Το ΥΠΑΜ Τουρκίας χαρτογραφεί στρατιωτικά κοιμητήρια-Αναφορές σε Κυπρο-Ελλλάδα
Η Τουρκία προχώρησε στη χαρτογράφηση 172 τουρκικών στρατιωτικών κοιμητηρίων και μνημείων σε 48 χώρες, στο πλαίσιο ενός εκτεταμένου προγράμματος του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας για την καταγραφή της παρουσίας στρατιωτικών και κρατικών αξιωματούχων που έχασαν τη ζωή τους μακριά από την πατρίδα τους.
Ο «Χάρτης Τουρκικών Στρατιωτικών Κοιμητηρίων και Μνημείων στο Εξωτερικό» καταρτίστηκε από τη Γενική Διεύθυνση Χαρτογράφησης του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, έπειτα από έρευνα διάρκειας περίπου ενός έτους. Ο χάρτης καλύπτει σημεία σε πολλές ηπείρους και έχει αναρτηθεί διαδικτυακά.
Harita Genel Müdürlüğümüz tarafından vatan toprağından uzakta, dünyanın 48 farklı ülkesine yayılmış 172 şehitlik ve anıtımız özel bir çalışma ile haritalandı. Kıtaları aşan bu şanlı mirası ve kahramanlarımızın bıraktığı ölümsüz izleri harita üzerinden takip edebilirsiniz.… pic.twitter.com/ov73I73ZJu
— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) July 24, 2026
Σύμφωνα με τον αντισυνταγματάρχη Φατίχ Καλέ, ο οποίος συντόνισε το έργο, για τη συλλογή των στοιχείων υπήρξε συνεργασία με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών και την Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού (TİKA), ενώ στη συνέχεια τα δεδομένα διασταυρώθηκαν με ακαδημαϊκούς και στρατιωτικούς φορείς.
Ο ίδιος ανέφερε ότι ο αριθμός των καταγεγραμμένων τοποθεσιών ενδέχεται να αυξηθεί, καθώς ιστορικές πηγές υποδεικνύουν την ύπαρξη επιπλέον τάφων σε χωριά και παλαιά πεδία μαχών, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί. Κοιμητήρια σε Κύπρο - Ελλάδα-ΙσραήλΙδιαίτερα εκτεταμένη είναι η καταγραφή στα κατεχόμενα, όπου ο χάρτης του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας παραθέτει περισσότερα από 20 στρατιωτικά κοιμητήρια και μνημεία. Με αντιστοίχιση των τουρκικών ονομασιών με τις ελληνικές/ιστορικές ονομασίες των τοποθεσιών, μεταξύ αυτών βρίσκονται η Σίντα (İnönü), το Μπογάζι (Boğaz), το Ορτάκιοϊ Λευκωσίας (Ortaköy), το Βουνό (Taşkent), το Κιόνελι (Gönyeli), ο Άγιος Γεώργιος Κερύνειας (Karaoğlanoğlu), η Αμπελικού (Bağlıköy), η Βασίλεια (Karşıyaka), το Τζιάος (Serdarlı), ο Αστρομερίτης/περιοχή Taşpınar όπου απαιτείται προσοχή στην ακριβή αντιστοίχιση, η Λάπηθος (Lapta) και άλλες περιοχές.Ο τουρκικός χάρτης εντάσσει τα περισσότερα από αυτά στην περίοδο των διακοινοτικών συγκρούσεων και της τουρκικής εισβολής, αναφέροντας ότι πρόκειται για στρατιωτικούς, αστυνομικούς, Τουρκοκύπριους μαχητές και αμάχους που σκοτώθηκαν μεταξύ 1963 και 1974. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το λεγόμενο «Çanakkale Şehitliği» στην Αμμόχωστο, το οποίο αφορά Οθωμανούς αιχμαλώτους του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου που μεταφέρθηκαν από τους Βρετανούς στην Κύπρο: σύμφωνα με την τουρκική καταγραφή, στον χώρο υπάρχουν 35 αναγνωρισμένοι τάφοι, ενώ ο συνολικός αριθμός των νεκρών που συνδέονται με το κοιμητήριο ανέρχεται σε 217.Στον χάρτη έχουν επίσης ενταχθεί εικόνες των πλοίων Refah και TCG Kocatepe, προς τιμήν των μελών των πληρωμάτων που έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα και δεν διαθέτουν ατομικούς τάφους.
Το TCG Kocatepe βυθίστηκε τον Ιούλιο του 1974 κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, όταν δέχθηκε, από λάθος αναγνώριση, πυρά τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών.
Ελλάδα: Ο χάρτης καταγράφει πέντε βασικές περιπτώσεις. Στην Κέρκυρα αναφέρει κοιμητήριο Τούρκων αιχμαλώτων που πέθαναν στην Ελλάδα κατά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897, τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία, με τρεις ομαδικούς τάφους. Στον Πειραιά καταγράφεται κοιμητήριο που δημιουργήθηκε το 1859 και περιλαμβάνει 26 ατομικούς τάφους, χωρίς να είναι γνωστός, σύμφωνα με τον χάρτη, ο αριθμός όσων βρίσκονται στους ομαδικούς τάφους. Στη Χίο το «Sakız Kara Ali Şehitliği» συνδέεται με την οθωμανική καταστολή της Ελληνικής Επανάστασης στο νησί το 1822 και αναφέρει ότι εκεί τάφηκαν 2.776 Τούρκοι. Στη Ρόδο καταγράφεται κοιμητήριο με συνολικά 241 τάφους, ενώ στη Λήμνο, στο μουσουλμανικό νεκροταφείο του Μούδρου, αναφέρονται 57 Τούρκοι στρατιώτες που πέθαναν ως αιχμάλωτοι πολέμου την περίοδο 1917-1919.
Ισραήλ: Τρεις καταχωρίσεις αφορούν τη σημερινή επικράτεια του Ισραήλ και συνδέονται με την οθωμανική παρουσία στην Παλαιστίνη. Στη Ράμλα βρίσκεται μνημείο αφιερωμένο, σύμφωνα με τον χάρτη, σε 416 Οθωμανούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν στο μέτωπο της Παλαιστίνης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ στη Μπερ Σεβά (Beersheba) υπάρχει μνημείο για 298 στρατιώτες που σκοτώθηκαν στη μάχη της 31ης Οκτωβρίου 1917. Στην Τιβεριάδα καταγράφεται επίσης μνημείο δύο Τούρκων αεροπόρων που σκοτώθηκαν στις 27 Φεβρουαρίου 1914, όταν το αεροσκάφος τους συνετρίβη κοντά στη Θάλασσα της Γαλιλαίας.
Από την Υεμένη και την Ινδία μέχρι τη Σιβηρία
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ιστορική απεικόνιση των διαφορετικών περιόδων. Οι ερευνητές επιχείρησαν να αποδώσουν με ακρίβεια τις στρατιωτικές στολές, τον οπλισμό, τον εξοπλισμό, τα πλοία και τα αεροσκάφη που συνδέονται με τις αντίστοιχες εποχές.
Στον χάρτη περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, απεικονίσεις Τούρκων και Οθωμανών στρατιωτών που υπηρέτησαν σε περιοχές όπως η Υεμένη και η Ινδία, καθώς και οθωμανικά πλοία και στρατιωτικά αεροσκάφη.
Παράλληλα, απεικονίζεται ο Υπερσιβηρικός Σιδηρόδρομος, σε ανάμνηση Οθωμανών στρατιωτών που κρατήθηκαν σε περιοχές κατά μήκος της διαδρομής του κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο βρετανικό κοιμητήριο Brookwood, όπου βρίσκονται τάφοι Τούρκων στρατιωτικών, τα αεροσκάφη που συνδέονται με τους νεκρούς αποδόθηκαν ακόμη και με τους ιστορικούς αριθμούς ουράς τους, σύμφωνα με τον Καλέ.
«Εξελισσόμενο εγχείρημα»
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στους στρατιωτικούς. Περιλαμβάνει επίσης διπλωμάτες, στελέχη των δυνάμεων ασφαλείας και πολιτικούς αξιωματούχους που έχασαν τη ζωή τους ενώ υπηρετούσαν σε τουρκικές αποστολές στο εξωτερικό, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου αργότερα οι σοροί τους μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν στην Τουρκία.
Οι τουρκικές αρχές επισημαίνουν ότι ο χάρτης αποτελεί ένα εξελισσόμενο εγχείρημα και θα μπορεί να επικαιροποιείται, καθώς η ιστορική έρευνα εντοπίζει νέα στρατιωτικά κοιμητήρια, μνημεία ή άγνωστους μέχρι σήμερα τόπους ταφής