ប្រទេសកម្ពុជាបានបន្តបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមួយក្រុមទៅកាន់ទីក្រុងហ្សឺណែវប្រទេសស្វ៊ីសដើម្បីចូលរួមសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបំពេញបេសកកម្មសិទ្ធិមនុស្ស ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ បេសកកកម្មរបស់គណៈប្រតិភូ ដែលដឹកនាំដោយលោក កែវ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពីស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែងនៃព្រំដេនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងទៅនេះ គណៈប្រតិភូអន្តរស្ថាប័ន​ បានជួបជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន២៩ ក្នុងនោះមានប្រទេសជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកវិស័យសិទ្ធិមនុស្សជាដើម។ លោក ប៉ា ប៉ុណ្ណារ៉ាដា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានថ្លែងពីទីក្រុងហ្សឺណែវមកថា តាមរយៈជំនួបជាមួយគណៈប្រតិភូកម្ពុជា ភាគីពាក់ព័ន្ធនានាបានសម្តែងនូវការស្វាគមន៍ និងផ្តល់នូវទស្សនៈល្អៗ នៅក្នុងដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ គម្រោងរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងអំពើពុករលួយ (OCCRP) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយដោយរកឃើញថា លោក យ៉ាង ចៀន (Yang Jian) បក្ខពួកក្នុងសម្ព័ន្ធឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញមានអចលនទ្រព្យយ៉ាងហោច ១៧លានដុល្លារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ លោក យ៉ាង ចៀន ជាមនុស្សម្នាក់ស្និទ្ធនឹងអតីតអ្នកឧកញ៉ាខ្មែរ ដើមកំណើតចិន លោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរខ្មែរបញ្ជូនទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ 

ការបោសសម្អាតមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជាគឺជារឿងពិបាកទៅរួច។ ពិបាកទៅរួច ព្រោះបណ្តាញឆបោកអនឡាញមានភាពបត់បែនខ្ពស់ និងអាចផ្លាស់ទីកន្លែងបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះជាខ្លឹមសារដែលចុះផ្សាយដោយកាសែត Bloomberg នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ ម្យ៉ាងទៀត និងបើតាម Bloomberg ដដែល កម្ពុជាក៏កំពុងស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធនៃការអនុវត្តយុទ្ធនាការបោស​សម្អាត​មជ្ឈមណ្ឌលអនឡាញឱ្យអស់នៅត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខដែរ។

ក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី បានប្រកាសនាថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ៥ មីនា អំពីការចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ដោះដូរឈ្លើយសឹកជាមួយអ៊ុយក្រែន ក្នុងចំនួន ២០០ នាក់ ទល់នឹង ២០០ នាក់ ។ ផ្អែកតាមវិមានក្រេមឡាំង ចំណាប់ខ្មាំងចំនួន ៣០០ នាក់បន្ថែមទៀត នឹងត្រូវភាគីទាំងពីរ ដោះដូរគ្នា នៅក្នុងថ្ងៃ សុក្រ ទី ៦ មីនា នេះ ។ 

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៥ មីនានេះ អ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសប្រើដ្រូនវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិកនៅកូវ៉ែត។ ប្រទេសអាហ្សែបៃហ្សង់ថាមានពលរដ្ឋខ្លួន ២នាក់រងរបួសពីការវាយប្រហារដោយដ្រូនអ៊ីរ៉ង់។ ទីប្រឹក្សាដ៏ស្និទ្ធម្នាក់របស់អាយ៉ាតូឡា អាលីខាមេណីបានប្រកាសតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នៅថ្ងៃពុធទី ៤មីនា ថា អ៊ីរ៉ង់អាចកំដរបន្តសង្គ្រាមទល់នឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានយូរតាមតែពួកគេចង់បាន។ តើអ៊ីរ៉ង់មានសមត្ថភាពយោធា និងមានអាវុធគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបន្តសង្គ្រាមយូរអង្វែងបានមែន ឬយ៉ាងណា?

ដូចការប៉ាន់ស្មានទុក ចិនបាន​សម្រេចបង្កើន​ការចំណាយ​លើវិស័យការពារជាតិ ចំនួន​៧%​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​​២០២៦​​។ ជា​ការ​ចំណាយ​ដែលចិន​បាន​បង្កើនជាប្រចាំ ១០​ឆ្នាំជាប់គ្នាមកនេះ ដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មសព្វាវុធ​​ និងពិសេសនេះ គឺដើម្បីត្រៀម​លក្ខណៈតទល់ជាមួយ​ តៃវ៉ាន់។ ក្នុងបរិបទផ្ទុះសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ បង្ករឡើង​សហរដ្ឋអាមេរិក​នាពេលនេះទៀត រឹតតែធ្វើ​ឲ្យចិន ​ត្រូវតែប្រឹងប្រែង​ពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ព។

សង្គ្រាម​នៅដើមបូព៌ា កំពុងតែ​រាលដាលកាន់តែឆ្ងាយ​ហើយ។ កាលពីថ្ងៃពុធទី​៤មីនា​ នាវាមុជទឹកអាមេរិកបានបាញ់គ្រាប់​ “ត័រពី” កម្ទេចនាវាចម្បាំងមួយគ្រឿងរបស់អ៊ីរ៉ង់​ ដែលកំពុងធ្វើដំណើរ​ក្បែរ​ឆ្នេរស្រីលង្កា។ យ៉ាងហោចណាស់ មានទាហានជើងទឹកអ៊ីរ៉ង់​ស្លាប់​ចំនួន​៨៧នាក់ និងបាត់ខ្លួនច្រើនសិប​នាក់ទៀត​។ អាជ្ញាធរស្រីលង្កា បានឲ្យដឹងទៀតថា មាននាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រឿងទៀត កំពុងតែធ្វើដំណើរ​មកតាម​ផ្លូវនេះ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​គេបារម្ភថា​អាចត្រូវកងទ័ពអាមេរិក​វាយកម្ទេចមួយទៀត​។

នៅ​​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​៥​មីនា​នេះ ​​អ៊ីរ៉ង់មិន​ត្រឹម​​តែ​​បន្ត​វាយ​បក​តតាំង​​ប្រឆាំង​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​អ៊ីស្រាអែល​និង​អាមេរិកទេ តែ​ថែម​ទាំង​ដៅ​វាយប្រហារ​លើ​ទីបញ្ជាការដ្ឋាន​របស់​កងកម្លាំង​ទ័ព​គួដឌីស្ថាន​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​ទៀត​ផង។ ថ្វីបើ​អ៊ីរ៉ាក់​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់​មែន ប៉ុន្តែ​ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​​គួដឌីស្ថាននៅ​អ៊ីរ៉ាក់​​ ជា​ចលនា​ប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋអំណាច​តេហេរ៉ង់ ហើយ​​អាចជា​កម្លាំង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​​​​​អាមេរិក​​ក្នុង​ករណី​ត្រូវ​ប្រើ​ទ័ព​ជើង​គោក។

នៅប្រទេស​បារាំង​ ​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​មនុស្សធំ​ មាន​រោគ​​ឈឺ​ចាប់រ៉ាំរ៉ៃ​។ មិន​ថា​ជា​​ការ​ឈឺចាប់​សន្លាក់​ សាច់ដុំ ឬ​សរសៃទេ រោគ​សញ្ញា​នេះ​រំខានដល់​​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ខ្លាំងណាស់​។ ​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​អាច​បង្កើន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​ឡើង​ឈាម​ទៀត។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ អះអាងថា កម្ពុជានឹងមានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតយ៉ាងយូរ ៣ឆ្នាំខាងមុខ ប្រសិនបើដំណើរការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគមួយចំនួនពុំរាំងស្ទះដោយកត្តាអ្វីមួយ។ ថ្លែងនៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦លោក កែវ រតនៈ ក៏បានឱ្យដឹងទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចរចាជាមួយក្រុមវិនិយោគបើករោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតរយៈពេលជាង ៥ខែមកហើយ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា កម្ពុជាមានកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចតូច។

នៅ​​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី​៥​មីនា​នេះ ​​អ៊ីរ៉ង់មិន​ត្រឹម​​តែ​​បន្ត​វាយ​បក​តតាំង​​ប្រឆាំង​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​អ៊ីស្រាអែល​និង​អាមេរិកទេ តែ​ថែម​ទាំង​ដៅ​វាយប្រហារ​លើ​ទីបញ្ជាការដ្ឋាន​របស់​កងកម្លាំង​ទ័ព​គួដឌីស្ថាន​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​ទៀត​ផង។ ថ្វីបើ​អ៊ីរ៉ាក់​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​អ៊ីរ៉ង់​មែន ប៉ុន្តែ​ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​​គួដឌីស្ថាននៅ​អ៊ីរ៉ាក់​​ ជា​ចលនា​ប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋអំណាច​តេហេរ៉ង់ ហើយ​​អាចជា​កម្លាំង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​​​​​អាមេរិក​​ក្នុង​ករណី​ត្រូវ​ប្រើ​ទ័ព​ជើង​គោក។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងប្រាប់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AFP កាលពីពេលថ្មីៗនេះដោយទទួលស្គាល់ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញបានបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងបន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់សម្រាប់កម្ពុជា។ ការថ្លែងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដូចនេះធ្វើឡើង ស្របពេលដែលអាជ្ញាធរខ្មែរបាន និងកំពុងបើកយុទ្ធនាការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញឲ្យអស់ពីទូទាំងប្រទេសនៅអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនានាមើលឃើញថា កម្ពុជាត្រូវមានយន្តការសមស្របក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញ។ តែខ្លះទៀតនៅបន្តបារម្ភពីប្រសិទ្ធភាពនៃការលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មមួយនេះ៕

រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញបានសម្រេចនៅថ្ងៃទីពុធ ទី៤មីនានេះមិនអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហជីពរៀបចំកម្មវិធីប្រារព្ធទិវាអន្តរជាតិនារី ៨មីនា នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ក្រោមហេតុផលបញ្ហាសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ តែក្រុមសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកការសម្រេចនេះថាមិនស្របតាមច្បាប់ស្តីពីការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី។ 

ក្រសួងមហាផ្ទៃបានបង្ហាញរបាយការណ៍ខ្លីមួយនៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយ​បញ្ជាក់ថា ក្នុងអំឡុងខែកុម្ភៈកន្លងទៅ មានគ្រោះអគ្គិភ័យយ៉ាងហោចណាស់ ៩០ករណីបានកើតឡើងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ទីតាំងតូច ធំ រួមមានផ្ទះសម្បែង​ពលរដ្ឋ កន្លែងប្រកបរបររកស៊ី ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិចាំបាច់ជាច្រើនបានរងការឆាបឆេះខ្ទេចខ្ទីរ។ បើតាមរបាយការណ៍ដដែល អគ្គិភ័យបានកើតមានមិនលោះថ្ងៃសោះក្នុងរយៈពេលពេញ ១ខែកុម្ភៈ។ ក្នុងចំណោមនោះ មានករណីអគ្គិភ័យមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញបានឆក់យកជីវិតពលរដ្ឋ ៤នាក់។ 

នៅក្នុងវេទិកាកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតបានថ្លែងដោយបង្ហាញក្តីសុទិដ្ឋិនិយមថា កិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចឆ្នាំនេះនឹងជួយពង្រីកឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា និងពង្រឹងភាពជាដៃគូក្នុងតំបន់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ធុរជន និងរដ្ឋាភិបាល។ អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក៏សម្លឹងឃើញពីផលវិជ្ជមានដែលកម្ពុជាអាចទទួលបានពីកិច្ចប្រជុំមួយនេះដែរ។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ ពួកគេក៏បានស្នើឱ្យកម្ពុជាបន្តអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពធនធានមនុស្ស និងកែលម្អបរិយាកាសធុរកិច្ចដែរ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ ស្នើឱ្យពលរដ្ឋសន្សំសំចៃការប្រើភ្លើងអគ្គិសនីនារដូវក្តៅឆ្នាំ ២០២៦។ តែលោក កែវ រតនៈ មិនភ្លេចពន្យល់ថា សំណើនេះមិនមែនមកពីកម្ពុជាខ្វះភ្លើងអគ្គិសនីប្រើទេ និងថា កម្ពុជានៅតែមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ភ្លើងអគ្គិសនីឱ្យពលរដ្ឋបានពេញលេញ ព្រោះអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាបានត្រៀមទុកប្រភពអគ្គិសនីសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដោយមិនចាំបាច់ព្រួយបារម្ភ។ បើតាមការបញ្ជាក់មកវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិអន្តរជាតិ RFI នៅរសៀលថ្ងៃទី៥ ខែមីនា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែរូបនេះដដែលបញ្ជាក់ថា ទីតាំងដែលមានខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីទៅដល់ ការផ្គត់ផ្គង់នឹងមានគ្រប់គ្រាន់។ តែសម្រាប់ទីតាំងដែលគ្មានខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីទៅដល់វិញត្រូវបានលោក កែវ រតនៈបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងបំពាក់ប្រព័ន្ធសូឡាតាមផ្ទះជូនប្រជាពលរដ្ឋ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ អះអាងថា កម្ពុជានឹងមានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតយ៉ាងយូរ ៣ឆ្នាំខាងមុខ ប្រសិនបើដំណើរការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគមួយចំនួនពុំរាំងស្ទះដោយកត្តាអ្វីមួយ។ ថ្លែងនៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលធុរកិច្ចអាស៊ាន-កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦លោក កែវ រតនៈ ក៏បានឱ្យដឹងទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចរចាជាមួយក្រុមវិនិយោគបើករោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតរយៈពេលជាង ៥ខែមកហើយ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា កម្ពុជាមានកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចតូច។

ថ្ងៃពុធ​ទី​៤មីនា សភាប្រជាមានិត​ចិន​​​​បានចាប់ផ្តើមកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ ដ៏សំខាន់បំផុត​ ដើម្បី​គូសវាស​​ផែនការ​​នយោបាយ ទិសដៅ​សេដ្ឋកិច្ច​ និងការការពារជាតិ​។ កិច្ចប្រជុំនេះ ត្រូវស្ថិតនៅក្នុង​បរិបទ​អស្ថិរភាព ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ​​អន្តរជាតិ​ ជុំវិញ​សង្គ្រាម​នៅតំបន់ដើមបូព៌ា​​។ តែ​ទោះយ៉ាងណា រដ្ឋអំណាចចិន​មិន​បានបញ្ចេញចំណាប់អារម្មណ៍អ្វីទាំងអស់ ថាតើ​វិបត្តិនេះ​ អាច​ជះ​​ផល​ប៉ះពាល់​អ្វីខ្លះ មកលើសេដ្ឋកិច្ច​ចិន​​។

​​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​ លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​គំរាម​លុប​ចោល​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​ទាំងអស់​ជាមួយ​អេស្ប៉ាញ ពីព្រោះតែ ប្រទេសអឺរ៉ុប​១​នេះ មិន​​ចូលរួម​សហការ​ជាមួយ​អាមេរិក និងមិនអនុញ្ញាតឲ្យ​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អាមេរិក ​ប្រើប្រាស់​មូលដ្ឋាន​យោធា ដើម្បី​វាយប្រហារ​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះបីជា​ត្រូវ​រងសម្ពាធ​ខ្លាំង​ពីសំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីត បាន​បញ្ជាក់ជំហរ​​បន្ត​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម​​។ 

ប្រឈមមុខនឹងស្ថានការណ៍​សង្គ្រាមដែលកំពុងតែឆេះរាលដាលនៅតំបន់ដើមបូព៌ា កាលពីថ្ងៃអង្គារទី​៣មីនា លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានថ្លែងសារទៅកាន់ប្រជាជនបារាំង ប្រកាសអំពីវិធានការ​មួយចំនួន ដើម្បី​ការពារ​ផលប្រយោជន៍បារាំង ក៏ដូចជាការ​​ពារ​​សម្ព័ន្ធមិត្តបារាំង នៅតំបន់​ដើមបូព៌ា​។ ក្រៅ​ពីបានចាប់ផ្តើម​ប្រតិបត្តិការ​ ដឹកប្រជាជន​បារាំងត្រលប់​មកស្រុក​វិញ លោក​ម៉ាក្រុង​បានប្រកាសបញ្ជូន​នាវាផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង ទៅកាន់​តំបន់ដើមបូព៌ា ដើម្បីការពារ​ចរាចរណ៍សមុទ្រ​​ដឹកប្រេង ​ឧស្ម័ន​និងទំនិញទូទៅ​។​

ថ្ងៃ អង្គារ ទី ៣ មីនា នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរសព្ទ ប្រធានា ធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីហុងគ្រី លោក Viktor Orban បានពិភាក្សាគ្នាអំពី បញ្ហាជនជាតិ ហុងគ្រីមួយចំនួន ដែលបានក្លាយខ្លួនជាទាហាន ប្រយុទ្ធនៅក្នុងជួរកងទ័ពអ៊ុយក្រែន ទល់នឹងរុស្ស៊ី ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ យុទ្ធជនដើមកំណើតហុងគ្រីទាំងនេះ ខ្លះថែមទាំងត្រូវរុស្ស៊ីចាប់ខ្លួនធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ដែលបានក្លាយជាក្តីកង្វល់មួយ ចំពោះមេដឹកនាំហុងគ្រី ។

នៅក្នុងជំនួបនាថ្ងៃទី៣ មីនា លោក វង្សី វិស្សុត រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ប្រាប់លោកស្រី Bridgette Walker ភារធារីស្តីទីនៃស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជាអំពីការប្រឹងប្រែងលាងខ្លួនរបស់កម្ពុជាចេញពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់ដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ។ បើតាមលោក វង្សី វិស្សុត បញ្ហាឆបោកអនឡាញគឺជាអាទិភាពចម្បងរបស់កម្ពុជា។ 

នៅថ្ងៃទី២ និងទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរកា រួមជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដោយមានការចូលរួមពីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធប្រមាណ ២០០នាក់បាននាំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យដំរី និងបំបួសព្រៃឈើនៅក្នុងស្រុកឆែប ស្រុកត្បែងមានជ័យ ស្រុកជាំក្សាន្ត និងស្រុករវៀង ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ លោក ប៉ឹក សោភ័ណ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការពន្លកខ្មែរបានប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី៤ មីនានេះថា បណ្តាញសហគមន៍ព្រៃព្រះរការតែងប្រារព្ធធ្វើពិធីបុណ្យបំបួសព្រៃឈើជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ តែពិធីបុណ្យឆ្នាំនេះមានលក្ខណៈប្លែកបន្តិចនៅត្រង់ថា បណ្តាញសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរខេត្តបានភ្ជាប់ពិធីបុណ្យដំរីមួយទៀតជាមួយគ្នា ដ្បិតពួកគេមានអនុស្សាវរីយ៍ជាមួយដំរីមេ ១ក្បាល និងកូន១ ដែលបានស្លាប់ដោយគ្រាប់ប្លោងរបស់ថៃអំឡុងសង្គ្រាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃកន្លងទៅ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យទី១ ប្រជាពលរដ្ឋនៃសហគមន៍ព្រៃព្រះរកាបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅកន្លែងដែលមេដំរី និងកូនដំរីបានស្លាប់ដោយបានរៀបចំពិធីតាមបែបសាសនា រួមមានការបង្សុកូល និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធដល់ដំរី និងកូនដំរីដែលស្លាប់។ ចំណែកនៅក្នុងថ្ងៃទី២ អ្នកចូលរួមបានរៀបចំពិធីសាសនា ដើម្បីបំបួសព្រៃឈើក្នុងគោលបំណងរំឭកគុណអ្នកដែលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តការពារព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ វាក៏បង្ហាញពីក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ព្រមទាំងបំផុសស្មារតីពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរឱ្យបង្កើនកិច្ចសហការគ្នាដើម្បីថែរក្សាព្រៃឈើដែលនៅសេសសល់ឱ្យបានគង់វង្សដែរ៕

លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃកំពុងពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិ នៅតាមភូមិ-ឃុំរបស់ពួកគេ ក្រោមហេតុផលថា ការធ្វើបែបនេះនឹងចូលរួមកាត់បន្ថយសកម្មភាពទំនើង ឬការប្រទូសរ៉ាយនានា។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃដោយបន្ថែមថា ក្មេងទំនើងដែលចូលរួមការងារសន្តិសុខនៅតាមភូមិ-ឃុំក៏នឹងអាចប្រឡងចូលជានគរបាលបានទៀតផង។ តែការពិចារណាយកក្មេងទំនើងធ្វើជាប្រជាការពារភូមិនេះបានរងការរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃលើបណ្តាញសង្គម។ ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមនានាយល់ថា ក្មេងទំនើងអាចមានឱកាសកា្លយជាអ្នកធានាសុវត្ថិភាពសណ្តាប់ធ្នាប់ភូមិ-ឃុំ ដរាបណាពួកគេទទួលបាន ការអប់រំត្រឹមត្រូវ ទាំងចំណេះដឹង និងសីលធម៌៕

អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ លោក Friedrich Merz បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងជំនួបជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសេតវិមាន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំបានបញ្ជាក់ប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ការដែលអាមេរិកសម្រេចវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់មិនមែនដោយសារតែមានការជំរុញ និងញុះញង់ពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលទេ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំបានអះអាងដោយអំណួតថា គឺរូបលោកទៅវិញទេដែលជាអ្នកដឹកដៃអ៊ីស្រាអែលឲ្យទៅវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់។ ទោះយ៉ាងណាក្តី អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ បានក្រើនរំឭកប្រាប់មេដឹកនាំអាមេរិកថា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ដែលកំពុងបន្តឆេះរីករាលដាលនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជះផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល។  

រយៈពេល ២សប្តាហ៍ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចកម្ពុជាបានរកឃើញជនបរទេសសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញសរុបចំនួន ៤១៩នាក់។ ការបន្តត្រួតពិនិត្យជនបរទេស ដែលសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនេះ ធ្វើឡើងតែនៅក្នុងរាជធានី-ខេត្តចំនួន៧ ក្នុងចំណោមរាជធានី-ខេត្ត សរុបចំនួន២៥។ នេះបើតាមលោក ទូច សុឃៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ។

នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាជ្ញាធរ​តាលីបង់​​ប្រកាសថា​​ពលរដ្ឋខ្លួន​ ចំនួន​ជាង ៨ ៤០០ នាក់​ បាន​រត់​ភៀសខ្លួន​ចោល​ផ្ទះ​សម្បែង ដើម្បី​គេច​ចេញ​ពី​ភ្លើង​សង្គ្រាម​ នៅ​តាម​ព្រំដែន​ជាមួយ ប៉ាគីស្ថាន។ ក្រៅពី​វាយប្រហារ​តាម​ព្រំដែន កងទ័ព​ជើង​អាកាសប៉ាគីស្ថាន​ក៏​បានប្រើ​យន្តហោះចម្បាំង​​បាញ់ប្លោង​ចូល​ដល់​រដ្ឋធានីកាប៊ុល របស់ អាហ្វហ្កានីស្ថាន ទៀត​ផង។​ ​  

លីបង់បានក្លាយជាសមរភូមិមួយទៀតនៃសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ក្រោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកប្រតិបត្តិការយោធាលើអ៊ីរ៉ង់។ បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល យោធាអ៊ីស្រាអែលដណ្តើមកាន់កាប់បាននៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣ មីនា ២០២៦ នេះនូវទីតាំងថ្មីមួយទៀតរបស់លីបង់ បន្ទាប់ពីបានបើកការវាយប្លោងលើចលនាហេសបូឡាទន្ទឹមនឹងការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់។

ថ្លែងនៅក្នុងទិវាវប្បធម៌ជាតិ ៣មីនា លើកទី២៨ នារសៀលថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ លោក ហ៊ុន ម៉ានី ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមុខងារសាធារណៈមើលឃើញថា កម្ពុជាពិតជាគ្មានប្រៀបនៅក្នុងសមរភូមិយោធាជាមួយថៃមែន។ បើតាមលោក ហ៊ុន ម៉ានី កម្ពុជាហាក់នៅទន់ខ្សោយជាងប្រទេស​ថៃ ទាំងគ្រឿងសព្វាវុធ និងសេដ្ឋកិច្ច។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ហ៊ុន ម៉ានី ជឿជាក់ថា កងកម្លាំងកម្ពុជានៅតែតស៊ូយ៉ាងមុតមាំក្នុងសមរភូមិ និងថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជានៅតែបន្តប្រើប្រាស់យន្តការការទូតដោយសន្តិវិធី ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ សូមស្តាប់ការបញ្ជាក់របស់លោក ហ៊ុន ម៉ានី៖

ស្ថិតនៅក្នុងឃុំស្លក្រាម ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាទីកន្លែងដែលជម្រកបណ្តោះអាសន្នថ្មីសម្រាប់ជនភៀសសឹកកំពុងត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងមមាញឹក។ យ៉ាងហោចណាស់ជម្រកផ្ទះថ្មីចំនួន ៣ពាន់ខ្នងដែលសង់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ៤០០ហិកតាកំពុងត្រូវបានពន្លឿនការសាងសង់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីទទួលជនភៀសសឹកដែលរងគ្រោះដោយការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងការឡោមព័ទ្ធរបស់យោធាថៃក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ជម្រកថ្មីនេះរំពឹងថានឹងអាចបញ្ចប់ការសាងសង់នៅមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬមុនការមកដល់នៃរដូវវស្សាខាងមុខ។ 

សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ដែលបញ្ឆេះដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានឈានចូលដល់ថ្ងៃទី៤ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី៣ មីនា​។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថានឹងបន្តធ្វើវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់រយៈពេល ១ ខែ ឬអាចច្រើនជាងនេះ។ តែក្រៅពីការវាយប្រហារដោយបាញ់មីស៊ីលចេញពីនាវាចម្បាំងតាំងពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ កុម្ភៈមក ចៅហ្វាយសេតវិមានព្រមានប្រើកងទ័ពជើងគោកដើម្បីវាយសម្រុកលើដីអ៊ីរ៉ង់តែម្តង។ 

​​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​អាកាស​ពិភពលោក​ កំពុង​ជួប​ចលាចល​និងភាព​​វឹក​វរ​ខ្លាំង​ មិន​ដែល​ធ្លាប់​ប្រទះ​ដូច្នេះ​​ឡើយ។ បិទ​ដែន​អាកាស ​ការ​ហោះ​ហើរ​ត្រូវលុប​ ឬយន្តហោះ​ត្រូវ​បើក​វៀង អាកាសយានដ្ឋានស៊ីវិល​រងការ​វាយប្រហារ​ ... សង្គ្រាម​អាមេរិក​-អ៊ីស្រាអែលជាមួយ​​អ៊ីរ៉ង់​កំពុង​បង្ក​ភាព​រញ៉េរញ៉ៃ​ផ្លូវអាកាស​ និង​បាន​បង្រួម​ផ្លូវ​ហោះហើរ​តភ្ជាប់​អឺរ៉ុបនិង​​អាស៊ី​យ៉ាង​ខ្លាំង។

ថ្ងៃ ចន្ទ ទី ២ ខែ មីនា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន បានទាមទារឲ្យមានបទឈប់បាញ់ ជាបន្ទាន់ ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលបានបញ្ឆេះដោយការវាយប្រហាររួមគ្នារវាង កងទ័ពអាមេរិក និង អ៊ីស្រាអ៊ែល ទៅលើអ៊ីរ៉ង់ កំពុងរីករាលដាល នៅក្នុងតំបន់ទាំងមូល ។ សម្តីរបស់លោក ពូទីន ខាងលើនេះ បានបន្លឺឡើង នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរសព្ទជាមួយមេដឹកនាំ កាតា និង អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដែលសុទ្ធជា សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិក ។  

បច្ចុប្បន្ន សិប្បកម្មប្រពៃណីខ្មែរមួយចំនួនដូចជាគំនូរ ចម្លាក់ ស្មូន ឬតម្បាញដែលជាមរតកសម័យដូនតាកំពុងជួបបញ្ហា ឬក៏ថានៅមិនទាន់មានការផ្ទេរចំណេះដឹង ជំនាញ និងបច្ចេកទេសទៅឲ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយឲ្យបានទូលំទូលាយនៅឡើយទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកផលិត និងអ្នកប្រើប្រាស់យល់ថា ការបន្តអភិរក្សសិប្បកម្មដូនតាទាំងនេះប្រកបដោយការច្នៃប្រឌិតជាដំណោះស្រាយមួយក្នុងការពង្រឹង​ទីផ្សារសព្វថ្ងៃ និងក៏ជាការជួយជ្រោមជ្រែងវប្បធម៌ខ្មែរដែរ។