Οι προτεραιότητες Μαλά για κτηνοτροφία-«Αγκάθι» η παραοικονομία με κατεχόμενα
newsare.net
Η 31η Αυγούστου αποτελεί την καθοριστική ημερομηνία για την Κύπρο και το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς μέχρι τότε θα πρέπει να έχΟι προτεραιότητες Μαλά για κτηνοτροφία-«Αγκάθι» η παραοικονομία με κατεχόμενα
Η 31η Αυγούστου αποτελεί την καθοριστική ημερομηνία για την Κύπρο και το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα και οι στόχοι που θα μπορούν να ληφθούν υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την τελική αξιολόγηση. Η Λευκωσία μπαίνει έτσι στην τελική ευθεία ενός προγράμματος που ξεκίνησε το 2021, άλλαξε σημαντικά στην πορεία και συνδέθηκε με δεκάδες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Με βάση τα τελευταία επιβεβαιωμένα στοιχεία από επίσημες πηγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας, η μέγιστη μη επιστρεπτέα χρηματοδότηση που αντιστοιχεί σήμερα στην Κύπρο ανέρχεται σε €1,020 δις, ενώ το εκτιμώμενο συνολικό κόστος του κυπριακού Σχεδίου διαμορφώνεται στα €1,022 δις. Πρόκειται για ένα Σχέδιο που πλέον περιλαμβάνει 67 επενδυτικά σκέλη και 61 μεταρρυθμίσεις, με σημαντικό μέρος των πόρων να κατευθύνεται στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Συγκεκριμένα, το 42,09% του Σχεδίου αφορά κλιματικούς στόχους, ενώ το 30,03% συνδέεται με την ψηφιακή μετάβαση. Από τα €1,2 δις του 2021 στο σημερινό Σχέδιο Το κυπριακό Σχέδιο δεν παρέμεινε ίδιο από την αρχική έγκρισή του. Το 2021 είχε συνολικό μέγεθος περίπου €1,2064 δις, αποτελούμενο από €1,00608 δις σε επιχορηγήσεις και €200,32 εκατ. σε δάνειο. Στην πορεία, ωστόσο, το δανειακό σκέλος των €200,32 εκατ. αφαιρέθηκε πλήρως, με αποτέλεσμα το Σχέδιο να στηρίζεται πλέον ουσιαστικά στη μη επιστρεπτέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η δανειακή προχρηματοδότηση που είχε ήδη καταβληθεί θα πρέπει να επιστραφεί σύμφωνα με τους όρους της σχετικής δανειακής συμφωνίας. Είχαν δεσμευθεί όλα τα διαθέσιμα κονδύλια Ένα από τα βασικά στοιχεία που παρουσίαζε το Υπουργείο Οικονομικών τον Μάρτιο του 2026 ήταν ότι το 100% των περίπου €1,02 δις είχε ήδη δεσμευθεί, είτε μέσω δημοσίων συμβάσεων είτε μέσω συμβάσεων με δικαιούχους. Την ίδια περίοδο, το Υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ότι είχε ολοκληρωθεί το 95% των «σημαντικών μεταρρυθμίσεων» του Σχεδίου. Τα δύο στοιχεία καταδεικνύουν ότι, λίγους μήνες πριν από την εκπνοή του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος, η Κύπρος είχε ήδη προχωρήσει σε πολύ μεγάλο μέρος των συμβατικών και μεταρρυθμιστικών υποχρεώσεων που συνδέονται με το Ταμείο. Ωστόσο, η δέσμευση ενός ποσού δεν ταυτίζεται με την εκταμίευσή του, ούτε η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν εκπληρωθεί όλα τα ορόσημα και οι στόχοι που απαιτούνται για την καταβολή του συνόλου των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Επτά από τις εννέα δόσεις είχαν υποβληθεί μέχρι το τέλος του 2025 Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, η Κυπριακή Δημοκρατία είχε υποβάλει επτά από τις εννέα δόσεις χορηγίας, συνολικού ύψους €673 εκατ. σε ακαθάριστη βάση, ποσό που αντιστοιχούσε στο 66% της χρηματοδοτικής στήριξης. Στις 19 Μαρτίου 2026, το ποσό που είχε ήδη εισπραχθεί από την Κύπρο ανερχόταν σε €589,5 εκατ., περιλαμβάνοντας τα καθαρά ποσά των δόσεων που είχαν εκταμιευθεί και τις προκαταβολές. Την ίδια στιγμή, οι δύο τελευταίες δόσεις αντιστοιχούσαν τότε σε περίπου €347 εκατ. και συνδέονταν με συνολικά 85 ορόσημα και στόχους, από τους οποίους οι 27 είχαν ήδη ολοκληρωθεί. Το «αγκάθι» της πράσινης φορολογίας Η πορεία των πληρωμών δεν ήταν χωρίς προβλήματα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πέμπτου αιτήματος πληρωμής, ύψους €70,5 εκατ., το οποίο αφορούσε συνολικά 19 ορόσημα και στόχους που κάλυπταν οκτώ μεταρρυθμίσεις και 11 επενδύσεις. Στις 12 Μαρτίου 2026 καταβλήθηκαν €21,2 εκατ., ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι παρέμενε ανεκπλήρωτο το ορόσημο 19 για την πράσινη φορολογία. Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει και τον τρόπο λειτουργίας του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι ευρωπαϊκές εκταμιεύσεις δεν πραγματοποιούνται απλώς επειδή έχουν προϋπολογιστεί έργα ή δαπάνες, αλλά συνδέονται με την αποδεδειγμένη εκπλήρωση συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων, οροσήμων και μετρήσιμων στόχων. Το 6ο αίτημα και η εκπλήρωση 27 οροσήμων και στόχων Σημαντικό βήμα καταγράφηκε τον Ιούλιο του 2026. Για το έκτο αίτημα πληρωμής, ύψους €120 εκατ., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ως ικανοποιητικά ολοκληρωμένα 22 ορόσημα και πέντε στόχους, δηλαδή συνολικά 27. Σύμφωνα με την Επιτροπή, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας για το έκτο αίτημα, τα κονδύλια που θα έχουν καταβληθεί στην Κύπρο θα ανέλθουν σε €683 εκατ., ή στο 67% του Σχεδίου, ενώ θα έχει εκπληρωθεί το 62% του συνόλου των οροσήμων και στόχων. Το ποσό των €683 εκατ., πάντως, χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Στα διαθέσιμα στοιχεία διευκρινίζεται ότι πρόκειται για το ποσό που, σύμφωνα με την Κομισιόν, θα έχει καταβληθεί μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του έκτου αιτήματος και όχι για ποσό που παρουσιάζεται ως ήδη πιστωμένο στην Κυπριακή Δημοκρατία κατά την ημερομηνία της ανακοίνωσης. Τι σημαίνει το 62% Το ποσοστό αυτό αποτελεί ίσως την καθαρότερη επίσημη εικόνα για το πόσο από το πρόγραμμα είχε περάσει επιτυχώς από την ευρωπαϊκή διαδικασία αξιολόγησης μέχρι το συγκεκριμένο στάδιο. Με άλλα λόγια, μετά την αξιολόγηση του έκτου αιτήματος, η Κομισιόν τοποθετούσε την εκπλήρωση των οροσήμων και στόχων στο 62%. Αυτό δεν σημαίνει ότι το υπόλοιπο 38% ήταν κατ' ανάγκην ανεκπλήρωτο ή ότι δεν είχε προχωρήσει σε εθνικό επίπεδο. Σημαίνει ότι, με βάση τη συγκεκριμένη επίσημη εικόνα, το 62% είχε φτάσει στο στάδιο της εκπλήρωσης που αποτυπώνει η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας πληρωμών. Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς μέρος των υπόλοιπων υποχρεώσεων συγκεντρώνεται στην τελική φάση του Σχεδίου και συνδέεται με την τελευταία δόση. €265,8 εκατ. στην τελευταία δόση Η ένατη και τελευταία δόση του κυπριακού Σχεδίου ανέρχεται σε €265.772.568. Η εξασφάλισή της συνδέεται με την ολοκλήρωση των τελικών υποχρεώσεων που έχουν συμφωνηθεί με την ΕΕ. Ανάμεσα στους τελικούς στόχους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η κατασκευή ή επέκταση έξι Green Points, καθώς και η δημιουργία τουλάχιστον 35 χιλιομέτρων βιώσιμων διαδρομών. Συνεπώς, το τελευταίο κομμάτι του Ταμείου δεν αποτελεί μια τυπική διαδικασία είσπραξης του υπολοίπου. Συνδέεται με συγκεκριμένα έργα και αποτελέσματα που πρέπει να αποδειχθεί ότι έχουν ολοκληρωθεί εντός των ευρωπαϊκών προθεσμιών. Οι συνεχείς αναθεωρήσεις του κυπριακού Σχεδίου Η τελική μορφή του Σχεδίου είναι αποτέλεσμα σειράς τροποποιήσεων. Στην αναθεώρηση που εγκρίθηκε στις 20 Ιουνίου 2025, οι αλλαγές που είχε ζητήσει η Κύπρος αφορούσαν συνολικά 87 μέτρα. Ακολούθησε νέο αίτημα τροποποίησης στις 29 Μαΐου 2026, το οποίο αφορούσε 54 μέτρα λόγω «αντικειμενικών περιστάσεων», ενώ στις 17 Ιουλίου 2026 κατατέθηκε ακόμη ένα αίτημα που αφορούσε οκτώ μέτρα. Από αυτά, το ένα τροποποιήθηκε λόγω έλλειψης ζήτησης και τα άλλα επτά παρουσιάστηκαν ως καλύτερες εναλλακτικές για τη μείωση του διοικητικού βάρους. Οι αναθεωρήσεις αυτές δείχνουν το μέγεθος της προσαρμογής που χρειάστηκε να γίνει στην πορεία, καθώς η Κύπρος επιχείρησε να προσαρμόσει το πρόγραμμα στις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης πριν από την εκπνοή του Ταμείου. Η 31η Αυγούστου κρίνει την τελική εικόνα Το μεγαλύτερο βάρος πλέον πέφτει στην 31η Αυγούστου 2026. Πρόκειται για την τελική προθεσμία ολοκλήρωσης των οροσήμων και στόχων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες είναι σαφείς: ενέργειες που πραγματοποιούνται μετά την ημερομηνία αυτή δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για θετική αξιολόγηση. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί ένα έργο να βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ή μια μεταρρύθμιση να βρίσκεται λίγο πριν από την ολοκλήρωσή της. Για να συνυπολογιστεί στην τελική αξιολόγηση, η απαιτούμενη ενέργεια θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλος Αυγούστου. Ακολούθως, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για να υποβάλει τα αιτήματα πληρωμής, μαζί με τις δηλώσεις διαχείρισης, τις περιλήψεις των ελέγχων και όλα τα απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία. Η τελευταία προθεσμία για τις πληρωμές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι η 31η Δεκεμβρίου 2026. Τι έχει λοιπόν εκπληρώσει η Κύπρος Η συνολική εικόνα μέχρι στιγμής μπορεί να χαρακτηριστεί θετική, χωρίς όμως να επιτρέπει ακόμη πανηγυρικούς τόνους. Η Κύπρος έχει καλύψει σημαντικό μέρος των υποχρεώσεών της, έχει προχωρήσει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και έχει θέσει σε τροχιά αξιοποίησης το σύνολο του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Ωστόσο, η τελική επιτυχία του Σχεδίου θα κριθεί από το πόσα από τα εναπομείναντα ορόσημα θα ολοκληρωθούν εμπρόθεσμα και, κυρίως, από το ύψος των κονδυλίων που θα εξασφαλιστούν τελικά. Μετά τη θετική αξιολόγηση του έκτου αιτήματος πληρωμής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθέτησε στο 62% το ποσοστό των οροσήμων και στόχων του Σχεδίου που είχαν εκπληρωθεί. Στο συγκεκριμένο αίτημα κρίθηκαν «ικανοποιητικά ολοκληρωμένα» ακόμη 22 ορόσημα και πέντε στόχοι. Παράλληλα, το Υπουργείο Οικονομικών είχε αναφέρει ήδη από τον Μάρτιο ολοκλήρωση του 95% των «σημαντικών μεταρρυθμίσεων» και δέσμευση του 100% του διαθέσιμου προϋπολογισμού των περίπου €1,02 δις. Η πρόοδος δεν περιορίζεται σε διαδικαστικούς δείκτες. Στο έκτο αίτημα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το νέο σύστημα αξιολόγησης των σχολείων, η διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων υγείας για ηλεκτρονικές συνταγές και στοιχεία ασθενών, οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας στον δημόσιο τομέα, η επέκταση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του συστήματος πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών και η αναβάθμιση υποδομών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έξυπνα δίκτυα στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πρόκειται, δηλαδή, για παρεμβάσεις που αγγίζουν την εκπαίδευση, την υγεία, τη δημόσια διοίκηση, την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση. Στο οικονομικό σκέλος, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του έκτου αιτήματος, η Επιτροπή υπολόγιζε ότι οι συνολικές καταβολές προς την Κύπρο θα ανέλθουν στα €683 εκατ., ποσό που αντιστοιχεί στο 67% των κονδυλίων του κυπριακού Σχεδίου. Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι η χώρα έχει ήδη διανύσει περισσότερο από τα δύο τρίτα της χρηματοδοτικής διαδρομής, χωρίς όμως να έχει ακόμη εξασφαλίσει το σύνολο του διαθέσιμου ποσού. Υπάρχουν, την ίδια ώρα, στοιχεία που μετριάζουν τη θετική εικόνα. Η πορεία δεν ήταν χωρίς καθυστερήσεις και εμπλοκές: μέρος πληρωμών είχε ανασταλεί στο παρελθόν λόγω μη εκπλήρωσης συγκεκριμένου φορολογικού οροσήμου, ενώ στο πέμπτο αίτημα παρέμεινε ανοικτό το ζήτημα της πράσινης φορολογίας. Επιπλέον, οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του Σχεδίου δείχνουν ότι ο αρχικός σχεδιασμός χρειάστηκε σημαντική προσαρμογή ώστε να ανταποκριθεί στις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης μέσα στα στενά χρονικά περιθώρια του Ταμείου. Γι' αυτό και το 62% δεν αποτελεί από μόνο του την τελική βαθμολογία της Κύπρου. Το υπόλοιπο μέρος του Σχεδίου είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η ένατη και τελευταία δόση ανέρχεται σε περίπου €265,8 εκατ. και η 31η Αυγούστου αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία για την εκπλήρωση των οροσήμων και στόχων που μπορούν να ληφθούν υπόψη από την Κομισιόν. Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, η Κύπρος εμφανίζει ουσιαστική πρόοδο και μια συνολικά καλή εικόνα, αλλά όχι ακόμη ολοκληρωμένη επιτυχία. Η πραγματική αποτίμηση δεν θα κριθεί από το πόσα χρήματα έχουν δεσμευθεί ούτε μόνο από το πόσες μεταρρυθμίσεις έχουν προχωρήσει σε εθνικό επίπεδο, αλλά από το πόσα ορόσημα θα αναγνωρίσει τελικά ως εκπληρωμένα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πόσο κοντά θα φτάσει η χώρα στην πλήρη αξιοποίηση του περίπου €1,02 δις που έχει στη διάθεσή της. Αν εξασφαλιστεί σχεδόν το σύνολο της χρηματοδότησης, η επίδοση θα μπορεί να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα θετική. Αν, αντίθετα, χαθεί σημαντικό μέρος της τελευταίας δόσης, η τελική εικόνα θα είναι σαφώς πιο μικτή. Read more
03:45
03:24
15:50
