Βουλευτικές: «Φαντάσματα» κομμάτων που σημάδεψαν εποχές και χάθηκαν
newsare.net
Aπό την εποχή της βρετανικής αποικιοκρατίας μέχρι σήμερα, η πολιτική σκηνή της Κύπρου έχει δει δεκάδες κόμματα να εμφανίζονται, να διεκδικούΒουλευτικές: «Φαντάσματα» κομμάτων που σημάδεψαν εποχές και χάθηκαν
Aπό την εποχή της βρετανικής αποικιοκρατίας μέχρι σήμερα, η πολιτική σκηνή της Κύπρου έχει δει δεκάδες κόμματα να εμφανίζονται, να διεκδικούν ψήφους και εξουσία και να εξαφανίζονται είτε λόγω συγχωνεύσεων είτε λόγω εκλογικών αποτυχιών είτε λόγω εσωτερικών διαιρέσεων. Σε αντίθεση με τα «μεγάλα» κόμματα που κυριαρχούν σήμερα (ΑΚΕΛ, ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ), πολλά άλλα σημάδεψαν εποχές αλλά δεν άντεξαν. Με αφορμή τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές και τη συζήτηση για την εμφάνιση νέων πολιτικών κομμάτων, έχει ενδιαφέρον να κάνουμε ένα ιστορικό ταξίδι από το 1926 μέχρι και το 2000, το οποίο θα εξετάσει κόμματα που πέρασαν από την πολιτική σκηνή του νησιού. Κυπριακή Πολιτική Οργάνωση (1912-1921) Μία από τις πρώτες οργανωμένες πολιτικές κινήσεις των Ελλήνων της Κύπρου κατά την αγγλοκρατία ήταν η Κυπριακή Πολιτική Οργάνωση. Ιδρύθηκε το 1912 από μέλη του Νομοθετικού Συμβουλίου με στόχο την προώθηση της Ένωσης με την Ελλάδα. Λειτούργησε ως πλατφόρμα διαμαρτυρίας και πολιτικής οργάνωσης, αλλά διαλύθηκε γύρω στο 1921, όταν αντικαταστάθηκε από νεότερα σχήματα. Κεντρικά πρόσωπα υπήρξαν οι Ελληνοκύπριοι βουλευτές και ηγέτες της εποχής που συμμετείχαν στο Νομοθετικό Συμβούλιο. Πολιτική Οργάνωσις Κύπρου (1921-1930) Ιδρύθηκε στα τέλη του 1921, μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ως διάδοχο σχήμα της Κυπριακής Πολιτικής Οργάνωσης. Στόχος της ήταν η απελευθέρωση της Κύπρου από τον βρετανικό ζυγό μέσω Ένωσης με την Ελλάδα. Είχε ισχυρή παρουσία της Εκκλησίας και μετριοπαθή χαρακτήρα. Διαλύθηκε γύρω στο 1930. Κεντρικά πρόσωπα της Οργάνωσης ήταν ο Επίσκοπος Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς, ο Θεοφάνης Θεοδότου, ο Ιωάννης Κληρίδης και άλλοι. Εθνική Οργάνωσις Κύπρου (ΕΟΚ, 1930-1931) Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1930 με παγκύπρια συνέλευση, ως συνέχεια της Πολιτικής Οργάνωσης. Εστίαζε αποκλειστικά στην Ένωση με την Ελλάδα και οργάνωσε μεγάλες ενωτικές εκδηλώσεις. Διαδραμάτισε ρόλο στα γεγονότα που οδήγησαν στα Οκτωβριανά του 1931. Κεντρικό πρόσωπο ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ. Εξαφανίστηκε μετά την καταστολή της εξέγερσης. Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση Κύπρου (ΕΡΕΚ, 1931) Εμφανίστηκε τον Οκτώβριο του 1931 (18 Οκτωβρίου) με ριζοσπαστική διακήρυξη, ως πιο μαχητική εκδοχή του ενωτικού κινήματος. Πρωτοστάτησε στα Οκτωβριανά εναντίον της βρετανικής αποικιοκρατίας. Ήταν πιο επιθετική από την ΕΟΚ και είχε μεγάλη απήχηση στις μάζες. Κεντρικά πρόσωπα: στελέχη από την Εκκλησία και τον εθνικιστικό χώρο. Εξαφανίστηκε μετά την καταστολή του 1931. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου (KKK, 1926-1944) Ιδρύθηκε το 1926 στη Λεμεσό ως το πρώτο οργανωμένο πολιτικό κόμμα της Κύπρου, με στόχο την ανεξαρτησία από τους Βρετανούς, την καταπολέμηση του ιμπεριαλισμού και την υπεράσπιση των εργαζομένων. Απαγορεύτηκε μετά τα Οκτωβριανά του 1931, λειτούργησε παράνομα και τελικά διαλύθηκε το 1944 για να συγχωνευτεί στο ΑΚΕΛ. Κεντρικά πρόσωπα: ο Χαράλαμπος Βατυλιώτης (Βάτης), ο Κώστας Χριστοδουλίδης (Σκελέας) και ο Πλουτής Σέρβας, που αργότερα έγινε δήμαρχος Λεμεσού και ηγέτης του ΑΚΕΛ. Το KKK άφησε ισχυρή κληρονομιά στο εργατικό κίνημα, αλλά δεν επέζησε ως ξεχωριστός σχηματισμός Κυπριακό Εθνικό Κόμμα (ΚΕΚ, 1943-1959) Ιδρύθηκε τον Μάιο του 1943 ως αντίβαρο στο ΑΚΕΛ, εκπροσωπώντας την εθνικιστική Δεξιά. Στόχοι του ήταν η Ένωση με την Ελλάδα, οι πολιτικές ελευθερίες και η αντίθεση στον κομμουνισμό. Διαλύθηκε μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. Κεντρικό πρόσωπο υπήρξε ο Θεμιστοκλής Δέρβης (δήμαρχος Λευκωσίας). Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (1945-1960) Μικρό σοσιαλιστικό σχήμα που ιδρύθηκε στη δεκαετία του 1940 (κυρίως Λεμεσό), με ηγέτη τον Χριστιανό Ρωσσίδη. Λειτούργησε παράλληλα με το ΑΚΕΛ, αλλά δεν είχε μεγάλη επιρροή. Αναδιοργανώθηκε το 1960, αλλά τελικά εξαφανίστηκε. Ήταν μία από τις πρώτες προσπάθειες σοσιαλιστικής οργάνωσης εκτός ΑΚΕΛ. Ενιαίο Δημοκρατικό Μέτωπο Αναδημιουργίας (ΕΔΜΑ, 1959) Ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1959 (1 Απριλίου, επέτειος ΕΟΚΑ) από αγωνιστές της ΕΟΚΑ ως δεξιό σχήμα υπέρ του Μακαρίου. Συμμετείχε στις πρώτες προεδρικές εκλογές αλλά σύντομα παραχώρησε τη θέση του στο Πατριωτικό Μέτωπο. Κεντρικά πρόσωπα: στελέχη από τον χώρο της ΕΟΚΑ. Εξαφανίστηκε γρήγορα μετά τις εκλογές. Δημοκρατική Ένωση (1959) Ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1959 (15 Νοεμβρίου) λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές. Μικρό δεξιό κόμμα με περιορισμένη δύναμη. Ηγέτες του ήταν ο Θεμιστοκλής Δέρβης και ο Ιωάννης Κληρίδης. Δεν κατάφερε σημαντική επιρροή και διαλύθηκε σύντομα, εντασσόμενο σε ευρύτερους συνασπισμούς Το Πατριωτικό Μέτωπο (1959-1969) Δημιουργήθηκε το 1959 ως ευρύς συνασπισμός υποστηρικτών του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, συμπεριλαμβανομένων πρώην ηγετών της ΕΟΚΑ. Ήταν προσωπικό κόμμα του Μακαρίου, με εθνικιστική και συντηρητική χροιά, και κέρδισε τις πρώτες εκλογές της ανεξαρτησίας (1960). Διαλύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν οι εσωτερικές διαιρέσεις το διασπάσανε σε μικρότερες ομάδες. Κεντρικό πρόσωπο: ο Γλαύκος Κληρίδης (αρχηγός), μαζί με ΕΟΚΑ-ίτες όπως ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζης. Το Μέτωπο ήταν η «ομπρέλα» της Δεξιάς μέχρι να γεννηθούν τα σύγχρονα κόμματα. Το Ενιαίον Κόμμα (Ενιαίον, 1969-1976) Διαδέχθηκε το Πατριωτικό Μέτωπο ως το κύριο κόμμα της μη-αριστερής παράταξης. Το Ενιαίον Κόμμα Εθνικόφρονος Παρατάξεως ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1969, με ηγέτη τον Γλαύκο Κληρίδη και στήριξε τον Μακάριο. Καθοριστική συμβολή στη δημιουργία και οργανωτική του συγκρότηση είχαν οι Τάσσος Παπαδόπουλος και Πολύκαρπος Γιωρκάτζιης. Στους κόλπους του εντάχθηκαν σημαντικές προσωπικότητες της πολιτικής και οικονομικής ζωής της Κύπρου κατά τα πρώτα χρόνια μετά την ανεξαρτησία. Την ίδια περίοδο έκαναν την εμφάνισή τους και άλλα πολιτικά σχήματα, όπως το Προοδευτικόν Κόμμα, η Προοδευτική Παράταξη και η Ενιαία Δημοκρατική Ένωσις Κέντρου (ΕΔΕΚ). Ήταν μετριοπαθές δεξιό, αλλά διαλύθηκε το 1976 μετά την εισβολή, όταν οι εσωτερικές διαφωνίες οδήγησαν σε διάσπαση. Πολιτικά τέκνα του Ενιαίου υπήρξαν ο ΔΗΣΥ και το ΔΗΚΟ.Για το Ενιαίον Κόμμα έγραψε σχετικό βιβλίο ο ιστορικός Δρ Μιχάλης Σταυρή. Το Δημοκρατικό Εθνικό Κόμμα (ΔΕΚ, δεκαετία 1960-1970) Ακροδεξιό, εθνικιστικό κόμμα, που υποστήριζε σθεναρά την Ένωση με την Ελλάδα. Εμφανίστηκε μετά την ανεξαρτησία, αλλά δεν άντεξε την πολιτική πραγματικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κεντρικό πρόσωπο: ο Τάκης Ευδόκας. Εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει διαρκή ίχνη, καθώς η ακραία γραμμή του δεν βρήκε μαζική στήριξη. Τα μικρά «μέτωπα» του 1980 (ΝΕΔΗΠΑ, ΠAME, Ένωση Κέντρου) Μετά τον θάνατο του Μακαρίου, η Δεξιά και το Κέντρο διασπάστηκαν σε τρία μικρά κόμματα το 1980: Νέα Δημοκρατική Παράταξη του Αλέκου Μιχαηλίδη (πρώην Υπουργού και Προέδρου Βουλής) – Διαλύθηκε γρήγορα και εντάχθηκε στον ΔΗΣΥ το 1987. Παγκύπριο Ανανεωτικό Μέτωπο (ΠΑΜΕ) του Χρυσόστομου Σοφιανού (πρώην Υπουργού Παιδείας) – Διαλύθηκε σύντομα. Ένωση Κέντρου (ΕΚ) του Τάσσου Παπαδόπουλου – Σύντομα εντάχθηκε στο ΔΗΚΟ. Ήταν προσπάθειες προσωπικών ηγεσιών που δεν άντεξαν την εκλογική πραγματικότητα και το 5% όριο. Το Φιλελεύθερο Κόμμα (1986-1998) Ιδρύθηκε από τον Νίκο Ρολάνδη, πρώην Υπουργό Εξωτερικών, ως κεντροδεξιό, φιλελεύθερο σχήμα. Συμμετείχε σε εκλογές, αλλά δεν κατάφερε να εδραιωθεί. Διαλύθηκε το 1998 με συγχώνευση στον ΔΗΣΥ. Κεντρικό πρόσωπο: ο ίδιος ο Ρολάνδης. Ήταν η τελευταία μεγάλη προσπάθεια για «τρίτο πόλο» στη δεξιά. Το Ανανεωτικό Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΑΔΗΣΟΚ) Διάσπαση από το ΑΚΕΛ το 1990, σε μια περίοδο εσωκομματικής κρίσης μετά την πτώση του Ανατολικού Μπλοκ. Ιδρύθηκε από πέντε βουλευτές του ΑΚΕΛ και άλλα στελέχη, που κατηγορούσαν την ηγεσία για αδιαφάνεια και παρωχημένες ιδέες. Κεντρικό πρόσωπο: ο Παύλος Δίγκλης. Πήρε ~2,4% στις εκλογές του 1991 (χωρίς έδρα) και συγχωνεύτηκε αργότερα με τους Ελεύθερους Δημοκράτες του Γιώργου Βασιλείου. Το Κόμμα των Προσφύγων Το Παγκύπριο Κόμμα Προσφύγων & Πληγέντων (ΠΑ.ΚΟ.Π., 1990-1994) - Εστίασε αποκλειστικά στα προβλήματα των προσφύγων του 1974. Μικρό, θεματικό κόμμα, που δεν άντεξε πέρα από λίγα χρόνια και εξαφανίστηκε χωρίς σημαντική εκλογική παρουσία. Νέοι Ορίζοντες (1996-2005) Ιδρύθηκαν στις 18 Φεβρουαρίου 1996 ως ριζοσπαστικό δεξιό-εθνικιστικό κόμμα, με κύριο στόχο την απόρριψη της διζωνικής-δικοινοτικής ομοσπονδίας και την υπεράσπιση μιας ενιαίας κυπριακής πολιτείας. Εμφανίστηκαν ως «φρέσκια» φωνή κατά της κυρίαρχης πολιτικής για το Κυπριακό, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα του 1996. Κεντρικό πρόσωπο ήταν ο πολιτικός επιστήμονας Νίκος Κουτσού (πρόεδρος), ενώ εξέλεξαν βουλευτή τον Χρίστο Κληρίδη το 2001 με ποσοστό ~3%. Το κόμμα διαλύθηκε τον Ιούλιο του 2005, όταν συγχωνεύτηκε με αποχωρήσαντες από τον ΔΗΣΥ και ίδρυσε το Ευρωπαϊκό Κόμμα. Το Αγωνιστικό Δημοκρατικό Κίνημα (ΑΔΗΚ, 1998-2011) Συντηρητικό-κεντρώο κόμμα. Κέρδισε μία έδρα το 2001 (2%), αλλά την έχασε το 2006. Κεντρικά πρόσωπα: στελέχη από τον χώρο του ΔΗΣΥ/ΔΗΚΟ. Συγχωνεύτηκε τελικά με το ΔΗΚΟ το 2011. Οι Ενωμένοι Δημοκράτες (ΕΔΗ, 1996-2020) Οι Ενωμένοι Δημοκράτες προέκυψαν από τη συγχώνευση ΑΔΗΣΟΚ και Κινήματος Ελεύθερων Δημοκρατών (του Γιώργου Βασιλείου). Υπήρξε ένα κεντρώο-μεταρρυθμιστικό και φιλοευρωπαϊκό κόμμα, που πήρε μία έδρα το 2001 (2,6%) αλλά έχασε την κοινοβουλευτική παρουσία το 2006. Περιθωριοποιήθηκε σταδιακά και έπαψε ουσιαστικά να λειτουργεί ως ενεργό κόμμα. Από την ιδεολογία… στο TikTok Αν τα κόμματα του παρελθόντος γεννιούνταν μέσα από ιδεολογικά ρεύματα, εθνικά ζητήματα ή κοινωνικούς αγώνες, τα κόμματα της νέας εποχής καλούνται να επιβιώσουν σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου κυριαρχούν η εικόνα, τα social media και η προσωποκεντρική πολιτική.Πηγή: Σημερινή (10/05/26) Read more














