1967: Τι κάνουν τα χελιδόνια όταν θα βρέξει…και οι πολιτικοί στις εκλογές;
newsare.net
Το 1967 ο Α. Παναρέτου κατέγραψε μια παλιά κυπριακή πρόγνωση: «Άμα τα χ’ελιδόνια πετούν πολλά χαμηλά, εν να βρέξη». Σχεδόν εξήντα χρόνια αργότερ1967: Τι κάνουν τα χελιδόνια όταν θα βρέξει…και οι πολιτικοί στις εκλογές;
Το 1967 ο Α. Παναρέτου κατέγραψε μια παλιά κυπριακή πρόγνωση: «Άμα τα χ’ελιδόνια πετούν πολλά χαμηλά, εν να βρέξη». Σχεδόν εξήντα χρόνια αργότερα, η παρατήρηση εξακολουθεί να λειτουργεί. Απλώς στην Κύπρο αποκτήσαμε και ένα δεύτερο είδος χελιδονιού: το πολιτικό. Επ’ ευκαιρία της επανέναρξης, από την Του Κρίστοφερ Σταύρου Πιτσιλλίδη* Ξεφυλλίζοντας την Κυπριακή Γεωργική Λαογραφία του Α. Παναρέτου, που εκδόθηκε στη Λευκωσία το 1967 από τη Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα, στάθηκα στο δεύτερο μέρος του βιβλίου. Ο τίτλος του θα μπορούσε σχεδόν να είναι δελτίο καιρού μιας άλλης εποχής: «Παροιμίες για τον καιρό και λέξεις σχετικές με τον καιρό και τα διάφορα μετεωρολογικά φαινόμενα». Εκεί, στη σελίδα 47 και στον αριθμό 29, υπάρχει μια πρόγνωση που οι παλιοί Κυπραίοι γνώριζαν χωρίς δορυφόρους, ραντάρ και εφαρμογές στο κινητό: «Άμα τα χ’ελιδόνια πετούν πολλά χαμηλά, εν να βρέξη». Ο Παναρέτου εξηγεί αμέσως από κάτω: «Όταν τα χελιδόνια πετούν πολύ χαμηλά, η πρόβλεψη είναι πως σύντομα ο καιρός θα μετατραπή σε βροχερόν». Οι παλιοί δεν είχαν εφαρμογές καιρού. Είχαν μάτια. Παρατηρούσαν τα σύννεφα, το φεγγάρι, τα άστρα, τον ήλιο, τα πουλιά και τα ζώα. Στην ίδια σελίδα διαβάζουμε πως όταν τα άστρα «τρέμουν ή χορεύκουν» προμηνύουν άνεμο, βροχή ή τρικυμία. Ήταν ένας ολόκληρος κώδικας λαϊκής μετεωρολογίας, χτισμένος μέσα από την παρατήρηση της φύσης από γενιά σε γενιά. Και ειδικά στην περίπτωση των χελιδονιών, οι παλιοί δεν ήταν καθόλου ανόητοι. Τα χελιδόνια τρέφονται με έντομα που συλλαμβάνουν εν πτήσει και οι μεταβολές στις ατμοσφαιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν το ύψος στο οποίο κινούνται τα έντομα. Όταν λοιπόν το φαγητό κατεβαίνει χαμηλότερα, ακολουθούν και τα χελιδόνια. Υπάρχει μάλιστα σήμερα ένας όρος, biomimicry - βιομιμητική: η παρατήρηση και μίμηση προτύπων, μηχανισμών και στρατηγικών της φύσης για την επίλυση ανθρώπινων προβλημάτων. Με απλά λόγια, κοιτάζουμε τι έχει μάθει να κάνει η φύση και προσπαθούμε να διδαχθούμε από αυτήν. Στην Κύπρο φαίνεται πως προχωρήσαμε ένα βήμα παραπέρα. Αναπτύξαμε και το political biomimicry. Γιατί έχουμε και ένα δεύτερο είδος χελιδονιού: το πολιτικό χελιδόνι. Λίγο πριν από τις εκλογές αρχίζει κι αυτό να πετά πολλά χαμηλά. Ο πολιτικός που μέχρι χθες κινούνταν μεταξύ γραφείου, τηλεοπτικού στούντιο και επίσημης εκδήλωσης προσγειώνεται στο καφενείο του χωριού. Παραγγέλνει κυπριακό, σφίγγει χέρια, ακούει προβλήματα και ανακαλύπτει ξανά τον γεωργό, τον συνταξιούχο, τον εργαζόμενο και τον μικρομεσαίο. Σε ακραία φαινόμενα πολιτικής βαρομετρικής πίεσης μπορεί ακόμη και να θυμηθεί από ποιο χωριό κατάγεται. Ο έμπειρος Κυπραίος τότε καταλαβαίνει: εν να βρέξει ψήφους. Άμα δεις πολιτικό στη λαϊκή αγορά Σάββατο πρωί, η πολιτική πίεση έχει αρχίσει να πέφτει. Άμα τον δεις να τρώει σούβλα όρθιος με πλαστικό πιάτο στο χέρι, το εκλογικό βαρομετρικό πλησιάζει. Κι άμα κάποιος που τέσσερα χρόνια δεν απαντούσε ούτε στο τηλέφωνο σού πει ξαφνικά «Κριστοφερ μου, πώς είσαι; Χαθήκαμε!», δεν χρειάζεται να κοιτάξεις ημερολόγιο. Έρχονται εκλογές. Δεν είναι όμως κακό να κατεβαίνει ο πολιτικός χαμηλά. Το αντίθετο. Εκεί ακριβώς πρέπει να βρίσκεται. Το πρόβλημα αρχίζει όταν, την επομένη των εκλογών, ξαναπαίρνει ύψος. Γιατί η ουσία της δημοκρατίας δεν βρίσκεται στην ικανότητα του πολιτικού να πλησιάζει τον πολίτη όταν χρειάζεται την ψήφο του. Βρίσκεται στην ικανότητά του να παραμένει κοντά του όταν πλέον την έχει πάρει. Και εδώ η σάτιρα σταματά. Επ’ ευκαιρία της επανέναρξης, από την 1η Σεπτεμβρίου, των εργασιών της νέας Βουλής, ας ευχηθούμε από καρδιάς και στους 56 βουλευτές μας καλή δύναμη και μια παραγωγική πενταετία. Να βρίσκονται κοντά στον πολίτη όχι μόνο όταν χρειάζονται την ψήφο του, αλλά κυρίως τώρα που την έχουν πάρει. Να ακούν πριν μιλήσουν, να θυμούνται τα χωριά και τα καφενεία όταν δεν υπάρχουν κάμερες και να βλέπουν τον συνταξιούχο, τον νέο, τον εργαζόμενο, τον γεωργό και τον μικρομεσαίο όχι ως εκλογικές μονάδες αλλά ως τους ανθρώπους που τους έστειλαν στη Βουλή. Να θυμούνται επίσης ότι η ψήφος δεν είναι παράσημο ούτε επιβράβευση. Είναι ανάθεση ευθύνης. Και πάνω απ’ όλα, να κάνουν εκείνο για το οποίο εξελέγησαν: να λύνουν τα προβλήματα του τόπου αντί να μας εξηγούν συνεχώς γιατί δεν λύνονται. (Προς 56: Ναι διαβάσατε αυτό ξανά και ξανά) Γιατί τελικά ο άξιος πολιτικός ξεχωρίζει από κάτι πολύ απλό: παραμένει χαμηλά όταν οι εκλογές έχουν τελειώσει. Καλή αρχή και καλή πενταετία, λοιπόν, και στους 56. Η ευχή είναι πραγματικά από καρδιάς: να πετούν χαμηλά για πέντε ολόκληρα χρόνια. Πηγές: Α. Παναρέτου, Κυπριακή Γεωργική Λαογραφία, Εκδόσεις Συνεργατικής Κεντρικής Τραπέζης Λτδ., Λευκωσία–Κύπρος, 1967, Μέρος Δεύτερον, σ. 47, αρ. 29. Προσωπικό αρχείο του συγγραφέα. *Ο Κρίστοφερ Σταύρου Πιτσιλλίδης είναι ιστοριοδίφης και ερευνητής της συλλογικής μνήμης της Κύπρου. Μέσα από τη σειρά «Παλαιολόγιο» αναδεικνύει άγνωστες και λησμονημένες πτυχές της κυπριακής ιστορίας, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν με τον μοναδικό του τρόπο. Read more














