ថ្ងៃពុធ​ទី​៤មីនា សភាប្រជាមានិត​ចិន​​​​បានចាប់ផ្តើមកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ ដ៏សំខាន់បំផុត​ ដើម្បី​គូសវាស​​ផែនការ​​នយោបាយ ទិសដៅ​សេដ្ឋកិច្ច​ និងការការពារជាតិ​។ កិច្ចប្រជុំនេះ ត្រូវស្ថិតនៅក្នុង​បរិបទ​អស្ថិរភាព ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ​​អន្តរជាតិ​ ជុំវិញ​សង្គ្រាម​នៅតំបន់ដើមបូព៌ា​​។ តែ​ទោះយ៉ាងណា រដ្ឋអំណាចចិន​មិន​បានបញ្ចេញចំណាប់អារម្មណ៍អ្វីទាំងអស់ ថាតើ​វិបត្តិនេះ​ អាច​ជះ​​ផល​ប៉ះពាល់​អ្វីខ្លះ មកលើសេដ្ឋកិច្ច​ចិន​​។

​​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​គំរាម​លុប​ចោល​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​ទាំងអស់​ជាមួយ​អេស្ប៉ាញ ពីព្រោះតែ ប្រទេសអឺរ៉ុប​១​នេះ មិន​​ចូលរួម​សហការ​ជាមួយ​អាមេរិក និងមិនអនុញ្ញាតឲ្យ​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អាមេរិក ​ប្រើប្រាស់​មូលដ្ឋាន​យោធា ដើម្បី​វាយប្រហារ​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះបីជា​ត្រូវ​រងសម្ពាធ​ខ្លាំង​ពីសំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីត បាន​បញ្ជាក់ជំហរ​​បន្ត​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម​​។ 

ប្រឈមមុខនឹងស្ថានការណ៍​សង្គ្រាមដែលកំពុងតែឆេះរាលដាលនៅតំបន់ដើមបូព៌ា កាលពីថ្ងៃអង្គារទី​៣មីនា លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានថ្លែងសារទៅកាន់ប្រជាជនបារាំង ប្រកាសអំពីវិធានការ​មួយចំនួន ដើម្បី​ការពារ​ផលប្រយោជន៍បារាំង ក៏ដូចជាការ​​ពារ​​សម្ព័ន្ធមិត្តបារាំង នៅតំបន់​ដើមបូព៌ា​។ ក្រៅ​ពីបានចាប់ផ្តើម​ប្រតិបត្តិការ​ ដឹកប្រជាជន​បារាំងត្រលប់​មកស្រុក​វិញ លោក​ម៉ាក្រុង​បានប្រកាសបញ្ជូន​នាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង ទៅកាន់​តំបន់ដើមបូព៌ា ដើម្បីការពារ​ចរាចរណ៍សមុទ្រ​​ដឹកប្រេង ​ឧស្ម័ន​និងទំនិញទូទៅ​។​

នៅក្នុងជំនួបនាថ្ងៃទី៣ មីនា លោក វង្សី វិស្សុត រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ប្រាប់លោកស្រី Bridgette Walker ភារធារីស្តីទីនៃស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជាអំពីការប្រឹងប្រែងលាងខ្លួនរបស់កម្ពុជាចេញពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់ដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ។ បើតាមលោក វង្សី វិស្សុត បញ្ហាឆបោកអនឡាញគឺជាអាទិភាពចម្បងរបស់កម្ពុជា។ 

នៅថ្ងៃទី២ និងទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា រួមជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដោយមានការចូលរួមពីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធប្រមាណ ២០០នាក់បាននាំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យដំរី និងបំបួសព្រៃឈើនៅក្នុងស្រុកឆែប ស្រុកត្បែងមានជ័យ ស្រុកជាំក្សាន្ត និងស្រុករវៀង ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ លោក ប៉ឹក សោភ័ណ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការពន្លកខ្មែរបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី៤ មីនានេះថា បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរការតែងប្រារព្ធធ្វើពិធីបុណ្យបំបួសព្រៃឈើជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ តែពិធីបុណ្យឆ្នាំនេះមានលក្ខណៈប្លែកបន្តិចនៅត្រង់ថា បណ្តាញសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរខេត្តបានភ្ជាប់ពិធីបុណ្យដំរីមួយទៀតជាមួយគ្នា ដ្បិតពួកគេមានអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយដំរីមេ ១ក្បាល និងកូន១ ដែលបានស្លាប់ដោយគ្រាប់ប្លោងរបស់ថៃអំឡុងសង្គ្រាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃកន្លងទៅ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យទី១ ប្រជាពលរដ្ឋនៃសហគមន៍ព្រៃព្រះរកាបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅកន្លែងដែលមេដំរី និងកូនដំរីបានស្លាប់ដោយបានរៀបចំពិធីតាមបែបសាសនា រួមមានការបង្សុកូល និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធដល់ដំរី និងកូនដំរីដែលស្លាប់។ ចំណែកនៅក្នុងថ្ងៃទី២ អ្នកចូលរួមបានរៀបចំពិធីសាសនា ដើម្បីបំបួសព្រៃឈើក្នុងគោលបំណងរំឭកគុណអ្នកដែលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តការពារព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ វាក៏បង្ហាញពីក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ព្រមទាំងបំផុសស្មារតីពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរឱ្យបង្កើនកិច្ចសហការគ្នាដើម្បីថែរក្សាព្រៃឈើដែលនៅសេសសល់ឱ្យបានគង់វង្សដែរ៕

លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃកំពុងពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិ នៅតាមភូមិ-ឃុំរបស់ពួកគេ ក្រោមហេតុផលថា ការធ្វើបែបនេះនឹងចូលរួមកាត់បន្ថយសកម្មភាពទំនើង ឬការប្រទូសរ៉ាយនានា។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃដោយបន្ថែមថា ក្មេងទំនើងដែលចូលរួមការងារសន្តិសុខនៅតាមភូមិ-ឃុំក៏នឹងអាចប្រឡងចូលជានគរបាលបានទៀតផង។ តែការពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិនេះបានរងការរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃលើបណ្តាញសង្គម។ ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមនានាយល់ថា ក្មេងទំនើងអាចមានឱកាសកា្លយជាអ្នកធានាសុវត្ថិភាពសណ្តាប់ធ្នាប់ភូមិ-ឃុំ ដរាបណាពួកគេទទួលបាន ការអប់រំត្រឹមត្រូវ ទាំងចំណេះដឹង និងសីលធម៌៕

អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ លោក Friedrich Merz បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសេតវិមាន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំបានបញ្ជាក់ប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ការដែលអាមេរិកសម្រេចវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់មិនមែនដោយសារតែមានការជំរុញ និងញុះញង់ពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលទេ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំបានអះអាងដោយអំណួតថា គឺរូបលោកទៅវិញទេដែលជាអ្នកដឹកដៃអ៊ីស្រាអែលឲ្យទៅវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់។ ទោះយ៉ាងណាក្តី អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ បានក្រើនរំឭកប្រាប់មេដឹកនាំអាមេរិកថា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ដែលកំពុងបន្តឆេះរីករាលដាលនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជះផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល។  

រយៈពេល ២សប្តាហ៍ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចកម្ពុជាបានរកឃើញជនបរទេសសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញសរុបចំនួន ៤១៩នាក់។ ការបន្តត្រួតពិនិត្យជនបរទេស ដែលសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនេះ ធ្វើឡើងតែនៅក្នុងរាជធានី-ខេត្តចំនួន៧ ក្នុងចំណោមរាជធានី-ខេត្ត សរុបចំនួន២៥។ នេះបើតាមលោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ។

នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាជ្ញាធរ​តាលីបង់​​ប្រកាសថា​​ពលរដ្ឋខ្លួន​ ចំនួន​ជាង ៨ ៤០០ នាក់​ បាន​រត់​ភៀសខ្លួន​ចោល​ផ្ទះ​សម្បែង ដើម្បី​គេច​ចេញ​ពី​ភ្លើង​សង្គ្រាម​ នៅ​តាម​ព្រំដែន​ជាមួយ ប៉ាគីស្ថាន។ ក្រៅពី​វាយប្រហារ​តាម​ព្រំដែន កងទ័ព​ជើង​អាកាសប៉ាគីស្ថាន​ក៏​បានប្រើ​យន្តហោះចម្បាំង​​បាញ់ប្លោង​ចូល​ដល់​រដ្ឋធានីកាប៊ុល របស់ អាហ្វហ្កានីស្ថាន ទៀត​ផង។​ ​  

លីបង់បានក្លាយជាសមរភូមិមួយទៀតនៃសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ក្រោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកប្រតិបត្តិការយោធាលើអ៊ីរ៉ង់។ បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល យោធាអ៊ីស្រាអែលដណ្តើមកាន់កាប់បាននៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣ មីនា ២០២៦ នេះនូវទីតាំងថ្មីមួយទៀតរបស់លីបង់ បន្ទាប់ពីបានបើកការវាយប្លោងលើចលនាហេសបូឡាទន្ទឹមនឹងការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់។

ថ្លែងនៅក្នុងទិវាវប្បធម៌ជាតិ ៣មីនា លើកទី២៨ នារសៀលថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ លោក ហ៊ុន ម៉ានី ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមុខងារសាធារណៈមើលឃើញថា កម្ពុជាពិតជាគ្មានប្រៀបនៅក្នុងសមរភូមិយោធាជាមួយថៃមែន។ បើតាមលោក ហ៊ុន ម៉ានី កម្ពុជាហាក់នៅទន់ខ្សោយជាងប្រទេស​ថៃ ទាំងគ្រឿងសព្វាវុធ និងសេដ្ឋកិច្ច។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ហ៊ុន ម៉ានី ជឿជាក់ថា កងកម្លាំងកម្ពុជានៅតែតស៊ូយ៉ាងមុតមាំក្នុងសមរភូមិ និងថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជានៅតែបន្តប្រើប្រាស់យន្តការការទូតដោយសន្តិវិធី ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ សូមស្តាប់ការបញ្ជាក់របស់លោក ហ៊ុន ម៉ានី៖

ស្ថិតនៅក្នុងឃុំស្លក្រាម ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាទីកន្លែងដែលជម្រកបណ្តោះអាសន្នថ្មីសម្រាប់ជនភៀសសឹកកំពុងត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងមមាញឹក។ យ៉ាងហោចណាស់ជម្រកផ្ទះថ្មីចំនួន ៣ពាន់ខ្នងដែលសង់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ៤០០ហិកតាកំពុងត្រូវបានពន្លឿនការសាងសង់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីទទួលជនភៀសសឹកដែលរងគ្រោះដោយការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងការឡោមព័ទ្ធរបស់យោធាថៃក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ជម្រកថ្មីនេះរំពឹងថានឹងអាចបញ្ចប់ការសាងសង់នៅមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬមុនការមកដល់នៃរដូវវស្សាខាងមុខ។ 

សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ដែលបញ្ឆេះដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានឈានចូលដល់ថ្ងៃទី៤ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣ មីនា​។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថានឹងបន្តធ្វើវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់រយៈពេល ១ ខែ ឬអាចច្រើនជាងនេះ។ តែក្រៅពីការវាយប្រហារដោយបាញ់មីស៊ីលចេញពីនាវាចម្បាំងតាំងពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ កុម្ភៈមក ចៅហ្វាយសេតវិមានព្រមានប្រើកងទ័ពជើងគោកដើម្បីវាយសម្រុកលើដីអ៊ីរ៉ង់តែម្តង។ 

​​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​អាកាស​ពិភពលោក​ កំពុង​ជួប​ចលាចល​និងភាព​​វឹក​វរ​ខ្លាំង​ មិន​ដែល​ធ្លាប់​ប្រទះ​ដូច្នេះ​​ឡើយ។ បិទ​ដែន​អាកាស ​ការ​ហោះ​ហើរ​ត្រូវលុប​ ឬយន្តហោះ​ត្រូវ​បើក​វៀង អាកាសយានដ្ឋានស៊ីវិល​រងការ​វាយប្រហារ​ ... សង្គ្រាម​អាមេរិក​-អ៊ីស្រាអែលជាមួយ​​អ៊ីរ៉ង់​កំពុង​បង្ក​ភាព​រញ៉េរញ៉ៃ​ផ្លូវអាកាស​ និង​បាន​បង្រួម​ផ្លូវ​ហោះហើរ​តភ្ជាប់​អឺរ៉ុបនិង​​អាស៊ី​យ៉ាង​ខ្លាំង។

ថ្ងៃ ចន្ទ ទី ២ ខែ មីនា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន បានទាមទារឲ្យមានបទឈប់បាញ់ ជាបន្ទាន់ ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលបានបញ្ឆេះដោយការវាយប្រហាររួមគ្នារវាង កងទ័ពអាមេរិក និង អ៊ីស្រាអ៊ែល ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ កំពុងរីករាលដាល នៅក្នុងតំបន់ទាំងមូល ។ សម្តីរបស់លោក ពូទីន ខាងលើនេះ បានបន្លឺឡើង នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរសព្ទជាមួយមេដឹកនាំ កាតា និង អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដែលសុទ្ធជា សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិក ។  

បច្ចុប្បន្ន សិប្បកម្មប្រពៃណីខ្មែរមួយចំនួនដូចជាគំនូរ ចម្លាក់ ស្មូន ឬតម្បាញដែលជាមរតកសម័យដូនតាកំពុងជួបបញ្ហា ឬក៏ថានៅមិនទាន់មានការផ្ទេរចំណេះដឹង ជំនាញ និងបច្ចេកទេសទៅឲ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយឲ្យបានទូលំទូលាយនៅឡើយទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកផលិត និងអ្នកប្រើប្រាស់យល់ថា ការបន្តអភិរក្សសិប្បកម្មដូនតាទាំងនេះប្រកបដោយការច្នៃប្រឌិតជាដំណោះស្រាយមួយក្នុងការពង្រឹង​ទីផ្សារសព្វថ្ងៃ និងក៏ជាការជួយជ្រោមជ្រែងវប្បធម៌ខ្មែរដែរ។

សឹក​ចម្បាំង​​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​ ឈាន​ចូល​ ​៣ថ្ងៃហើយ។ ភ្លើង​សង្គ្រាម​បន្ត​ឆេះ​រីករាលដាលក្នុង​តំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា​ ប៉ះពាល់​ប្រទេស​ជាច្រើន។ ដើម្បីគេច​ចេញពីគ្រាប់ប្លោង​អ៊ីស្រាអែល​-អាមេរិក​ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អ៊ីរ៉ង់ច្រើន​ម៉ឺននាក់ នាំគ្នា​​សម្រុក​ចាក​ចេញពី​ប្រទេស​ សំដៅទៅ​តួកគី និង​លីបង់ ក្បែរ​ខាង។​ ​

នៅទីក្រុងញូវដែលី មេដឹកនាំ​កាណាដានិងឥណ្ឌា បាន​សម្រេច​ចុះកិច្ចព្រម​ព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម​​ជាច្រើន​ ដែលក្នុងនោះ រួម​មានការ​វិនិយោគទុនលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យា ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ​​ រ៉ែដីកម្រ និងរ៉ែ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម។ ក្រៅពី​ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច​ ប្រទេស​ទាំង​ ២ បាន​បង្ហាញ​មហិច្ចតា​កែសម្រួល​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ ដើម្បី​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​ដៃគូ​សហការ​ក្នុង​វិស័យ​ការពារជាតិ​។​​ ​

នៅក្នុងបរិបទអសន្តិសុខ និង​​សង្គ្រាម​នៅទូទាំងពិភពលោក បារាំងក្នុង​នាមជាមហាអំណាចនុយក្លែអ៊ែរតែមួយគត់ក្នុងចំណោម​សមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប នឹងចាប់ផ្តើមសើរើ​ទ្រឹស្តី​បន្លាយ​នុយក្លេអ៊ែរ ឲ្យ​បានស៊ីជម្រៅ​។ នេះបើផ្អែកតាមសម្តីប្រកាស របស់​លោកម៉ាក្រុង ដែល​បាន​ចាត់ទុកការពង្រឹងយុទ្ធសាស្ត្របន្លាយនុយក្លេអ៊ែរ ជា​អាទិភាព​ធំ​ ដោយ​មានការចូលរួម​ជាមួយ​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​៨​ផ្សេងទៀត​។​

ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី មេដឹកនាំ​កំពូល​អ៊ីរ៉ង់​ ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​យោធាអាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​ បាតុករ​ប៉ាគីស្ថាន​បានផ្ទុះ​កំហឹង​​នៅ​ស្ទើរ​ទូទាំង​ប្រទេសប្រឆាំង​នឹង​អាមេរិកនិង​អ៊ីស្រាអែល ហើយ​​​​នាំ​គ្នា​សម្រុក​ចូល​​ស្ថាន​កុងស៊ុល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ បណ្តាល​ឱ្យ​ស្លាប់​យ៉ាង​ហោច​៨នាក់។ ចំណែក​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​វិញ​ ក្រៅ​ពី​បាតុកម្ម​ហិង្សា​នៅ​តំបន់ស្ថានទូត​អាមេរិក ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​អ៊ីរ៉ាក់​បាន​​បាញ់មីស៊ីល​ និង​ដ្រូន​​លើ​ទីតាំង​យោធា​អាមេរិក​ជា​ច្រើន​កន្លែង។

អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាម៉េណី បាន​ស្លាប់​កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី​២៨កុម្ភៈ នៅក្នុងការវាយប្រហារ​ទ្រង់ទ្រាយធំមួយរបស់​កងទ័ពអាមេរិក នៅទីក្រុងតេអេរ៉ង់​។ អគ្គមគុទេសក៍​​​សាសនាកំពូលរបស់អ៊ីរ៉ង់រូបនេះ បានកាន់អំណាចតាំងតែ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៨៩មក ជាមួយ​នឹងមនោគមវិជ្ជា​សាសនា​ផ្តាច់ការ ស្អប់អាមេរិក​និង​ក្រុមប្រទេសលោកខាងលិច​។ ទោះចង់មិនចង់ ជិត​៤០ឆ្នាំនៃអំណាច ឈ្មោះរបស់​​ អាលី ខាម៉េណី បាន​ចារជាប់ក្នុងប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៃ​​តំបន់ដើមបូព៌ាទាំងមូល​។​

ទូរទស្សន៍​ជាតិ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​បញ្ជាក់​ព័ត៌មាន​ នៅ​ថ្ងៃអាទិត្យ​ទី ១​មីនា​២០២៦ អំពី​ការ​ស្លាប់​របស់​អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេណី​ មគ្គុទេសក៍សាសនានិង​ជា​មេដឹកនាំ​​កំពូលរបស់​អ៊ីរ៉ង់ នៅ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​របស់​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល ក្នុងយប់​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ទី​២៨​កុម្ភៈ​ឆ្លង​ចូល​ថ្ងៃអាទិត្យ​។ ក្រៅ​ពី​អាយ៉ាតូឡា ការ​វាយប្រហារ​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​សម្លាប់​បាន​មេដឹកនាំជាន់​ខ្ពស់​អ៊ីរ៉ង់​ ៧​នាក់​ផ្សេង​ទៀត។ នេះ​បើ​តាម​ប្រភព​អ៊ីស្រាអែល។

ខណៈជម្លោះនៅតំបន់ដើមបូព៌ាកំពុងកើនកម្តៅខ្លាំង បន្ទាប់ពីអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបើកប្រតិបត្តិការយោធាទ្រង់ទ្រាយធំវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី២៨កុម្ភៈ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិនៅកម្ពុជាយល់ថា ជម្លោះនៅដើមបូព៌ាពេលនេះ អាចនឹងរីករាលដាលក្លាយទៅជាជម្លោះនៅជុំវិញសកលលោក។ នេះបង្ហាញឲ្យឃើញថា ពិភពលោកកំពុងប្រឈមខ្លាំងនឹងភាពគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីបានប្រើកម្លាំងយោធាឈ្លានពានទាំងកំរោលនៅអ៊ុយក្រែនកាលពីឆ្នាំ២០២២។ លោកបណ្ឌិត សឺន សម អ្នកវិភាគគោលនយោបាយនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាលើកឡើងថា វិបត្តិទំនាក់ទំនងការទូតអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីស្រាអែល គឺតែងកើតមានជាហូរហែ បន្ទាប់ពីអាមេរិកក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋបាលលោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ សម្រេចដកខ្លួនចេញពីកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរនៅឆ្នាំ២០១៥។ បើតាមអ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិរូបនេះ ជំហររបស់កម្ពុជាពេលនេះគឺជំរុញឲ្យប្រទេសនៅលើពិភពលោកគោរពតាមច្បាប់ និងគោលការណ៍អន្តរជាតិ។

តំបន់​ដើម​បូព៌ា​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​ភាព​ហិង្សា​ជា​ថ្មី ក្រោយ​ពី​អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​​បើក​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​ផ្លូវអាកាស​វាយ​ប្រហារ​លើ​អ៊ីរ៉ង់ ហើយ​អ៊ីរ៉ង់​បាញ់​មីស៊ីល​តបត​វិញ​ សំដៅ​លើ​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​។ នៅ​ចំពោះ​មុខ​វាយប្រហារ​​គ្នា​នេះ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ក្រុម​មហាអំណាច​តូច-​ធំ​ បណ្តា​ប្រទេស​ជិត​ខាងឆ្ងាយ​ឬ​ជិត បាន​បញ្ចេញ​ប្រតិកម្ម​បន្ត​បន្ទាប់​គ្នា​ដោយ​មិន​បង្អង់ ខ្លះ​បរិហារ ខ្លះ​ស្រែកទាមទារ​សុំ​ឱ្យ​បញ្ឈប់ជា​បន្ទាន់​​សកម្មភាព​ហិង្សា ខ្លះ​ណែនាំ​ឱ្យ​ភាគី​ជម្លោះ​អត់​ធ្មត់​ចេះ​មាន​ហេតុផល​ ខ្លះ​ស្នើ​ធ្វើ​ជាអន្តរការី។

ប្រតិបត្តិការវាយប្រហារ​ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ ពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិក​និងអ៊ីស្រាអែល កំពុងធ្វើ​ឲ្យ​មានការព្រួយ​បារម្ភជាខ្លាំង អំពីការរីករាលដាលភ្លើងសង្គ្រាម​ទូទាំងតំបន់ដើមបូព៌ា។ ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍សឹងទាំងអស់ដែលមានគោលដៅទៅតំបន់នេះ បាន​លុបចោលជើងហោះហើរជាបន្តបន្ទាប់។ លើសពីបញ្ហា​ចរាចរណ៍​ផ្លូវអាកាស ស្ថានការណ៍​នេះ​ក៏អាចបង្កការប៉ះពាល់ខ្លាំង​ ទៅលើការដឹកជញ្ជូនប្រេង​។ ច្រកសមុទ្រអរមូហ្ស (Ormuz) ដែលស្ថិតនៅមុខផ្ទះអ៊ីរ៉ង់ គឺជាច្រក​ចេញចូល​ដ៏សំខាន់នៃការដឹកជញ្ជូនប្រេង​ពិភពលោក​។​ អ៊ីរ៉ង់ក៏ជាប្រទេសផលិត​ប្រេងមួយដ៏ធំដែរ។

ដូច​ពាក្យ​គំរាម នៅ​ថ្ងៃសៅរ៍​ទី​២៨​កុម្ភៈ​២០២៦នេះ អាមេរិក​និង​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ប្រកាស​បើក​ប្រតិបត្តិការ​វាយប្រហារ​លើ​អ៊ីរ៉ង់។ ជា​ការ​វាយប្រហារ​ “បង្ការ​​” ប្រឆាំង​នឹង​អ៊ីរ៉ង់ ដែល​​បានបាញ់​មីស៊ីល​តប​ត​វិញ​សំដៅ​អ៊ីស្រាអែល។ បើ​តាម​សារព័ត៌មានអ៊ីរ៉ង់ ​រដ្ឋធានី​តេហេរ៉ង់​និង​ក្រុង​ផ្សេងៗ​ទៀតរបស់​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ក្លាយ​ជា​ផ្ទាំង​ស៊ីប​នៃការ​វាយប្រហារ ដោយ​មាន​​កា​រផ្ទុះនៅ​​ជា​ច្រើន​កន្លែង។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៥ មក នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងមនុស្សធម៌មួយ រវាងរុស្ស៊ី និង អ៊ុយក្រែន សាកសពយុទ្ធជនអ៊ុយក្រែន ច្រើនពាន់នាក់ ដែលបានស្លាប់នៅលើសមរភូមិ ត្រូវភាគីរុស្ស៊ីប្រគល់មកអាជ្ញាធរអ៊ុយក្រែនវិញ ជាបន្តបន្ទាប់ ។ រក្សាទុកនៅក្នុងទូររថភ្លើងត្រជាក់ សពយុទ្ធជនខាងលើនេះ កំពុងឆ្លងកាត់នីតិវិធីកំណត់អត្តសញ្ញាណយ៉ាងវែងឆ្ងាយ និង ហ្មត់ចង់ ជាទីបំផុត។ ចំពោះគ្រូពេទ្យជំនាញកោសល្យវិច័យ ការងារនេះ ប្រៀបបាននឹងទង្វើជាទីសក្ការៈ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មួយ ។ ពោល គឺបេសកកម្មនេះ មិនគ្រាន់តែជាកាតព្វកិច្ច វេជ្ជសាស្ត្រតែមួយមុខនោះទេ តែជានិមិត្តរូប នៃការផ្តល់តម្លៃ និង សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ចំពោះមនុស្សជាតិ ដូចគ្នា ។

វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន ៧៦រូបបន្ថែមទៀត ត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ក្រោយពីក្រសួងវប្បធម៌បានទាមទារពីគ្រួសារលោក ឌូគ្លាស ឡាចហ្វដ (Douglas Latchford)។ បើតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦នេះ វត្ថុបុរាណខ្មែរទាំងនោះសុទ្ធសឹងជាវត្ថុ ដែលបានសាងចេញពីថ្មភក់ និងលោហធាតុ ដែលមានអាយុកាលមុនសម័យអង្គរ និងក្នុងអំឡុងសម័យអង្គរ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៥ មានពលរដ្ឋយ៉ាងតិចណាស់ចំនួន ៨២នាក់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ និង ចាប់ឃុំខ្លួន បន្ទាប់ពីអ្នកទាំងនោះបានបញ្ចេញមតិ និងបង្ហាញការយល់ឃើញរបស់ពួកគេនៅលើបណ្តាញសង្គម អំពីរឿងជាច្រើន ក្នុងនោះក៏មានជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ។ ចំពោះលីកាដូ ឆ្នាំ២០២៥ ជាឆ្នាំដ៏អាប់អួរចំពោះសេរីភាពបញ្ចេញមតិ។

បន្ទាប់​ពីមាន​ការ​វាយប្រហារ​និង​ផ្ទុះ​អាវុធ​​ដាក់គ្នា​ជា​ថ្មី​​នៅ​​តាម​ព្រំដែន​ ​​នៅថ្ងៃសុក្រ​ទី​២៧​កុម្ភៈ​២០២៦ រដ្ឋាភិបាល​ប៉ាគីស្ថាន បាន​ប្រកាសជា​លើក​ទី​មួយ ​ធ្វើ​សង្គ្រាមជាមួយ​អាជ្ញាធរ​តាលីបង់​​ តែ​ម្តង។ យោធា​ប៉ាគីស្ថាន បាន​បញ្ជូន​យន្តហោះ​ចម្បាំង​​ចេញ​ទៅ​ទម្លាក់​គ្រាប់​​លើទីតាំង​និង​​ក្រុង​ធំៗ​ជា​ច្រើន​របស់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ជនសង្ស័យដែលជាជនបរទេសសរុបជាង ១០០នាក់ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចរាជធានីភ្នំពេញចាប់ឃាត់ខ្លួន ត្រឹមពេលតែ ២ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ គឺថ្ងៃទី២៥ និង២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ ក្នុងចំណោមជនសង្ស័យជាជនបរទេសទាំងជាង ១០០នាក់នេះ មាន ៨១នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្នុងខណ្ឌច្បារអំពៅ និង២១នាក់ផ្សេងទៀត នៅក្នុងខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។ សមត្ថកិច្ចក៏បានរឹបអូសវត្ថុតាងជាកុំព្យូទ័រ និងទូរស័ព្ទដៃជាច្រើនរយគ្រឿងដែរ។ ញឹម សុផលរាយការណ៍ព័ត៌មាននេះ

នៅ​ថ្ងៃទី​២៧​ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២៦​ ក្រសួង​វប្បធម៌​កម្ពុជាអះអាងថា កម្ពុជា​មិន​បាន​យក​​ទីតាំង​ប្រា​សាទ​ព្រះ​វិហារ​ធ្វើ​ជា​មូល​ដ្ឋាន​យោធា ដើម្បី​តតាំង​ក្នុង​សមរភូមិ​ជាមួយ​ថៃ​នៃជម្លោះ​ព្រំដែន​ទេ។​ ការ​ចេញ​មុខ​អះអាងរបស់​ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​កម្ពុជា​នា​ពេល​នេះ​ គឺ​បន្ទាប់​ពីរដ្ឋ​មន្ត្រីការបរទេសថៃ ​លោក​ ស៊ីហាស័ក ភួងកេតកែវ​ បាន​ប្រាប់​ទៅតំណាង​​អង្គការ​យូ​ណេស្កូ​កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា​ កម្ពុជា​បានប្រើ​ប្រាស់​ប្រាសាទ​បុរាណមួយ​នេះ​ ដើម្បី​ឈរ​ជើង​ និង​ស្តុក​អាវុធ​សង្គ្រាម។​