ΕΚ: Στήριξη λύσης Κυπριακού στη βάση ΔΔΟ και ψηφισμάτων ΟΗΕ
Έντονη αναφορά στην Κύπρο και στο Κυπριακό με στήριξη σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας περιλαμβάνεται στις αναφορές της έκθεσης της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (AFET), για την πορεία της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η έκθεση, η οποία εγκρίθηκε την Τετάρτη με 44 ψήφους υπέρ, 10 κατά και 17 αποχές, εξετάζει την εξέλιξη των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας για το 2025, την κατάσταση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και ζητήματα που αφορούν το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις με κράτη μέλη της Ένωσης.
Πιο συγκεκριμένα, στο κείμενο επαναλαμβάνεται η θέση ότι η μόνη λύση στο Κυπριακό παραμένει μία δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται από τα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η έκθεση αναφέρει ακόμη ζητήματα που σχετίζονται με την περιοχή των Βαρωσίων και το Περιουσιακό, καλώντας σε αποφυγή μονομερών ενεργειών και σε σεβασμό του διεθνούς πλαισίου.
Παράλληλα, καλεί για την ταχεία τοποθέτηση νέου Ειδικού Απεσταλμένου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κύπρο, χαιρετίζοντας την ίδια ώρα τις δύο άτυπες συναντήσεις σε ευρύτερη σύνθεση υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ που πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη τον Μάρτιο 2025 και στη Νέα Υόρκη τον Ιούλιο 2025, καθώς και τις συναντήσεις στην Κύπρο μεταξύ του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη και του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας Τουφάν Ερχιουρμάν τον Δεκέμβριο 2025, κατά τις οποίες κοινή δήλωση τόνισε ότι «ο πραγματικός στόχος είναι η λύση του Κυπριακού προβλήματος με πολιτική ισότητα όπως περιγράφεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ», καθώς και τον Φεβρουάριο 2026.
Γίνεται αναφορά επίσης για τη συμφωνία για περαιτέρω μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης ως θετικό και ουσιαστικό βήμα και ενθαρρύνει την εφαρμογή τους, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της να στηρίξουν σταθερά τη συνέχιση αυτού του διαλόγου και να είναι έτοιμα να στηρίξουν, με κάθε τρόπο που απαιτείται, την πιθανή επιτυχία αυτής της διαδικασίας. Η έκθεση ενθαρρύνει επίσης όλες τις πλευρές να αξιοποιήσουν αυτή τη δυναμική για να προχωρήσουν προς την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και να μην χάσουν αυτό το παράθυρο ευκαιρίας.
Καλεί επίσης την Τουρκία να σεβαστεί τις δικαστικές αποφάσεις που σχετίζονται με τους αγνοούμενους και τις περιουσίες στην Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 24ης Ιανουαρίου 2008 στην υπόθεση των δολοφονιών του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού. Τονίζει την ανάγκη όπως οι τουρκικές αρχές να εκτελέσουν τα διεθνή εντάλματα σύλληψης που έχουν εκδοθεί κατά των υπόπτων για τις εν λόγω δολοφονίες και να παραδώσουν τα εν λόγω άτομα στη Δημοκρατία της Κύπρου.
Οι Ευρωβουλευτές καλούν την Τουρκία να σεβαστεί το καθεστώς της ουδέτερης ζώνης και την εντολή της Δύναμης Ειρηνευτικής Διατήρησης των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP), να τερματίσει και να αντιστρέψει όλες τις μονομερείς ενέργειες και παραβιάσεις εντός και πλησίον της ουδέτερης ζώνης και να απόσχει από κάθε περαιτέρω τέτοιες ενέργειες και προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων της παρενόχλησης και του εκφοβισμού αγροτών.
Επαναλαμβάνει την έκκλησή του Ευρωκοινοβουλίου για συνεργασία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Τουρκίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Εθνών για την εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων αποστρατιωτικοποίησης της ουδέτερης ζώνης, προκειμένου να μειωθούν οι εντάσεις και να συμβάλει στη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη όπως η Τουρκία αποχωρήσει από τα Στροβίλια και να διευκολύνει την πλήρη εφαρμογή της Συμφωνίας της Πύλας.
Σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας
Η έκθεση καταγράφει τη σημασία της συνέχισης του διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση ανοικτών διπλωματικών καναλιών μπορεί να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Χαιρετίζεται η συνέχιση των επαφών υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων συναντήσεων κορυφής, όπως αυτή μεταξύ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Φεβρουάριο του 2026. Σύμφωνα με το κείμενο, τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός πιο εποικοδομητικού κλίματος και στην περαιτέρω αποκλιμάκωση σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στην ευρύτερη περιοχή.
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Τουρκία να υιοθετήσει μια εποικοδομητική προσέγγιση στην περιοχή, αποφεύγοντας ενέργειες διεκδικητικού ή επιθετικού χαρακτήρα και επιμένοντας στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου στις σχέσεις καλής γειτονίας.
Η έκθεση εκφράζει ανησυχία για τη διατήρηση της απειλής πολέμου (casus belli) από την Τουρκία έναντι της Ελλάδας, σημειώνοντας ότι μια τέτοια στάση δεν συνάδει με τις σχέσεις μεταξύ συμμάχων και γειτονικών κρατών.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ειδική μνεία στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Η έκθεση καταγράφει ενέργειες που, όπως αναφέρεται, σχετίζονται με την προώθηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς και περιστατικά παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου.
Γίνεται επίσης αναφορά στην πολιτική χρήση του συστήματος NAVTEX, καθώς και σε ζητήματα που αφορούν την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Ελλάδας και την υλοποίηση έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στην περιοχή, όπως ο Great Sea Interconnector και ο αγωγός EastMed.
Το κείμενο αναφέρεται ακόμη σε διαφωνίες σχετικά με την ίδρυση θαλάσσιου πάρκου από την Ελλάδα στο Αιγαίο, καθώς και σε περιστατικά παράνομης αλιευτικής δραστηριότητας από τουρκικά σκάφη σε ελληνικά χωρικά ύδατα.
Η έκθεση επαναλαμβάνει την έκκληση για πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας όλων των κρατών-μελών της ΕΕ στα χωρικά τους ύδατα και στον εναέριο χώρο τους, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος οριοθέτησης Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών.
Στρατηγική και γεωπολιτική σημασία
Στην έκθεση επισημαίνεται πως η ενταξιακή διαδικασία βρίσκεται σε στασιμότητα από το 2018, αλλά η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας και σύμμαχος στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, τονίζουν οι Ευρωβουλευτές.
Τονίζεται η αυξανόμενη παρουσία και επιρροή της σε τομείς ζωτικής σημασίας για τη διεθνή ασφάλεια και τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ, όπως η περιοχή του Εύξεινου Πόντου, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, του Νότιου Καυκάσου και της Μέσης Ανατολής. Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας σε θέματα περιφερειακής ασφάλειας, ιδίως υπό το πρίσμα ενός μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού τοπίου.
Επιπλέον, η έκθεση εξετάζει τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας πέραν της διαδικασίας προσχώρησης σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή της για την επανέναρξη όλων των σχετικών διαλόγων υψηλού επιπέδου και τη θέσπιση διαρθρωμένων διαλόγων σχετικά με την τομεακή συνεργασία για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.
Οι Ευρωβουλευτές ζητούν επίσης τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης και τονίζουν τη σημασία της συμμόρφωσης της Τουρκίας με τα εκκρεμή κριτήρια αξιολόγησης για την επανέναρξη της διαδικασίας ελευθέρωσης του καθεστώτος θεωρήσεων (βίζα). Η έκθεση καλεί επίσης την ΕΕ και τα κράτη μέλη να διατηρήσουν και όπου είναι δυνατόν, να αυξήσουν τη χρηματοδοτική βοήθεια, ενισχύοντας τη στήριξη προς την τουρκική κοινωνία των πολιτών και προσφυγικές οργανώσεις.
Αντιπολίτευση στην Τουρκία
Η έκθεση καταγράφει ανησυχίες για τη συνεχιζόμενη πίεση προς πολιτικά κόμματα και στελέχη της αντιπολίτευσης στην Τουρκία, με ιδιαίτερη αναφορά στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), το οποίο, όπως σημειώνεται, βρίσκεται στο επίκεντρο αυξημένων πολιτικών και δικαστικών πιέσεων το τελευταίο διάστημα.
Στο κείμενο γίνεται εκτενής αναφορά στην υπόθεση του Δημάρχου του Μητροπολιτικού Δήμου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, μέλους του CHP, με την έκθεση να επαναλαμβάνει την καταδίκη της για τη συνέχιση της κράτησής του και την απομάκρυνσή του από τα καθήκοντά του.
Γίνεται επίσης αναφορά στην αποδοχή από τις δικαστικές αρχές κατηγορητηρίου μεγάλης έκτασης, στο οποίο αποδίδονται στον Ιμάμογλου σειρά κατηγοριών, καθώς και σε παράλληλες δικαστικές διαδικασίες που, σύμφωνα με την έκθεση, δημιουργούν ένα σύνθετο νομικό πλαίσιο γύρω από την υπόθεση.
Η έκθεση σημειώνει ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει αποδεχθεί την προσφυγή του Ιμάμογλου με τη διαδικασία προτεραιότητας, σε σχέση με καταγγελλόμενη παράνομη κράτηση.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε πρόσθετες δικαστικές και διοικητικές ενέργειες που αφορούν τον ίδιο, συμπεριλαμβανομένων κατηγοριών και αποφάσεων που σχετίζονται με την πολιτική του δραστηριότητα και την εκλογιμότητά του.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει επίσης ανησυχία για τον μεγάλο αριθμό αιτημάτων άρσης ασυλίας Βουλευτών στην Τουρκία, τα οποία επηρεάζουν κυρίως μέλη της αντιπολίτευσης.
Σημειώνεται ότι η έκθεση αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση και ψηφοφορία σε προσεχή σύνοδο της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Πηγή: ΚΥΠΕ