គណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលបាន​បង្ហាញការខកចិត្តចំពោះសាលដីកាសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលក្នុងសំណុំរឿង លោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ។ ជាសេចក្តីសម្រេចមួយដែលគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកជាការគម្រាមកំហែងផ្នែកនយោបាយ និងជាការ​រំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៅកម្ពុជា។ គួរជ្រាបថា តុលាការកំពូលនៅថ្ងៃទី១៩មិថុនាបានប្រកាសតម្កល់សាលដីកាសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ទុកជាបានការដោយផ្តន្ទាទោសលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ក្នុងពន្ធនាគាររយៈពេល ៣ឆ្នាំ តែត្រូវព្យួរ ដោយមិនអនុញ្ញាតឲ្យលោក​​ធ្វើនយោបាយ និងបោះឆ្នោតរយៈពេល ៥ឆ្នាំ រួមនឹងបម្រាមផ្សេងៗទៀត។

អ្នកជំនាញលើកឡើងថា មួយផ្នែកនៃអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជាបានជាប់គាំងសារជាថ្មីដោយសារ​ការចាកចេញរបស់ជនបរទេស ក្រោយកម្ពុជាបើកការ​​បង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកអនឡាញយ៉ាងចាស់ដៃ។ តាមអ្នកជំនាញ បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់ជនបរទេសទាំងនោះ​​ អគារធំៗជាច្រើនបានផ្អាកដំណើរការ ខណៈសំណង់មួយចំនួន​ក៏ត្រូវផ្អាកការសាងសង់។ ទោះជាយ៉ាងណា ពួកគេមើលឃើញថា វិបត្តិនេះកើតមានតែក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ និងថា វាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីផលប៉ះពាល់ទៅលើវិស័យអចលនទ្រព្យជាទូទៅនោះទេ៕

នៅថ្ងៃទី១៩មិថុនានេះ កម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងការបរទេស បានចេញមកជំទាស់យ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះទង្វើយោធាថៃដែលបានលើកដង និងបង្ហូតទង់ជាតិថៃ នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ត្រង់តំបន់ច្រកទ្វារអន្តរជាតិថ្មដា ក្នុងស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ នេះជាការតវ៉ាសាជាថ្មីទៀតរបស់កម្ពុជាទៅនឹងសកម្មភាពរំលោភបំពានរបស់ភាគីថៃ ក្រោយការប្រកាសបទឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី២៧ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

ជនភៀសសឹករាប់ពាន់គ្រួសារទទួលបានដីធ្លី និងលំនៅឋានពីរដ្ឋាភិបាលនៅមណ្ឌលបណ្តោះអាសន្នស្លក្រាម ឃុំស្លក្រាម ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ តែទោះទទួលបានលំនៅឋាន និងការគាំពារផ្នែកមូលនិធិពីរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ ក៏មានជនភៀសសឹកមួយចំនួនបានអះអាងថា ជម្រកថ្មីបណ្តោះអាសន្នមិនទាន់អាចជំនួសលំនៅឋានចាស់របស់ពួកគេបានឡើយ។ ក្នុងពេលរង់ចាំរដ្ឋាភិបាលទាមទារដីពីថៃត្រឡប់វិញ ពលរដ្ឋភៀសសឹកមួយចំនួនបានអះអាងពីការពិបាករកចំណូលចិញ្ចឹមជីវិត  និងពីភាពមិនច្បាស់លាស់សម្រាប់អនាគត៕

ក្រសួងការពារជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានបានប្រកាស នៅថ្ងៃសុក្រ ទី ១៩ មិថុនាថា ខ្លួនបានបើកការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសទៅលើទីតាំងក្រុមភេរវនិយមជីហាតនៅក្នុងទឹកដីប៉ាគីស្ថាន។ ប៉ុន្តែ រដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថាន បានចេញមុខបដិសេធភ្លាមៗថា គ្មានក្រុមជីហាតជ្រុលនិយមនៅក្នុងទឹកដីប៉ាគីស្ថានឡើយ។ អាហ្វហ្កានីស្ថានទៅវិញទេ ដែលបានផ្តល់ជម្រកដល់ក្រុមជ្រុលនិយមប្រឆាំងប៉ាគីស្ថាន។ ការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកនេះ បានធ្វើឲ្យភាពតានតឹងរវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ កាន់តែកើនឡើងមួយកម្រិតថែមទៀត។

ខណៈពេល​ដែល​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបឋម​ដើម្បី​បញ្ចប់សង្រ្គាម​អ៊ីរ៉ង់ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក​បាន​ដាក់ឯកសារស្នើសុំ​ថវិកា​ប្រមាណ​៨០ពាន់លានដុល្លារ​ដើម្បីទប់ទល់​នឹង​ការចំណាយ​ទៅលើ​សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់។ យោងតាម​ការចុះផ្សាយ​របស់​កាសែតអាមេរិក Wall Street Journal នៅសប្តាហ៍នេះ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក​ព្រមាន​ពីការកាត់បន្ថយការហ្វឹកហាត់ និង​ចំនួន​ទាហាន​ដែល​រដ្ឋបាលលោកដូណាល់​ត្រាំ​បាន​បញ្ជាឲ្យដាក់​ពង្រាយ​នៅតាម​ព្រំដែន​ម៉ិកស៊ិក ក្នុងករណី​ដែល​សភា​ខុនហ្រ្កេស​មិន​អនុម័ត​កញ្ចប់​ថវិកា​ធ្វើ​សង្រ្គាម​។

នៅ​ថ្ងៃទី​១៩ ខែ​​មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦​នេះ​ អ្នកនាំពាក្យក្រសួង​ការ​ប​រទេស​កម្ពុជា​បាន​​ស្វាគមន៍​ចំពោះបទ​ឈប់​បាញ់​រវាង​អាមេរិក​ និង​អ៊ី​រ៉ង់ ក្រោយមេដឹក​នាំប្រទេស​ទាំង​ ២​​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​បឋម​មួយកាល​ពីពេល​ថ្មីៗនេះ​។ ​ចំពោះកម្ពុជា​ កិច្ច​ព្រមព្រៀង​រវាង​អាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ ជារឿង​​​​សំខាន់​ដើម្បីកាត់​បន្ថយភាព​តាន​តឹង ពិសេស​ធ្វើ​ឱ្យសកលលោក​វិលទៅរក​សភាពដើមវិញ​។​ 

នៅ​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស កប៉ាល់ដឹកប្រេង និងកប៉ាល់ដឹកទំនិញ​ជាច្រើន​គ្រឿង​បាន​បើកចេញចូល ឆ្លងកាត់ ក្នុងចំនួន​ច្រើនគួរសម នៅបន្ទាប់ពី ​មេដឹកនាំអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​បឋម​ដើម្បី​បិទបញ្ចប់​សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់។ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍​ទី ១៨មិថុនា បញ្ជាការដ្ឋានទ័ពអាមេរិកនៅ​តំបន់​ដើមបូព៌ា​​អះអាង ​បើក​ភ្លើងខៀវ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​កប៉ាល់ចេញចូល កំពង់ផែ​អ៊ីរ៉ង់។ ការបើកឲ្យចរាចរណ៍​ជាធម្មតា នៅ​ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ទៅតាម​កិច្ចព្រមព្រៀងបឋម ដែល​អាមេរិកនិង​អ៊ីរ៉ង់ បាន​ចុះហត្ថលេខារួមគ្នា នៅយប់ថ្ងៃពុធកន្លងទៅ បាន​ធ្វើឲ្យ​​តម្លៃប្រេង​នៅទីផ្សារធ្លាក់ចុះបន្តិច មុននឹង​ឡើង​វិញ​មកនៅជាង​៨០ដុល្លារ ក្នុង​មួយធុងបារីល បន្ទាប់ពី​មាន​ក្តីបារម្ភ​ទាក់ទង​នឹង​អនាគត​មិនច្បាស់លាស់​របស់កិច្ចព្រមព្រៀង ព្រោះតែ​អ៊ីស្រាអែលបន្តវាយប្រហារ​ទៅលើ​លីបង់ និងប្រតិកម្ម​របស់​ប្រមុខ​សាសនា​អ៊ីរ៉ង់។

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៩ តុលាការកំពូលបានតម្កល់ការសម្រេចសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ទុកជាបានការដែលផ្តន្ទាទោសលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ក្នុងពន្ធនាគាររយៈពេល ៣ឆ្នាំ តែត្រូវព្យួរ មិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើនយោបាយ និងបោះឆ្នោតរយៈពេល ៥ឆ្នាំ មិនឲ្យប្តូរទីលំនៅចេញពីភ្នំពេញ និងហាមចូលរួមវេទិកាសាធារណៈ។ ការប្រកាសសាលដីកាតុលាការកំពូលដូចនេះត្រូវបានលោក រ៉ុង ឈុន ចំអកឲ្យថា អ្នកកាន់អំណាចខ្លាចវត្តមានរបស់លោក។

ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក លី ចែម្យុងបានថ្លែងទៅកាន់ក្រុមអ្នកកាសែតក្នុងក្រុងសេអ៊ូលនាថ្ងៃសុក្រ ទី១៩ មិថុនានេះថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំកំពុងចាប់ផ្តើមងាកទៅចាប់អារម្មណ៍លើបញ្ហាកូរ៉េខាងជើងម្តង ក្រោយពីលោក ត្រាំសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងមួយជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក លី ចែម្យុងក៏បានប្រាប់លោក ត្រាំថា ទណ្ឌកម្មដាក់លើរបបក្រុងព្យុងយ៉ាងលែងមានប្រសិទ្ធភាពទៀតឡើយ។

តំណាងកម្ពុជាបានប្រាប់កិច្ចប្រជុំអង្គការសហប្រជាជាតិថា ថៃបានប្រើលេសរាប់សិបដើម្បីគេចពីកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា។ ហេតុនេះទើបកម្ពុជាជ្រើសរើសយកយន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រជាមួយថៃ។ ការថ្លែងរបស់តំណាងកម្ពុជាខាងលើនេះធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយចាប់ពីថ្ងៃ១៥ ដល់ ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយមានការចូលរួមពី ១៧១ប្រទេស និងអង្គការតំបន់មួយដែលជាសមាជិកនៃអនុសញ្ញាស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS។

នៅដើមសប្តាហ៍នេះ ធនាគារពិភពលោកបានផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានបន្ថែមប្រមាណជាង ១០លានដុល្លារដល់កម្ពុជាដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធអប់រំក្នុងវិស័យសុខាភិបាល។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ធនាគារពិភពលោកនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយលម្អិតបន្ថែមថា  ហិរញ្ញប្បទានបន្ថែមនេះនឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកបន្ថែមនូវការបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងក្នុងវិស័យសុខាភិបាលថ្នាក់ជាតិ ពង្រឹងស្តង់ដារបរិក្ខារពេទ្យ និងការប្រលងដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព។ 

តុលាការ Old Bailey នៅទីក្រុងឡុងដ៍ បានសម្រេចកាត់ទោសជនជាតិអង់គ្លេសដើមកំណើតចិន ពីរនាក់ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ចន្លោះពី ៨ឆ្នាំ ទៅ ១០ឆ្នាំ ពីបទធ្វើចារកម្ម នៅក្នុងទឹកដីអង់គ្លេស។ ការសម្រេចកាត់ទោសបុរសទាំងពីរ នៅថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ១៨ មិថុនា ជាផ្នែកមួយនៃសំណុំរឿងសំខាន់ ទាក់ទងនឹងសន្តិសុខជាតិ និងការជ្រៀតជ្រែករបស់បរទេសក្នុងទឹកដីអង់គ្លេស។

នៅតែ​អាក់អន់ចិត្ត​នឹង​អឺរ៉ុប ដែល​បដិសេធ​មិនចូលរួម​ជាមួយ​អាមេរិក​នៅក្នុង​សង្រ្គាមវាយប្រហារ​ទៅលើ​អ៊ីរ៉ង់ អាមេរិក​តាមរយៈ​រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិ លោក​Pete Hegseth បានគំរាម​នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី​១៨​មិថុនាថា អាមេរិក​នឹង​ពិនិត្យសើរើឡើងវិញ​ពីកម្លាំងទ័ពអាមេរិក ពង្រាយ​នៅ​ទឹកដី​អឺរ៉ុប។ ចំពោះប្រមុខការពារជាតិ​អាមេរិក ក្រៅតែ​មិន​ព្រម​ជួយ​អាមេរិក នៅក្នុងជម្លោះជាមួយអ៊ីរ៉ង់ សមាជិក​មួយចំនួន​របស់អូតង់​នៅតែយឺតយ៉ាវ មិនទាន់​ធ្វើ​តាមការចង់បាន​របស់អាមេរិក ដែល​ចង់​ឲ្យ​សមាជិក​អូតង់​បង្កើនវិភាគទាន​ក្នុង​កញ្ចប់ថវិកា​អូតង់ បានដល់​៥%​នៃផលិត​ផលក្នុងស្រុកសរុប​របស់ខ្លួន។ 

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក និងប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ បាន​ចុះហត្ថលេខា​ជាផ្លូវការ​លើ​ឯកសារ​កិច្ចព្រមព្រៀងបឋម ដើម្បី​បិទបញ្ចប់​សង្រ្គាម​អ៊ីរ៉ង់។ មាន​វត្តមាន​ជាភ្ញៀវ​ពិសេស​របស់​ប្រធានាធិបតីបារាំង នៅ​រាជវាំង​ Versailles កាលពីយប់ថ្ងៃពុធទី ១៧​មិថុនា លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​ក្រដាស​កិច្ចព្រមព្រៀង​បឋម​ ដែលមាន​១៤ចំណុច។ ឈាង បុប្ផា​ជូន​ព័ត៌មានលម្អិត

មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ចិន និងរដ្ឋាភិបាលបរទេសផ្សេងៗទៀតបានចេញសារថ្វាយព្រះពរដល់សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ នៅក្នុងឱកាសនៃព្រះរាជពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គគម្រប់៩០ យាងចូល៩១ ព្រះវស្សា។  មេដឹកនាំខ្មែរនានា គណបក្សនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងពលរដ្ឋខ្មែរ ក៏បានបង្ហោះសារថ្វាយព្រះពរសម្តេចម៉ែ នៅតាមបណ្តាញសង្គមដែរ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

សាលាដំបូងខេត្តស្វាយរៀងសម្រេចផ្តន្ទាទោសជនជាតិវៀតណាម៦នាក់ និងខ្មែរ២នាក់ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចន្លោះពី១៨ខែ ទៅដល់១៤ឆ្នាំ ពាក់ព័ន្ធករណីរំដោះអ្នកទោស ក្នុងបរិវេណសាលាដំបូងខេត្តស្វាយរៀងកាលអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនារបស់សាលាដំបូងខេត្តស្វាយរៀង ពិរុទ្ធជនទាំង៨នាក់នឹងត្រូវអនុវត្តទោសក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និង​ក្រោយអនុវត្តទោសចប់ជាស្ថាពរ ជនជាតិវៀតណាមចំនួន៧នាក់ នឹងត្រូវបណ្តេញចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានបង្ហោះវីដេអូឃ្លីបមួយរបស់សកម្មជននយោបាយខ្មែរម្នាក់ស្តីពីចេតនាប្តឹងកម្ពុជារបស់ប្រទេសថៃរឿងការធ្វើពហិការទំនិញរបស់ខ្លួន។ តែ លោក ហ៊ុន សែនមិនបានធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬបញ្ចេញយោបល់អ្វីនៅលើវីដេអូឃ្លីបនេះទេ។ តែគេអាចដឹងបានថា លោកចង់ឆ្លើយតបដោយប្រយោលទៅកាន់ភាគីថៃ។

ផ្អែកតាមការប្រកាសរបស់ អភិបាលក្រុងម៉ូស្គូ ការវាយប្រហារដោយដ្រូនអ៊ុយក្រែន ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំមួយមកលើរដ្ឋធានីរុស្ស៊ី បានកើតឡើងនៅយប់ថ្ងៃពុធ ទី១៧ ឆ្លងចូលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៨ មិថុនា ដោយក្នុងនោះមានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងមួយកន្លែង បានរងការខូចខាត ។ ការវាយប្រហារនេះ ធ្វើឡើងចំពេលដែលប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន កំពុងទទួលស្វាគមន៍បណ្តាមេដឹកនាំមកពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ចំណែកឯប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនវិញ បានចាត់ទុកការវាយប្រហារនេះ ថាជាការសងសឹកដ៏សមហេតុផល ។

នៅថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី ១៨ ខែមិថុនា ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់លោក ឡៃ ឈីងទឿ បានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងអនុម័តកិច្ចព្រមព្រៀងលក់អាវុធ តម្លៃ ១៤ពាន់លានដុល្លារដល់តៃវ៉ាន់ឲ្យបានឆាប់ តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើង ស្របពេលតៃវ៉ាន់កំពុងបន្តពង្រឹងសមត្ថភាពការពារខ្លួន នៅចំពោមុខការដាក់សម្ពាធយោធាកាន់តែខ្លាំងពីចិន ដែលចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ជាផ្នែកមួយនៃដែនដីរបស់ខ្លួន។ ចិនវិញបានព្រមានតៃវ៉ាន់ពីអវសាន្តជីវិត បើសិនចង់ប្រកាសឯករាជ្យ តាមរយៈជំនួយយោធាពីអាមេរិក។

ស្ថិតនៅជើងភ្នំដងរែក ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ វត្តតាមាន់សែនជ័យបានរងការខូចខាតស្ទើរតែទាំងស្រុង ដោយសារគ្រាប់កាំភ្លើងផ្លោងធុនធ្ងន់ គ្រាប់ទម្លាក់ពីលើយន្តហោះ F16 និងដ្រូនយោធាថៃ អំឡុងពេលផ្ទុះសង្គ្រាមតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ ព្រះចៅអធិការស្ដីទី វត្តតាមាន់សែនជ័យ ព្រះនាម ឡាយ លន មានសង្ឃដីកាថា គណៈកម្មការវត្ត នឹងសាងសង់សាលាឆាន់ថ្មីមួយទៀត ដើម្បីតម្កល់ពុទ្ធបដិមា។ ចំណែកឯ សាលាឆាន់រងការខូចខាត ត្រូវបានគណៈកម្មាការវត្ត រក្សាទុកជាសារមន្ទីរ ដោយគ្មានការជុសជុលឡើយ៕

ចាប់តាំងពីថៃ និងកម្ពុជាបានផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាតាមព្រំដែនមក ចរន្តធ្វើពហិការរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរលើទំនិញថៃបាន និងកំពុងបន្តយ៉ាងផុសផុល។ លោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីបានសរសើរពីជោគជ័យនៃការធ្វើពហិការរបស់ពលរដ្ឋរហូតធ្វើឲ្យថៃខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចគិតជាទឹកប្រាក់ ២ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ ទន្ទឹមគ្នានេះ កម្ពុជាបានហាមការនាំចូលប្រភេទទំនិញមួយចំនួនពីថៃ។ ការណ៍នេះបានជំរុញឱ្យមន្ត្រីជំនាញថៃសិក្សាផ្លូវច្បាប់ដើម្បីប្តឹងកម្ពុជាទៅកាន់សមាគមអាស៊ាន (ASEAN) និងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ពីបទរើសអើងទំនិញថៃ។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់កាសែតថៃ។ គួរបញ្ជាក់ជូនថា ក្នុងករណីដូចគ្នានេះ ថៃធ្លាប់បានប្តឹងម៉ាឡេស៊ីពីបទរំលោភច្បាប់ (WTO) ដោយសារម៉ាឡេស៊ីហាមមិនឲ្យនាំចូលបង្គារ ៥ប្រភេទពីថៃ៕ តើការបិទមិនឲ្យទំនិញថៃចូលអាចជាការរំលោភច្បាប់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកដែរ ឬទេ?

អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូបានឱ្យដឹងថា ពលរដ្ឋមា្នក់ទៀតដែលជាស្រី្តលក់គ្រឿងសង្ហារិមនៅរាជធានីភ្នំពេញត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល២ឆ្នាំ ពីបទញុះញង់ និងប្រមាថ ដោយសារការបញ្ចេញមតិជុំវិញបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ បើតាមអង្គការលីកាដូ គិតមកដល់ពេលនេះ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានចាប់ខ្លួន និងផ្តន្ទាទោសមនុស្សសរុប ១១៥នាក់ ពាក់ព័ន្ធការបញ្ចេញមតិរិះគិនថ្នាក់ដឹកនាំនៅលើបណ្តាញសង្គមក្នុងសំណុំរឿងព្រំដែន។

ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់បានរកឃើញថា អតីតតំណាងគម្រោងបុរី ខេភី ម៉ន ដានី លោក សន ប៊ុនថេង បានក្លែងបន្លំឯកសារ និងកេញចំណេញផលប្រយោជន៍នៅពេលដែលគម្រោងបុរីខាងលើមានបញ្ហា។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងដែនដីបានស្នើឱ្យអតិថិជនគម្រោងបុរី ម៉ន ដានីបន្តដោះស្រាយវិវាទជាមួយក្រសួងដើម្បីឈានទៅបិទបញ្ចប់ក្តីក្តាំពិតប្រាកដ។ 

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Sovina និងជាម្ចាស់ឃ្លាំងទំនិញ L192 បានចេញមុខស្នើឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជាជួយរកយុត្តិធម៌ឲ្យខ្លួន បន្ទាប់ពីអភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ និងសមត្ថកិច្ចបានចុះឆែកឆេររកបទល្មើសឆបោកអនឡាញ និងទំនិញថៃខុសច្បាប់ក្នុងឃ្លាំងរបស់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃ១១ មិថុនា។ នៅក្នុងឃ្លីបវីដេអូជាង ៧នាទី ម្ចាស់ឃ្លាំងទំនិញ L192 បានលើកឡើងថា ការចុះត្រួតពិនិត្យរបស់អាជ្ញាធរហាក់មានភាពមិនប្រក្រតី ដោយសារអាជ្ញាធរបានសម្លុត និងសួរនាំរកឯកសារគ្រប់បែបយ៉ាង រួមទាំងប្រើពេលពិនិត្យអូសបន្លាយរហូតដល់ម៉ោង១០យប់។ ករណីនេះត្រូវបានលោកស្រី ដោ សម្ផស្ស អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI នាថ្ងៃទី១៨ មិថុនានេះថា ប្រសិនបើមានមន្ត្រីអនុវត្តល្មើសបទបញ្ជា និងខុសវិជ្ជាជីវៈ ពួកគេនឹងទទួលរងពិន័យ។ បើតាមលោកស្រី ដោ សម្ផស្ស មន្ត្រីដែលជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់មិនត្រូវច្រងេងច្រងាងចំពោះពលរដ្ឋទេ៕ 

សហរដ្ឋអាមេរិក និង​​ប្រទេសអឺរ៉ុបសមាជិកG7 បានបញ្ជាក់​ថា​ នឹង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មានការផ្តល់អាជ្ញាបណ្ណ ដើម្បីអាចផលិត​មីស៊ីលចម្ងាយ​នៅ​លើទឹកដី​អ៊ុយក្រែន​ ដោយ​ផ្ទាល់តែម្តង​។ ការ​ផលិតនេះ នឹងមក​បង្កើនចំនួនស្តុក​គ្រាប់មីស៊ីល សម្រាប់អ៊ុយក្រែន ដែលកំពុងតែខ្វះខ្លាំង ដើម្បីប្រយុទ្ធទប់ទល់នឹងការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ី។

នៅស្រីលង្កា នគរបាលបានឃាត់ខ្លួនកូនប្រុសអតីតប្រធានធិបតីស្រីលង្កាលោក Yoshitha Rajapaksa នៅថ្ងៃពុធទី ១៧ ខែមិថុនា។ អាជ្ញាធរប្រឆាំងអំពើពុករលួយបានចោទប្រកាន់ថា លោក Yoshitha បានប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងអំឡុងពេលដែលឳពុករបស់លោកដឹកនាំប្រទេស។

គណៈវិស្វករកម្ពុជាបានសម្រេចលុបឈ្មោះបុគ្គលម្នាក់ចេញពីបញ្ជី ក្រោយរកឃើញថា បុគ្គលម្នាក់នោះបានជួលគេឲ្យធ្វើសញ្ញាបត្រផ្នែកវិស្វករចេញពីវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា ដើម្បីរត់ការឯកសារចុះបញ្ជីឈ្មោះនៅគណៈវិស្វករកម្ពុជា។ បុគ្គលម្នាក់នោះបានចេញមកបកស្រាយតាមបណ្តាញសង្គមថា ខ្លួនដែលជាជាងម៉ៅការសំណង់បានជួលគេឲ្យធ្វើសញ្ញាបត្រផ្នែកវិស្វករតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ គួររម្លឹកជូនថា ករណីស្រដៀងគ្នានេះធ្លាប់កើតមាននៅកម្ពុជានាពេលកន្លងមក។ ជាក់ស្តែង ការប្រឡងជំនួស ឬការប្រើសញ្ញាបត្របាក់ឌុបក្លែងក្លាយដើម្បីប្រឡងចូលរៀនពេទ្យជាដើម។ តើក្រសួងអប់រំគួរមានវិធានការអ្វីខ្លះដើម្បីទប់ស្កាត់នឹងការក្លែងបន្លំសញ្ញាបត្រ?

អូស្ត្រាលីកំពុងបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈទី​​ក្រុងកង់បេរ៉ាយល់ថា ការកើនឡើងនៃវត្តមានយោធាអាមេរិកនៅលើទឹកដីរបស់ខ្លួនថាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សន្តិសុខជាតិ និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។ ការលើកឡើងនេះធ្វើឡើងស្របពេលកងទ័ពអាមេរិកគ្រោងបង្កើតឃ្លាំងស្តុកអាវុធ និងសម្ភារៈយោធានៅអូស្ត្រាលីជាលើកដំបូង។ 

រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង សម្រេចកាត់បន្ថយគម្លាតទំហំតំបន់សន្តិសុខនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនជាមួយកូរ៉េខាងជើង ឲ្យកាន់តែតូចជាងមុន។ វិធានការមួយនេះ ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅបន្ធូរបន្ធយភាពតានតឹង  ការរឹតត្បិតលើប្រជាពលរដ្ឋ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាស របស់ក្រសួងការពារជាតិកូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃពុធ ទី១៧ មិថុនា។

ជំនួបកំពូល​ក្រុមប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចនាំមុខG7 នៅទីក្រុងអេវីយ៉ង់ ប្រទេសបារាំង បានឈានចូលមកដល់ថ្ងៃទី៣ជាថ្ងៃចុងក្រោយ​។ បន្ទាប់ពីបាន​ផ្តោតអាទិភាពជជែកគ្នា លើសំណុំរឿងសង្គ្រាមនៅ​អ៊ុយក្រែន នៅថ្ងៃពុធនេះថ្នាក់ដឹកនាំ​G7 នឹងបន្តជជែកគ្នាស្តីអំពីបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត​។ តម្រូវការប្រើប្រាស់កាន់តែចាំបាច់នៃបច្ចេកវិទ្យានេះ កំពុងតែធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក ត្រូវស្ថិតនៅ​ក្រោមឥទ្ធិពល​ដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ក្រុមហ៊ុន​បច្ចេកវិទ្យាធំៗ ដែលភាគច្រើនសុទ្ធតែជាក្រុមហ៊ុនអាមេរិក។

កាលពីឆ្នាំ២០០២ ដល់ ២០០៤ លោក អូលីវីយេ ឡឺក្រង់ ធ្លាប់បានធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជាម្តងហើយ ក្នុងនាមជាប្រធានក្រុមបេសកកម្មយោធាបារាំងវ័យក្មេង ដែលដំណើរពេលនោះ ធ្វើឲ្យលោកជាប់ចិត្តខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសតូចមួយនេះ។ ប៉ុន្តែនឹកស្មានមិនដល់ ២០ឆ្នាំក្រោយមក លោកអូលីវីយែ ឡឺក្រង់ កាន់តែមានមោទនភាពជាថ្មីម្តងទៀត ដែលបានក្លាយជាទីប្រឹក្សាយោធា និងជាប្រធានបេសកកម្មសហប្រតិបត្តិការផ្នែកការពារជាតិបារាំងប្រចាំនៅកម្ពុជា។ សម្រាប់លោកវរសេនីយ៍ទោ អូលីវីយេ ឡឺក្រង់ បេសកកម្មក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាបារាំង-កម្ពុជា គឺជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាលក្ខណៈមិត្តភាពប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានអាយុកាល ៨០ឆ្នាំមកហើយ ពោលនៅមុនពេលដែលកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំងទៅទៀត។ 

គិតចាប់តាំងពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើពហិការមិនប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ​ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានបន្តរកឃើញ និងរឹបអូសបានទំនិញថៃ ដែលត្រូវបានវេចខ្ចប់ឡើងវិញជាទំនិញផលិតនៅកម្ពុជា ឬប្រទេសជិតខាងកម្ពុជាផ្សេងទៀតជាហូរហែ។ ការពហិការរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរចំពោះទំនិញថៃបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីកម្ពុជា និងថៃ មានជម្លោះព្រំដែននឹងគ្នាចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៥មក។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកធុរកិច្ចមួយចំនួន បានជំរុញឲ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យឯកជនបង្កើនការផលិត​ទំនិញប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ដែលមានគុណភាព និងបានអំពាវនាវឲ្យឈ្មួញ​ឈប់នាំចូលទំនិញថៃ មកបន្លំលក់លើទីផ្សារ ដើម្បីគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក។ តើការពហិការរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរមិនប្រើទំនិញថៃបាន និងកំពុងជំរុញឲ្យមានការក្លែងបន្លំទំនិញនៅលើទីផ្សារកម្ពុជា ឬយ៉ាងណា?