«Αναβαθμισμένος ο έλεγχος της πράσινης γραμμής» - Ο ρόλος της ΟΥΝΦΙΚΥΠ
Ο έλεγχος που γίνεται κατά μήκος της πράσινης γραμμής τα τελευταία τρία χρόνια είναι αναβαθμισμένος και τα μέσα στη διάθεσή μας είναι μοντέρνα και τεχνολογικά άρτια, δήλωσαν στο ΚΥΠΕ πηγές με γνώση του θέματος.
Ο έλεγχος γίνεται από το Υπουργείο Άμυνας και την Αστυνομία, μέσω του ΓΕΕΦ, και υπάρχει στενή συνεργασία με ειδικούς συνδέσμους στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ αν προκύψει ανάγκη, όπως αναφέρθηκε στο ΚΥΠΕ.
«Έχουμε στη διάθεσή μας διάφορα οπτικοακουστικά μέσα, κάμερες και άλλα μέσα σε συγκεκριμένα σημεία και η επιτήρηση είναι διαρκής και επί 24ωρης βάσης. Η Εθνική Φρουρά έχει συγκεκριμένες οδηγίες και η συνεργασία με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ είναι διαρκής και στενή και όταν εντοπιστεί οτιδήποτε οι σύνδεσμοι επικοινωνούν μεταξύ τους για τα περαιτέρω και τον τρόπο δράσης», ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Εξηγήθηκε στο ΚΥΠΕ ότι μέσω καμερών που εγκαταστάθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια η ΕΦ επιβλέπει και αν υπάρξει ύποπτη κίνηση ενημερώνεται η Αστυνομία. Υπενθυμίζεται ότι το συρματόπλεγμα που είχε τοποθετηθεί στο παρελθόν έχει απομακρυνθεί εντελώς εκτός από σημεία όπου η μορφολογία του εδάφους δεν το επιτρέπει (κοιλότητες κλπ).
Οι ίδιες πηγές εξήγησαν ότι η Πύλα θεωρείται ένα ιδιαίτερο καθεστώς καθώς ελέγχεται από τα ΗΕ και δεν υπάρχει φυλάκιο εισόδου και εξόδου ή οδόφραγμα. Επίσης κάποιες άλλες περιοχές, ενδεχομένως λόγω μορφολογίας, να θεωρούνται προβληματικές και να μην μπορούν να ελεγχθούν στην ολότητά τους, όπως για παράδειγμα στην Αυλώνα.
«Εμείς έχουμε αναβαθμιστεί και ο έλεγχος προσπαθούμε να είναι αποτελεσματικός και άμεσος. Πολλά πράγματα δεν διαφημίζονται για ευνόητους λόγους», εξήγησαν.
Ο ρόλος της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στη νεκρή ζώνη
Η γραμμή αντιπαράταξης, η λεγόμενη πράσινη γραμμή εκτείνεται περίπου 180 χλμ. σε όλο το νησί. Σε ορισμένα μέρη της παλιάς Λευκωσίας έχει πλάτος μόνο λίγα μέτρα, ενώ σε άλλες περιοχές έχει πλάτος μερικών χιλιομέτρων.
H πράσινη γραμμή δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στις 30 Δεκεμβρίου 1963. Ονομάστηκε «Πράσινη Γραμμή» επειδή ο τότε διοικητής των βρετανικών δυνάμεων στην Κύπρο, στρατηγός Γιανγκ την χάραξε με πράσινο μολύβι πάνω στον χάρτη.
Τότε δεν εκτεινόταν σε όλο το νησί, υπήρχε μόνο στη Λευκωσία και αργότερα εκεί που υπήρχαν τουρκοκυπριακοί θύλακες. Από τον Μάρτιο του 1964, οπότε κατέφτασαν στο νησί στρατιώτες του ΟΗΕ, η φύλαξή της έχει ανατεθεί σε αυτούς. Επεκτάθηκε κατά πολύ μετά την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974.
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της ΟΥΝΦΙΚΥΠ με στοιχεία και πληροφόρηση και επικαιροποίηση τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2025, στο ανατολικό τμήμα του νησιού, η γραμμή διακόπτεται από την περιοχή των Βρετανικών Βάσεων της Δεκέλειας, όπου η ΟΥΝΦΙΚΥΠ δεν δραστηριοποιείται.
Μια άλλη περιοχή που δεν ελέγχει ο ΟΗΕ είναι τα Βαρώσια, η οποία βρίσκεται τώρα υπό τον έλεγχο του τουρκικού κατοχικού στρατού.
Πολλά μέρη της γραμμής αντιπαράταξης καλλιεργούνται ή/και κατοικούνται. Υπάρχουν αρκετά χωριά ή ειδικές περιοχές εντός της ουδέτερης ζώνης, όπου ζουν και/ή εργάζονται περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι. Οι πολίτες μπορούν να εισέρχονται ελεύθερα σε αυτές τις περιοχές. Σε άλλα σημεία της ουδέτερης ζώνης, η μετακίνηση ή η δραστηριότητα των πολιτών απαιτεί ειδική άδεια από την ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Η Πύλα, στην ανατολική περιοχή της ουδέτερης ζώνης, είναι το μόνο χωριό που κατοικείται από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους.
Σε άλλες περιοχές υπάρχουν ερείπια παλιών χωριών, καταστημάτων και άλλων αναμνήσεων από τη ζωή κάποτε στην ουδέτερη ζώνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ουδέτερη ζώνη θεωρείται ένας παράδεισος για τη χλωρίδα και την πανίδα, που ευδοκιμεί σχεδόν με την απουσία κυνηγών και των περισσότερων άλλων ανθρώπινων παρεμβάσεων.
Τι κάνει η ΟΥΝΦΙΚΥΠ - τομείς 1, 2 και 4
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της, η ΟΥΝΦΙΚΥΠ παρακολουθεί συνεχώς την ουδέτερη ζώνη με περιπολίες με οχήματα, πεζές περιπολίες, με ποδήλατα και με ελικόπτερο. Επιπλέον, υπάρχει ειδική μονάδα έτοιμη να ανταποκριθεί σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης εντός της ουδέτερης ζώνης. Περίπου 1.000 περιστατικά συμβαίνουν εντός της νεκρής ζώνης κάθε χρόνο.
Αυτή τη στιγμή περίπου 802 στρατιώτες υπηρετούν εκ περιτροπής στην ειρηνευτική δύναμη και οι περισσότεροι προέρχονται από χώρες όπως η Αργεντινή, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σλοβακία και η Ουγγαρία.
Η στρατιωτική παρουσία εκτείνεται σε τρεις τομείς, τους Τομείς 1, 2 και 4. Ο Τομέας 3 έπαψε να υπάρχει όταν ο Καναδάς αποσύρθηκε από την ειρηνευτική δύναμη το 1993 και οι Τομείς 2 και 4 ανέλαβαν την περιοχή.
Μετά από αναθεώρηση και μείωση των στρατευμάτων το 2004, τα στρατεύματα των ειρηνευτών δεν επανδρώνουν πλέον κάθε σημείο σε μόνιμη βάση. Αντ' αυτού, περιπολούν τη νεκρή ζώνη πεζή και με ελικόπτερο, με όχημα και ποδήλατο.
Επιπλέον, υπάρχουν 4 κεντρικές μονάδες, που σταθμεύουν στην Προστατευόμενη Περιοχή των Ηνωμένων Εθνών.
Τα πτητικά μέσα περιλαμβάνουν μονάδα ελικοπτέρων υπό αργεντινή διοίκηση, η οποία παρέχει 24ωρη επιτήρηση κατά μήκος της νεκρής ζώνης και βοήθεια έκτακτης ανάγκης. Η διοίκηση χειρίζεται τρία ελικόπτερα από το Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας.
Η μονάδα Μηχανικού Δύναμης παρέχει μηχανική υποστήριξη στην UNFICYP.
Τομέας Ένα
Ο Τομέας Ένα καλύπτει μια απόσταση περίπου 90 χιλιομέτρων από το χωριό Κόκκινα στη δυτική ακτή της Κύπρου μέχρι το χωριό Μάμμαρι, δυτικά της Λευκωσίας.
Υπάγεται στην ευθύνη της Αργεντινής Αποστολής από τις 16 Οκτωβρίου 1993. Η αποστολή εναλλάσσεται λίγο πολύ πλήρως κάθε έξι μήνες. Το Αρχηγείο και ο Λόχος Διοίκησης του Τομέα Ένα βρίσκονται στο στρατόπεδο Σαν Μαρτίν, το οποίο βρίσκεται κοντά στο χωριό Σκουριώτισσα. Ο Λόχος Υποστήριξης βρίσκεται στο στρατόπεδο Ρόκα, κοντά στον Ξερό στα βόρεια.
Τομέας Δύο
Αυτός ο τομέας αποτελεί ευθύνη της Βρετανικής Ενόπλων Δυνάμεων από το 1993, όταν η Καναδική Ενόπλων Δυνάμεων απέσυρε την κύρια μονάδα της.
Η ευθύνη της μονάδας είναι η περιπολία και η παρακολούθηση της στρατιωτικής δραστηριότητας σε απόσταση άνω των 30 χιλιομέτρων κατά μήκος της νεκρής ζώνης, ξεκινώντας από το ανατολικό άκρο του χωριού Μάμμαρι και καταλήγοντας στο Καϊμακλί, ανατολικά της Λευκωσίας.
Το Αρχηγείο του Τομέα βρίσκεται στους Στρατώνες Wolseley, εντός της νεκρής ζώνης κοντά στο δυτικό άκρο των Ενετικών Τειχών. Τα στρατεύματα σταθμεύουν στο ξενοδοχείο Ledra Palace. 'Ενας λόχος βρίσκεται στις γραμμές κατάπαυσης του πυρός και περιπολεί την νεκρή ζώνη σε αυτήν την περιοχή.
Τομέας Τέσσερα
Από το 2018, ο Τομέας Τέσσερα αποτελεί ευθύνη της Σλοβακικής Ενόπλων Δυνάμεων.
Η ευθύνη της μονάδας είναι η περιπολία και η παρακολούθηση της στρατιωτικής δραστηριότητας σε απόσταση 65 χιλιομέτρων κατά μήκος της νεκρής ζώνης, ξεκινώντας από το ανατολικό άκρο του Καϊμακλίου και καταλήγοντας στο χωριό Δερύνεια, στην ανατολική ακτή του νησιού.
Η Βρετανική Βάση κοντά στη Δεκέλεια εκτείνεται μεταξύ δύο σημείων της νεκρής ζώνης του χωριού Πύλα και του χωριού Στροβίλια, και βρίσκεται εκτός της περιοχής ευθύνης της αποστολής.
‘Ενας λόχος αναπτύσσεται κατά μήκος και των δύο γραμμών κατάπαυσης του πυρός της νεκρής ζώνης του τομέα αυτού. Επιπλέον μια διμοιρία έχει την έδρα της στην Αθηένου, με ευθύνη για το δυτικό μισό του Τομέα. Δεύτερη διμοιρία έχει έδρα τη Δερύνεια, με ευθύνη για το ανατολικό μισό, συμπεριλαμβανομένης της εγκαταλελειμμένης πόλης των Βαρωσίων.
Μία τρίτη διμοιρία έχει έδρα την Πύλα με καθήκον την παρακολούθηση της στρατιωτικής δραστηριότητας στο μικτό χωριό.
Η δράση της UNPOL
Η Αστυνομία των Ηνωμένων Εθνών (UNPOL) αποτελεί μέρος της ειρηνευτικής δύναμης από τις 14 Απριλίου 1964. Η UNPOL συμβάλλει στη διατήρηση και αποκατάσταση του νόμου και της τάξης στην ουδέτερη ζώνη και συνεργάζεται με τις στρατιωτικές και πολιτικές υποθέσεις της ΟΥΝΦΙΚΥΠ σχετικά με την πολιτική δραστηριότητα στην ουδέτερη ζώνη, ανθρωπιστικά θέματα και άλλα.
Αποτελείται από 69 αστυνομικούς από δεκαέξι χώρες και πολιτικό προσωπικό υποστήριξης.
Οι αξιωματικοί της UNPOL εδρεύουν στην Προστατευόμενη Περιοχή των Ηνωμένων Εθνών και σε οκτώ ακόμη τοποθεσίες σε όλο το νησί, εντός ή κοντά στην ουδέτερη ζώνη. Η UNPOL δεν έχει εξουσίες σύλληψης ή κράτησης.
Σημεία διέλευσης
Από τον Απρίλιο του 2003, έχουν ανοίξει πολλά σημεία διέλευσης στο νησί. Συγκεκριμένα δύο στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων στο Πέργαμος και τα Στροβίλια, τρία στη Λευκωσία στον Άγιο Δημήτριο/Μετεχάν, το Λήδρα Πάλας και την οδό Λήδρας και ένα δυτικά της Λευκωσίας στον Αστρομερίτη/Ζώδια, και στο δυτικό άκρο του νησιού που είναι ο Πύργος- Λιμνίτης/Γεσιλιρμάκ.
Δύο επιπλέον σημεία διέλευσης άνοιξαν στις 12 Νοεμβρίου 2018, για πρώτη φορά μετά από οκτώ χρόνια. Το ανατολικό σημείο διέλευσης Δερύνειας και το σημείο διέλευσης Λεύκα/Απλίκι.
Πηγή: ΚΥΠΕ