newsare.net
Το 1968 οι Άγγλοι πούλησαν τη London Bridge. Την αποσυναρμολόγησαν, αρίθμησαν 10.276 πέτρες και την έστειλαν στην έρημο της Αριζόνας. Την ίδια εποχή, στη1968: Αν δημοπρατούσαμε το Μαγικό Παλάτι, μήπως θα το είχαμε ακόμη;
Το 1968 οι Άγγλοι πούλησαν τη London Bridge. Την αποσυναρμολόγησαν, αρίθμησαν 10.276 πέτρες και την έστειλαν στην έρημο της Αριζόνας. Την ίδια εποχή, στη Λευκωσία, το Μαγικό Παλάτι στεκόταν ακόμη δίπλα στην Πλατεία Μεταξά. Λίγα χρόνια αργότερα εμείς το κατεδαφίσαμε. Και μου γεννιέται μια κάπως αιρετική σκέψη: μήπως, αν το είχαμε δημοπρατήσει σε κάποιον που θα το εκτιμούσε, θα υπήρχε ακόμη; Του Κρίστοφερ Σταύρου Πιτσιλλίδη* Δεν είναι αστικός μύθος. Το 1968 οι Άγγλοι πούλησαν τη London Bridge. Πρώτα όμως να ξεκαθαρίσουμε κάτι, γιατί από αυτή την ιστορία γεννήθηκε και ένας από τους ωραιότερους μύθους. Η London Bridge δεν είναι η περίφημη Tower Bridge με τους δύο πύργους. Ήταν η μεγάλη πέτρινη γέφυρα που σχεδίασε ο Σκωτσέζος μηχανικός John Rennie, ολοκληρώθηκε το 1831 και για περισσότερο από έναν αιώνα ένωνε τις δύο όχθες του Τάμεση. Το Λονδίνο όμως άλλαζε. Τα άλογα έγιναν αυτοκίνητα, η κυκλοφορία αυξανόταν και η παλιά γέφυρα δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις ανάγκες μιας σύγχρονης μητρόπολης. Έπρεπε να αντικατασταθεί. Οι Άγγλοι θα μπορούσαν απλώς να την κατεδαφίσουν. Δεν το έκαναν. Την έβγαλαν προς πώληση. Κάπου στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ο Αμερικανός βιομήχανος Robert P. McCulloch είχε ένα εντελώς διαφορετικό πρόβλημα. Επένδυε στη δημιουργία της Lake Havasu City, μιας νέας πόλης μέσα στην Αριζόνα. Μπορούσε να κτίσει δρόμους, σπίτια και οικόπεδα. Αυτό που δεν μπορούσε τόσο εύκολα να κατασκευάσει ήταν ένας λόγος για να πάει ο κόσμος εκεί. Χρειαζόταν κάτι που να βάλει την πόλη του στον χάρτη. Κάποιος άλλος θα έβαζε μια μεγάλη πινακίδα. Αυτός αγόρασε τη London Bridge. Το 1968 πλήρωσε περίπου 2,46 εκατομμύρια δολάρια για τη γέφυρα. Και τότε άρχισε ίσως το πιο παράξενο μέρος της ιστορίας. Η London Bridge άρχισε να λύνεται. Οι εξωτερικοί γρανιτικοί λίθοι αφαιρέθηκαν και αριθμήθηκαν, ώστε να γνωρίζουν τη θέση τους όταν θα ερχόταν η ώρα της ανακατασκευής. Συνολικά καταγράφονται 10.276 αριθμημένοι γρανιτικοί λίθοι. Ένα γιγαντιαίο βρετανικό LEGO, δηλαδή, μόνο που τα κομμάτια ήταν γρανίτης και έπρεπε να καταλήξουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Οι πέτρες ταξίδεψαν διά θαλάσσης, πέρασαν από τη Διώρυγα του Παναμά, έφτασαν στο Long Beach της Καλιφόρνιας και από εκεί φορτώθηκαν σε φορτηγά για το ταξίδι μέσα στην έρημο προς τη Lake Havasu City. Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια. Δεν μεταφέρθηκε αυτούσια ολόκληρη η δομική κατασκευή της γέφυρας. Στην Αριζόνα δημιουργήθηκε νέος σύγχρονος πυρήνας και πάνω του τοποθετήθηκαν οι αυθεντικοί γρανιτικοί λίθοι της παλιάς London Bridge. Και σαν να μην ήταν ήδη αρκετά αλλόκοτη η ιστορία, υπάρχει και το καλύτερο. Όταν άρχισαν να ξαναχτίζουν τη London Bridge στην Αριζόνα, από κάτω δεν υπήρχε ποτάμι. Την έστησαν πάνω στη στεριά. Αργότερα εκσκάφηκε το Bridgewater Channel και το νερό πέρασε κάτω από τη γέφυρα. Με άλλα λόγια, δεν βρήκαν ποτάμι για να βάλουν τη γέφυρα. Έβαλαν πρώτα τη γέφυρα και μετά έφεραν το νερό. Στις 10 Οκτωβρίου 1971 η London Bridge εγκαινιάστηκε στη νέα της πατρίδα. Και το στοίχημα του McCulloch πέτυχε. Μια πόλη στην αμερικανική έρημο που ελάχιστοι γνώριζαν απέκτησε ξαφνικά ένα μνημείο αναγνωρίσιμο σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχει βέβαια και ο περίφημος μύθος ότι ο McCulloch νόμιζε πως αγόραζε την εντυπωσιακότερη Tower Bridge και όταν παρέλαβε κατάλαβε το λάθος του. Ωραία ιστορία για την παμπ. Μόνο που δεν φαίνεται να είναι αληθινή. Ο McCulloch ήξερε τι αγόραζε. Και μάλλον ήξερε ακόμη καλύτερα γιατί το αγόραζε. Δεν αγόρασε απλώς μια παλιά γέφυρα. Αγόρασε μια ιστορία. Ένα όνομα που γνώριζε όλος ο κόσμος και το μετέφερε σε έναν τόπο που σχεδόν κανείς δεν γνώριζε. Μετέτρεψε ένα παλιό μνημείο σε τουριστικό αξιοθέατο, σε ταυτότητα μιας πόλης και τελικά σε ένα από τα πιο παράξενα παραδείγματα marketing του 20ού αιώνα. Και τώρα ερχόμαστε στη Λευκωσία. Το ιστορικό κινηματοθέατρο είχε δημιουργηθεί από τον Νίκο Κυπριανού μετά το 1925, στη λεωφόρο Ευαγόρου, δίπλα στην πλατεία. Δεν ήταν απλώς κινηματογράφος. Φιλοξενούσε κοινωνικές εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις, ακόμη και παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου Ελλάδος. Υπήρξε για δεκαετίες ένα από τα σημεία αναφοράς της Λευκωσίας. Και μετά χάθηκε. Οι διαθέσιμες αρχειακές πηγές δεν δίνουν ασφαλή συγκεκριμένη χρονιά κατεδάφισης· ο Ψηφιακός Ηρόδοτος και άλλες κυπριακές πηγές την τοποθετούν στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Στη θέση του ανεγέρθηκε το Μέγαρο Μιτσή 3, το οποίο αποπερατώθηκε το 1973. Και εδώ αρχίζει να με βασανίζει μια σκέψη. Την ίδια περίπου εποχή, δύο πόλεις είχαν μπροστά τους δύο παλιά κτίσματα που δεν χωρούσαν πια στα σχέδια της «ανάπτυξής» τους. Στο Λονδίνο είπαν: ας δούμε μήπως το θέλει κάποιος άλλος. Στη Λευκωσία μπήκαν οι μπουλντόζες. Και αναρωτιέμαι — εκ των υστέρων βέβαια, που όλοι γινόμαστε σοφότεροι: Μήπως έπρεπε να είχαμε δημοπρατήσει και το Μαγικό Παλάτι; Να το αγοράσει κάποιος που το εκτιμούσε. Να αριθμήσει τα κομμάτια του. Να τα μεταφέρει. Να το ξαναστήσει κάπου αλλού. Στην Ελλάδα, στην Αγγλία, στην Αμερική, pόπου υπήρχε κάποιος διατεθειμένος να πληρώσει για να του δώσει δεύτερη ζωή. Θα λέγαμε τότε ότι χάσαμε το Μαγικό Παλάτι επειδή έφυγε από τη Λευκωσία; Ή θα λέγαμε σήμερα ότι, με έναν παράξενο τρόπο, το σώσαμε; Γιατί οι Λονδρέζοι πούλησαν τη γέφυρά τους και περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα μπορείς ακόμη να πας στην Αριζόνα και να την περπατήσεις. Εμείς κρατήσαμε το Μαγικό Παλάτι στη Λευκωσία. Και δεν μπορούμε πια να πάμε πουθενά για να το δούμε. Λέω εγώ τώρα… Πηγές: Ψηφιακός Ηρόδοτος/Αρχείο ΡΙΚ/Library of Congress, Historic American Engineering Record/Lake Havasu City / Go Lake Havasu · Sedgwick Museum of Earth Sciences/University of Cambridge *Ο Κρίστοφερ Σταύρου Πιτσιλλίδης είναι ιστοριοδίφης και ερευνητής της συλλογικής μνήμης της Κύπρου. Μέσα από τη σειρά «Παλαιολόγιο» αναδεικνύει άγνωστες και λησμονημένες πτυχές της κυπριακής ιστορίας, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν. Read more











