Κτωρής: Εννέα μνημεία Μαρωνιτών, Αρμενίων, Λατίνων συντηρήθηκαν στα κατεχόμενα
newsare.net
Μέχρι στιγμής έχουν συντηρηθεί ή αναστηλωθεί έξι μνημεία των Μαρωνιτών, ένα μνημείο των Αρμενίων και δύο των Λατίνων στις κατεχόμενες περιοχΚτωρής: Εννέα μνημεία Μαρωνιτών, Αρμενίων, Λατίνων συντηρήθηκαν στα κατεχόμενα
Μέχρι στιγμής έχουν συντηρηθεί ή αναστηλωθεί έξι μνημεία των Μαρωνιτών, ένα μνημείο των Αρμενίων και δύο των Λατίνων στις κατεχόμενες περιοχές, ενώ δρομολογείται η συντήρηση του Αρμενομονάστηρου στη Χαλεύκα, λέει στο ΚΥΠΕ ο συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, Σώτος Κτωρής. Από την πλευρά της, η ιστορικός, αρχαιολόγος και συγγραφέας, Άννα Μαραγκού παρουσιάζει στο ΚΥΠΕ την ιστορία των θρησκευτικών μνημείων των Μαρωνιτών, των Αρμενίων και των Λατίνων που βρίσκονται στα κατεχόμενα. Τα μνημεία που έχουν συντηρηθεί Ο Σώτος Κτωρής αναφέρει ότι μέχρι στιγμής έχουν συντηρηθεί ή αναστηλωθεί έξι μνημεία των Μαρωνιτών, ένα μνημείο των Αρμενίων και δύο των Λατίνων στις κατεχόμενες περιοχές, Αναφερόμενος στα μνημεία των Μαρωνιτών, σημειώνει ότι έχει συντηρηθεί ο ναός της Αγίας Άννας στη μεσαιωνική Αμμόχωστο, ο ναός των Αγίων Μαρίνας και Θεοδώρου στον Κορμακίτη, ο ναός της Αγίας Μαρίνας στην Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας, ο ναός του Τιμίου Σταυρού στην Καρπάσεια, ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Ασώματο και ο ναός του Αγίου Γεωργίου στον Κορμακίτη. Την ίδια ώρα, επισημαίνει ότι έχει συντηρηθεί η αρμενική εκκλησία στη μεσαιωνική Αμμόχωστο, καθώς και δύο μνημεία των Λατίνων στη μεσαιωνική Αμμόχωστο, οι ναοί του Αγίου Γεωργίου των Λατίνων στην μεσαιωνική Αμμόχωστο και της Παναγίας των Καρμελιτών. Επιπρόσθετα, τονίζει ότι δρομολογείται η συντήρηση του Αρμενομονάστηρου στη Χαλεύκα. Τα θρησκευτικά μνημεία των Αρμενίων Αναφερόμενη στη θρησκευτική ομάδα των Αρμενίων, η κ. Μαραγκού επισημαίνει ότι οι Αρμένιοι κατοικούν την Κύπρο από τον 8ο αιώνα μ.Χ., λόγω της μετατόπισης πληθυσμού από την Κιλικία στην οποία είχαν προβεί οι Βυζαντινοί. Οι Αρμένιοι που ήρθαν στην Κύπρο εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές του νησιού, κυρίως όμως εγκαταστάθηκαν στις νότιες πλευρές του Πενταδακτύλου, προσθέτει. Την ίδια ώρα, αναφέρει ότι οι Αρμένιοι ήταν τεχνίτες με εξαιρετική γνώση σε ό,τι αφορά την ανέγερση οχυρωματικών έργων, σημειώνοντας την τεράστια επίδραση των αρμενικών κάστρων σε αντίστοιχα κυπριακά, όπως της Καντάρας και της Κερύνειας. Σε ό,τι αφορά στις θρησκευτικές τους ανάγκες, επισημαίνει ότι κατά τη διάρκεια της μεσαιωνικής περιόδου οι Αρμένιοι της Κύπρου πήραν ένα μοναστήρι το οποίο είχε χτιστεί στη Χαλεύκα του Πενταδακτύλου από Κόπτες μοναχούς περίπου στα 1000 μ.Χ. προς τιμήν του Αγίου Μακαρίου του Ερημίτη από την Αλεξάνδρεια. Το εν λόγω μοναστήρι, που επονομάζεται Αρμενομονάστηρο, ανήκει στην Αρμενική Εκκλησία, έχει αρκετά μεγάλη διάρκεια ζωής και πολύ μεγάλη χρηματική περιουσία, με τον 17ο και 18ο αιώνα να αποτελούν τη χρυσή του εποχή, κατά την οποία αποκαλείται επίσης «Μπλε Μοναστήρι» για το χρώμα των πορτοπαραθύρων του και έχει φιρμάνι από τον Σουλτάνο για την απαλλαγή του από τους φόρους, προσθέτει. Το μοναστήρι έχει έντονη παρουσία στην κυπριακή ιστορία μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, λαμβάνοντας στήριξη από τις μεγάλες αρμενικές οικογένειες της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου, λέει στο ΚΥΠΕ η Άννα Μαραγκού, σημειώνοντας ότι «εκεί πέρα χτίζεται μια ολόκληρη κοινότητα, στην οποία μετέχουν κατά τη διάρκεια κυρίως των θερινών διακοπών πάρα πολλοί Αρμένιοι κάτοικοι της Λευκωσίας». Αναφέροντας ότι η ίδια είχε διεξαγάγει ιστορική μελέτη του Αρμενομονάστηρου με τη βοήθεια του Αλέξανδρου Χατζηλύρα, η κ. Μαραγκού τονίζει ότι «έχει φτάσει η στιγμή που θα αρχίσει η συντήρησή του» από τη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Πέρα από το μοναστήρι στον Πενταδάκτυλο, ένα ακόμη σημαντικό θρησκευτικό μνημείο των Αρμενίων της Κύπρου είναι η εκκλησία της Παναγίας της Τύρου, η οποία βρίσκεται στην αρμενική συνοικία της Λευκωσίας, κοντά στην Πύλη Πάφου, αναφέρει η κ. Μαραγκού, εξηγώντας ότι η εκκλησία αρχικώς «ανήκε σε Βενεδικτίνες μοναχές που είχαν έρθει από την Τύρο με ένα πολύ θαυματουργό εικόνισμα της Παναγίας και εκεί έχτισαν αυτό το μεγάλο μοναστήρι που υπάρχει ακόμα σε πολύ άσχημη κατάσταση σήμερα». Την ίδια ώρα, σημειώνει ότι η εκκλησία παραχωρήθηκε από τους Οθωμανούς στους Αρμενίους, λόγω της στήριξης που είχαν προσφέρει οι Αρμένιοι στους Οθωμανούς κατά την άλωση της Λευκωσίας το 1570. Αναφέρει, ακόμη, ότι η εκκλησία έλαβε βραβείο για τη συντήρησή της από τη Europa Nostra και λειτουργεί μία φορά το έτος από την αρμενική κοινότητα, η οποία και επιχορήγησε σε μεγάλο βαθμό τη συντήρηση της Παναγίας της Τύρου. Παράλληλα, η κ. Μαραγκού αναφέρει ότι η αρμενική κοινότητα στην Αμμόχωστο είχε τρεις εκκλησίες, σημειώνοντας ότι σώζεται η Παναγία του Καντσβώρ ή της Καλούσας, η οποία χτίστηκε τον 14ο αιώνα από Αρμένιους πρόσφυγες από την Κιλικία που ήρθαν στην Κύπρο για να γλυτώσουν από τις επιθέσεις των Μαμελούκων. Όπως λέει, η συγκεκριμένη εκκλησία «είναι κυριολεκτικά ένα κομψοτέχνημα», που κοσμείται με τοιχογραφίες και δόθηκε επίσημα στην αρμενική κοινότητα από τη βρετανική αποικιοκρατική κυβέρνηση. Τα θρησκευτικά μνημεία των Μαρωνιτών Αναφερόμενη στην ιστορία της μαρωνίτικης κοινότητας στην Κύπρο, η Άννα Μαραγκού εξηγεί στο ΚΥΠΕ ότι προέρχεται από τους Μαρδαΐτες, τους οποίους ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός μετέφερε από τον Λίβανο στην Αττάλεια. Κατά τη διάρκεια των αραβικών επιδρομών, οι οποίες διήρκεσαν από τον 7ο μέχρι τον 10ο αιώνα μ.Χ., αρκετοί Μαρδαΐτες μετακινήθηκαν στην Κύπρο για να ενισχύσουν την άμυνα του νησιού από τις επιθέσεις των Αράβων, σημειώνει, προσθέτοντας ότι έτσι ξεκινά η παρουσία των Μαρωνιτών στην περιοχή του Κορμακίτη και στις νότιες παρυφές του Πενταδακτύλου. Ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία των Μαρωνιτών στα κατεχόμενα είναι το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία στην Αγία Μαρίνα της Σκυλλούρας, το οποίο είναι κτίσμα του 16ου αιώνα, επισημαίνει η κ. Μαραγκού, προσθέτοντας ότι χτίστηκε σταδιακά και αναπτύχθηκε, αποτελώντας φάρο της θρησκείας και του πολιτισμού των Μαρωνιτών για σχεδόν δύο αιώνες. Σήμερα, το μοναστήρι είναι «δυστυχώς σε πολύ άσχημη κατάσταση», τονίζει, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «αξίζει τον κόπο» να γίνει προσπάθεια συντήρησής του. Σε ό,τι αφορά στον Κορμακίτη, αναφέρει ότι εκεί βρίσκεται ο μεγάλος ναός του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος χτίστηκε τον 20ό αιώνα και χρειάστηκαν σχεδόν 33 χρόνια για την ανέγερσή του, στην οποία συμμετείχαν και Μαλτέζοι, με αποτέλεσμα να θυμίζει κάπως τον περίφημο ναό του Αγίου Ιωάννη στη Βαλέτα. Σημειώνει, ακόμη, ότι αυτός ο ναός χτίστηκε πάνω σε προϋπάρχοντα ναό, ο οποίος ήταν επίσης αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο και είχε χτιστεί δίπλα από ένα μικρό μοναστήρι καλογριών. Παράλληλα, η κ. Μαραγκού λέει ότι κοντά στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρίσκονται τα ερείπια του ναού του Αγίου Θεοδώρου, ο οποίος πιθανόν ανάγεται στον 13ο-14ο αιώνα, προσθέτοντας ότι στην παραλία του Κορμακίτη βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Σπόρου, ο οποίος γιορτάζει στην έναρξη της σποράς. Αναφέρει, επίσης, και την εκκλησία της Αγίας Άννας στην Αμμόχωστο, η οποία είχε δοθεί στους Μαρωνίτες και στην οποία είχε τελεστεί λειτουργία μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων. Τα θρησκευτικά μνημεία των Λατίνων Αναφερόμενη στα θρησκευτικά μνημεία των Λατίνων, η Άννα Μαραγκού επισημαίνει ότι η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού, που βρίσκεται κοντά στην Πύλη Πάφου, είναι χτισμένη πάνω σε προηγούμενη εκκλησία του 16ου αιώνα. Μιλώντας για τις περιπτώσεις ναών που έχουν χτιστεί πάνω σε παλαιότερους, η Άννα Μαραγκού εξηγεί στο ΚΥΠΕ πως «όταν καταστρέφεται μία εκκλησία ή όταν αυξάνεται ο πληθυσμός του (θρησκευτικού) δόγματος και έχει ανάγκη μιας μεγαλύτερης εκκλησίας, επιλέγεται να χτιστεί (μια νέα εκκλησία) πάνω στην παλαιότερη για να πάρει το μύρο της παλιάς εκκλησίας». Την ίδια ώρα, σημειώνει τις γοτθικές εκκλησίες της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία και του Αγίου Νικολάου στην Αμμόχωστο, οι οποίες μετατράπηκαν σε τζαμιά από τους Οθωμανούς που κατέλαβαν την Κύπρο το 1570-1571, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι «έπρεπε να ήταν μνημεία της ΟΥΝΕΣΚΟ». Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η Αγία Σοφία είναι «ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ανατολικής Μεσογείου», προσθέτοντας ότι «υπέστη τα τελευταία χρόνια μία εκπληκτική συντήρηση εκ μέρους της Τουρκίας». Επιπρόσθετα, η κ. Μαραγκού αναφέρει στο ΚΥΠΕ ότι υπάρχουν αναφορές για τις εκκλησίες που είχαν χτίσει στην Αμμόχωστο οι Φράγκοι και οι Λατίνοι που κατέκτησαν την Κύπρο, όταν έχασαν την Ιερουσαλήμ. Όπως λέει, στην πόλη υπήρχαν εκκλησίες που ανήκαν σε διάφορα χριστιανικά τάγματα (Νεστοριανούς, Ιακωβίτες, Καρμελίτες), κάνοντας λόγο για ναούς «εκπληκτικής τέχνης» και σημειώνοντας ότι έχει σωθεί μεγάλο μέρος αυτών. Αναφερόμενη στον νεστοριανό ναό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Αμμόχωστο, τον χαρακτηρίζει «κορυφαίο μνημείο του 14ου αιώνα», σημειώνοντας ότι η Παναγία των Καρμελιτών, επίσης στην Αμμόχωστο, «είναι ένα δείγμα του πώς η Ορθόδοξη και η Λατινική Εκκλησία συμπορεύονται». Υπογραμμίζει, επίσης, ότι η μεσαιωνική Αμμόχωστος «αποτελεί δείγμα μιας πολυπολιτισμικότητας που αποτελείτο από τους Ορθοδόξους κατοίκους, τους Φράγκους, τους Αρμένιους, τους Μαρωνίτες και όλους όσοι ήρθαν από τη Συρία και τη Μικρή Αρμενία (Κιλικία) ως πρόσφυγες». «Μπορεί η Αμμόχωστος να μην έχει 365 εκκλησίες (Σ.Σ. σύμφωνα με την παράδοση), αλλά σίγουρα μετράμε 30 σημαντικότατες εκκλησίες στη μεσαιωνική πόλη της Αμμοχώστου», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι μεσαιωνικές πόλεις της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου «έπρεπε να είναι μνημεία της ΟΥΝΕΣΚΟ». Πηγή: ΚΥΠΕ Read more














