Παπαδοπούλου σε Φωκά: «Το βιβλίο είναι μυθιστόρημα, όχι αυτοβιογραφία»
Ανακοίνωση σχετικά με το βιβλίο «Και πολλά επεκράνθη. Η Ελένη της Καρπασίας», εξέδωσε η συγγραφέας, μετά τις τοποθετήσεις της Ελένης Φωκά.
Όπως σημειώνει η κα. Παπαδοπούλου, το έργο αποτελεί λογοτεχνικό μυθιστόρημα με στοιχεία μυθοπλασίας, εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα και μαρτυρίες, και όχι αυτοβιογραφία της Ελένης Φωκά.
Παράλληλα, επισυνάπτεται ανακοίνωση μαθητών της κ. Φωκά, οι οποίοι εκφράζουν τη στήριξή τους προς τη συγγραφέα, υποστηρίζοντας ότι η χρήση μυθοπλασίας έγινε με τη γνώση και τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων.
Αυτούσια η ανακοίνωση
Με αφορμή τα πρόσφατα δημοσιεύματα αναφορικά με το βιβλίο της Ευρυδίκης Περικλέους Παπαδοπούλου, με τίτλο «Και πολλά επεκράνθη: Η Ελένη της Καρπασίας», την πρόσφατη δημοσιογραφική διάσκεψη της κας Ελένης Φωκά, καθώς και τις δημόσιες εμφανίσεις της κας Φωκά σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές, κατά τις οποίες έγιναν διάφορες αναφορές στο βιβλίο, επιθυμούμε να αναφέρουμε τα ακόλουθα κατ’ εντολή της κ. Παπαδοπούλου:
1. Η κα Φωκά, της οποίας τον βίο και έργο τιμούμε, μέσω των πρόσφατων δηλώσεών της ουσιαστικά επιχειρεί να παρουσιάσει ότι το βιβλίο δεν αποτελεί λογοτεχνικό έργο με στοιχεία μυθοπλασίας, αλλά αυτοβιογραφία της ίδιας. Αυτές οι αναφορές δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις στο κοινό.
2. Το πιο πάνω βιβλίο δεν αποτελεί βιογραφία, αλλά λογοτεχνικό βιβλίο, εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα και πρόσωπα, το οποίο συνδυάζει στοιχεία μυθοπλασίας, γεγονός που ήταν σαφές από την αρχή της συγγραφής του. Έμπνευση για τη συγγραφή του αποτέλεσε τόσο η ιστορία της κας Φωκά, όσο και η ιστορία και τα βιώματα πολλών άλλων προσώπων, εγκλωβισμένων, μεταξύ άλλων και των μαθητών της κας Φωκά. Στις πρώτες σελίδες του βιβλίου αναφέρονται ρητώς και με σαφήνεια τα εξής:
«Η ιστορία είναι εμπνευσμένη από μαρτυρίες της Ελένης Φωκά, από πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα, ωστόσο περιλαμβάνει πολλά στοιχεία μυθοπλασίας. Οποιαδήποτε ομοιότητα σε πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις μέσα από τη μυθοπλασία αυτή είναι απολύτως συμπτωματική.»
3. Στις «Ευχαριστίες» στο τέλος του βιβλίου, καταγράφονται όλα τα πρόσωπα, πέραν από την κα Φωκά που αποτέλεσαν έμπνευση της συγγραφέως και τις ιστορίες των οποίων άκουσε, προκειμένου να συνθέσει το έργο της. Κατά τη συγγραφή του έργου, προέβη σκοπίμως στην ενσωμάτωση στοιχείων μυθοπλασίας, ακριβώς προς αποφυγή οποιασδήποτε σύνδεσης με πραγματικά πρόσωπα και καταστάσεις, την οποία δεν επιθυμούσαν τα λοιπά πρόσωπα, η ιστορία των οποίων καταγράφηκε στο βιβλίο. Η χρήση των εν λόγω στοιχείων μυθοπλασίας τελούσε σε πλήρη γνώση και συναίνεση όλων των προσώπων που συνέβαλαν με τις μαρτυρίες τους στη διαμόρφωση του περιεχομένου του βιβλίου, συμπεριλαμβανομένης και της κας Φωκά.
4. Επίσης, στόχος της κ. Παπαδοπούλου με τη δημιουργία του έργου αυτού, ήταν να μπορεί να διαβαστεί ως λογοτεχνικό κείμενο από μαθητές, οι οποίοι από τη μέχρι σήμερα εμπειρία της στα σχολεία, μαθαίνουν πολύ καλύτερα την ιστορία του τόπου τους με τη μελέτη τέτοιου είδους κειμένων παρά μέσω «στεγνών» κειμένων ιστορίας.
5. Το έργο της επομένως, είναι σαφώς λογοτεχνικό και μυθοπλαστικό και ως τέτοιο εκδόθηκε, κυκλοφόρησε, διαφημίστηκε και παρουσιάστηκε, στην παρουσία, γνώση και συναίνεση της κας Φωκά, εφόσον η ίδια συμμετείχε στις εκδηλώσεις παρουσίασης του βιβλίου, εκπομπές, παρουσιάσεις σε σχολεία και άλλες παρουσιάσεις, καθώς και στη δραματοποίηση του βιβλίου και στο ανέβασμα του δραματοποιημένου έργου. Το βιβλίο, για το οποίο η κα Παπαδοπούλου είχε την πρωτοβουλία συγγραφής, είναι προϊόν πολύχρονων κόπων και προσπαθειών, εκτεταμένης, πολυετούς και ενδελεχούς έρευνας, καθώς και επίμονης και πολύωρης συγγραφικής εργασίας της κας Παπαδοπούλου, συμπεριλαμβανομένων επανειλημμένων διορθώσεων, μελέτης σε αρχεία, διασταύρωση πληροφοριών και δημιουργική ευθύνη, λογοτεχνικής και συγγραφικής δημιουργίας.
6. Το βιβλίο είχε άλλωστε, συμπεριληφθεί και στη βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων, στην κατηγορία «Μυθιστόρημα», εν γνώσει της κας Φωκά, ενώ η συμπερίληψη στη βραχεία λίστα έγινε μετά από αξιολόγηση της ποιότητας του βιβλίου ως μυθιστορήματος. Με την εν λόγω υποψηφιότητα αναδεικνύονται οι αγώνες και οι εμπειρίες των Κυπρίων εγκλωβισμένων, περιλαμβανομένης, προφανώς, και της ίδιας της κας Φωκά. Περαιτέρω, τόσο το βιβλίο όσο και κάθε σχετική πτυχή τελούσε εις πλήρη γνώση της κας Φωκά, καθότι μέχρι προσφάτως συνόδευε την κα Παπαδοπούλου σε παρουσιάσεις του βιβλίου, σε τηλεοπτικές και λοιπές δημόσιες εμφανίσεις, καθώς και σε κάθε δραστηριότητα σχετική με την προώθησή του.
7. Οποιεσδήποτε αναφορές που αναφέρονται στη φύση του βιβλίου ως αυτοβιογραφία, που λανθασμένα αναφέρεται ως λογοτεχνικό, αποτελούν εκ των υστέρων αβάσιμους ισχυρισμούς που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και καλούμε δημόσια όπως μη επαναλαμβάνονται οποιεσδήποτε παρόμοιες αναφορές στο μέλλον.
8. Στο παρόν, επισυνάπτεται και χωριστή ανακοίνωση των μαθητών της κας Φωκά.
Εμείς, οι μαθητές της κας Ελένης Φωκά, επιθυμούμε να καταθέσουμε τα πιο κάτω γεγονότα:
1. Γνωρίσαμε την κα Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου, πριν από 8 χρόνια περίπου, μια γνωστή συγγραφέα, αλλά πάνω απ’ όλα μια γνήσια πατριώτισσα που αγαπά υπέρμετρα την πατρίδα της. Τη γνωρίσαμε όταν ερευνούσε για την ζωή και τα πάθη των εγκλωβισμένων. Ήθελε να τα καταγράψει ώστε να μην ξεχάσουμε ποτέ εμείς που τα ζήσαμε και να μαθαίνουν οι κατοπινές γενιές τα πάθη του λαού μας που έζησαν την βαρβαρότητα της τουρκικής εισβολής και κατοχής.
2. Εμείς, τα παιδιά των εγκλωβισμένων, από την πρώτη στιγμή που ακούσαμε για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου, θελήσαμε να καταθέσουμε τις δικές μας μαρτυρίες με μεγάλη χαρά αλλά και ανακούφιση, γιατί μέχρι εκείνη τη στιγμή κανένας δε μας προσέγγισε να κάνει καταγραφή αυτής της πονεμένης πτυχής του κυπριακού προβλήματος. Η κυρία Ευρυδίκη ερευνούσε στο αρχείο του κράτους, στο Ίδρυμα Μακαρίου του Γ΄, από εφημερίδες εκείνης της εποχής και έπαιρνε δεκάδες συνεντεύξεις από εγκλωβισμένους. Η μόνη προϋπόθεση που ζητήσαμε για να καταθέσουμε ήταν να συγκαλυφθούν οι μαρτυρίες μας. Για τον σκοπό αυτό ζητήσαμε να υπάρχει μυθοπλασία γύρω από τις ιστορίες και τα ονόματά μας. Η παράκλησή μας αυτή έγινε αμέσως δεκτή από την κα Ευρυδίκη, αλλά και από τη δασκάλα μας κα Ελένη Φωκά, η οποία γνωρίζει πολύ καλά τον κίνδυνο και τις δυσκολίες.
Οι πιο πολλές μας συναντήσεις έγιναν στο σπίτι της κας Ευρυδίκης, όπου ήταν πάντοτε παρούσα και η δασκάλα μας η Ελένη Φωκά. Η δασκάλα μας, πάντοτε βρισκόταν στο σπίτι της κυρίας Ευρυδίκης, δείχνοντας τη μεγάλη της χαρά και περηφάνια για τη συμβολή μας στη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Πάντοτε φρόντιζε εκτός από τα κεραστικά της κας Ευρυδίκης, να φέρνει και αυτή δικά της κεραστικά γιατί ένιωθε τη συγγραφή αυτού του βιβλίου στόχο της ζωής της. Για τη δασκάλα μας, η παρουσία μας ήταν πολύ σημαντική γιατί θα επιβεβαίωνε όσα η ίδια κατέθεσε ή θα κατέθετε στη συνέχεια, μιας και τα περισσότερα γεγονότα είχαν γίνει με τη παρουσία μας καθώς ήμασταν οι μαθητές της στο δημοτικό σχολείο Αγίας Τριάδας. Εμείς σε όλες τις συναντήσεις που είχαμε με την κυρία Ευρυδίκη στη Λευκωσία ή στη Λάρνακα, η δασκάλα μας ήταν παρούσα και συμπλήρωνε με ενθουσιασμό στις δικές μας μαρτυρίες αλλά και στις δικές της μαρτυρίες γιατί εμείς και η δασκάλα μας έχουμε κοινές εμπειρίες, όπως έχουμε αναφέρει και πιο πάνω.
Θυμόμαστε κατά την παρουσίαση του βιβλίου στο Προεδρικό Μέγαρο, τη χαρά, τη περηφάνια και την ανακούφιση που είχαμε όλοι, ιδιαίτερα όμως η δασκάλα που ήταν ενθουσιασμένη με το ότι καταγράφηκε και με τον τρόπο που καταγράφηκε το βιβλίο. Ευχαρίστησε από το μικρόφωνο στην ομιλία της την αγαπημένη της συγγραφέα. Στη συνέχεια υπέγραψε το βιβλίο αυτό με αφιέρωση.
Τέλος, θεωρούμε καθήκον μας και υποχρέωσή μας να πούμε δύο λόγια για τον άνθρωπο Ευρυδίκη. Είναι ένας άνθρωπος αληθινός. Ένας άνθρωπος που ξέρει να αγαπά, να πονεί, να νοιάζεται και να στηρίζει αυτούς που έχει δίπλα της. Είναι ένας άνθρωπος που μας έδωσε περισσότερα από όσα πήρε από εμάς. Πάντοτε με την ευγένεια που τη διακρίνει μας ρωτούσε εμάς και τη δασκάλα μας αν συμφωνούσαμε με όσα έγραφε στο βιβλίο. Μας έστελνε τις σελίδες του βιβλίου καθώς το έγραφε, για να της πούμε τη γνώμη μας ή να αφαιρέσουμε ό,τι δεν επιθυμούμε. Το ίδιο και καλύτερα γινόταν και με τη δασκάλα μας. Η κ. Ευρυδίκη εκτύπωνε ό,τι έγραφε και το έδινε στη δασκάλα μας που το έπαιρνε στο σπίτι της και το μελετούσε και πήγαινε την επόμενη στο σπίτι της συγγραφέως που αφαιρούσε ή πρόσθετε στο κείμενο αν ήθελε η δασκάλα μας.
Με τις πιο πάνω περιγραφές θέλουμε να δηλώσουμε τη στήριξή μας στην κυρία Ευρυδίκη γιατί ποτέ η κυρία Ευρυδίκη δεν κινήθηκε χωρίς τη δική μας συγκατάθεση και τη συγκατάθεση της δασκάλας μας στη συγγραφή όπως γραφόταν το βιβλίο. Σεβάστηκε όλες τις αλλαγές που ζητήσαμε από το κείμενο. Δεν χρειάστηκε ποτέ ούτε δεύτερη κουβέντα από εμάς. Ποτέ δεν μας έφερε σε δύσκολη θέση. Τόνιζε κάθε στιγμή:
«Δεν θέλω να γράψω τίποτα που εσείς δεν το θέλετε».
Ένας εκπρόσωπος της ομάδας μαθητών, μα και η δασκάλα μας Ελένη Φωκά, υπέγραψαν το τελευταίο αντίτυπο του βιβλίου προτού πάει για έκδοση στον εκδοτικό οίκο Νεφέλη στην Αθήνα τον Ιούλιο του 2024. Ταχυδρομήθηκε μάλιστα συστημένο και υπάρχει ως σαν αποδεικτικό στοιχείο.
Πιστεύουμε και ελπίζουμε να επιλυθεί το πρόβλημα που προέκυψε (εκ των υστέρων) σχετικά με τη μυθοπλασία στο βιβλίο.
Με εκτίμηση,
Μαθητές της κας Ελένης Φωκά