លោក​ ហ៊ុន ម៉ា​ណែត នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រីកម្ពុជា។ ជំនួប​ពិភាក្សានៅថ្ងៃសុក្រ​ទី១៤ ខែ​​សីហា​ ឆ្នាំ២០២៦នេះ​ ​ផ្តោតលើ​ការពង្រឹង​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការយោធា​ និង​ការ​ចាប់ផ្តើមសមយុទ្ធ «ឆ្មាំអង្គរ» ឡើងវិញ នៅ​ឆ្នាំ២០២៧​ខាង​មុខ។ 

ចាប់ពីពេលនេះរហូតដល់ចុងឆ្នាំ​២០២៦ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ី នឹងសម្រេចបិទ​សហគ្រាស​​រដ្ឋ ចំនួន​យ៉ាងតិច​៧៥០សហគ្រាស​។ នេះគឺជាសម្តីប្រកាស របស់​លោកប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី នៅក្នុងឱកាសថ្លែងសុន្ទរកថាស្តីពីស្ថានភាពប្រទេសជាតិ​​ ព្រឹកថ្ងៃទី​១៤សីហា​។ លោក​ប្រាបូវ៉ូ បានលើកឡើងថា សហគ្រាសរដ្ឋទាំងនោះ សុទ្ធតែគ្មានប្រសិទ្ធិភាព រកស៊ីខាតបង់ប្រាក់របស់រដ្ឋដោយ​គ្មានទំនួលខុសត្រូវ​​។

កម្ពុជាបានស្នើសុំចិនឱ្យ​ជួយសហការកាត់ផ្តាច់ការផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា និងលំហូរសាច់ប្រាក់របស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនក្នុងបទល្មើសឆបោកអនឡាញ។ ការស្នើដូចនេះធ្វើឡើងនៅក្នុងជំនួបរវាង លោក ស ថេត អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិកម្ពុជា និងលោក Jiang Guoli អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានស៊ើបអង្កេតបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌនៃក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈចិន នាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី១៣សីហា។

ក្រុមហ៊ុនចិន​ AIAI និងរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល បានពិភាក្សាគ្នាអំពី​គម្រោង «អច្ឆរិយៈអង្គរ» នៅទីតាំងអាកាសយានដ្ឋានសៀមរាបចាស់ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវឱ្យស្នាក់នៅសៀមរាបបានយូរជាងមុន។ ក្នុងជំនួបនៅថ្ងៃទី១២សីហា ភាគីទាំងពីរក៏បានជជែកគ្នាពីការស្តារលំហូរអ្នកដំណើរនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ និងការពង្រីកជើងហោះហើរត្រង់ពីតំបន់​មាន​សក្តានុពល។ អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ស្វាគមន៍ចំពោះគម្រោងនេះ ដោយចាត់ទុកថា វាអាចបង្កើតសក្តានុពលទេសចរណ៍ថ្មី និងបន្ថែមសេវាកម្មទេសចរណ៍នៅសៀមរាប ខណៈការបង្កើនជើងហោះហើរត្រង់ក៏ជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់ជំរុញវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាផងដែរ។

​ក្រសួងសង្គមកិច្ច​​​ អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា បាន​ព្រមានចាត់វិធានការច្បាប់ចំពោះ​អ្នកបង្កើតមាតិកា​ ឬសាធារណៈជនដែលនៅតែបន្តយកកុមារ​ថតរូបភាព ឬវីដេអូទៅប្រើប្រាស់តាមបណ្តាញសង្គម និងដែល​ធ្វើឱ្យ​​ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិ ច្បាប់ និងឧត្តមប្រយោជន៍របស់កុមារ។​ ក្នុងសេចក្តីណែនាំចុះ​នៅថ្ងៃទី​១៣សីហា ក្រសួង​​សង្គមកិច្ច​​ចាត់ទុក​​​ការយកកុមារទៅបង្កើតមាតិកាមិនសមរម្យ​លើបណ្តាញសង្គម ​ជាសកម្មភាពផ្ទុយពី​អនុសញ្ញា​អន្តរជាតិ ច្បាប់ គោលនយោបាយ និងលិខិតបទដ្ឋាន​គតិយុត្តពាក់ព័ន្ធ​​។ អោ ស្រីពេជ្រ​៖

ប្រជាជន​នៅបណ្តាប្រទេស​អឺរ៉ុប​អាចគយគន់​ព្រឹត្តិការណ៍ សូរ្យគ្រាសដ៏កម្រមាន កាលពីល្ងាចថ្ងៃពុធទី​១២​សីហា។ ភាគខាងជើងអេស្ប៉ាញជា​កន្លែងដែល​គេ​អាច​មើល​ឃើញ​សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុង ប៉ុន្តែ នៅទីក្រុង​ធំៗ​ផ្សេងទៀត ដូចជា ឡុងដ៍ ឬ​ប៉ារីស ទោះសូរ្យគ្រាស​មិនពេញ ធ្វើ​ឲ្យមេឃងងឹត ប៉ុន្តែ ប្រជាជនគ្រប់វ័យ​ទិញពាក់វែនតាពិសេស​ដើម្បីតាមដាន​ព្រឹត្តិការណ៍ធម្មជាតិ​ដ៏អស្ចារ្យមួយនេះ។ ឈាង បុប្ផា​រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះពីទីក្រុង​ប៉ារីស

ប្រទេសជាង៣០ រួមមាន​បារាំង កាណាដា អង់គ្លេស ព្រមទាំងសហភាពអឺរ៉ុប​ បានថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបន្តប្រហារជីវិតមនុស្សនៅអ៊ីរ៉ង់។ ប្រទេសទាំងនោះចោទ​ថាអាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់ កំពុងប្រើទោសប្រហារជីវិតដើម្បីបង្ក្រាប និងបំបិទសំឡេងអ្នកប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសអ្នកដែល បានចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម កាលពីខែធ្នូឆ្នាំ ២០២៥។

ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន បានគំរាម នៅថ្ងៃ ពុធ ទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នេះថា រុស្ស៊ីនឹងរឹបអូសយកនាវារបស់ប្រទេសលោកខាងលិច ប្រសិនបើប្រទេសទាំងនេះ ហ៊ានស្ទាក់ចាប់នាវារុស្ស៊ីមួយចំនួន ដែលពួកគេអះអាងថាជា នាវាខ្មោច ។ ការព្រមាននេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងវិធានការថ្មីរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការលក់ប្រេង ឬ ទំនិញដែលត្រូវបានរឹបអូសពីនាវាខ្មោចខាងលើ ។ គួរគូសបញ្ជាក់ថា បើតាមការអះអាងរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ម៉ូស្គូប្រើប្រាស់នាវាប្រភេទនេះ ដើម្បីគេចពីទណ្ឌកម្មលោកខាងលិច ។ 

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងសង្រ្គាមអាមេរិក លោក Elbridge Colby អះអាងនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះថា លោក​ត្រូវ​បំពេញទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីជួបជជែកជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពីការចាប់ផ្តើមលំហាត់សមយុទ្ធ «ឆ្មាំអង្គរ» ឡើងវិញ។ វត្តមាន​របស់​លោក Elbridge Colby នៅទីក្រុងភ្នំពេញ នាថ្ងៃសុក្រទី១៤សីហា ធ្វើឡើង​ក្នុងគោលដៅពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិយោធារវាងអាមេរិកនិងកម្ពុជា។

អភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ខូយ រីដា បានឱ្យដឹងថា សមត្ថកិច្ចកំពុងបន្តស៊ើបអង្កេតរកអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ក្រៅពីប្រពន្ធ និងកូនរបស់ជនបង្ក ក៏ដូចជាតាមរកប្រភពផ្តល់សារធាតុផ្សំកែច្នៃគ្រាប់បែក ដែលជនបង្កប្រើសម្រាប់បំផ្ទុះ កាលពីថ្ងៃ៥ ខែសីហាកន្លងទៅ។ តាមរយៈវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហានេះ​ លោក ខូយ រីដា អះអាងថា ​ជនបង្កធ្លាប់ជាទាហានខ្មែរក្រហម។ អាជ្ញាធរ​​សង្ស័យថា គ្រាប់បែកដែលប្រើសម្រាប់បំផ្ទុះនោះអាចជាគ្រាប់បែកច្នៃដោយជនបង្កផ្ទាល់ ខណៈក្រុមការងារជំនាញស៊ីម៉ាកបានរកឃើញសំណល់ មិនទាន់ផ្ទុះជាច្រើននៅបរិវេណជុំវិញផ្ទះកើតហេតុ។ បើតាមលោកអភិបាលខេត្ត គ្រាប់បែកកែច្នៃរបស់ជនបង្កនោះ​មានធាតុផ្សំចេញពីម្សៅផ្ទុះTNTរបស់មីនតោនជាង៦គីឡូក្រាម។ 

ប្រធានាធិបតី​រុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន ធ្វើ​ដំណើរ​ជាលើកទី១ ទៅ​ប្រជុំ​កោះ​គូរីល (Kouriles) ដើម្បី​ត្រួត​ពលជើង​ទឹក​។ ភ្លាមៗ លោកស្រី​នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន​ ប្រតិកម្ម​ថា មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​ទាល់តែសោះ។​ គួរ​ជ្រាបថា ​គូរីល ជា​ប្រជុំ​កោះដែលសម្បូរធនធានធម្មជាតិ​និងរ៉ែ​មា​នតម្លៃ ហើយ​ជា​កន្លែងដែល​​ រុស្ស៊ី និង​ជប៉ុន ​​ប្រទាញប្រទង់ ឈ្លោះដណ្តើម​គ្នា តាំងពី​​សង្គ្រាម​លោក​លើកទី២​ មកម្ល៉េះ​។  ជប៉ុន​ក៏​បាន​កោះ​ហៅឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ីប្រចាំតូក្យូ​ ដើម្បីសួរនាំ។​

ក្រុមរដ្ឋអាជ្ញាមកពីរដ្ឋចំនួនបួនបានចោទប្រកាន់ក្រុមហ៊ុនមេតាថា បានរចនាបង្កើត​បណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួនដោយចេតនា ដើម្បីទាក់ទាញ និងរក្សាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមវ័យក្មេងឲ្យនៅប្រើ​កម្មវិធីកាន់តែយូរ។ សវនាការជំនុំជម្រះបានចាប់ផ្តើម នៅថ្ងៃពុធ ទី ១២ ខែសីហា នៅតុលាការសហព័ន្ធអាមេរិកក្នុង​រដ្ឋកាលីហ្វនីញ៉ា។ បើតុលាការរកឃើញថា ក្រុមហ៊ុនមេតា មានកំហុស ក្រុមហ៊ុនរបស់​មហាសេដ្ឋី Mark Zuckerberg អាចប្រឈមនឹងការបង់ប្រាក់ពិន័យ ១៤០០ពាន់លានដុល្លារ និងវិធានការកែប្រែ ជាច្រើននៅក្នុង​ប្រព័ន្ធបណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួន។

នៅថ្ងៃពុធទី១២សីហា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Guo Jiakun បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ចិននៅតែរក្សាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយកម្ពុជា និងថៃ បើទោះប្រទេសទាំងពីរកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនៃជម្លោះព្រំដែន។ ជាការកត់សម្គាល់ ការបញ្ជាក់ជំហរជាថ្មីរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន ធ្វើឡើងនៅអំឡុងពេលដែលកម្ពុជាទើបតែទទួលសម្ភារយោធាមួយចំនួនដូចជា រថគ្រោះ និងនាវាល្បាតដែលជាកាដូរបស់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងប៉េកាំង។

នៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំងបានសម្រេចដកតំណែងមន្ត្រី ដែលមានតួនាទី​ជានាយក​​ទីចាត់ការ​ ២នាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពមិនប្រក្រតីក្នុងការរៀបចំ និងអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិឃុំ។ វិធាន​​ការរដ្ឋបាលនេះធ្វើឡើង ក្រោយមានការបញ្ជាពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន ម៉ាណែត និងប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំងក្លាពី​ពលរដ្ឋ​ ជុំវិញការចំណាយថវិកាសម្រាប់បង្គោលភ្លើងសូឡា ក្នុងតម្លៃខ្ពស់កប់ពពក នៅឃុំទឹកហូត ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ បន្ថែមពីវិធានការរដ្ឋបាល អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ឬ ACU អះអាងថា កំពុងស៊ើបអង្កេតប​ន្ថែម​ក្នុងសំណុំរឿងនេះ​​ មុននឹងសម្រេចបន្តនីតិវិធីច្បាប់។

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហានេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចេញអនុក្រឹត្យស្តីពីការអនុវត្តច្បាប់កាតព្វកិច្ចយោធា ក្រោយច្បាប់នេះត្រូវបានលោក ហ៊ុន សែន ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទីចុះហត្ថលេខាលើរាជក្រមដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់កាលពីចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ អនុក្រឹត្យនេះ​មាន ៨ជំពូក និង ៤១មាត្រា ដោយកំណត់ពីលក្ខខណ្ឌ ការធ្វើជំរឿន នីតិវិធីជ្រើសរើស ប្រាក់ឧបត្ថម្ភ គោលរបប និងការពន្យារពេលចូលបំពេញកាតព្វកិច្ចជាដើម។ គួរជម្រាបថា គ្រប់យោធិនចូលបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធានឹងទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភប្រចាំខែម្នាក់ៗចំនួន ៤០ម៉ឺនរៀល បូកនឹងរបបគោលផ្សេងៗទៀតដូចយោធិនអាជីពដែរ។

នៅថ្ងៃពុធ ទី១២ សីហា រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់បានអនុម័តសេចក្តីព្រាងកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយ ស្តីពីក្រុមភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ កំណែទម្រង់នេះមានគោលដៅផ្តល់អំណាចកាន់តែទូលំទូលាយដល់ស្ថាប័នស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ ក្នុងការធ្វើប្រតិបត្តិការទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែងពីបរទេស។សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ត្រូវឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោត​នៅសភា មុននឹងអាចចូលជាធរមាននៅដើមឆ្នាំក្រោយ។

វិបត្តិអសន្តិសុខនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា បានរំលេចឲ្យឃើញនូវ​ភាព​ប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ នៃវិស័យដឹកជញ្ជូនទំនិញអន្តរជាតិ ដែលអាចគំរាមដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន​​។ ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស និងច្រកសមុទ្រ​ក្រហម គឺជាផ្លូវឆ្លងកាត់ដ៏សំខាន់នៃចរាចរណ៍ ដឹក​ប្រេង ឧស្ម័ន និង​ទំនិញគ្រប់មុខ​។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ចិន​បានប្រមើមើលឃើញ​ផ្លូវមួយ​ទៀត ដើម្បីបន្ត​មហិច្ឆតា​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​ខ្លួន នោះគឺផ្លូវឆ្លងកាត់តាម​តំបន់ប៉ូលខាងជើង អាកទិក​។

នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន ​៥ឆ្នាំក្រោយការវិលត្រឡប់មកគ្រប់គ្រងអំណាចវិញ របស់ក្រុមអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការតាលីបង់ សិទ្ធិសេរីភាព​របស់ស្ត្រីនិងកុមារី​​អាហ្វាហ្កានីស្ថាន បានធ្លាក់ចុះដុនដាប​​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត​។ របបតាលីបង់ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​​ក្មេងស្រី​​​ ​រៀន​ត្រឹមតែ​​ថ្នាក់​បឋមសិក្សាប៉ុណ្ណោះ​​​។ ផ្អែកតាមអង្គការយូណេស្កូ មានក្មេងស្រី​អាហ្វហ្កានីស្ថានប្រមាណ ២លាន​៤សែននាក់ ដែល​ត្រូវ​របប​​​អ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយមនេះ ហាមឃាត់​មិន​ឲ្យរៀនបន្តដល់ថ្នាក់មធ្យមសិក្សា​។ ទៅថ្ងៃអនាគត ស្ត្រីអាហ្វហ្កានីស្ថាននឹងត្រូ​វ​​ផាត់ចេញទាំងស្រុង​ ពី​ប្រព័ន្ធអប់រំ​​ ព្រមទាំងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម។

លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃដាក់ឱសានវាទឲ្យអភិបាលរាជធានី-ខេត្តដោះស្រាយបញ្ហាការកំណត់​ព្រំប្រទល់​ដែន​រដ្ឋបាល​ រាជធានី ខេត្ត ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ និង​សង្កាត់​ឲ្យចប់​សព្វគ្រប់ ​នៅត្រឹម​ថ្ងៃទី៣០​ខែ​វិច្ឆិកា ​ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ថា ប្រសិនបើការកំណត់​ដែន​រដ្ឋបាលនេះមិនបានចប់​តាមកាលកំណត់ទេ នោះវា​នឹងប៉ះពាល់ដល់​ការ​បោះឆ្នោត​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ នៅឆ្នាំ២០២៧ខាងមុខ។

ក្នុងត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុរកចំណូលបានសរុបជាង ៤៣លានដុល្លារអាមេរិក ពោលគឺកើនឡើងជិត ៥២% បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ។ អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងដឹកជញ្ចូនយល់ថា ការកើនឡើងនៃប្រាក់ចំណូលរបស់កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ មួយផ្នែកដោយសារតែការបិទព្រំដែនគោករវាងកម្ពុជា និងថៃ។ តែទន្ទឹមនេះ​ពួកគេ​យល់ថា កម្ពុជា​​អាចរកចំណូលបានកាន់តែច្រើនបន្ថែមទៀត ប្រសិនកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុកែសម្រួលនីតិវិធីស្មុគស្មាញមួយចំនួនចេញ ពិសេសកាត់បន្ថយថ្លៃសេវានានា។

នៅថ្ងៃអង្គារទី១១សីហា សារព័ត៌មាន Mongabay បានចុះផ្សាយអត្ថបទស្រាវជ្រាវដែលបង្ហាញថា អាជីវកម្មបូមខ្សាច់សមុទ្រ នៅប្រទេសកម្ពុជាលក់ទៅឱ្យ​ប្រទេសសិង្ហបុរី ហាក់ចាប់ដំណើរការឡើងវិញ ក្រោយពីផ្អាកអស់ជាច្រើនឆ្នាំ។ សារព័ត៌មាន Mongabay បានសម្ភាសប្រធានមន្ទីររ៉ែ និងថាមពលខេត្តកោះកុង ដោយបញ្ជាក់ថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានទទួលគោលការណ៍ពីថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីអនុញ្ញាតឲ្យមានដំណើរការអាជីវកម្មបូមខ្សាច់សមុទ្រលក់នាំចេញទៅប្រទេសសិង្ហបុរី។

ចាប់តាំងពីខែ​មិថុនា មានយុវជនបារាំងយ៉ាងតិច១១នាក់ ត្រូវបានអាជ្ញាធរថៃចាប់ឃាត់ខ្លួននៅអាកាសយានដ្ឋាន ជាមួយនឹងកញ្ឆាជាច្រើនគីឡូក្រាម ក្នុងវ៉ាលិសធ្វើដំណើរ។ ជនជាតិបារាំងដែលត្រូវឃាត់ខ្លួនទាំងនេះភាគច្រើនជាយុវជនហើយអាចជាជនរងគ្រោះ ត្រូវបានគេបោកបញ្ឆោត ឲ្យជួញដូរគ្រឿងដោយមិនដឹងខ្លួន។

នៅឥណ្ឌូណេស៊ី មហន្តរាយ​​ភ្លើងឆេះព្រៃកំពុងរាលដាល​នៅក្នុងខេត្តចំនួន​៦ ដូចជានៅ​ខេត្ត​​ភាគខាងលិចកោះកាលីម៉ាន់តាន់ និងតំបន់​​ខាងកើតកោះជ្វា​។ គ្រោះរាំងស្ងួត និង​សីតុណ្ហភាពក្តៅខ្លាំង កើត​ឡើងដោយ​បាតុភូតអាកាសធាតុ អ៊ែល​នីញ៉ូ បានបង្ក​​ឲ្យ​គ្រោះមហន្តរាយភ្លើងឆេះ​ព្រៃ​​ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅឥណ្ឌូណេស៊ី​។ អាជ្ញាធរកោះកាលីម៉ាន់តាន់ បានប្រកាសបិទសាលារៀន​២ថ្ងៃមកហើយ ដោយហេតុតែខ្យល់ដកដង្ហើម ​ពុលដោយ​ផ្សែងភ្លើងដ៏ក្រាស់ឃ្មឹក​។​ ​

ការបាញ់បង្ហោះរ៉ុកកែត Long March 7A ដឹកផ្កាយរណបទូរគមនាគមន៍ទៅកាន់ទីអវកាសរបស់ចិន នៅថ្ងៃចន្ទ ទី ១០ ខែសីហា ត្រូវបានបរាជ័យ។ នៅតែជាង​១នាទី ក្រោយការបាញ់បង្ហោះ រ៉ុកកែតស្រាប់តែ​​ផ្ទុះឆេះ បញ្ចេញអណ្តាតភ្លើង​ពេញមេឃ។ អាជ្ញាធរចិនបានបញ្ជាក់ថា មានភាពមិនប្រក្រតីកើតឡើង ប៉ុន្តែ មិន​លម្អិតច្រើន ដោយអះអាងបន្តស៊ើបអង្កេតជុំវិញភាពមិនប្រក្រតីដែលបណ្តាលឲ្យកើតមានបរាជ័យលើកនេះ។

រុស្ស៊ី​បានប្រើប្រាស់​មីស៊ីលបាលីស្ទីក​​របស់កូរ៉េខាងជើង បាញ់​មកលើអ៊ុយក្រែន បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់ជនស៊ីវីល​យ៉ាងតិច​៦​នាក់។ នេះបើផ្អែកតាម​ការអះអាង​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី ហ្សេឡេនស្គី នៅព្រឹកថ្ងៃទី​១១សីហា​។ លោកហ្សេឡេនស្គី​បញ្ជាក់ទៀតថា បន្ថែមពីមីស៊ីល រុស្ស៊ី​កំពុងតែត្រៀមពង្រាយ​កម្លាំងទ័ពបានមកពីកូរ៉េខាងជើង ច្រើនម៉ឺននាក់ទៀត ដើម្បីបន្តសង្គ្រាមឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន​។

អតីតសមាជិកសភាលោក ឆាឡង រីវរ៉ាង ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឃាតកម្មគិតទុកជាមុន ចំពោះការបាញ់ប្រហារដែលបណ្តាលឲ្យស្លាប់ប្រធានរដ្ឋបាលខេត្តនន្ទបុរី លោក ថុងឆៃ យ៉េនប្រាសឿត។ នេះបើតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃ Thai Enquirer នៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។

នៅរសៀលថ្ងៃទី ១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ លោក កឹម សុខា អតីតប្រធានគណបក្សប្រឆាំងនៅកម្ពុជា បានទទួលជួបលោក Derek Yip ឯកអគ្គរាជទូតអូស្ត្រាលីប្រចាំកម្ពុជា ដោយលើកឡើងពីវប្បធម៌សន្ទនានយោបាយ និងបញ្ហាប្រឈមរបស់ជនស៊ីវិលខ្មែរដែលត្រូវបានបម្លាស់ទីដោយសារជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ។ នេះជាការទទួលជួបសវនាការលើកដំបូងរបស់លោក កឹម សុខា ជាមួយមន្ត្រីការទូតជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសនិយមប្រជាធិបតេយ្យ ក្រោយពីអតីតប្រមុខបក្សប្រឆាំងរូបនេះទទួលបានការលើកលែងទោស។ 

ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយពីមានប្រតិកម្មរបស់ភាគីថៃថា ខ្លួនមិនបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកម្ពុជាអំឡុងសង្គ្រាម កាលពីឆ្នាំមុន នាយកមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (ស៊ីម៉ាក) លោក ហេង រតនា បានបរិហាររិះគន់តបទៅភាគីថៃវិញថា កម្ពុជាមានភស្តុតាងបញ្ជាក់គ្រប់គ្រាន់អំពីសំណល់យុទ្ធភណ្ឌសង្គ្រាម ដែលកើតចេញពីការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជា។

ក្រុមអ្នកសង្គោ្រះ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តនៅកូឡុំប៊ីកំពុងប្រណាំងនឹងពេលវេលា ដើម្បី​ស្វែងរកអ្នកនៅរស់រានមានជីវិត ក្រោមគំនរបាក់បែក ដោយសារការរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងមួយ នៅភាគខាងលិចប្រទេសកូឡុំប៊ី កាលពីថ្ងៃចន្ទទី​១០​សីហា។ ក្រុមជួយសង្គ្រោះ​កូឡុំប៊ី​បាន​ប្រើដៃ ធុង និងឧបករណ៍សាមញ្ញៗ ដើម្បី​រើកកាយឥដ្ឋ និងបេតុងចេញពីគំនរបាក់បែក។ គិតត្រឹមថ្ងៃអង្គារ ទី ១១ សីហា អាជ្ញាធរ​កូឡុំប៊ីអះអាងថា ចំនួនមនុស្សស្លាប់មានយ៉ាងហោចចំនួន ​១៣០​នាក់ និងរបួស​យ៉ាងតិចចំនួន ៥៧០នាក់។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ​២០២៦ កម្ពុជាបានប្រកាសតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះ​សកម្មភាព​របស់ភាគីថៃ​ដែលនៅតែបន្តរំលោភបំពានទឹកដីកម្ពុជា​នៅតាមបណ្តាយព្រំដែន ចាប់តាំងពីក្រោយ​មានបទ​ឈប់​បាញ់​កាលពីចុងឆ្នាំ​២០២៥។ ការតវ៉ាជាថ្មីទៀត​របស់​កម្ពុជានេះ ​ធ្វើ​ឡើងដោយសារតែ​យោធាថៃបានសាងសង់​លេណដ្ឋានថ្មី​របស់​ខ្លួន​រំលោភចូលទឹកដីកម្ពុជានៅច្រក​ទ្វារអន្តរជាតិ​ថ្មដា ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែសីហា និងការប្រកាសភ្ជាប់អគ្គិសនីរបស់ថៃទៅកាន់​ប្រាសាទតាក្របី ​និងភ្នំ៣៣៣ កាលពីថ្ងៃទី៧​ខែ សីហា។

នៅ​ច្រកថ្មដា ស្ថិតក្នុងឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ កងទ័ពថៃ​បាន​ដាក់ទូកុងតឺន័រ ព័ទ្ធចូលទឹកដីកម្ពុជា ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ទោះបីជា នៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គ្មានការវាយប្រយុទ្ធគ្នាអស់រយៈពេលប្រាំបីខែក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលខ្មែរនៅតែបន្តតវ៉ា និងទាមទារឱ្យកងទ័ពថៃដកទូកុងតឺន័រពីដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជាជាដាច់ខាត។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អាជីវករនៅច្រកថ្មដា​បានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏ដូចជាប្រទេសមហាអំណាចឱ្យជួយពន្លឿនការស្វែងរកដំណោះស្រាយឲ្យ​ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីស្តារស្ថានភាព​តាមព្រំដែន​ឲ្យ​វិលត្រឡប់​ទៅរកប្រក្រតីភាពឡើងវិញ៕

នៅសម័យ​បច្ចេកវិទ្យា​AI ចិន​សើរើ​យ៉ាងស៊ីជម្រៅ​មុខវិជ្ជា​បង្រៀន​នៅ​ថ្នាក់​ឧត្តម​សិក្សា។ ក្នុងរយៈពេល​៥ឆ្នាំមកនេះ សកលវិទ្យាល័យ​នៅទូទាំងប្រទេស​បាន​លុបចោល ឬ​ព្យួរ​មុខវិជ្ជាជាង​១២ ០០០ ដូចជា​មុខវិជ្ជាសង្គម អក្សរសាស្រ្ត ប៉ុន្តែ​ជំនួស​មកវិញ ដោយ​កម្មវិធីសិក្សា​ផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត។ គោលដៅគឺ​ដើម្បីសម្របខ្លួន​នឹង​វឌ្ឍនភាព​នៃ​បច្ចេកវិទ្យា សេដ្ឋកិច្ច និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហារបស់និស្សិត​ចិន ដែល​គ្មាន​ការងារធ្វើ នៅក្រោយ​បញ្ចប់​បរិញ្ញាបត្រ​នៅសកលវិទ្យាល័យ។