Παγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων: Μόλις το 10% –Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό τους
newsare.net
Κάθε χρόνο στις 13 Αυγούστου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων, μια ημέρα αφιερωμένη σε μια μειονότητα που επί αιώνες αναγκαζότΠαγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων: Μόλις το 10% –Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό τους
Κάθε χρόνο στις 13 Αυγούστου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων, μια ημέρα αφιερωμένη σε μια μειονότητα που επί αιώνες αναγκαζόταν να προσαρμόζεται σε έναν κόσμο κατασκευασμένο κυρίως για δεξιόχειρες. Ψαλίδια, θρανία, εργαλεία, μουσικά όργανα, χειριστήρια, ακόμη και καθημερινές κινήσεις έχουν σχεδιαστεί θεωρώντας αυτονόητο ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιεί κυρίως το δεξί του χέρι. Κι όμως, περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους γράφει, τρώει ή εκτελεί τις λεπτές κινήσεις κυρίως με το αριστερό. Και πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή διαφορά κρύβεται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κεφάλαιο της νευροεπιστήμης. Γιατί γίνεται κάποιος αριστερόχειρας; Δεν υπάρχει ένα μοναδικό «γονίδιο της αριστεροχειρίας». Η προτίμηση του ενός χεριού φαίνεται να προκύπτει από έναν πολύπλοκο συνδυασμό γενετικών, αναπτυξιακών και βιολογικών παραγόντων, οι οποίοι επηρεάζουν την οργάνωση του εγκεφάλου ήδη από πολύ νωρίς. Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο, χωρίς όμως να καθορίζει από μόνη της το αποτέλεσμα. Γι’ αυτό δύο δεξιόχειρες γονείς μπορούν κάλλιστα να αποκτήσουν αριστερόχειρο παιδί, όπως και ένας αριστερόχειρας γονιός δεν σημαίνει ότι θα αποκτήσει οπωσδήποτε αριστερόχειρα παιδιά. Με απλά λόγια, ο αριστερόχειρας δεν επιλέγει να γίνει αριστερόχειρας. Η φυσική προτίμηση του χεριού αποτελεί μέρος της νευροβιολογικής του ανάπτυξης. Δουλεύουν περισσότερο και τα δύο ημισφαίρια; Εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος μύθος γύρω από τους αριστερόχειρες. Όχι, δεν ισχύει ότι οι δεξιόχειρες χρησιμοποιούν μόνο το ένα ημισφαίριο και οι αριστερόχειρες και τα δύο. Όλοι οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου μας, τα οποία επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους. Υπάρχει όμως μια πραγματική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διαφορά. Στους περισσότερους δεξιόχειρες η γλώσσα βρίσκεται κυρίως υπό τον έλεγχο του αριστερού ημισφαιρίου. Στους αριστερόχειρες υπάρχει μεγαλύτερη ποικιλία: αρκετοί εξακολουθούν να έχουν κυρίαρχο το αριστερό ημισφαίριο, αλλά περισσότεροι σε σχέση με τους δεξιόχειρες εμφανίζουν αμφίπλευρη οργάνωση ή μεγαλύτερη συμμετοχή του δεξιού ημισφαιρίου. Σε μεγάλη κλασική μελέτη 326 ανθρώπων, η κυριαρχία του δεξιού ημισφαιρίου για τη γλώσσα αυξανόταν όσο ισχυρότερη ήταν η αριστεροχειρία: από περίπου 4% στους έντονα δεξιόχειρες έως 27% στους έντονα αριστερόχειρες. (PubMed) Άλλες απεικονιστικές μελέτες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι οι αριστερόχειρες, ως ομάδα, εμφανίζουν συχνότερα λιγότερο αυστηρή «μοιρασιά» ορισμένων λειτουργιών μεταξύ των δύο ημισφαιρίων. (PubMed Central (PMC)) Αυτό πιθανότατα είναι η επιστημονική πραγματικότητα πίσω από τη λαϊκή φράση ότι «οι αριστερόχειρες δουλεύουν περισσότερο και με τα δύο ημισφαίρια». Μην κάνετε το αριστερόχειρο παιδί δεξιόχειρο Για δεκαετίες –και στην Ελλάδα– αριστερόχειρα παιδιά άκουγαν στο σχολείο ή στο σπίτι: «Το μολύβι στο δεξί». Υπήρχαν ακόμη περιπτώσεις στις οποίες το αριστερό χέρι περιοριζόταν για να υποχρεωθεί το παιδί να γράψει με το δεξί. Σήμερα δεν υπάρχει κανένας επιστημονικός λόγος για μια τέτοια πρακτική. Η φυσική προτίμηση του παιδιού πρέπει να γίνεται σεβαστή. Δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζεται η αριστεροχειρία σαν ελάττωμα που χρειάζεται «διόρθωση». Προσοχή όμως σε μια υπερβολή που επίσης συναντάται συχνά: δεν έχει αποδειχθεί ότι η αλλαγή χεριού προκαλεί αυτομάτως κάποια συγκεκριμένη νευρολογική βλάβη. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι δεν υπάρχει όφελος από τον εξαναγκασμό και ότι η πίεση ενός παιδιού να εκτελεί μια λεπτή κινητική λειτουργία με το μη κυρίαρχο χέρι του μπορεί να του δημιουργήσει περιττή δυσκολία, απογοήτευση και άγχος. Άρα ο κανόνας είναι απλός: αφήνουμε το παιδί να χρησιμοποιήσει το χέρι που επιλέγει φυσικά. Είναι εξυπνότεροι ή πιο δημιουργικοί; Εδώ χρειάζεται επίσης να χωρίσουμε τον μύθο από την επιστήμη. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να πούμε ότι ένας άνθρωπος είναι περισσότερο ευφυής επειδή είναι αριστερόχειρας. Ούτε αποδεικνύεται ότι κάθε αριστερόχειρας είναι εκ φύσεως περισσότερο καλλιτεχνικός ή δημιουργικός. Η διαφορετική εγκεφαλική πλευρίωση των αριστερόχειρων είναι πραγματική, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε υψηλότερο IQ ή ανώτερες γνωστικές επιδόσεις. Μάλιστα, πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι διαφορετικοί τύποι εγκεφαλικής οργάνωσης μεταξύ αριστερόχειρων δεν οδηγούν όλοι στο ίδιο γνωστικό αποτέλεσμα. (PubMed) Υπάρχουν όμως τομείς στους οποίους η αριστεροχειρία μπορεί να αποτελέσει πραγματικό πρακτικό πλεονέκτημα. Το όπλο των αριστερόχειρων στον αθλητισμό Σε αθλήματα στα οποία δύο αντίπαλοι βρίσκονται απέναντι –όπως τένις, πυγμαχία, ξιφασκία και άλλα αθλήματα ταχείας αντίδρασης– ένας αριστερόχειρας μπορεί να αποκτά πλεονέκτημα απλώς επειδή είναι… σπανιότερος. Ο δεξιόχειρας αθλητής προπονείται τις περισσότερες φορές απέναντι σε άλλους δεξιόχειρες. Όταν εμφανιστεί ένας αριστερόχειρας, οι γωνίες, οι κινήσεις και οι χρόνοι αντίδρασης αλλάζουν. Ο αριστερόχειρας, αντίθετα, έχει περάσει ολόκληρη την αθλητική του ζωή αντιμετωπίζοντας κυρίως δεξιόχειρες. Είναι ένα μικρό αλλά υπαρκτό πλεονέκτημα της σπανιότητας. Πόσοι αριστερόχειρες υπάρχουν στον κόσμο; Μία μεγάλη μετα-ανάλυση, που συγκέντρωσε δεδομένα από περισσότερους από δύο εκατομμύρια ανθρώπους, υπολόγισε τη συχνότητα της αριστεροχειρίας περίπου στο 10,6% του πληθυσμού, αν και το ποσοστό αλλάζει ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται και μετριέται η αριστεροχειρία. Με έναν παγκόσμιο πληθυσμό άνω των 8 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, αυτό αντιστοιχεί χονδρικά σε περισσότερους από 800 εκατομμύρια αριστερόχειρες. Για την Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχη σύγχρονη εθνική απογραφή αριστεροχειρίας. Εάν όμως εφαρμόσουμε το διεθνές ποσοστό στον ελληνικό πληθυσμό, προκύπτει μια τάξη μεγέθους περίπου ενός εκατομμυρίου αριστερόχειρων. Πρόκειται φυσικά για στατιστική εκτίμηση και όχι για επίσημη ελληνική καταμέτρηση. Από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι μέχρι τον Μπαράκ Ομπάμα Η λίστα των διάσημων αριστερόχειρων είναι εντυπωσιακή και έχει συμβάλει σημαντικά στον μύθο ότι η αριστεροχειρία συνδέεται υποχρεωτικά με την ιδιοφυΐα. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είναι ίσως το διασημότερο ιστορικό παράδειγμα και είναι γνωστός και για την περίφημη κατοπτρική γραφή του. Στη σύγχρονη πολιτική, αριστερόχειρες υπήρξαν αρκετοί πρόεδροι των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων οι Μπαράκ Ομπάμα, Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ H. W. Μπους. Στη μουσική, δύο εμβληματικές περιπτώσεις είναι ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ και ο Τζίμι Χέντριξ, των οποίων η αριστερόχειρη παρουσία με το όργανο έγινε μέρος της εικόνας τους. Στον κατάλογο των γνωστών αριστερόχειρων συναντά κανείς ακόμη προσωπικότητες από τον κινηματογράφο, τις επιχειρήσεις, τις τέχνες και τον αθλητισμό. Χρειάζεται πάντως προσοχή στις λίστες του Διαδικτύου: αρκετές διάσημες προσωπικότητες χαρακτηρίζονται αριστερόχειρες χωρίς ασφαλή τεκμηρίωση, ενώ υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν με το ένα χέρι αλλά χρησιμοποιούν το άλλο σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Ραφαέλ Ναδάλ: έγινε θρύλος του τένις παίζοντας με το αριστερό, αλλά στην καθημερινή ζωή γράφει και εκτελεί αρκετές δραστηριότητες με το δεξί. Άρα δεν αποτελεί το απλό παράδειγμα «γεννημένου αριστερόχειρα» που συχνά παρουσιάζεται. Ένας κόσμος φτιαγμένος ανάποδα – για εκείνους Η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα των αριστερόχειρων μπορεί τελικά να μην βρίσκεται σε κάποια μυστηριώδη υπερδύναμη του εγκεφάλου τους. Βρίσκεται στο γεγονός ότι αποτελούν μια φυσιολογική νευροβιολογική μειονότητα που από μικρή ηλικία μαθαίνει να λειτουργεί σε έναν κόσμο σχεδιασμένο για τη μεγάλη πλειονότητα των δεξιόχειρων. Και ίσως αυτό από μόνο του απαιτεί καθημερινά μια μικρή επιπλέον δόση προσαρμοστικότητας. Η επιστήμη σήμερα είναι σαφής σε ένα βασικό σημείο: η αριστεροχειρία δεν είναι διαταραχή, δεν είναι ελάττωμα και δεν χρειάζεται διόρθωση. Είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποφασίζει ποιο χέρι θα έχει τον πρώτο λόγο. Από το ψαλίδι μέχρι το ανοιχτήρι: ένας κόσμος για δεξιόχειρες Πάντως, ακόμη και οι πιο απλές καθημερινές κινήσεις θυμίζουν στους αριστερόχειρες ότι τα περισσότερα αντικείμενα έχουν σχεδιαστεί για δεξιόχειρες. Η φορά που ανοίγει μια πόρτα ή ένα ψυγείο, η θέση ενός χερουλιού, το κλασικό ψαλίδι, το ανοιχτήρι κονσέρβας, ο αποφλοιωτής, ο χάρακας, ορισμένα μαχαίρια, εργαλεία χειρός, σχολικά είδη και ακόμη και ορισμένα ποντίκια υπολογιστών μπορεί να είναι λιγότερο βολικά όταν χρησιμοποιούνται με το αριστερό. Γι’ αυτό σήμερα κυκλοφορούν ειδικά προϊόντα για αριστερόχειρες: ψαλίδια με αντίστροφη διάταξη λεπίδων, ανοιχτήρια, μαχαίρια, εργαλεία, τετράδια, χάρακες, ακόμη και μαγειρικά σκεύη. Υπάρχουν επίσης συσκευές και πόρτες με αναστρέψιμη φορά ανοίγματος, όπως αρκετά σύγχρονα ψυγεία, ώστε να προσαρμόζονται ευκολότερα στις ανάγκες του χώρου και του χρήστη. Μικρές λεπτομέρειες για έναν δεξιόχειρα, αλλά καθημερινές προσαρμογές για κάποιον που χρησιμοποιεί κυρίως το αριστερό του χέρι. Πηγή: huffposts.gr Read more
03:45
03:24
15:50
